ഓണം

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ഓണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21</id>
    <revision>
      <id>4647067</id>
      <parentid>4603495</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39472-81</username>
        <id>220310</id>
      </contributor>
      <comment>/* ആട്ടക്കളം കുത്തൽ */</comment>
      <origin>4647067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161811" sha1="p0b6ln2c93wf21ve1emmsin352cblsl" xml:space="preserve">{{featured}}{{prettyurl|Onam}}
{{for|തിരുവോണം എന്ന നക്ഷത്രത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ|തിരുവോണം (നക്ഷത്രം)}}
{{Infobox holiday
| image = Onapookkalam.jpg
| caption = '''ഓണപ്പൂക്കളം'''
| holiday_name = തിരുവോണം, തിരുവോണം&lt;ref name=gok2017&gt;[https://www.kerala.gov.in/documents/10180/598db490-1f6f-40e6-8de2-519ac7d81a6c Government of Kerala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210208122153/https://kerala.gov.in//documents/10180/598db490-1f6f-40e6-8de2-519ac7d81a6c |date=2021-02-08 }}, Official Holidays 2017&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
| observedby = [[മലയാളികൾ]]
| date = ''ചിങ്ങം'' (ഓഗസ്റ്റ്/സെപ്റ്റംബർ)
| observances = [[സദ്യ]], [[തിരുവാതിരകളി]], [[പുലിക്കളി]], [[പൂക്കളം]], [[ഓണത്തല്ല്]], [[തൃക്കാക്കരയപ്പൻ]], [[ഓണത്തപ്പൻ]], [[വടംവലി]], [[തുമ്പി തുള്ളൽ]], [[ഓണവില്ല്]], [[കാഴ്ചക്കുല]], [[അത്തച്ചമയം]], [[വള്ളംകളി]], [[ഓണംകളി]]
| type = 
| significance = [[കൊയ്ത്തുത്സവം]]&lt;ref&gt;{{cite book|author=Ann Morrill|title=Thanksgiving and Other Harvest Festivals|url=https://books.google.com/books?id=3Xde_E7-r50C |year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-2797-2|pages=46, 49–50}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chopra 1988 285&quot;&gt;{{Cite book|title=Encyclopaedia of India|first=Prabha|last=Chopra|year=1988|page=285|url=https://books.google.com/books?id=yAgMAAAAIAAJ|quote=''Onam — Most important festival of Kerala; held in Chingam (August–September)''}}&lt;/ref&gt;
| date2017 = Sun 3 Sep to Wed 6 Sep
| date2018 = Fri 24 Aug to Mon 27 Aug
| date2019 = Tue 10 Sep to Fri 13 Sep
|date2024      = 05 സെപ്റ്റംബർ 15
 |date2025      = 26 സെപ്റ്റംബർ 15 &lt;ref&gt;https://www.drikpanchang.com/festivals/onam/onam-calendar.html&lt;/ref&gt;
| duration = 10 days
| frequency = പ്രതിവർഷം
}}                               
'''ഓണം'''
കേരളത്തിൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഉൽസവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് . ഓണം കേരളത്തിന്റെ ദേശീയ ഉത്സവവും സാംസ്കാരിക ഉത്സവവും കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.പത്തൊമ്പതിനായിരത്തി അറുപത്തിയൊന്ന്-ഇൽ മുഖ്യമന്ത്രി പട്ടം താണുപിള്ളയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ ഔദ്യോഗികമായി ഓണം കേരളത്തിന്റെ ദേശീയ ഉത്സവമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത്  വിളവെടുപ്പിന്റെ ഉത്സവം കൂടിയാണ്. അതിനാൽ ഇത് സമൃദ്ധിയുടേയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും ഉത്സവമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. മനോഹരമായ ഈ ഉത്സവം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളികൾ ജാതിമത ഭേദമന്യേ ആഘോഷിക്കുന്നതായി കാണാം. മുതൽ തന്നെ സർക്കാരിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ഓണം കേരളത്തിന്റെ പൊതു ആഘോഷമായി മാറിയിരുന്നു.

[[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[അത്തം]]അറുപത്തിയൊന്ന് ദിവസം  മുതൽ തുടങ്ങുന്ന ഓണാഘോഷം [[തിരുവോണം]] നാളിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിക്കുകയും [[ചതയം]] നാൾ വരെ നീണ്ടു നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പൂക്കളം ഇടുന്നതാണ് അത്തം നാളിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ്. തിരുവോണം ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദിവസമാണ്. ഉത്രാടം, അവിട്ടം തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങൾ ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിലെ മറ്റുള്ള പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ. അതിൽതന്നെ ഉത്രാട പാച്ചിൽ എന്നത് തിരുവോണത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ഒരുക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായി പറയുന്ന വാക്ക് കൂടിയാണ്. 

വർണ്ണ മനോഹരമായ പൂക്കളം ഒരുക്കുകപുതു , വസ്ത്രങ്ങൾ അണിയുക, ഊഞ്ഞാൽ ആടുക, ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സന്ദർശിക്കുക, വിഭവ സമൃദ്ധമായ സദ്യ ഒരുക്കുക, എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ഇരുന്ന് സദ്യ കഴിക്കുക, കാഴ്ച കുല സമർപ്പണം, തിരുവോണ വിളക്ക് തുടങ്ങിയവ ഓണത്തിന്റെ ചില ചടങ്ങുകളാണ്. പ്രാദേശികമായി ധാരാളം കലാ കായിക മത്സരങ്ങളും വിനോദങ്ങളും ഓണവുമായി ബന്ധപെട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. പുലികളി, വള്ളംകളി, കുമ്മാട്ടി, അത്തച്ചമയം, കൈകൊട്ടിക്കളി അല്ലെങ്കിൽ തിരുവാതിര, ഓണപാട്ടുകൾ പാടുക, വടംവലി, സുന്ദരിക്ക് പൊട്ടുകുത്ത്, ഉറിയടി  തുടങ്ങിയവ അവയിൽ ചിലതാണ്. നിത്യ ജീവിതത്തിലെ [[മാനസിക സമ്മർദം]] അകറ്റാനും മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള ഐക്യം ഊട്ടി ഉറപ്പിക്കാനും  ഇത്തരം പല ആഘോഷങ്ങളും ഒരു പരിധിവരെ സഹായകരമാകുന്നു എന്ന്‌ പറയാം. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://malayalam.webdunia.com/article/keralapiravi-2008/ഓണം-മലയാളിയുടെ-ദേശീയോത്സവം-108103100078_1.htm|title=ഓണം മലയാളിയുടെ ദേശീയോത്സവം|access-date=2021-08-18|last=WEBDUNIA|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.malayalamexpress.in/archives/1863011/|title=അത്തപ്പൂക്കളം|access-date=2021-08-18|archive-date=2021-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818155626/https://www.malayalamexpress.in/archives/1863011/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=613999&amp;u=onam-and-muharram-consumer-fed-markets-2021-aug-p-k-krishnadas|title=മുഹറം മുസ്ലിം ജനതയ്ക്ക് ആഘോഷമല്ല ദുരന്ത സ്മരണയുടെ നാളാണ്, ഓണത്തിനൊപ്പം മുഹറം കൂടി ചേർത്ത് പറയുന്നത് ആരെ പ്രീണിപ്പിക്കാനാണെന്ന് പി കെ കൃഷ്ണദാസ്|access-date=2021-08-18|last=Daily|first=Keralakaumudi|language=en}}&lt;/ref&gt; ഈ വാർഷിക &lt;ref name=&quot;britonam&quot;&gt;{{cite book|author=Editors of Encyclopaedia Britannica|title=The New Encyclopaedia Britannica |url=https://books.google.com/books?id=H4YVAQAAMAAJ |year=1974|publisher=Encyclopaedia Britannica|isbn=978-0-85229-290-7|page=534}}, Quote: &quot;Onam, Hindu festival in Kerala State, India.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=grace312&gt;{{cite book|author1=Elaine Chase|author2=Grace Bantebya-Kyomuhendo|title=Poverty and Same:Global Experiences|url=https://books.google.com/books?id=3tySBQAAQBAJ&amp;pg=PA312 |year=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-968672-8|page=312}}, Quote: &quot;Onam (Hindu festival)&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=osella174&gt;{{cite book|author1=Caroline Osella|author2=Filippo Osella|title=Men and Masculinities in South India|url=https://books.google.com/books?id=yGLrI8-io_AC&amp;pg=PA174|year=2006|publisher=Anthem Press|isbn=978-1-84331-232-1|page=174}}, Quote: &quot;The 2000 Onam (Hindu festival) special edition of...&quot;&lt;/ref&gt; 

ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടറിൽ ഓഗസ്റ്റ് - സെപ്റ്റംബർ മാസങ്ങളിലും മലയാളം കലണ്ടറിൽ ചിങ്ങ മാസത്തിലുമാണ് ഓണം വരുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.onamfestival.org Onam Festival], The Society for Confluence of Festivals of India (2015)&lt;/ref&gt; [[മഹാബലി]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ സദ്ഭരണത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായാണ് ഈ ആഘോഷം കൊണ്ടാടുന്നത് എന്നാണ് ഒരു ഐതീഹ്യം.&lt;ref name=&quot;Melton2011p659&quot;&gt;{{cite book|author=J. Gordon Melton|title=Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations|url= https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&amp;pg=PA659 |year= 2011|publisher =ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-206-7|page=659}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cush574&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kzPgCgAAQBAJ&amp;pg=PA574 |title=Encyclopedia of Hinduism|last=Cush| first=Denise|last2= Robinson|first2= Catherine|last3= York|first3=Michael| publisher=Routledge|year= 2012|isbn=9781135189792|location=| pages= 573–574|language=en|quote=&quot;Despite its Hindu associations, Onam is celebrated by all communities.&quot;}}&lt;/ref&gt; ഓണം സംബന്ധിച്ച് പല [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യങ്ങളും]] [[ചരിത്രം|ചരിത്രരേഖകളും]] നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും ഓണം ആത്യന്തികമായി ഒരു വിളവെടുപ്പു അഥവാ വ്യാപാരോത്സവമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indiatoday.in/art-culture/photo/onam-2021-onam-words-and-onam-related-phrases-291989-2021-08-17|title=ഓണം 2021 {{!}} ഓണച്ചൊല്ലുകളും ഓണപ്പദങ്ങളും|access-date=2021-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ഓണം [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിൽ]] നിന്നും 
എട്ട്
സംക്രമിച്ചതാണെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധമതം. ഏ.ഡി.വരെ ദ്രാവിഡ ദേശം അതായത്  പ്രാചീന [[തമിഴകം]] പലനിലയിൽ സമാനവും ആയിരുന്നു. ഒരു സ്മരണയുടെ പ്രതീകമായിട്ടാണ് ഈ ഉത്സവം തുടക്കം കുറിച്ചത്. മഹാബലി സ്മരണയാണ് അത്. കർക്കടക സംക്രാന്തിയിലെ (മിഥുനാന്ത്യം) കലിയനുവെക്കൽ മുതൽ കന്നിയിലെ ആയില്യമകംവഴി ഇരുപത്തെട്ടാമോണംവരെ അതു നീളുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/spirituality/specials/onam-2021/traditional-rituals-related-with-onam-1.5903669|title=കലിയനുവെക്കൽ മുതൽ ഇരുപത്തെട്ടാമോണം വരെ...|access-date=2021-08-21|last=രവീന്ദ്രനാഥ്|first=എഴുമാവിൽ|language=en|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821124725/https://www.mathrubhumi.com/spirituality/specials/onam-2021/traditional-rituals-related-with-onam-1.5903669|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

[[എറണാകുളം]] ജില്ലയിലെ [[കൊച്ചി]] നഗര പ്രദേശത്തുള്ള [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തി ക്ഷേത്രത്തിലെ]] പ്രധാന ഉത്സവമാണ് ഓണം. അത്തം നാളിൽ ആരംഭിച്ചു തിരുവോണത്തിന് അവസാനിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ ഉത്സവം പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്നു. [[തൃക്കാക്കര|തൃക്കാക്കരയാണ്‌]] [[ഓണത്തപ്പൻ|ഓണത്തപ്പന്റെ]] ആസ്ഥാനം എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[മഹാവിഷ്ണു]]വാണ് തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. എന്നാൽ വാമന സങ്കല്പത്തിലാണ് ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഒരു പക്ഷെ വാമനൻ മഹാബലിക്കുമേൽ വിജയം നേടിയത് തൃക്കാക്കരയിൽ വച്ചാവാം. മഹാബലിയെ വാമനൻ പാതാളത്തിലേയ്ക്ക് ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തി എന്ന ഒരു ഐതീഹ്യത്തിന് പ്രചാരമുണ്ട്. പക്ഷെ ചവിട്ടി താഴ്ത്തിയ ഒരു കഥ എവിടെയും പറയുന്നില്ല. ഭാഗവത പുരാണത്തിലാണ് മഹാബലിയുടെ കഥ കാണപ്പെടുന്നത്. അതിൽ സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ സുന്ദരമായ സുതലത്തിലെ ചക്രവർത്തി ആക്കുകയും, അവിടെ മഹാവിഷ്ണു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദ്വാരപാലകനായി നിൽക്കുകയും അടുത്ത മന്വന്തരത്തിൽ ഇന്ദ്രനായി സ്വർഗ്ഗ ലോകത്തിൽ വാഴിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നുമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇതാണ് തൃക്കാക്കരയിലെ ഐതീഹ്യം. 

കേരളീയരാണ് ഓണാഘോഷം നടത്തിയത് എന്നാണ്‌ ഐതിഹ്യമെങ്കിലും ചരിത്രപരമായി അതിനേക്കാൾ വളരെ മുൻപേ തന്നെ [[തമിഴ് നാട്|കേരളത്തിലും മധുര ഉൾപ്പെട്ട തമിഴ് നാട്ടിലും]] മറ്റും ഓണാഘോഷം നടന്നിട്ടുള്ളതായി സംഘ കൃതികൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. സംഘകാലകൃതിയായ 'മധുരൈകാഞ്ചി 'യിലാണ്‌ ഓണത്തെക്കുറിച്ചുളള ആദ്യപരാമർശങ്ങൾ കാണുന്നത്‌. തിരുമാൾ അഥവാ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തിരുനാളായിട്ടാണ് [[തിരുവോണം]] ആഘോഷിക്കുന്നതെന്ന് മധുരൈകാഞ്ചി അഞ്ഞൂറ്റി തൊണ്ണൂറ് മുതലുള്ള അടികളിൽ പറയുന്നു. വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ തിരുവോണം വിശേഷ ദിവസമാണ്.
ഇരുപത്തിയേഴ്നക്ഷത്രങ്ങളിൽ തിരുവോണമാണ് മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രാധാന്യം. &lt;ref name=&quot;maduraikanchi&quot;&gt;{{cite news |title=പത്തുപ്പാട്ട്– മധുരൈക്കാഞ്ചി |url=https://learnsangamtamil.com/maduraikanchi/ |accessdate=29 ഓഗസ്റ്റ് 2020 |work=മധുരൈക്കാഞ്ചി |date=8 ഡിസംബർ 2010 |language=en |quote=On Ōnam day, the birthday of Thirumal adorned with a gold garland who destroyed groups of Avunars, in the settlement of brave warriors adorned with bee-swarming flowers.. }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് കാർഷികവും വാണിജ്യവുമായി അതു മാറി. കോരിച്ചൊരിയുന്ന മഴയും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയുമുള്ള കർക്കടകമാസത്തിന് ശേഷം മാനം തെളിയുന്ന ചിങ്ങമാസത്തിലെ ഈ കാലത്താണ് വിദേശകപ്പലുകൾ പണ്ട് സുഗന്ധദ്രവ്യ വ്യാപാരത്തിനായി കേരളത്തിൽ കൂടുതലായി അടുത്തിരുന്നത്. അങ്ങനെ സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുവരുന്ന ഈ മാസത്തെ പൊന്നിൻ ചിങ്ങമാസമെന്നും ഓണത്തെ പൊന്നോണമെന്നും വിളിക്കാനുള്ള കാരണമതാണ്. കേരളത്തിൽ വിളവെടുപ്പിനേക്കാൾ അതിന്റെ വ്യാപാരത്തിനായിരുന്നു പ്രാധാന്യം.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
[[സംഘകാലം|സംഘകാലത്ത്]] കേരളത്തിലും തമിഴ്‌നാട്ടിലുമെല്ലാം  മഴക്കാലത്ത് ഭജനമിരിക്കലും പഠനവും ഒക്കെയായി ജനങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ആറു മാസം മഴ ദീർഘമായി പെയ്തിതിരുന്നു. കാറും പടലും തീർന്ന് മഴമാറി വാണിജ്യം പുനരാരംഭിക്കുന്നത് ശ്രാവണ മാസത്തിലെ തിരുവോണ നാളിൽ ആണ്‌. ശ്രാവണത്തിന്റെ പാലി സമാന്തരമാണ്‌ ''സാവണം''. അത് ആദിരൂപം ലോപിച്ച് പാലിയുടെ തന്നെ നയമനുസരിച്ച് ''ആവണം'' എന്നും പിന്നീട് ''ഓണം'' എന്നും ഉള്ള രൂപം സ്വീകരിച്ചു  &lt;ref name=&quot;savanam&quot;&gt;{{cite book|title=ബുദ്ധന്റെ കാല്പാടുകൾ-പഠനം|last=പി.ഒ.|first=പുരുഷോത്തമൻ|publisher=പ്രൊഫ. വി. ലൈല|year=2006|isbn=81-240-1640-2|location=കേരളം|authorlink=പി.ഒ. പുരുഷോത്തമൻ|coauthors=}} &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.languageinindia.com/june2016/prasanthmalayalamwords.pdf|title=ലോസ്റ്റ് വോഡ് ഇസ് ലോസ്റ്റ് വേൾഡ് - എ സ്റ്റഡി ഒഫ് മലയാളം|last=ഡോ. ആർ. ഐ.|first=പ്രശാന്ത്|date=6 June 2016|journal=Language in India|accessdate=2001 മാർച്ച് 3|doi=|issn=1930-2940}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;S N Sadasivan : A social history of India&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt; {{cite book |last=പി.എം. |first=ജോസഫ്|authorlink= ഡോ.പി.എം.ജോസഫ്|coauthors= |title= മലയാളത്തിലെ പരകീയ പദങ്ങൾ|year=1995 |publisher=കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് |location=തിരുവനന്തപുരം |isbn=}} &lt;/ref&gt;വാണിജ്യത്തിന്റെ ആദ്യനാൾ മുതൽ അന്നു വരെ ദൂരെ നങ്കൂരമിട്ടു കിടന്നിരുന്ന [[കപ്പൽ|കപ്പലുകൾ]] [[സ്വർണ്ണം|സ്വർണ്ണവുമായി]] എത്തുകയായി. അതാണ്‌ പൊന്നിൻ [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസം]], പൊന്നോണം എന്നീ പേരുകൾക്കും പിന്നിൽ.

== ഐതിഹ്യങ്ങൾ ==

[[പ്രമാണം:033-vamana.jpg|thumb|right| വാമനനും മഹാബലിയും, ഒരു എണ്ണച്ഛായ ചിത്രം]]
{{main|മഹാബലി}}
&lt;nowiki&gt;ഒന്നിലധികം ഐതിഹ്യങ്ങളുള്ള ആഘോഷമാണ്‌ ഓണം. ഇതിൽ പ്രധാനം മഹാബലിയുടെ കഥ ‌തന്നെ. ഭാഗവതത്തിൽ അഷ്ടമസ്കന്ധത്തിൽ പതിനെട്ടു മുതൽ ഇരുപത്തിമൂന്ന് വരെയുള്ള അദ്ധ്യായങ്ങളിലായി ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വാമനാവതാരത്തെയും മഹാബലി ചക്രവർത്തിയെയും പറ്റി പറയുന്നുണ്ട് ഓണവും ഭാഗവതത്തിലെ മഹാബലിയും വാമനനും}}&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;.  [[അസുരൻ|അസുരരാജാവും]] വിഷ്ണുഭക്‌തനുമായിരുന്ന [[പ്രഹ്ലാദൻ|പ്രഹ്ലാദന്റെ]] പേരക്കുട്ടി ആയിരുന്നു മഹാബലി. മഹാബലി എന്ന വാക്കിനർത്ഥം 'വലിയ ത്യാഗം' ചെയ്‌തവൻ എന്നാണ്‌. [[ദേവൻ|ദേവൻമാരെപ്പോലു]]&lt;nowiki/&gt;മസൂയപ്പെടുത്തിയിരുന്നതായിരുന്നു മഹാബലിയുടെ(മാവേലിയുടെ) ഭരണകാലം. അക്കാലത്ത്‌ മനുഷ്യരെല്ലാവരും ഒരുപോലെയായിരുന്നു. കള്ളവും ചതിയും പൊളിവചനങ്ങളും ഇല്ലായിരുന്നു. മഹാലക്ഷ്മി ആയ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഭഗവതി മാവേലിയുടെ രാജ്യത്തിൽ വിളയാടി. എങ്ങും എല്ലാവർക്കും സമൃദ്ധിയായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ സ്വർഗ്ഗലോകം കൂടി പിടിച്ചടക്കണമെന്നും അങ്ങനെ തൃലോക ചക്രവർത്തി ആകണമെന്നുമുള്ള മോഹം മഹാബലിയിൽ ഉടലെടുത്തു. ഭയചകിതരായ ദേവന്മാർ മഹാവിഷ്ണുവിനെ അഭയം പ്രാപിച്ചു. ദേവമാതാവായ അദിതി മഹാവിഷ്ണുവിനെ തപസ് ചെയ്യുകയും തന്റെ മക്കളായ ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് വരം വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. മഹാബലി 'വിശ്വജിത്ത്‌' എന്ന യാഗം ചെയ്യവേ [[വാമനൻ|വാമനനായി]] അവതാരമെടുത്ത [[വിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണു]] ഭിക്ഷയായി മൂന്നടി മണ്ണ്‌ ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഇത് മനസ്സിലാക്കിയ അസുരഗുരു [[ശുക്രാചാര്യൻ|ശുക്രാചാര്യരുടെ]] വിലക്കു വക വയ്ക്കാതെ മഹാബലി മൂന്നടി മണ്ണ്‌ അളന്നെടുക്കാൻ വാമനന്‌ അനുവാദം നൽകി. വാമന രൂപത്തിൽ വന്നത് ഭഗവാൻ ആണെന്ന് മഹാബലി മനസിലാക്കിയിരുന്നു. ആകാശംമുട്ടെ വളർന്ന വാമനൻ തന്റെ കാൽപ്പാദം അളവുകോലാക്കി. ആദ്യത്തെ രണ്ടടിക്കു തന്നെ [[സ്വർഗ്ഗം|സ്വർഗ്ഗവും]] [[ഭൂമി|ഭൂമിയും]] [[പാതാളം|പാതാളവും]] അളന്നെടുത്തു. മൂന്നാമത്തെ അടിക്കായി സ്ഥലമില്ലാതെവന്നപ്പോൾ മഹാബലി തന്റെ ശിരസ്സ്‌ കാണിച്ചുകൊടുത്തു. സംപ്രീതനായ വാമനൻ തന്റെ  പാദ സ്പർശത്താൽ മഹാബലിയെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാക്കി സ്വർഗത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ സുതലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി അവിടെ അദേഹത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനായി നിലകൊള്ളുകയും, അടുത്ത മന്വന്തരത്തിലെ ഇന്ദ്രനായി വാഴിക്കാമെന്ന് വരം നൽകുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ ലോകാവസാനമായ പ്രളയം വരെ ആണ്ടിലൊരിക്കൽ തിരുവോണനാളിൽ തന്റെ പ്രജകളെ എല്ലാവിധ ഐശ്വര്യത്തോടും കൂടി ‌കാണുവാനുള്ള അനുഗ്രഹവും  മഹാബലിക്കു നൽകി. അങ്ങനെ ഓരോ വർഷവും തിരുവോണ നാളിൽ മഹാബലി വാമന സമേതനായി തന്റെ പ്രജകളെ [[അദൃശ്യൻ|അദൃശ്യനായി]] സന്ദർശിക്കാൻ വരുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇതിന് മറ്റൊരു ഭാഷ്യവും ഉണ്ട്. മഹാബലിയുടെ ദുരഭിമാനം തീർക്കാനായാണു വാമനൻ അവതാരമെടുത്തത് എന്നാണ്‌. മഹാബലി പിന്നീട് വാമനൻ ആരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും തന്റെ പാപ പരിഹാരാർത്ഥം മൂന്നാമത്തെ അടി വക്കാനായി സ്വന്തം തല കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവാൻ  മഹാബലിയെ മോക്ഷ പ്രാപ്തനാക്കുകയും ജനിമൃതിയുടെ കരങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നുമുള്ള ഈ ഐതിഹ്യത്തിനു പക്ഷേ, അത്ര പ്രചാരമില്ല&lt;ref&gt;{{cite web | url =http://hinduism.about.com/library/weekly/extra/bl-onam.htm | title =The Story Behind Onam | access-date =2007-08-17 | archive-date =2007-09-08 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070908025957/http://hinduism.about.com/library/weekly/extra/bl-onam.htm | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

=== പരശുരാമൻ ===
{{main|പരശുരാമൻ}}
[[പരശുരാമൻ|പരശുരാമകഥയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു ഐതിഹ്യവും ഓണത്തെ സംബന്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. [[വരുണൻ|വരുണനിൽനിന്ന്‌]] കേരളക്ഷേത്രത്തെ മോചിപ്പിച്ച്‌ [[ബ്രാഹ്മണൻ‍|ബ്രാഹ്മണർക്ക്‌]] ദാനം നൽകിയ പരശുരാമൻ അവരുമായി പിണങ്ങിപ്പിരിയുന്നു. മാപ്പപേക്ഷിച്ച ബ്രാഹ്മണരുടെ അഭ്യർത്ഥനയെ തുടർന്ന്‌ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ തൃക്കാക്കരയിൽ അവതരിക്കുമെന്ന്‌ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ ദിവസം ഓണമെന്നും സങ്കൽപ്പമുണ്ട്‌. ഇതും കെട്ടുകഥയാണെന്നു തന്നെയാണ്‌ നിഗമനങ്ങൾ.പരശുരാമനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ വിവരിക്കുന്ന കൃതികൾ പത്താം നൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷം രചിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. എന്നാൽ അതിന് എത്രയോ മുമ്പുതന്നെ കേരളം ദേശമായി രൂപപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. &lt;ref name= praman&gt; {{cite book |last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ എറണാകുളം ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= തൃശ്ശൂർ|isbn= 81-7690-105-9 }} &lt;/ref&gt;

=== ശ്രീബുദ്ധൻ ===
{{Main|ശ്രീബുദ്ധൻ}}
മാവേലിപുരാണം പോലെ സ്വാധീനമില്ലെങ്കിലും [[ബുദ്ധൻ|ശ്രീബുദ്ധനുമായി]] ബന്ധപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള കഥകളും ഉണ്ട്‌. സിദ്ധാർത്ഥ രാജകുമാരൻ ബോധോദയത്തിന്‌ ശേഷം ശ്രവണപദത്തിലേക്ക്‌ പ്രവേശിച്ചത്‌ ശ്രാവണമാസത്തിലെ തിരുവോണനാളിലായിരുന്നുവെന്ന്‌ ബുദ്ധമതാനുയായികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതത്തിന്‌]] ആധിപത്യമുണ്ടായിരുന്ന അന്നത്തെ കേരളം ഈ ശ്രാവണപദ സ്വീകാരം ആഘോഷപൂർവ്വം അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌ ഓണമെന്ന്‌ അവർ സമർത്ഥിക്കുന്നു.  ശ്രാവണം ലോപിച്ച് ഓണം ആയത് ഇതിന്‌ ശക്തമായ തെളിവാണ്‌. &lt;ref name= savanam/&gt;

[[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമത]] വിശ്വാസിയും, പ്രജാസുഖത്തെ ലക്ഷ്യമായി ഏറ്റവും കാര്യക്ഷമമായി ഭരണം നടത്തിയിരുന്നതുമായ ഒരു കേരളചക്രവർത്തിയെ ബ്രാഹ്മണരുടേയും, ക്ഷത്രിയരുടേയും ഉപജാപവും, കൈയ്യൂക്കുംകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ബൗദ്ധനാണെന്ന ഒറ്റക്കാരണത്താൽ ബഹിഷ്ക്കരിച്ച് ബ്രാഹ്മണമതം പുനഃസ്ഥാപിച്ചതിന്റെ ഓർമ്മ, കേരളത്തിലെ വിളയെടുപ്പുത്സവത്തോടൊപ്പം ആഘോഷിക്കുന്നതാണ് ഓണം. &quot;ഓണം, തിരുവോണം&quot; എന്നീ പദങ്ങൾ ശ്രാവണത്തിന്റെ തദ്ഭവങ്ങളാണ്. ശ്രാവണം എന്ന സംജ്ഞ ബൗദ്ധമാണ്. ബുദ്ധശിഷ്യൻമാർ ശ്രമണന്മാർ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[ബുദ്ധൻ|ബുദ്ധനെത്തന്നെയും]]  ശ്രമണൻ എന്നു പറഞ്ഞുവന്നിരുന്നു. വിനോദത്തിനും, വിശ്രമത്തിനും ഉള്ള മാസമാണ് ശ്രാവണം. ഓണത്തിന് മഞ്ഞ നിറം പ്രധാനമാണ്. ഭഗവാൻ ബുദ്ധൻ ശ്രമണപദത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചവർക്ക് മഞ്ഞവസ്ത്രം നൽകിയതിനെയാണ് ഓണക്കോടിയായി നൽകുന്ന മഞ്ഞമുണ്ടും, മഞ്ഞപ്പൂകളും മറ്റും സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഓണപ്പൂവ്വ് എന്നു പറയുന്ന മഞ്ഞപ്പൂവിന് അഞ്ച് ദളങ്ങളാണുള്ളത് അത് ബുദ്ധധ‌‌ർമ്മത്തിലെ പഞ്ചശീലങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി കരുതി വരുന്നു. ബുദ്ധമതം കേരളത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കാൻ അക്രമങ്ങളും, ഹിംസകളും നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ സ്മരണ ഉണർത്തുന്നതാണ് ഓണത്തല്ലും, ചേരിപ്പോരും, വേലകളിയും, പടേനിയും മറ്റും. ബുദ്ധമതത്തെ ആട്ടിപ്പുറത്താക്കാൻ നമ്പൂതിരിമാർ ആയുധമെടുത്തിരുന്നു എന്ന് സംഘകളിയുടെ ചടങ്ങികളിൽ തെളിയുന്നുണ്ട്. ബൗദ്ധസംസ്ക്കാരം വളർച്ചപ്രാപിച്ചിരുന്ന തമിഴകത്ത് മുഴുവനും, പാണ്ഡ്യരാജധാനിയായിരുന്ന മധുരയിൽ പ്രത്യേകിച്ചും ഓണം മഹോത്സവമായി കൊണ്ടാടിയിരുന്നു. 'മധുരൈ കാഞ്ചി' എന്ന കൃതിയിൽ ഓണത്തെപ്പറ്റി പരാമർശങ്ങളുണ്ട്.  &lt;ref name= savanam11&gt; {{cite book |last=പണിക്കശ്ശേരി |first=വേലായുധൻ |authorlink=വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി |coauthors= |title=അന്വേഷണം, ആസ്വാദനം -ലേഖനങ്ങൾ |year=2005 |publisher=കറന്റ് ബുക്‌‌സ് |location= കേരളം |isbn= 81-240-1504-X }} &lt;/ref&gt;

=== ചേരമാൻ പെരുമാൾ ===
{{പ്രധാന ലേഖനം|ചേരമാൻ പെരുമാൾ}}
[[മലബാർ മാനുവൽ|മലബാർ മാന്വലിന്റെ]] കർത്താവായ [[വില്ല്യം ലോഗൻ|ലോഗൻ]] ഓണാഘോഷത്തെ [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാൻപെരുമാളുമായി]] ബന്ധപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. പെരുമാൾ [[ഇസ്ലാം|ഇസ്ലാംമതം]] സ്വീകരിച്ച്‌ [[മക്ക|മക്കത്തുപോയത്‌]][[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] തിരുവോണത്തിൻ നാളിലായിരുന്നുവെന്നും ഈ തിർത്ഥാടനത്തെ ആഘോഷപൂർവ്വം അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌ ഓണാഘോഷത്തിന്‌ നിമിത്തമായതെന്നും [[വില്ല്യം ലോഗൻ|ലോഗൻ]] ഓണത്തെപ്പറ്റി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്‌.  ചേരമാൻ പെരുമാൾ ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ചു തിരിച്ചു വരുന്ന വഴിയിൽ മരണപെടുകയും ചെയ്തു. തൃക്കാക്കര വാണിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാൻ പെരുമാളിനെ]] ചതിയിൽ ബ്രഹ്മഹത്യ ആരോപിച്ച് ജാതിഭൃഷ്ടനാക്കിയതും നാടുകടത്തി എന്നും എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ അത്യന്തം സ്നേഹിച്ചിരുന്ന ജനങ്ങളുടെ എതിർപ്പിനെ തണുപ്പിക്കാൻ എല്ലാ വർഷവും തിരുവിഴാ നാളിൽ മാത്രം നാട്ടിൽ പ്രവേശിക്കാനുമുള്ള അനുമതി നൽകപ്പെട്ടെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശ്രിതർക്കായി നൽകി രാജ്യം വിട്ടുവെന്നും ചില ചരിത്രകാരന്മാർ സമർത്ഥിക്കുന്നു. ആ ഓർമ്മക്കായിരിക്കണം [[#തൃക്കാക്കരയപ്പൻ|തൃക്കാക്കരയപ്പൻ]] എന്ന പേരിൽ  ഇന്നും ഓണത്തപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നത്.&lt;ref name= savanam/&gt;{{Verify source|date=August 2020}}

=== സമുദ്രഗുപതൻ-മന്ഥരാജാവ് ===
ക്രി.വ. നാലാം ശതകത്തിൽ കേരളരാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം [[തൃക്കാക്കര]]യായിരുന്നു.{{Original research inline|date=August 2020}} ഓണം നടപ്പാക്കിയത്  അന്ന് ഇവിടം ഭരിച്ചിരുന്ന മന്ന രാജാവ് ആണ്‌ എന്ന് [[അലഹബാദ്]] ലിഖിതങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാനുള്ള തെളിവുകൾ ഉള്ളതിനാൽ ഇത് ഒരു ചരിത്ര വസ്തുതയാകാമെന്ന് ചിലർ കരുതുന്നു. അതിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന മന്ഥാതാവ് പ്രസിദ്ധനായിരുന്ന കേരള രാജാവായിരുന്നു. [[സമുദ്രഗുപ്തൻ]] ദക്ഷിണേന്ത്യ ആക്രമിച്ച കൂട്ടത്തിൽ [[തൃക്കാക്കര]] ആക്രമിക്കുകയും എന്നാൽ മന്ഥരാജാവ് നടത്തിയ പ്രതിരോധത്തിലും സാമർത്ഥ്യത്തിലും ആകൃഷ്ടനായ സമുദ്രഗുപ്തൻ സന്ധിക്കപേക്ഷിക്കുകയും തുടർന്ന് കേരളത്തിനഭിമാനാർഹമായ യുദ്ധപരിസമാപ്തിയിൽ ആ യുദ്ധവിജയത്തിന്റെ സ്മരണക്കായി രാഷ്ട്രീയോത്സവമായി ഓണം ആഘോഷിക്കാൻ രാജാവ് വിളംബരം പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നും ലിഖിതങ്ങളിൽ{{which}} പറയുന്നു. ഈ രാജാവ് മഹാബലിയുടെ അവതാരമാണെന്നും ഈ അഭിപ്രായത്തിന്റെ വക്താക്കൾ പറയുന്നു.  &lt;ref&gt; കെ.എൻ. ഗോപാലപിള്ള: കേരള മഹാചരിത്രം ഒന്നാം ഭാഗാം,ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാൽപ്പത്തിയെട്ട്  തിരുവനന്തപുരം &lt;/ref&gt; എന്നാൽ സമുദ്രമാർഗ്ഗം തൃക്കാക്കര ആക്രമിക്കാൻ സാധ്യമല്ല എന്നതിനാൽ ഈ രാജാവ് അക്കാലത്തെ ചേര തലസ്ഥാനമായിരിന്ന കുട്ടനാട്/മാവേലി ആയിരുന്നിരിക്കാമെന്ന് മറ്റു ചിലർ വാദിക്കുന്നത്. മാവേലിക്കര (ഓടനാട്)  യിലെ സുപ്രധാനമായ കോട്ട (വേലി) ഉള്ളതു കൊണ്ടാണ് മാവേലി എന്ന പേരു വന്നതും മാവേലിക്കരയായിരുന്നു ചേര തലസ്ഥാനമെന്നുമാണ് ഈ നിഗമനത്തിനു പിന്നിൽ

=== ധാന്യദേവൻ ===
വാമനൻ പാതാളത്തിലേക്കു ചവിട്ടിത്താഴ്‌ത്തിയ മാവേലി ഓണക്കാലത്ത് ഭൂമിയിൽ വന്നു പോകുന്നത്, ഭൂമിയിൽ ആഴ്‌ന്ന് കിടന്ന് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ മുളയ്ക്കുന്ന വിത്തിന്റെ ദേവതാരൂപത്തിലുള്ള സാമാന്യവത്കരണമാണെന്ന് പി. രഞ്ജിത് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;
രഞ്ജിത് പി. പ്രാചീന കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക സംസ്കാരം- ഒരു മുഖവുര, പൂർണോദയ സാംസ്കാരിക പത്രിക കൊച്ചി. &lt;/ref&gt; കൃഷി സ്ഥലത്തു നിന്നു തന്നെ എടുക്കുന്ന ചുടാത്ത മണ്ണിലാണ് ചതുഷ്കോൺ ആകൃതിയിൽ തീർക്കുന്ന തൃക്കാക്കരയപ്പന്റെ രൂപം എന്നത് പലയിടങ്ങളിലും കോൺ ആകൃതിയിൽ കാണപ്പെടുന്ന സസ്യദേവതാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണത്രെ.

== ചരിത്രം ==
{{Main|കേരളചരിത്രം}}
[[സംഘകാലം|സംഘകാല]] കൃതികളെ (ക്രി മു. 300 മുതൽ) വ്യക്തമായി അപഗ്രഥിച്ചതിൽ നിന്ന് ഓണത്തെപ്പറ്റിയുള്ള പ്രാചീന പരാമർശങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ദ്രവിഴാ എന്നാണ് അന്ന് ഓണത്തിനെ പറഞ്ഞിരുന്നത്. ചരിത്രമനുസരിച്ചു നോക്കുമ്പോൾ ഇന്ദ്രന്റെ വിജയമാണ് ഇതിൽ നിന്നും വ്യക്തമാകുന്നത്

അതായത് വാമനൻ വിജയം ആണ് ആഘോഷിക്കുന്നത് വിഷ്ണു 5 അവതാരം വാമനൻ [[തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം|തൃക്കാക്കാര]] ആപ്പൻ ആയിട്ട് ഒരുക്കി വെക്കുന്ന ആചാരം ഇതു ഹിന്ദു മത കഥേട്രം ആരാധന ആണ് നമ്മാൾവർ കൃതികൾ പറയുന്നു . 108 ദിവ്യ ദേശത്തിൽ ഉള്ള ക്ഷേത്രം ഓണം ആയിട്ട് ബന്ധം ഉള്ളത് ആണ് മനസിലക്കാം&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=108 divya desham|title=|date=}}&lt;/ref&gt;. ഓണം കേരളീയമോ ഭാരതീയമോ ആയ ആചാരമല്ല എന്നാണ് എൻ.വി. കൃഷ്ണവാരിയർ പറഞ്ഞു വച്ചിട്ടുള്ളത്. പുരാതന ഇറാഖിലെ അസിറിയയിൽ നിന്നാണത്രെ ഓണാചാരങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത്. അവിടത്തെ സിഗുറായി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ടായിരുന്നു ഈ ആചാരം. അസിറിയക്കാർ ക്രിസ്തുവിന് ഏതാണ്ട് 2000 വർഷം മുമ്പ് ഭാരതത്തിലെത്തി തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാനമുറപ്പിച്ചതോടെയാണ് ഓണാചാരങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലേക്ക് സംക്രമിച്ചതെന്നും  സിഗുറായി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃകയിലാണ് നാം തൃക്കാക്കരയപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതെന്നും എൻ.വി. തെളിവായി സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.  &lt;ref&gt; {{cite web | url = http://malayalam.webdunia.com/miscellaneous/special07/onam/0708/20/1070820079_1.htm| title = ഓണം മലയാളിയുടെ സ്വന്തമോ?| author =ടി. ശശീമോഹൻ| last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | format = | work = | publisher = | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = അസുരന്മാരായ അസറിയക്കാരാണ് ദ്രാവിഡന്മാരായി മാറിയത്. ചരിത്രത്തിലെ ആര്യ- ദ്രാവിഡ സംഘർഷം ആണ് പുരാണത്തിലേയും ഐതിഹ്യങ്ങളിലേയും ദേവാസുര യുദ്ധമായി ചിത്രീകരിച്ചത് എന്നു വേണം അനുമാനിക്കാൻ. ഓണക്കഥയിലും അങ്ങനെതന്നെ. ആര്യന്മാർ ദ്രാവിഡരെ ആക്രമിച്ച് കീഴ്പ്പെടുത്തിയതാണ് ഓണാഘോഷവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഥയായി പുരാണങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. അസിറിയയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലെത്തിയവർ മധ്യ ഇന്ത്യ യും- ഭൂമിയും , പിന്നീട് ഉത്തരേന്ത്യയും - സ്വർഗവും- , തെക്കേ ഇന്ത്യയും -പാതാളവും - ആക്രമിച്ച് കീഴടക്കി ഭരിച്ചു. ഇന്ത്യ അവരുടെ നാടായി മാറി. ആദിമദ്രാവിഡർ വന്നുകയറിയ ആര്യൻമാർക്കെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്തത് സ്വാഭാവികം. പക്ഷേ ക്രമേണ ആര്യന്മാർ ശക്തന്മാരായി. ദ്രാവിഡ രാജാവിനെ തോൽപ്പിച്ച് തെക്കോട്ട് ഓടിച്ചു വിട്ടു. മൂന്നടി കൊണ്ട് സ്വർഗവും ഭൂമിയും പാതാളവും വാമനൻ സ്വന്തമാക്കിയത് ആര്യന്മാരുടെ അധിനിവേശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദ്രാവിഡ രാജാവ് (അസുര രാജാവ്) അഭയം പ്രാപിച്ച പാതാളം കേരളമാണെന്ന് ചിലർ കരുതുന്നു. വാമനൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ അവതാരമാണ്. ഇന്നു കാണുന്ന കേരളം എന്നൊരു പ്രദേശം അന്നു ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കില്ല. കാരണം, ആറാമത്തെ അവതാരമായ പരശുരാമനാണല്ലോ കേരളം മഴുവെറിഞ്ഞ് കടലിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്തത്. വാമനനായ ആര്യ നായകൻ, ദ്രാവിഡ രാജ-ാവായ ബലിയെ തോൽപിച്ച്, ഇന്ന് കേരളം ഉള്ളയിടത്ത് അന്നുണ്ടായിരുന്ന പാതാളക്കടലിലേക്ക് താഴ്ത്തിയിരിക്കണം}} &lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ ആന്ധ്ര, കർണ്ണാടകം എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ പൊതുവായും തമിഴ്നാട്ടിൽ പ്രത്യേകമായും ഓണാഘോഷം നിലവിലിരുന്നു. തിരുപ്പതിയിലേയും തൃക്കാക്കരയിലേയും പേരിന്റെ സാദൃശ്യം മധുരയിലെ ഓണാഘോഷത്തിനിടക്കുള്ള ഓണത്തല്ലിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ചേരൊപ്പോര്, അത്തച്ചമയത്തേയും ഓണക്കോടിയെയും അനുസ്മരിക്കുന്ന മറ്റു ചടങ്ങുകളും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഈ നിഗമനം വച്ച് നോക്കുമ്പോൾ ആര്യദ്രാവിഡ സംഘട്ടനങ്ങളാണ് ദേവാസുര യുദ്ധങ്ങളായി പുരാണങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതെന്ന് അനുമാനിയ്ക്കാം.


[[സംഘസാഹിത്യം|സംഘസാഹിത്യത്തിലെ]]തന്നെ പത്തുപാട്ടുകളിലുൾപ്പെടുന്ന 'മധുരൈ കാഞ്ചി'യിലും ഓണത്തെക്കുറിച്ച്‌ പരാമർശമുണ്ട്.&lt;ref name= praman/&gt; ബി.സി. രണ്ടാം ശതകത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന 'മാങ്കുടി മരുതനാർ' എന്ന പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായിരുന്ന [[മധുര|മധുരയിൽ]] ഓണം ആഘോഷിച്ചിരുന്നതായി അതിൽ വർണ്ണനയുണ്ട്‌. ശ്രാവണ പൗർണ്ണമിനാളിലായിരുന്നു മധുരയിലെ ഓണാഘോഷം. മഹാബലിയെ ജയിച്ച വാമനന്റെ സ്മരണയിലായിരുന്ന മധുരയിലെ ഓണാഘോഷത്തിൽ 'ഓണസദ്യയും' പ്രധാനമായിരുന്നു. ഒമ്പതാം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പെരിയാഴ്വരുടെ 'തിരുമൊഴി' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും ഓണത്തെക്കുറിച്ച്‌ പരാമർശമുണ്ട്‌. ചേരന്മാരിൽ നിന്ന് കടം എടുത്ത അല്ലെങ്കിൽ അനുകരിച്ചായിരിക്കാം ഈ ഓണാഘോഷം അവരും നടത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ അത് [[കൃഷി|കൃഷിയുടെ]] വിളവെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് നടത്തിയത്. മരുതം തിണയിൽ അതായത് തമിഴ് നാട്ടിൽ ആണ് കൂടുതൽ കൃഷി പണ്ടും എന്നതിന് ഇത് തെളിവാണ്. &lt;ref name=&quot;soman&quot;&gt; {{cite book|url=|title=പ്രാചീന കേരളചരിത്ര സം‍ഗ്രഹം|last=ഇലവും‍മൂട്|first=സോമൻ|publisher=ധന്യാ ബുക്സ്|others=|year=2000|isbn=|editor=|edition=രണ്ടാം എഡിഷൻ|series=|location=പുതുപ്പള്ളി|pages=|language=|chapter=|format=|doi=|oclc=|id=|quote=|authorlink=സോമൻ ഇലവും‍മൂട്|accessdate=27 ഏപ്രിൽ 2007|origyear=|chapterurl=|coauthors=|origdate=|origmonth=|month=April}} &lt;/ref&gt;

[[മലബാർ മാന്വൽ|മലബാർ മാന്വലിന്റെ]] കർത്താവ് [[വില്ല്യം ലോഗൻ|ലോഗൻ സായ്പിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ എ.ഡി. 825 മുതലാണ്‌ ഓണം ആഘോഷിച്ചു തുടങ്ങിയത്‌. മഹാബലിയുടെ ഓർമ്മക്കായി [[ഭാസ്കര രവിവർമ്മ]]യാണിത്‌ ആരംഭിച്ചതെന്നും ലോഗൻ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. കേരള ചരിത്ര കർത്താവ്‌ കൃഷ്ണപിഷാരടി, എ.ഡി. 620നും 670നും ഇടയിൽ ഓണം ആഘോഷിക്കാൻ തുടങ്ങിയതായി പറയുന്നു. പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കേരളം സന്ദർശിച്ച അറബിസഞ്ചാരി [[അൽബി റൂണി]]യും 1154ൽ വന്ന [[ഈജിപ്റ്റ്|ഈജിപ്ഷ്യൻ]] സഞ്ചാരി അൽ ഇദ്രീസിയും 1159ൽ ഫ്രഞ്ച്‌ സഞ്ചാരി ബഞ്ചമിനുമെല്ലാം മലയാളിയുടെ ഓണത്തെക്കുറിച്ചും ആഘോഷങ്ങളെക്കുറിച്ചും കളികളെക്കുറിച്ചും വിവരിക്കുന്നുണ്ട്‌.

ഓണാഘോഷത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ശിലാലിഖിതങ്ങളും കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്‌. 10ാ‍ം നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഇവ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. &quot;ആണ്ടുതോറും നടന്നുവരുന്ന ഓണാഘോഷങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ സമാധാനവും ശാന്തിയും നിലനിർത്താനും സഹായിക്കുന്നുണ്ട്‌&quot;.

പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽത്തന്നെ സ്ഥാണു രവികുലശേഖരൻ എന്ന രാജാവിന്റെ തിരുവാറ്റ്‌ ലിഖിതത്തിലും ഓണത്തെ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്‌. വിദേശനിർമ്മിത വസ്‌തുക്കൾ ഓണക്കാഴ്ച നൽകി പന്ത്രണ്ടുവർഷത്തെ ദേശീയോത്സവത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം ഏറ്റുവാങ്ങിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ രാജാക്കൻമാരെല്ലാം ആ പള്ളി ഓണത്തിൽ പങ്കുചേരാൻ [[തൃക്കാക്കര]] എത്തിച്ചേരുക പതിവായിരുന്നു എന്നാണ്‌ ഐതിഹ്യം. കാലക്രമത്തിൽ ഇത് കനകക്കുന്ന് കൊട്ടാരത്തിൽ നടത്തിവരുകയും പിന്നീട് കേരളസർക്കാർ ഇത് ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.  {{Ref|statemanual}} 

പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ട [[ഉണ്ണുനൂലി സന്ദേശം|'ഉണ്ണുനൂലി സന്ദേശ'ത്തിലും]] അഞ്ചാം ശതകത്തിലെഴുതിയ [[ഉദ്ദണ്ഡശാസ്ത്രികൾ|ഉദുണ്ഡശാസ്‌ത്രികളുടെ]] കൃതിയിലും ഓണത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്‌. 1286ൽ മതപ്രചാരണാർത്ഥം എത്തിയ [[ഫ്രയർ ഒഡോറിക്|ഫ്രയർ ഒഡോറിക്കും]] 1347ൽ [[കോഴിക്കോട്‌]] താമസിച്ചിരുന്ന റീഗ്‌ നെല്ലിയും മഹാബലിയുടെ തിരിച്ചുവരവിനെപ്പറ്റി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്നുണ്ട്‌. എ.ഡി. 1200ൽ കേരളം സന്ദർശിച്ച അസീറിയക്കാരൻ 'പിനോർ ജോൺ' തന്റെ കൃതിയായ 'ഓർമ്മകളിൽ' ഇപ്രകാരം എഴുതുന്നു. {{Fact}}

&quot;ഇവിടെ സവിശേഷമായ ഒരു ഉത്സവം നടക്കുന്നുണ്ട്‌. നല്ലവനായ ഒരു ഭരണാധികാരിയുടെ സ്മരണയാണ്‌ അതിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നത്‌. ജനങ്ങൾ വളരെ സന്തോഷത്തോടെയാണ്‌ ഈ നാളുകളിൽ കഴിയുന്നത്‌. പല കളികളും കാണിച്ച്‌ അവർ ആഹ്ലാദം പങ്കിടുന്നു.&quot;

ഉദ്ദണ്ഡശാസ്ത്രി എന്ന ഒരു സംസ്‌കൃത കവി 'ശ്രാവണ'മെന്ന ഒരു ഉത്സാവത്തെ കുറിച്ചെഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഓണമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://journals.akademicka.pl/cis/article/view/1509/1359|title=A Scholar Poet from the Neighbouring Land: Uddaṇḍa Śāstrin's Perceptions of Kerala|last=രാജേന്ദ്രൻ|first=ചെട്ടിയാർത്തൊടി|date=}}&lt;/ref&gt;

[[മഹാബലി|മഹാബലിയുടെ]] പാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്ന [[w: Bana Kingdom|ബാണർ]] എന്ന [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രയിലെ]] പ്രാചീനഗോത്രവംശജരായിരുന്ന നായകന്മാരായിരുന്നു ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ചോളസാമ്രാജ്യം|ചോളഭരണ]] കാലത്ത് [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] പല നാടുകളും ഭരിച്ചിരുന്നത്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] സാഹചര്യങ്ങൾ പ്രതികൂലമായപ്പോൾ അവരിൽ ചിലർ [[കേരളം|കേരളത്തിലേക്ക്]] വരികയുണ്ടായി. ഇവരുടെ ഇടയിൽനിന്ന് പ്രബലനും [[തൃപ്പൂണിത്തുറ|തൃപ്പൂണിത്തുറയും]], [[തൃക്കാക്കര| തൃക്കാക്കരയും]] ഭരിച്ചിരുന്നതുമായ 'മാവേലി' എന്നു പേരായ ഒരു രാജാവ്, [[ഒറീസ|ഒറീസയിലും]], [[കർണാടക|കർണാടകയിലും]] [[മഹാബലി|മഹാബലിയുടെ]] [[ഐതിഹ്യം|ഐതിഹ്യവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട് നടത്തിയിരുന്ന ആഘോഷത്തെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] കൊയ്ത്തുത്സവവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഓണാഘോഷം രൂപപ്പെടുത്തി. എന്നാണ് ചരിത്രപണ്ഡിതനായിരുന്ന [[കെ.ബാലകൃഷ്ണ കുറുപ്പ്|കെ.ബാലകൃഷ്ണ കുറുപ്പിന്റെ]] നിഗമനം.
&lt;ref&gt;
{{cite book 
|last=ബാലകൃഷ്ണ കുറുപ്പ്
|first= കെ.
|authorlink=കെ.ബാലകൃഷ്ണ കുറുപ്പ്
|coauthors= 
|editor= 
|others= 
|title=[[വിശ്വാസത്തിന്റെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ]] 
|script-title= 
|origdate=
|origyear= 1998
|year= 2000
|origmonth= 
|url= 
|format= 
|accessdate= 
|edition=രണ്ടാം 
|series= 
|date=
|month=
|publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം|മാതൃഭൂമി പബ്ലിഷിംഗ് കമ്പനി]]
|location= കോഴിക്കോട്
|language= [[മലയാളം]]
|isbn=
|oclc= 
|doi= 
|id= 
|page=13 
|chapter= 
|chapterurl= 
|quote= ഒമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോളഭരണകാലത്ത് തമിഴ്നാട്ടിലെ പല നാടുകളും ഭരിച്ചത് ബാണവംശജരായ നായകന്മാരായിരുന്നു. മഹാബലിയുടെ പിന്മുറക്കാരാണ് തങ്ങളെന്ന് ബാണവംശക്കാർ അവകാശപ്പെട്ടു. വാസ്തവത്തിൽ ബാണന്മാർ ആന്ധ്രയിലെ ഒരു പ്രാചീന ഗോത്രം മാത്രമാണ്. പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ പല്ലവരുടെ കീഴിൽ അവർ ശക്തരായി തീരുകയുണ്ടായി. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പാണ്ഡ്യരാജ്യശക്തി ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ അവരിൽ ചിലർ കേരളത്തിലേക്ക് കടന്നു. അങ്ങനെ പ്രബലനായി തൃപ്പൂണിത്തുറയും തൃക്കാക്കരയും മറ്റും ഭരിച്ച ഒരു മാവേലി മന്നൻ, ഒറീസയിലും കർണാടകത്തിലും നടപ്പുള്ളതും മഹാബലിയുടെ ഐതിഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും ആയ ആഘോഷത്തെ കേരളത്തിലും കൊണ്ടാടാമെന്ന് വെച്ചു. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം തന്റെ കുടുംബമാഹാത്മ്യത്തെ കേരളത്തിലെ കൊയ്ത്തുത്സവവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഓണാഘോഷമാക്കി ഉയർത്തി.}}&lt;/ref&gt;

== ഓണാഘോഷങ്ങൾ ==

=== കലിയനു വെക്കൽ ===
കർക്കിടമാസത്തിൽ ആചരിക്കുന്ന ഒരൂ ചടങ്ങാണിത്. ഇതോടെയാണ് ഓണച്ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിക്കുന്നത്.  കർക്കടകത്തിന്റെ അധിപനാണ് കലിയനെന്നാണ് വിശ്വാസം. കലിയൻ കോപിച്ചാൽ കർക്കിടകം കലങ്ങുമെന്നും പ്രീതിപ്പെട്ടാൽ സർവ്വൈശ്വര്യങ്ങളും വരും എന്ന് കരുതിപ്പോരുന്നു . പ്രിയപ്പെട്ടതെന്നു തോന്നും ആഹാരം കലിയനെ സ്മരിച്ച് ഒരു ചിരട്ടയിൽ മാ പ്‌ളാവില, കൂവയില, പച്ചയീർക്കിൽ, വാഴത്തട എന്നിവകൊണ്ട് കാള,  നുകം, കലപ്പ, കൈക്കോട്ട്, പാളത്തൊപ്പി എന്നിവയുണ്ടാക്കി ആഹാരത്തോടൊപ്പം ത്രിസന്ധ്യയിൽ കലിയനു സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ ആർപ്പും കുരവയും വാദ്യാഘോഷങ്ങളും മുഴങ്ങും.  'കലിയനോ കലിയൻ... കനിയണേ ഭഗവൻ' എന്നിങ്ങനെ ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/spirituality/specials/onam-2021/traditional-rituals-related-with-onam-1.5903669|title=കലിയനുവെക്കൽ മുതൽ ഇരുപത്തെട്ടാമോണം വരെ...|access-date=2021-08-21|last=രവീന്ദ്രനാഥ്|first=എഴുമാവിൽ|language=en|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821124725/https://www.mathrubhumi.com/spirituality/specials/onam-2021/traditional-rituals-related-with-onam-1.5903669|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== അത്തപ്പൂക്കളം ===
{{Main|ഓണക്കളം}}
[[File:ഒത്തൊരുമപൂക്കളം.jpg|thumb|2011ലെ ഓണാഘോഷത്തോടനുബന്ധിച്ച് സപ്തംബർ 11ന്, കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ (ഇന്ത്യ) ടൌൺ സ്ക്വയറിൽ നിർമ്മിച്ച ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂക്കളം. വലിപ്പത്തിൽ [[ഗിന്നസ് വേൾഡ് റെക്കോർഡുകൾ|ഗിന്നസ് വേൾഡ് റെക്കാർഡിലും]] [[ലിംക ബുക്ക് ഓഫ് റെക്കോർഡ്സ്|ലിംക ബുക്ക് ഓഫ് റെക്കാർഡിലും]] പൂക്കളം സ്ഥാനം പിടിച്ചു]]
ഓണത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷത്തിൽപ്പെട്ടതാണ് ഓണപ്പൂക്കളം. തിരുവോണദിവസം വരുന്ന മാവേലിത്തമ്പുരാനെ സ്വീകരിക്കുന്നതിന്‌ [[അത്തം]] മുതൽ ഒരുക്കങ്ങളാരംഭിക്കുകയാണ്‌. 'അത്തം പത്തോണം' എന്ന്‌ ചൊല്ല്‌. മുറ്റത്ത്‌ തറയുണ്ടാക്കി [[ചാണകം]] മെഴുകി [[അത്തപ്പൂവ്|പൂക്കളമൊരുക്കുന്നു]]. ചിങ്ങത്തിലെ അത്തംനാൾ മുതലാ‍ണ് പൂക്കളം ഒരുക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത്. ആദ്യത്തെ ദിവസമായ അത്തംനാളിൽ ഒരു നിര പൂ മാത്രമേ പാടുള്ളൂ. ചുവന്ന പൂവിടാനും പാടില്ല. രണ്ടാം ദിവസം രണ്ടിനം പൂവുകൾ മൂന്നാം ദിവസം മൂന്നിനം പൂവുകൾ എന്നിങ്ങനെ ഓരോ ദിവസവും കളത്തിന്റെ വലിപ്പം കൂടി വരുന്നു. [[ചോതി|ചോതിനാൾ]] മുതൽ മാത്രമേ [[ചെമ്പരത്തിപ്പൂവ്|ചെമ്പരത്തിപ്പൂവിന്‌]] പൂക്കളത്തിൽ സ്ഥാനമുള്ളൂ. [[ഉത്രാടം|ഉത്രാടത്തിൻനാളിലാണ്‌‍]] പൂക്കളം പരമാവധി വലിപ്പത്തിൽ ഒരുക്കുന്നത്‌. മൂലം നാളിൽ ചതുരാകൃതിയിലാണ് പൂക്കളം ഒരുക്കേണ്ടത്. പലപ്പോഴും ഓണത്തപ്പൻ, മഹാബലി എന്നിവരും ഇതിൽ ഇടം പിടിക്കാറുണ്ട്.

=== തിരുവോണനാളിലെ ചടങ്ങുകൾ ===
[[File:Onam Design With Arimavu.JPG|thumb|250px| അരിമാവ് കൊണ്ട് കോലമിടുന്നത് ഓണത്തിൻ്റെ ഒരു ആചാരമാണ്]]
പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉള്ള ചടങ്ങുകളാണ് ഓണത്തിന്. സാധാരണയായി തിരുവോണപുലരിയിൽ കുളിച്ചു കോടിവസ്‌ത്രമണിഞ്ഞ്‌ ഓണപ്പൂക്കളത്തിന്‌ മുൻപിൽ ആവണിപ്പലകയിലിരിക്കുന്നു. ഓണത്തപ്പന്റെ സങ്കൽപരൂപത്തിന്‌ മുന്നിൽ [[മാവ്‌]] ഒഴിച്ച്‌, പൂക്കുല നിരത്തി പൂവട നിവേദിക്കുന്നു. ഓണനാളിൽ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ചടങ്ങാണിത്‌. [[കളിമണ്ണ്|കളിമണ്ണിലാണ്‌]] രൂപങ്ങൾ മെനഞ്ഞെടുക്കുന്നത്‌. രണ്ടുദിവസം വെയിലത്താണിവ ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്നത്‌. മറ്റു പൂജകൾ പോലെതന്നെ തൂശനിലയിൽ [[ദർഭപുല്ല്]] വിരിച്ച് തൃക്കാക്കരയപ്പനെ സങ്കല്പിച്ച് ഇരുത്തുകയും അദ്ദേഹത്തിന്‌ [[അട]] നിവേദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 

തിരുവോണച്ചടങ്ങുകളിൽ വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്‌ തൃക്കാക്കരക്ഷേത്രത്തിൽ മഹാബലി ചക്രവർത്തിയെ വരവേൽക്കുന്നത്‌. വാമനന്റെ കാൽപാദം പതിഞ്ഞ [[ഭൂമി|ഭൂമിയെന്ന]] അർത്ഥത്തിലാണ്‌ 'തൃക്കാൽക്കര' ഉണ്ടായതെന്ന്‌ ഐതിഹ്യം. പുരാതന കേരളത്തിന്റെ ആസ്ഥാന മണ്ണിൽ വാമന സങ്കല്പത്തിലുള്ള ഏക ക്ഷേത്രം തൃക്കാക്കരയാണ്‌. മഹാവിഷ്ണു പ്രതിഷ്ഠയിൽ വാമനനെയാണ് ഇവിടെ പൂജിക്കുന്നത്.

കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ച് പുതുവസ്ത്രങ്ങൾ (കോടിവസ്ത്രം) വാങ്ങി നൽകുന്ന ചടങ്ങ് കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണപ്പെടുന്നു. കുട്ടികൾക്ക് ധരിക്കാനായി വാങ്ങുന്ന ചെറിയമുണ്ടിനെ [[ഓണ മുണ്ട്]] എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സാധാരണയായി കൈത്തറിയിൽ കസവുകരയോടുകൂടിയ ഒറ്റമുണ്ടായിരിക്കും ഇത്.

=== തൃക്കാക്കരയപ്പൻ ===
[[File:Onam thrikkakkarappan kerala.jpg|thumb|250px| മണ്ണ് കോണ്ട് നിർമ്മിച്ച തൃക്കാക്കരയപ്പന്മാർ]]
[[തൃശൂർ|തൃശൂർജില്ലയിലെ]] തെക്കൻ ഭാഗങ്ങളിൽ തിരുവോണദിവസം തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ഒരുക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. എറണാകുളം ജില്ലയിലെ തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ആരാധനാമൂർത്തിയാണ് തൃക്കാക്കരയപ്പൻ. ഇത് മഹാവിഷ്ണു അഥവാ വാമനനാണ്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം കൂടിയാണ് ഓണം. പാലക്കാട് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉത്രാടം നാളിലെ ഈ പരിപാടി തുടങ്ങുന്നു. ഓണത്തിനു ദിവസങ്ങൾക്കു മുൻപു തന്നെ മണ്ണുകൊണ്ട് തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ഉണ്ടാക്കും. ഓണത്തലേന്ന്, അതായത് ഉത്രാടദിവസം സന്ധ്യയ്ക്കു മുൻപ് ഈ തൃക്കാക്കരയപ്പനെ പൂമുഖത്തു വയ്ക്കും. മഹാബലിയെ വരവേൽക്കുന്നതിനായാണ്‌ വീട്ടുമുറ്റത്തോ ഇറയത്തോ ആണ്‌ തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ഒരുക്കുന്നത്.  അരിമാവുകൊണ്ട് കോലം വരച്ച് അതിനു മുകളിൽ കളിമണ്ണുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ തൃക്കാക്കരയപ്പനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇതിനെ '''ഓണം കൊള്ളുക''' എന്നും പറയുന്നു. (ഇന്ന് മരം കൊണ്ടും തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്) തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ചെറിയ പീഠത്തിൽ ഇരുത്തി [[തുമ്പ|തുമ്പക്കുടം]], പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഇതിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. കത്തിച്ച [[നിലവിളക്ക്]], [[ചന്ദനത്തിരി]], [[അട|വേവിച്ച അട]], മുറിച്ച [[തേങ്ങ|നാളികേരം]], [[അവിൽ]], [[മലർ]] തുടങ്ങിയവയും ഇതിനോടപ്പം വക്കുന്നു. പിന്നെ മൂന്നു ദിവസം ഈ തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ഗൃഹനാഥൻ തന്നെ രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും പൂജിക്കും. തൃക്കാക്കരയപ്പൻ ബുദ്ധസ്തൂപങ്ങളുടെ പ്രതീകമാണ്‌ എന്നും വിശ്വസിക്കുന്നവരുണ്ട്. തൃക്കാക്കരയപ്പനു നേദിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രമേ നാം കഴിക്കാവു എന്നൊരു കീഴ്വഴക്കവും ചിലയിടങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. 
{{Cquote| തൃക്കാരപ്പോ പടിക്കേലും വായോ &lt;br /&gt; ഞാനിട്ട പൂക്കളം കാണാനും വയോ (&lt;small&gt;മൂന്നൂ പ്രാവശ്യം ആവർത്തിച്ച്&lt;/small&gt;) &lt;br /&gt; ആർപ്പേ.... റ്വോ റ്വോ റ്വോ }}
എന്ന് ആർപ്പ് വിളിച്ച് അടയുടെ ഒരു കഷണം [[ഗണപതി|ഗണപതിക്കും]] മഹാബലിക്കുമായി നിവേദിക്കുന്നു. ഇത് ഓണത്തപ്പനെ വരവേൽക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്‌. തുടർന്ന് അരിമാവുകൊണ്ടുള്ള [[കോലം]] വീടിലെ മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലും അണിയുന്നു. ഐശ്വര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഇതിനെ കാണുന്നു. ഓണസദ്യയാണ്‌ തിരുവോണനാളിലെ പ്രധാന ഇനം. ഓണനാളിൽ വീട്ടിലെ മൃഗങ്ങൾക്കും [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പുകൾക്കും]] സദ്യ കൊടുക്കണമെന്ന് ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഉറുമ്പുകൾക്കും മറ്റുമായി അരിമാവ് പഞ്ചസാരയിട്ട് കുറുക്കി ചെറിയ കലങ്ങളിൽ അവിടവിടെയായി വക്കാറുണ്ട്. ഇതിനുശേഷം ഓണക്കളികളും. ഓണം കഴിഞ്ഞാൽ, മണ്ണു കൊണ്ടുള്ള ഈ തൃക്കാക്കരയപ്പന്റെ രൂപം ജലാശയത്തിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്ന രീതിയാണു പലയിടങ്ങളിലും ഉണ്ടായിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/astrology/astro-news/2021/08/19/rituals-in-onam.html|title=ആചാരപ്പെരുമയിൽ ഓണം , അറിയണം ഇക്കാര്യങ്ങൾ|access-date=2021-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt;

=== ഓണക്കാഴ്ച ===

[[File:Kazchakkula.JPG|thumb|250px| കാഴ്ചക്കുലകൾ]]
[[ജന്മി|ജന്മിയുമായുള്ള]] ഉടമ്പടി പ്രകാരം പാട്ടക്കാരനായ കുടിയാൻ നൽകേണ്ടിയിരുന്ന നിർബന്ധപ്പിരിവായിരുന്നു ഓണക്കാഴ്ച സമർപ്പണം. പണ്ടുമുതൽക്കേ [[വാഴ|വാഴക്കുലയായിരുന്നു]] പ്രധാന കാഴ്ച. കൂട്ടത്തിലേറ്റവും നല്ല കുലയായിരുന്നു കാഴ്ചക്കുലയായി നൽകിയിരുന്നത്‌. കാഴ്ചയർപ്പിക്കുന്ന കുടിയാന്മാർക്ക് ഓണക്കോടിയും പുടവകളും സദ്യയും ജന്മിമാർ നൽകിയിരുന്നു. ഇത് കുടിയാൻ-ജന്മി ബന്ധത്തിന്റെ അടിമാവസ്ഥയെക്കാണിക്കുന്നു. കാണം ഭൂമി വിറ്റ് ജന്മിമാർ ഓണം ഉണ്ടപ്പോൾ കോരന് കുമ്പിളിൽ കഞ്ഞി എന്ന ബഹിഷ്കൃത ദയനീയ അവസ്ഥയായിരുന്നു കേരളത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പക്ഷേ ഇന്ന്‌ കാഴ്ചയർപ്പിക്കുന്നത്‌ കുടിയാൻ ജൻമിക്കല്ലെന്ന്‌ മാത്രം.

ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്കാണ്‌ ഇന്ന് കാഴ്ചക്കുലകൾ സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് മുതൽക്കേ ഗുരുവായൂർ അമ്പലത്തിലെ കാഴ്ച കുല സമർപ്പണം പ്രസിദ്ധമാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് കാഴ്ചകുലകളാണ് ഭക്തർ ഉത്രാടദിവസം ഗുരുവായൂരപ്പനു സമർപ്പിക്കപെടുന്നത്. തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചെങ്ങഴിനാട്  ([[ചൂണ്ടൽ]], [[പുത്തൂർ]]‍, [[പേതമംഗലം|പേരാമംഗലം]],വേലൂര്, [[എരുമപ്പെട്ടി]], [[പഴുന്നാന]]) തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ കാഴ്ചക്കുലകൃഷി നടത്തുന്നുണ്ട്. [[കല്യാണം]] കഴിഞ്ഞ ആദ്യവർഷത്തിലെ ഓണത്തിന്‌ പെൺവീട്ടുകാർ ആൺവീട്ടിലേക്ക്‌ കാഴ്ചക്കുല കൊണ്ടുചെല്ലണം എന്നതും ഒരു ചടങ്ങാണ്‌. സ്വർണനിറമുള്ള ഇത്തരം കുലകൾ പക്ഷേ ആൺവീട്ടുകാർക്കുമാത്രമുള്ളതല്ല. അയൽക്കാർക്കും വേലക്കാർക്കുമെല്ലാം അതിൽ അവകാശമുണ്ട്‌. ഇത്‌ [[ക്രിസ്ത്യൻ|ക്രിസ്‌ത്യാനികളുടെയും]] [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളുടെയും]] കാരന്ദ. [[മുസ്ലീം]] സമുദായത്തിന്‌ ഒരു വ്യത്യാസമുണ്ട്‌. ഇവിടെ ആൺവീട്ടുകാർ പെൺവീട്ടുകാർക്കാണ്‌ കാഴ്ചക്കുല നൽകി വരുന്നത്‌. ഇന്ന്‌ തൃശൂരും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും ആയിരങ്ങൾ മുടക്കി ആവേശപൂർവ്വം ചെയ്യുന്ന കച്ചവടമാണ്‌ കാഴ്ചക്കുലകളുടേത്.

=== ഉത്രാടപ്പാച്ചിൽ===
ഓണാഘോഷത്തിന്റെ അവസാന വട്ട ഒരുക്കത്തിനായി ഉത്രാടദിവസം (തിരുവോണത്തിനു തലേദിവസം) പിറ്റേ ദിവസത്തെ ഓണാഘോഷത്തിനു ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങിക്കുവാൻ മലയാളികൾ നടത്തുന്ന യാത്രയ്ക്കാണു ഉത്രാടപ്പാച്ചിൽ എന്നു പറയുന്നത്. മലയാളികൾ ഓണത്തിനുവേണ്ടതെല്ലാം വാങ്ങിക്കൂട്ടുന്ന ദിവസം ആണു ഉത്രാട ദിവസം. അടുക്കളയിലേക്കും മറ്റും ഓണത്തിനു വേണ്ടതെല്ലാം കൈയ്യെത്തും ദൂരത്ത് എത്തിക്കുക എന്നതാണു ഉത്രാടപ്പാച്ചിലിന്റെ ഉദ്ദേശം.

=== ഓണസദ്യ ===
[[പ്രമാണം:Indianfoodleaf.jpg|thumb|250px|right|ഓണ സദ്യയിലെ വിഭവങ്ങൾ ]]
{{main|സദ്യ}}
ഓണത്തിന്റെ പ്രധാനാകർഷണം ഓണസദ്യയാണ്‌. 'ഉണ്ടറിയണം ഓണം' എന്നാണ്‌ വയ്പ്‌. ഓണത്തിന് വീട്ടിലുളളവർക്കും വിരുന്നുകാർക്കും അവകാശക്കാർക്കും വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്കും എല്ലാം ഓണസദ്യ നൽകണം.  ഭക്ഷണത്തിനു പുറമേ ഓണസദ്യയുടെ ഒരു പങ്ക് വളർത്തു മൃഗങ്ങൾക്ക് കൊടുക്കണം എന്നാണ് ആചാരം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/news/features/avitta-katta-avitta-pazhayath-ona-kaadi-kaadi-onam/|title=Onam, Avitta Katta: അവിട്ടക്കട്ട അഥവാ ഒരു ഓണക്കറി രൂപം കൊളളുന്നത് ഇങ്ങനെ|access-date=2021-08-21|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

ഉപ്പേരി, പഴം, പപ്പടം, പായസം തുടങ്ങി 12 ലധികം  ( 26 ലധികം ) വിഭവങ്ങൾ ചേരുന്നതാണ്. ഓണസദ്യ. ചോറ് (കുത്തരിച്ചോർ), [[ഓലൻ|ഓലൻ,]] [[രസം (കറി)|രസം,]] [[ഇഞ്ചിപ്പുളി|ഇഞ്ചിപ്പുളി,]] [[പച്ചടി]], [[സാമ്പാർ|സാമ്പാർ,]]  [[അവിയൽ|അവിയൽ,]] [[പരിപ്പുകറി|പരിപ്പുകറി,]] [[എരിശ്ശേരി]], [[കാളൻ]], [[കിച്ചടി]], [[തോരൻ]], [[പായസം|പായസം.]] എന്നിവ പ്രധാനമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/onam/onam-2020-onam-sadya-traditional-feast-recipes-how-to-serve-onam-sadya-410348/|title=Onam 2020: ഓണസദ്യ, അറിയേണ്ടതെല്ലാം|access-date=2021-08-21|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt; 

ആണ്ടിലൊരിക്കൽ [[പപ്പടം|പപ്പടവും]] [[ഉപ്പേരി|ഉപ്പേരിയും]] കൂട്ടാനുള്ള അവസരമായിരുന്നു പണ്ടൊക്കെ സാധാരണക്കാരന്‌ ഓണം. [[കാളൻ]], [[ഓലൻ]], [[എരിശ്ശേരി]] എന്നിവയാണ്‌ ഓണസദ്യയിൽ പ്രധാന വിഭവങ്ങൾ. [[അവിയൽ|അവിയലും]] [[സാമ്പാർ|സാമ്പാറും]] പിന്നീട്‌ വന്നതാണ്‌. നാലുകൂട്ടം ഉപ്പിലിട്ടതാണ്‌ കണക്ക്‌- [[കടുമാങ്ങ]], [[നാരങ്ങ]], [[ഇഞ്ചിപ്പുളി]], [[ഇഞ്ചിതൈര്‌]]. [[പപ്പടം]] ഇടത്തരം ആയിരിക്കും. 10 പലക്കാരൻ, 12 പലക്കാരൻ എന്നിങ്ങനെ പപ്പടക്കണക്ക്‌. ഉപ്പേരി നാലുവിധം- [[ചേന]], [[പയർ]]‌, [[വഴുതനങ്ങ]], [[പാവൽ|പാവക്ക]], ശർക്കരപുരട്ടിക്ക്‌ പുറമേ [[പഴം|പഴനുറുക്കും]] പഴവും [[പാലട പായസം|പാലടയും]] [[പ്രഥമൻ|പ്രഥമനും]]. 

വിളമ്പുന്നതിനും പ്രത്യേകതയുണ്ട്‌. നാക്കില തന്നെ വേണം ഓണസദ്യക്ക്‌. നാക്കിടത്തുവശം വരുന്ന രീതിയിൽ [[ഇല]] വയ്ക്കണം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://azhimukham.com/offbeat/how-to-serve-onam-sadya-onam-2020-833255/cid3344222.htm|title=എന്താണ് ഓണസദ്യ, എങ്ങനെ വിളമ്പണം|access-date=2021-08-21|date=2020-08-29|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821134758/https://azhimukham.com/offbeat/how-to-serve-onam-sadya-onam-2020-833255/cid3344222.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇടതുമുകളിൽ ഉപ്പേരി, വലതുതാഴെ [[ശർക്കര]] ഉപ്പേരി, ഇടത്ത്‌ പപ്പടം, വലത്ത്‌ കാളൻ, ഓലൻ, എരിശ്ശേരി, നടുക്ക്‌ [[ചോറ്|ചോറ്‌]], നിരന്ന്‌ ഉപ്പിലിട്ടത്‌.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.oneindia.com/feature/importance-and-specialities-of-onam-sadhya-208416.html|title=ഇരുപത്തിയാറിലധികം വിഭവങ്ങൾ ചേരുന്ന ഓണസദ്യ... എങ്ങനെ വിളമ്പണം എങ്ങനെ കഴിക്കണം ഓണസദ്യ?? ഇതാ കാണൂ...|access-date=2021-08-21|last=Desk|date=2018-08-23|language=ml}}&lt;/ref&gt; 

മദ്ധ്യതിരുവതാംകൂറിൽ ആദ്യം [[പരിപ്പുകറി|പരിപ്പുകറിയാണ്‌]] വിളമ്പാറ്‌. സാമ്പാറും പ്രഥമനും കാളനും പുറമേ [[പച്ചമോര്‌]] നിർബന്ധം. ഇവിടെ ഓണത്തിന്‌ [[മരച്ചീനി|മരച്ചീനിയും]] വറക്കാറുണ്ട്‌. [[എള്ള്|എള്ളുണ്ടയും]] [[അരി|അരിയുണ്ടയുമാണ്‌]] മറ്റ്‌ വിഭവങ്ങൾ. സാമ്പാർ സാധാരണയായി ചോറിനു നടുവിലാണ് ഒഴിയ്ക്കുന്നത്. ആദ്യം നെയ്യും പരിപ്പും കൂട്ടി വേണം, കഴിയ്ക്കാൻ. ഇതിനൊപ്പം പപ്പടവും കൂട്ടാം. പിന്നീട് സാമ്പാർ കൂട്ടി കഴിയ്ക്കാം. പിന്നീട് പുളിശേരി. ചിലയിടത്ത് പുളിശേരി കൂട്ടി മൂന്നാമതുണ്ടാകില്ല. പിന്നീട് പായസം, ഇതിനു ശേഷം പായസത്തിന്റെ മധുരം കളയാൻ മോര്, രസം എന്നിവ ചേർത്ത് ഊണ് എന്നതാണ് പതിവ്. പിന്നീട് അവസാനം പഴം കഴിയ്ക്കാം. ഊണു കഴിഞ്ഞ് ഇല മടക്കുന്നതിനും രീതിയുണ്ട്. സദ്യ ഇഷ്ടപ്പെട്ടാൽ മുകളിൽ നിന്നും താഴേയ്ക്കായി ഇല മടക്കുന്നു.

എന്നാൽ കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ ജില്ലകളിൽ മത്സ്യ മാംസാദികൾ കൂടി ഓണ സദ്യയിൽ വിളമ്പാറുണ്ട്. ഇവ കൂടുതൽ പ്രോടീൻ സമ്പുഷ്ടമാണ് എന്ന്‌ പറയാവുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/onam/onam-special/order-to-serve-onam-sadhya/articleshow/77677275.cms|title=ഓണസദ്യ ഇലയിൽ ഇങ്ങനെ വിളമ്പണം|access-date=2021-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt; 

[[കുട്ടനാട്|കുട്ടനാട്ട്]]‌ പണ്ട്‌ ഉത്രാടം മുതൽ ഏഴു ദിവസം ഓണമുണ്ണുമായിരുന്നു. [[പുളിശ്ശേരി|പുളിശ്ശേരിയും]] [[മോര്|മോരും]] [[തോരൻ|തോരനും]] സാമ്പാറുമായിരുന്നു പ്രത്യേക വിഭവങ്ങൾ. ഡോ. രാജൻ ഗുരുക്കളെപ്പോലുള്ള ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നത് ശുദ്രാദി തദ്ദേശിയർക്ക് ഇത്രയും വിഭവ സമൃദ്ധമായി കഴിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല എന്നാണ്. സർവ്വാണിസദ്യയായിരുന്നു ശൂദ്രർക്ക് അനുവദിച്ചിരുന്നത്. നമ്പൂതിരിമാരുടെ എച്ചിലായിരുന്നു ഇത്. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നവോത്ഥാനത്തിനും രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതത്രത്തിനും ശേഷം മാത്രമാണ് ശൂദ്രാദികൾക്ക് മനുഷ്യ പരിഗണന ലഭിച്ചത്. {{തെളിവ്}}

=== ഓണപ്പാട്ടുകൾ ===
{{ചൊല്ലുകൾ|ഓണപ്പാട്ടുകൾ}}
ഒരുപാടു പൂപ്പാട്ടുകളും കളിപ്പാട്ടുകളും മലയാളത്തിന്‌ സമ്മാനിച്ചതാണ്‌ ഓണം. കാലാകാലങ്ങളായി പാടിപ്പതിഞ്ഞ ഇവ വാമൊഴിയായി തലമുറകൾ പങ്കിട്ടെടുക്കുകയാണ്‌. ഓണത്തിന്റെ ഐതിഹ്യം വിളിച്ചോതുന്ന ഒരു ഓണപ്പാട്ട്. 

{{Cquote|മാവേലി നാട് വാണീടും കാലം &lt;br /&gt; മാനുഷരെല്ലാരുമൊന്നുപോലെ&lt;br /&gt; ആമോദത്തോടെ വസിക്കും കാലം&lt;br /&gt; ആപത്തങ്ങാർക്കുമൊട്ടില്ല താനും&lt;br /&gt;  ആധികൾ വ്യാധികളൊന്നുമില്ല&lt;br /&gt; ബാലമരണങ്ങൾ കേൾക്കാനില്ല.&lt;br /&gt; കള്ളവുമില്ല ചതിയുമില്ല&lt;br /&gt; എള്ളോളമില്ല പൊളി വചനം&lt;br /&gt; കള്ളപ്പറയും ചെറു നാഴിയും, &lt;br /&gt; കള്ളത്തരങ്ങൾ മറ്റൊന്നുമില്ല.&lt;/br&gt;}}

===ഓണച്ചൊല്ലുകൾ===
ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അനവധി ചൊല്ലുകൾ കേരളത്തിലുടനീളം നിലനിൽക്കുന്നു. &quot;കാണം വിറ്റും ഓണം ഉണ്ണണം&quot;, &quot; ഉള്ളതുകൊണ്ട് ഓണം പോലെ&quot; എന്നിങ്ങനെയുള്ള, മലയാളിയുടെ നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഈ ചൊല്ലുകൾ ഓണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തിന്റെ സൂചകങ്ങളുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eastcoastdaily.com/2020/08/25/onam-2020-special-know-the-important-ona-chollukal.html|title=ഓണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കേരളത്തിലുടനീളം അനവധി ചൊല്ലുകൾ : അവ ഏതൊക്കെയെന്നറിയാം{{!}}Onam 2020{{!}}Onam Culture 2020|access-date=2021-08-21|language=en-US|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821131811/https://www.eastcoastdaily.com/2020/08/25/onam-2020-special-know-the-important-ona-chollukal.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/onam-festival-stories/onam-proverbs-qeu5vb|title=ഓർത്തെടുക്കാം ഓണച്ചൊല്ലുകൾ...|access-date=2021-08-21|last=manu.varghese|language=ml}}&lt;/ref&gt;

*'''അത്തം പത്തിന് പൊന്നോണം.''' 
*'''അത്തം പിറന്ന് പത്താം ദിനമാണ് തിരുവോണമെന്ന് ധ്വനിപ്പിക്കുന്നു.'''

*'''അത്തം പത്തോണം.''' [ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം നക്ഷത്രം മുതൽ പത്തു നാൾ ഓണം എന്നും അത്തംതൊട്ട് പത്താം നാൾ തിരുവോണം എന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.]

*'''അത്തം വെളുത്താൽ ഓണം കറുക്കും.'''
*'''അത്തപ്പത്തോണം വന്നടുത്തെടോ നായരേ, ചോതി പുഴുങ്ങാനും നെല്ലു തായോ.'''
*'''അവിട്ടക്കട്ട ചവിട്ടി പൊട്ടിക്കണം.'''
*'''ഉണ്ടെങ്കിലോണം പോലെ അല്ലെങ്കിലേകാദശി.'''

*'''ഉത്രാടമുച്ച കഴിഞ്ഞാൽ വെപ്രാളം.''' [ഉത്രാടം ഉച്ചകഴുയുന്നതോടെ പിറ്റേന്നത്തെ തിരുവോണത്തിനുള്ള ബഹളം തുടങ്ങും. ഇതിൽ വീട്ടിലെ സ്ത്രീജനങ്ങളാണ് കഷ്ടപ്പെടുന്നതെന്ന് ധ്വനിപ്പിക്കുന്നു.]

*'''ഉള്ളതുകൊണ്ട് ഓണം പോലെ.''' [ഉള്ളവ കൊണ്ട് പരമാവധി നല്ലതായി കഴിയുക / കാര്യം സാധിക്കുക.]

*'''ഉറുമ്പു ഓണം കരുതും പോലെ.'''
*'''ഒന്നാമോണം നല്ലോണം, രണ്ടാമോണം കണ്ടോണം, മൂന്നാമോണം മുക്കീം മൂളിം, നാലാമോണം നക്കീം തുടച്ചും, അഞ്ചാമോണം പിഞ്ചോണം, ആറാമോണം അരിവാളും വള്ളിയും.'''

*'''ഓണം കഴിഞ്ഞാൽ ഓലപ്പുര ഓട്ടപ്പുര.'''

*'''ഓണം കേറാമൂല.''' പരിഷ്കാരങ്ങൾ എത്തിനോക്കാത്ത സ്ഥലം.

*'''ഓണം പോലെയാണോ തിരുവാതിര?'''
*'''ഓണം മുഴക്കോലുപോലെ.'''
*'''ഓണം വന്നാലും ഉണ്ണി പിറന്നാലും കോരനു കുമ്പിളിൽ തന്നെ കഞ്ഞി.'''
*'''ഓണം വരാനൊരു മൂലം വേണം.'''
*'''ഓണത്തപ്പാ കുടവയറാ എന്നു തീരും തിരുവോണം.'''
*'''ഓണത്തിനടയ്ക്കാണോ പുട്ടു കച്ചോടം?'''
*'''ഓണത്തിനല്ലയൊ ഓണപ്പുടവ.'''
*'''ഉണ്ടെങ്കിലോണം പോലെ അല്ലെങ്കിലേകാദശി.'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/08/28/onam-special-mus-know-these-onachollukal.html|title=അറിഞ്ഞിരിക്കാം ഈ ഓണച്ചൊല്ലുകൾ{{!}}Onam news 2019|access-date=2021-08-21|language=en-US|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821124726/https://www.eastcoastdaily.com/2019/08/28/onam-special-mus-know-these-onachollukal.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*'''ഓണത്തേക്കാൾ വലിയ വാവില്ല.'''
*'''ഓണമുണ്ട വയറേ ചൂള പാടുകയുള്ളൂ.'''

*'''കാണം വിറ്റും ഓണമുണ്ണണം.''' [ഓണത്തിന് പ്രജകളെ കാണാൻ മഹാബലിയെത്തുമ്പോൾ മനോദുഃഖമുളവാക്കുന്നതൊന്നും അദ്ദേഹം ദർശിക്കരുതെന്ന് മലയാളികൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എല്ലാ ദുരിതങ്ങൾക്കുമവധി കൊടുത്ത്, മലയാളികൾ ഓണമാഘോഷിക്കുന്നതിന് കാരണവും അതാണ്. കാണം വിറ്റും ഓണമുണ്ണണം എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന വികാരവുമിതാണ്. കെട്ടുതാലി വിറ്റായാ‍ലും ഓണത്തിന് സമൃദ്ധിയായി ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.]

*'''തിരുവോണം തിരുതകൃതി.'''
*'''തിരുവോണത്തിനില്ലാത്തത് തിരുവാതിരയ്ക്ക്.''' &lt;ref&gt; {{cite web | url = http://ml.wikiquote.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B4%B4%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%8A%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%BE#.E0.B4.93.E0.B4.A3.E0.B4.9A.E0.B5.8D.E0.B4.9A.E0.B5.8A.E0.B4.B2.E0.B5.8D.E0.B4.B2.E0.B5.81.E0.B4.95.E0.B5.BE|title = വിക്കി ചൊല്ലുകൾ}} &lt;/ref&gt;

=== പ്രാദേശിക ആഘോഷങ്ങൾ ===
==== അത്തച്ചമയം ====
{{പ്രധാന ലേഖനം|അത്തച്ചമയം}}
[[File:1st day procession with costumed Shiva with Trishul at the Hindu festival Onam in Kerala.jpg|thumb|250px| അത്തച്ചമയം]]
[[എറണാകുളം|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[തൃപ്പൂണിത്തുറ|തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ]] ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ച് അത്തം നാളിൽ നടത്തുന്ന ആഘോഷമാണ്‌ അത്തച്ചമയം. 1947 വരെ [[കൊച്ചി]] മഹാരാജാക്കൻമാരുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന [[തൃപ്പൂണിത്തുറ|തൃപ്പുണിത്തുറയിൽ]] രാജവാഴ്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചടങ്ങായിത്തന്നെ അത്തച്ചമയം ആഘോഷിച്ചുപോന്നു. 1949ൽ തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംയോജനത്തോടെ മഹാരാജാവു പങ്കെടുത്തുകൊണ്ടുള്ള രാജകീയമായ അത്തച്ചമയം നിർത്തലാക്കി. ഇത്‌ പിന്നീട്‌ 1961ൽ കേരളാ ഗവൺമെന്റ്‌ ഓണം ദേശീയോത്സവമാക്കിയതോടെ ജനകീയ പങ്കാളിത്തമുള്ള ബഹുജനാഘോഷമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.

==ഓണം അനുഷ്ഠാന കലകൾ ==
ഓണക്കാലത്തെ അനുഷ്ഠാനകലകളിൽ പ്രധാനികളാണ്‌ ഓണത്തെയ്യവും ഓണേശ്വരനും ഓണത്തുള്ളലുമെല്ലാം. ഈ രൂപങ്ങൾക്ക്‌ നമ്മുടെ സംസ്കൃതിയുമായി അലിഞ്ഞുചേർന്നിട്ടുള്ളവയാണ്‌. നഗരങ്ങളിലേക്കാളേറെ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലാണ്‌ ഇവയ്ക്ക്‌ പ്രചാരം കൂടുതലുള്ളത്‌. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രാദേശികവത്കരിക്കപ്പെട്ട ഇവയ്ക്ക്‌ ബന്ധപ്പെട്ട നാട്ടുകാരിൽ ഗൃഹാതുരത്വത്തിന്റെ അസ്തിത്വമാണുള്ളത്‌.
=== ഓണത്തെയ്യം ===
[[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങളുടെ]] നാടായ ഉത്തരകേരളത്തിൽ ഓണത്തിന്‌ മാത്രമുള്ള തെയ്യമാണ്‌ ഓണത്തെയ്യം. . മഹാബലി സങ്കൽപ്പത്തിലുള്ള ഈ [[ദൈവം|നാട്ടുദൈവത്തിന്‌]] 'ഓണത്താർ' എന്നാണ്‌ പേര്‌. [[വണ്ണാൻ|വണ്ണാൻമാരാണ്‌]] ഓണത്തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്നത്‌. ചിങ്ങത്തിലെ ഉത്രാടം, തിരുവോണം എന്നീ നാളുകളിൽ ചെറിയ ആൺകുട്ടികളാണ്‌ ഓണത്താർ തെയ്യം കെട്ടുക. മുഖത്ത്‌ തേപ്പും ചെറിയ മുടിയും വലതുകൈയ്യിൽ [[മണി|മണിയും]] ഇടതുകൈയ്യിൽ ഓണവില്ലുമായി തെയ്യം വീടുതോറും കൊട്ടിപ്പാടി ആടിക്കുന്നു. ഒപ്പം വണ്ണാൻമാർ [[ചെണ്ട|ചെണ്ടകൊട്ടുകയും]] പാടുകയും ചെയ്യുന്നു. അസുര ചക്രവർത്തിയായ മഹാബലിയുടെ ചരിത്രമാണ്‌ ഓണത്താർ പാട്ടിന്റെ ഉള്ളടക്കം. [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ ജില്ലകളിലാണ്‌]] ഈ തെയ്യം ഏറ്റവും പ്രചാരത്തിലുള്ളത്‌.

=== വേലൻ തുള്ളൽ ===
‘ഓണം തുള്ളൽ‘ എന്നു കൂടി പേരുള്ള ഈ [[കല]] [[വേലൻ|വേല]] സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്‌‍ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. ഓണക്കാലത്തു മാത്രമാണ്‌‍ ഇത് നടത്താറുള്ളത്. ഉത്രാടനാളിലാണ്‌‍ ആദ്യം കളി തുടങ്ങുന്നത്, കളിസംഘം വീടുകൾതോറും കയറിയിറങ്ങി കലാപ്രകടനം നടത്തുന്നു. ദേശത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഏതെങ്കിലും [[ക്ഷേത്രം|ക്ഷേത്രത്തിനു]] മുമ്പിൽ വച്ചാണ്‌‍ ആദ്യപ്രകടനം. തുടർന്ന് നാട്ടിലെ പ്രമാണിമാരുടെ ഭവനങ്ങളിലും. വേലൻ, വേലത്തി, പത്ത് വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള ഒരു പെൺകുട്ടി, കുടുംബത്തിൽ പെട്ട ഏതെങ്കിലും ഒരു പുരുഷൻ ഇവരാണ്‌‍ സാധാരണയായി സംഘത്തിൽ ഉണ്ടാവുക. ഓട്ട് [[കിണ്ണം|കിണ്ണത്തിൽ]] പേനാക്കത്തിപോലുള്ള സാധനം കൊണ്ട് കൂടെയുള്ള പുരുഷൻ കൊട്ടുമ്പോൾ വേലത്തി കൈത്താളമിടുന്നു.പെൺകുട്ടി കുരുത്തോല കൊണ്ട് നിർമിച്ച [[ചാമരം]] വീശിക്കൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.

[[ഗണപതി]], [[സരസ്വതി]] എന്നിവരെ വന്ദിച്ച് കൊണ്ടുള്ള പാട്ട് കഴിഞ്ഞാൽ മാവേലിയുടെ വരവിനെ പ്രകീർത്തിച്ചു കൊണ്ട് പാട്ടുകൾ പാടുന്നു. തുടർന്ന് സന്താനഗോപാലം പാനയിലെ വൈകുണ്ഠദർശനം മുഴുവനും പാടൂന്നു. പിന്നീട് [[അമ്മാനമാട്ടം]], [[പാറാവളയം]], [[കുടനിവർത്തൽ]], [[അറവുകാരൻ]] എന്നീ കലാപ്രകടനങ്ങൾ വേലത്തി നടത്തുന്നു. നാടിനും നാട്ടാർക്കും തമ്പുരാനും ക്ഷേമൈശ്വര്യങ്ങൾ നേർന്ന് വേലൻ തുള്ളൽ അവസാനിക്കുമ്പോൾ നാട്ട് പ്രമാണി വേലനും കുടുംബത്തിനും സമൃദ്ധമായി കഴിയാൻ വേണ്ട വക സമ്മാനിക്കുന്നു. ഈ കല [[കോട്ടയം|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] അപൂർവം ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് ഇപ്പോൾ പ്രചാരത്തിലുള്ളത്

=== ഓണേശ്വരൻ (ഓണപ്പൊട്ടൻ) ===
{{main|ഓണപ്പൊട്ടൻ}}
[[പ്രമാണം:Onapottan - A Traditional Kerala Art Form.jpg|thumb|200px| ഓണപ്പൊട്ടൻ]]
ഓണത്തെയ്യത്തിൽത്തന്നെ സംസാരിക്കാത്ത തെയ്യമാണ്‌ ഓണേശ്വരൻ. വായ് തുറക്കാതെ തന്നെ തെയ്യം കാണിക്കുന്നതിനാൽ ഓണപ്പൊട്ടൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] , [[കണ്ണൂർ]]‍ ജില്ലകളിലെ ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലാണ്‌ ഇത്‌ കൂടുതലായും കണ്ടുവരുന്നത്‌. [[മലയൻ|മലയസമുദായക്കാർക്ക്‌]] രാജാക്കൻമാർ നൽകിയതാണ്‌ വേഷം കെട്ടാനുള്ള അവകാശം. ഓണത്തെയ്യത്തെപ്പോലെ ചിങ്ങത്തിലെ ഉത്രാടത്തിനും തിരുവോണത്തിനുമാണ്‌ ഓണേശ്വരൻ വീടുതോറും കയറിയിറങ്ങുന്നത്‌. മുഖത്ത്‌ ചായവും കുരുത്തോലക്കുടയും [[കൈത|കൈതനാരുകൊണ്ട്‌]] [[തലമുടി|തലമുടിയും]] [[കിരീടം]], [[കൈവള]], പ്രത്യേകരീതിയിലുള്ള [[ഉടുപ്പ്]]‌ എന്നീ ആടയാഭരണങ്ങളുമാണ്‌ ഓണപ്പൊട്ടന്റെ വേഷവിധാനം. ഓണപ്പൊട്ടൻ ഒരിക്കലും കാൽ നിലത്തുറപ്പിക്കില്ല. താളം ചവിട്ടുകയും ഓടുകയും ചെയ്‌തുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ദക്ഷിണയായി [[അരി|അരിയും]] [[പണം|പണവുമാണ്‌]] ലഭിക്കാറ്‌.

=== ഓണവില്ല് ===
[[File:ഓണവില്ല് പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം.jpg|thumb|250px|  ഓണവില്ല്, ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ]]
{{Main|ഓണവില്ല്}}
ഓണക്കാല വിനോദങ്ങളിൽ വളരെ പ്രധാനമായ ഒന്നായിരുന്നു ഓണവില്ല് എന്ന സംഗീത ഉപകരണം. മധ്യകേരളത്തിൽ ഏറെ പ്രചാരമുണ്ടായിരുന്ന ഇത്  ഇന്ന് തീരെ അപ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു. ഓണക്കാലത്ത് മാത്രമേ വില്ലു കൊട്ടുക ഉണ്ടാകുകയുള്ളൂ. [[പന|പനയുടെ]] പാത്തി, [[കവുങ്ങ്]], [[മുള]] എന്നിവ കൊണ്ടാണ്‌ ഓണവില്ല് ഉണ്ടാക്കുക. ഞാണുണ്ടാക്കുവാൻ മുള മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കൂ. നല്ല വശമുള്ളവർ കൊട്ടിയാൽ ശ്രവണമധുരമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[വയലിൻ]] പോലെയുള്ള ഉപകരണമാണ്‌. പണ്ട് കാലങ്ങളിൽ ഓണക്കാലമായൽ ഓണവില്ലിന്റെ പാട്ട് കേൾക്കാത്ത വീടുകൾ ഉണ്ടാവാറില്ല എന്ന് പറയാറുണ്ട്. ഈ വില്ലിന്മേൽ [[തായമ്പക]], [[മേളം]] എന്നിവ കൊട്ടാറുണ്ട്. ഒരു കൈകൊണ്ട് മാത്രമേ ഇത് കൊട്ടാൻ പറ്റൂ എന്നതിനാൽ അഭ്യസിക്കാൻ ഏറെ വിഷമമുള്ള വാദ്യോപകരണമാണ്‌ ഇത്.

== ഓണക്കളികൾ ==
&lt;!--[[പ്രമാണം:പുലിക്കളി-ഓണം.jpg||200px|right|thumb|തൃശൂരിലെ പുലിക്കളി]]--&gt;
=== ആട്ടക്കളം കുത്തൽ ===
{{Main|ആട്ടക്കളം }}
പഴയകാലത്തെ പ്രധാന ഓണക്കളികളിലൊന്നാണിത്. ഒരു ചെറിയ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രതീതി ജനിപ്പിക്കുന്നതാണിത്. മുറ്റത്ത് കോലുകൊണ്ട് അഞ്ചെട്ടടി വ്യാസത്തിൽ ഒരു [[വൃത്തം]] വരക്കുന്നു. കുട്ടികളെല്ലാം അതിനുള്ളിൽ നിൽക്കും. വൃത്തത്തിനു പുറത്തും ഒന്നോ രണ്ടോ ആളുകളും മദ്ധ്യസ്ഥനായി ഒരു നായകനും ഉണ്ടാവും. പുറത്തു നിൽക്കുന്നവർ അകത്ത് നിൽക്കുന്നവരെ പിടിച്ച് വലിച്ച് പുറത്ത് കൊണ്ടുവരികയാണ്‌ കളി. എന്നാൽ വൃത്തത്തിന്റെ വരയിൽ തൊടുകയോ ആളെ തൊടുകയോ ചെയ്താൽ അകത്ത് നിന്നയാല്ക്ക് പുറത്തു നിന്നയാളെ അടിക്കാം. അങ്ങോട്ട് തല്ലാൻ പാടില്ലതാനും. ഒരാളേ പുറത്ത് കടത്തിയാൽ പിന്നെ അയാളും മറ്റുള്ളവരെ പുറത്ത് കടത്താൻ കൂടണം. എല്ലാവരേയും പുറത്താക്കിയാൽ കളി കഴിഞ്ഞു. ഇതിനു വേറേയും നിയമങ്ങൾ ഉണ്ട്.

=== കൈകൊട്ടിക്കളി ===
[[File:Onam Celebration at RSET.jpg|thumb|250px| തിരുവാതിരക്കളി ചെറിയ വ്യത്യാസത്തോടേ കൈകൊട്ടിക്കളി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു]]
[[സ്ത്രീ|സ്‌ത്രീകളുടെ]] ഓണവിനോദങ്ങളിൽ പ്രഥമസ്ഥാനമാണ്‌ കൈകൊട്ടിക്കളിക്കുള്ളത്‌. തിരുവാതിരയുടെ ഒരു വകഭേദമാണ് ഇത്. പൊതുവെ എല്ലാ ജില്ലകളിലും കണ്ടുവരുന്ന ഒന്നാണിത്‌. വീടുകളുടെ അകത്തളങ്ങളുടെ സ്വകാര്യതകളിൽ നടത്തിപ്പോന്നിരുന്ന ഇത് പിൽകാലത്ത് മുറ്റത്ത പൂക്കളത്തിനു വലംവച്ചുകൊണ്ടും നടത്തിവരുന്നു.   ഒരാൾ പാടുകയും മറ്റുള്ളവർ ഏറ്റുപാടുകയും ഒപ്പം വട്ടത്തിൽ നിന്ന്‌ ചുവടുവച്ച്‌ കൈകൊട്ടിക്കളിക്കുകയുമാണ്‌ പതിവ്‌. തിരുവാതിര പാട്ടുകൾ, ശിവപാർവതി സ്തുതികൾ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉപയോഗിച്ച് വരാറുണ്ട്. വൃത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ കളി [[ചന്ദ്രൻ|ചന്ദ്രന്റെ]] വൃദ്ധിക്ഷയങ്ങളെയാണ്‌ സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്നു കരുതുന്നവരുണ്ട്. എന്നാൽ  വൃത്താകൃതി [[ശ്രീബുദ്ധൻ|ശ്രീബുദ്ധന്റെ]] ധർമ്മചക്രത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നു. കൂട്ടായ്മയുടെയും സാർവലൌകികത്തിന്റെയും ഈ നൃത്തത്തിൽ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രാചീന ഗോത്രനൃത്തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം പ്രകടമായുണ്ട്. ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇത് വട്ടക്കളി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു

=== പുലിക്കളി ===
{{പ്രധാന ലേഖനം|പുലികളി}}
[[File:Pulikkali by Animesh Xavier.JPG|250px|right|thumb|തൃശൂരിലെ പുലിക്കളി]]
അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെ പഴക്കമുള്ളതാണ്‌ [[തൃശൂർ|തൃശൂരിന്റെ]] [[പുലി|പുലികളി]]. കൊല്ലവും തിരുവനന്തപുരവുമാണ്‌ പുലിക്കളിയുടെ മറ്റ്‌ രണ്ട്‌ സ്ഥലങ്ങൾ. തലമുറകളായി തുടർന്നുപോരുന്ന ഇതിന്‌ [[പൂരം|പൂരത്തിനും]] ഏറെത്താഴയല്ലാത്ത സ്ഥാനമുണ്ട്‌. നാലാമോണം വൈകിട്ടാണ്‌ [[പുലി|പുലികളി]]. വേഷം കെട്ടൽ  തലേന്ന്‌ രാത്രിതന്നെ തുടങ്ങാറുണ്ട്‌. ശരീരമാകെ വടിച്ച്‌ [[മഞ്ഞ|മഞ്ഞയും]] [[കറുപ്പ്|കറപ്പും]] ചായം പൂശി [[വാഹനം|വാഹനങ്ങളിൽ]] കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച [[വനം|വനത്തിൽ]] നിന്ന്‌ ചാടിയിറങ്ങുന്ന നൂറുകണക്കിന്‌ പുലികൾ നടുവിലാർ [[ഗണപതി|ഗണപതിക്ക്‌]] മുമ്പിൽ നാളികേരമുടച്ചാണ്‌ കളി തുടങ്ങുന്നത്‌. 
[[പ്രമാണം:Pulikkali chamayam2.JPG|250px|right|thumb|പുലിക്കളി ചമയങ്ങൾ]]
മെയ്‌വഴക്കവും കായികശേഷിയും പുലികളിക്കാർക്കുണ്ടായിരിക്കേണ്ട നിർബന്ധ സവിശേഷതകളാണ്‌. വന്യതാളവും താളത്തിനും വഴങ്ങാത്ത ചുവടുകളും [[കോമാളി]] വേഷങ്ങളും ആക്ഷേപഹാസ്യ ദൃശ്യങ്ങളുമെല്ലാം പുലിക്കളിയുടെ പ്രത്യേകതകളാണ്‌. പുലിക്കു പകരം [[കടുവ|കടുവാ]] വേഷങ്ങളും കണ്ടുവരുന്നു. ഇരയായ [[ആട്|ആടിനെ]] വേട്ടയാടുന്ന കടുവയും കടുവയെ വേട്ടയാടുന്ന വേട്ടക്കാരനും (സായ്പ്‌) ഇതിലെ പ്രധാന വേഷങ്ങളാണ്‌. [[ഉടുക്ക്|ഉടുക്കും]] [[തകിൽ|തകിലും]] അകമ്പടി വാദ്യങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

തൃശ്ശൂരിലെ പുലിക്കളികൾക്ക് മറ്റൂ സ്ഥലങ്ങളിൽ കാണുന്നതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തത ഉണ്ട്. ഇവിടെ പുലികളുടെ മേൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചായം ഇനാമൽ പെയിന്റ് ആണ്. ഇവ [[മണ്ണെണ്ണ|മണ്ണെണ്ണയിൽ]] നന്നായി കൂട്ടിച്ചേർത്താണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.  കാലത്തിന്റെ മാറ്റം പുലികളിലെ വേഷങ്ങളിലും മാറിയിട്ടുണ്ട്. ചിലർ ശരീരത്തിൽ ചിത്രങ്ങൾ വരക്കാറുണ്ട് . വിവിധനിറത്തിലാണ് പുലികൾ. പച്ച, മഞ്ഞ്, കറുപ്പ്, വെള്ളി, ചുവപ്പ്, നീല, പിങ്ക് , വയലറ്റ് എന്നുവേണ്ട മിക്ക നിറത്തിലും കാണാം. കുടവയറുള്ള പുലിക്കളിക്കാരെയാണ് ഇവിടെ മിക്കവാറും പ്രധാനിയായി കണക്കാക്കുന്നത്. ഇവർ അരമണി ധരിക്കാറുണ്ട്. ഇത് കുലുക്കിയാണ് മിക്കവാറും [[നൃത്തം]] ചെയ്യാറ്. പരിപാടി കഴിഞ്ഞാൽ ചായം കഴുകി കളയുന്നത് മണ്ണെണ്ണയുടെ സഹായത്തോടെ ആണ്.

=== ഓണക്കുമ്മാട്ടി (കുമ്മാട്ടിക്കളി)‌ ===
[[പ്രമാണം:Kummattikali.JPG|250px|right|thumb|തൃശൂരിലെ കുമ്മാട്ടിക്കളി]]
{{main|കുമ്മാട്ടി}}
[[തൃശൂർ]],[[പാലക്കാട്]], [[വയനാട്]] തുടങ്ങിയ ജില്ലകളിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള ഒരു നാടൻ കലാരൂപമാണ് കുമ്മാട്ടി. തൃശൂർ പട്ടണത്തിൽ നെല്ലങ്കര, കിഴക്കുമ്പാട്ടുകര  ദേശക്കാരർ ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ച് അഘോഷിക്കുന്നു. നെല്ലങ്കരയിൽ തിരുവോണത്തിനാണ് കുമ്മാട്ടി ആഘോഷം. പാലക്കാട്, വയനാട്  ജില്ലകളുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ കുമ്മാട്ടി ദേവപ്രീതിക്കായും വിളവെടുപ്പിനോട് അനുബന്ധിച്ചും ആഘോഷിക്കുന്നു. ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ [[ഓണത്തപ്പൻ|ഓണത്തപ്പനെ]] വരവേൽക്കാനായും കുമ്മാട്ടി ആഘോഷിക്കുന്നുണ്ട്.

===ഓണത്തല്ല് ===
[[File:Thumbi thullal.jpg|thumb|250px|തുമ്പി തുള്ളൽ]]
[[File:Uriyadi Competition Onam 1.jpg|thumb|250px| ഉറിയടി മത്സരം]]
{{Main|ഓണത്തല്ല്}}
ഓണക്കാല വിനോദങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ഇനമാണ്‌ ഓണത്തല്ല്‌. [[ഓണപ്പട]], കൈയ്യാങ്കളി എന്നും ഇതിന്‌ പേരുണ്ട്‌. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://tatwamayi.tv/articles/onakalikal/|title=ഓണക്കാലം ….നാടൻ കളികളുടെ ആഘോഷക്കാലം|access-date=2021-08-21|date=2019-09-12|language=en-US|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821141527/http://tatwamayi.tv/articles/onakalikal/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എ.ഡി. രണ്ടാമാണ്ടിൽ [[മാങ്കുടി മരുതനാർ]] രചിച്ച 'മധുരൈ കാഞ്ചി'യിൽ ഓണത്തല്ലിനെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്‌. ഇന്ദ്രവിഴ അഥവാ ഇന്ദ്രന്റെ വിജയം ആണ് ഇത് എന്നാണ് സങ്കല്പം.  ബൗദ്ധരെ ആയുധമെടുത്തു പരാജയപ്പെടുത്തിയതിന്റെ സൂചനയാണ് ഇത്. കാലം മാറിയപ്പോൾ വിജയത്തിന്റെ ഓർമ ഒരു കലയാക്കി മാറ്റി. പിൽക്കാലത്ത്‌ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിൽ സാധാരണക്കാരും ഇതഭ്യസിച്ചു തുടങ്ങി. തല്ല്‌ പരിശീലിപ്പിക്കുന്ന [[കളരി|കളരികളും]] ഉത്ഭവിച്ചു തുടങ്ങി. [[മൈസൂർ]] ആക്രമണകാലം വരെ [[മലബാർ|മലബാറിലും]] ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഗവൺമെന്റിന്റെ ആയുധനിയമം വരുംവരെ തിരുവിതാംകൂറിലും കൊച്ചിയിലും ഓണത്തല്ല്‌ ആചരിച്ചുപോന്നിരുന്നു. &lt;ref&gt; {{cite book |last= ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് |first=കാണിപ്പയ്യൂർ |authorlink=കാണിപ്പയ്യൂർ ശങ്കരൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട് |coauthors= |editor= |others= |title= എന്റെ സ്മരണകൾ (രണ്ടാം ഭാഗം) |origdate= |origyear=1957 |edition= |series= |date= |year= |month= |publisher=പഞ്ചാംഗം പ്രസ്സ് |location= കുന്നംകുളം|language= |isbn= |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt;  ഈയടുത്ത കാലം വരെ മുടങ്ങാതെ ഓണത്തല്ല്‌ നടത്തിയത്‌ തൃശൂരിനടുത്ത്‌ [[കുന്നംകുളം|കുന്നംകുളത്തുമാത്രം]]. കൈ പരത്തിയുള്ള അടിയും തടവും മാത്രമേ ഓണത്തല്ലിൽ പാടുള്ളൂ. മുഷ്ടിചുരുട്ടി ഇടിക്കയോ ചവിട്ടുകയോ അരുത്‌. വ്യവസ്ഥതെറ്റുമ്പോൾ തല്ലുകാരെ പിടിച്ചുമാറ്റുവാൻ റഫറി (ചായികാരൻമാർ അല്ലെങ്കിൽ ചാതിക്കാരൻമാർ) ഉണ്ട്‌. നിരന്നു നിൽക്കുന്ന രണ്ടു ചേരിക്കാർക്കും നടുവിൽ 14 മീറ്റർ വ്യാസത്തിൽ ചാണകം മെഴുകിയ കളത്തിലാണ്‌ തല്ലു നടക്കുക. ഇതിന്‌ ആട്ടക്കളം എന്നു പറയുന്നു. തല്ലു തുടങ്ങും മുൻപ്‌ പരസ്പരം ഉപചാരം ചെയ്യുകയും ഗുരുക്കൻമാരെ വണങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്‌ 'ചേരികുമ്പിടുക' എന്ന്‌ പറയുന്നു.
 
ഏതെങ്കിലും ഒരു ചേരിയിൽ നിന്ന്‌ പോർവിളി മുഴക്കി ഒരാൾ ആട്ടക്കളത്തിലിറങ്ങുന്നു. തുല്യശക്‌തിയുള്ള ഒരാൾ എതിർചേരിയിൽ നിന്നും ഇറങ്ങും. തറ്റുടുത്ത്‌ ചേല മുറുക്കി 'ഹയ്യത്തടാ' എന്നൊരാർപ്പോടെ നിലം വിട്ടുയർന്ന്‌ കളംതൊട്ട്‌ വന്ദിച്ച്‌ ഒറ്റക്കുതിപ്പിൽ രണ്ടുതല്ലുകാരും മുഖത്തോടു മുഖം നോക്കി നിന്ന്‌ ഇരുകൈകളും കോർക്കും. പിന്നെ കൈകൾ രണ്ടും ആകാവുന്നത്ര ബലത്തിൽ കോർത്ത്‌ മുകളിലേക്കുയർത്തി താഴേക്ക്‌ ശക്‌തിയായി വലിച്ചു വിടുവിക്കും. അതോടെ തല്ലു തുടങ്ങുകയായി. ഒപ്പം ആർപ്പുവിളികളും. തല്ലു തുടങ്ങിയാൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു പക്ഷത്തിന്‌ വിജയം കിട്ടാതെ കളം വിട്ടു പോകരുതെന്ന്‌ നിയമമുണ്ട്‌.

ഓണത്തല്ലുകാർക്കിടയിൽ ഒരു വീരനായകനുണ്ട്‌. കാവശ്ശേരി ഗോപാലൻ നായർ. സ്വന്തം ദേഹത്ത്‌ എതിരാളിയുടെ കൈ ഒരിക്കൽപോലും വീഴിക്കാതെ നാൽപതുകൊല്ലം തല്ലി ജയിച്ചയാളാണ്‌ ഇദ്ദേഹം. കടമ്പൂർ അച്ചുമൂത്താനും പ്രസിദ്ധനാണ്‌. ഇയാൾ ആദ്യമായി പരാജയമറിഞ്ഞത്‌ അമ്പത്തഞ്ചാമത്തെ വയസ്സിൽ കാമശ്ശേരി ഗോപാലൻ നായരോടാണ്‌. ഇരുവരും ആ കളിയോടെ എന്നെന്നേക്കുമായി കളം വിട്ടു. വരവൂർ സെയ്‌താലി, എടപ്പാൾ ഗോപാലൻ, പാത്തുക്കുടി ഉടൂപ്പ്‌ തുടങ്ങിയവരും പേരുകേട്ട ഓണത്തല്ലുകാരാണ്‌.

=== ഓണംകളി ===
[[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിൽ]] പൊതുവേ ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടന്നു വരുന്ന ഒരു ഗാന-നൃത്തകലയാണിത്. [[രാമായണം|രാമായണത്തേയും]] മറ്റു ഹിന്ദുമതപുരാണങ്ങളേയും ആസ്പദമാക്കി [[നാടൻ‌പാട്ട്|നാടൻപാട്ടിന്റെ]] ശീലിൽ തയ്യാറാക്കിയ പാട്ടിനനുസരിച്ച് ചുവടുകൾ വച്ചാണ്‌ ഈ നൃത്തം നടത്തുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

പത്തോ പതിനഞ്ചോ പുരുഷന്മാർ ചേർന്നാണ്‌ ഓണം കളി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. കളത്തിനു നടുവിൽ ഒരു തൂണ്‌ നാട്ടി അതിൽ നാട്ടിയിരിക്കുന്ന ഉച്ചഭാഷിണിയിലേക്ക് പാട്ടുകാരൻ പാടുന്നു. മറ്റു സംഘാങ്ങൾ ഈ തൂണിനു ചുറ്റും വൃത്താകൃതിയിൽ നിരന്ന് ചുവടുവക്കുന്നതോടൊപ്പം പാട്ടുകാരന്റെ പാട്ടിന്റെ പല്ലവി ഏറ്റുപാടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു പാട്ട് ഏകദേശം 10 മുതൽ 15 മിനിറ്റ് വരെ നീണ്ടു നിൽക്കും. താരതമ്യേന അയഞ്ഞ താളത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന പാട്ട് അന്ത്യത്തോടടുക്കുമ്പോൾ മുറുകി ദ്രുതതാളത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.

ഒന്നിലധികം സംഘങ്ങളെ‍ പരസ്പരം മൽസരിപ്പിച്ച് നടത്തുന്ന ഓണംകളി മൽസരങ്ങളും നടന്നു വരാറുണ്ട്.
=== കമ്പിത്തായം കളി ===
ഓണക്കാലത്ത് മലബാർ മേഖലയിലെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ കണ്ടുവരുന്ന ഒരു കളിയാണ് 'കമ്പിത്തായം കളി'. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kaumudiplus.com/specialstories/onam-special-play-kambithayam--2017-08-14.php|title=ഓണത്തിന് 'കമ്പിത്തായം കളി'|access-date=2021-08-21|language=en|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821140833/http://www.kaumudiplus.com/specialstories/onam-special-play-kambithayam--2017-08-14.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ചതുരം|ചതുരാകൃതിയിലുള്ള]] ഒരു [[ഓട്]] നിലത്ത് ഉരുട്ടി കളിക്കുന്ന കളിയാണ്‌ ഇത്. [[ചുക്കിണി]] എന്നാണീ ഓടിന്റെ പേര്‌. ഈ ഓടിന്‌ ആറ് വശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും അതിൽ [[ചൂത്]] കളിക്കുന്ന [[കവടി]] പോലെ വശങ്ങളിൽ ദ്വാരങ്ങൾ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കും. രണ്ടു എതിർ വശങ്ങൾ ചേർത്താൽ ഏഴ് എന്ന അക്കം വരത്തക്കരീതിയിലാണ്‌ ദ്വാരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുക. രണ്ട് ചുക്കിണികൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഒരോരുത്തരായി രണ്ട് പ്രാവശ്യം വീതം ചുക്കിണികൾ ഉരുട്ടി വിടുന്നു.രണ്ടിലും ഒരേ തുക വന്നാൽ അതിന്‌ പെരിപ്പം എന്ന് പറയും. പെരിപ്പം കിട്ടീയാൽ ഒരിക്കൽ കൂടി ചുക്കിണി എറിയാനുള്ള അവസരം ലഭിക്കും. നടുവിൽ കളം വരച്ചിരിക്കും. ഈ കളത്തിനു വശങ്ങളിൽ നിന്ന് കരുക്കൾ നീക്കിത്തുടങ്ങാം. ലഭിക്കുന്ന തുകക്കനുസരിച്ചാണ്‌ കരുക്കൾ നീക്കേണ്ടത്. ആദ്യം കളത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്തെത്തുന്ന കരുവിന്റെ ഉടമ വിജയിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ഭാരക്കളി ===
കമ്പിത്തയം കളി പോലെ തന്നെയുള്ള ഒരു വിനോദമാണിത്. എന്നാൽ നിയമങ്ങൾക്ക് അല്പം വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നു മാത്രം. സ്ത്രീകളായിരുന്നു ഇത് അധികവും കളിച്ചിരുന്നത്. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
=== നായയും പുലിയും വെയ്ക്കൽ ===
പതിനഞ്ചു നായയും പുലിയും വെയ്ക്കുക എന്നൊരു വിനോദം പണ്ട് നടന്നിരുന്നു. മൂന്ന് പുലിയും 15 നായ്ക്കളുമായിരുന്നു അതിലെ കരുക്കൾ. രണ്ട് പേർ കൂടി കളിക്കുന്ന കളിയാണ്‌.  നായ്ക്കളെ ഉപയോഗിച്ച് പുലികളെ കുടുക്കുകയും പുലികളെ ഉപയോഗിച്ച് നായ്ക്കളെ വെട്ടുകയും ചെയ്യുന്ന ചതുരംഗം പോലെയുള്ള കളം ഇതിനുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ആറന്മുള വള്ളംകളി[Aranmula Vallamkali] ===
&lt;!--[[ചിത്രം:162659388 48758eca94 o.jpg|thumb|250px|right| ചുരുളൻ വള്ളങ്ങൾ]]--&gt;
ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഉത്രട്ടാതി]] നാളിലാണ്‌ [[ആറൻമുള]] [[വള്ളംകളി]] നടക്കുന്നത്‌.  ഇതിന്റെ ഐതിഹ്യം ആറന്മുള ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പണ്ട്‌ ആറന്മുള ക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത്‌ ഒരു കൃഷ്ണഭക്‌തനുണ്ടായിരുന്നു. ദിവസേന ഒരു തീർത്ഥാടകന്‌ തന്റെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം നൽകുക അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിവായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം തീർത്ഥാടകരാരും വന്നു കണ്ടില്ല. അവസാനം ഒരാൾ വരികയും ഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും വരണമെന്ന്‌ പറഞ്ഞപ്പോൾ അതു സാദ്ധ്യമല്ലെന്ന്‌ അയാൾ പറയുകയും ചെയ്തു. പോകാൻനേരം ആറന്മുള ക്ഷേത്രത്തിൽ തന്നെ കാണാമെന്ന്‌ പറഞ്ഞ്‌ അയാൾ മറഞ്ഞു. അപ്പോഴാണ്‌ തീർത്ഥാടകൻ മറ്റാരുമല്ല സാക്ഷാൽ ശ്രീകൃഷ്ണനാണെന്ന്‌ ഭക്‌തന്‌ മനസ്സിലായത്‌. അതിന്‌ ശേഷം എല്ലാ തിരുവോണനാളിലും അയാൾ അരിയും മറ്റ്‌ സാധനങ്ങളും സദ്യക്കായി വള്ളത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ഈ വള്ളത്തിനു നേർക്ക്‌ ഒരാക്രമണമുണ്ടാവുകയും പിന്നീട്‌ ഇത്തരത്തിലുള്ള സംഭവങ്ങൾ തടയാൻ [[ചുണ്ടൻവള്ളം|ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങളെ]] അകമ്പടിയായി കൊണ്ടുവരുകയും ചെയ്‌തു. ഇതാണ്‌ പിന്നീട്‌ വള്ളംകളിയായി മാറിയത്‌. രണ്ടു ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങൾക്ക്‌ തുടക്കമിട്ടത്‌ ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങളുടെ മത്സരമാണ്‌. മുപ്പതടിയോളം നീളമുള്ള ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങളിൽ നാല്‌ [[അമരം|അമരക്കാരും]] നൂറോളം തുഴക്കാരും ഇരുപത്തഞ്ചോളം പാട്ടുകാരും ഉണ്ടാകും.ആറന്മുളയിൽ മാത്രമല്ല, [[പായിപ്പാട്]], [[കരുവാറ്റ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും വള്ളംകളി നടക്കാറുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web| url = http://hinduism.about.com/od/festivalsholidays/a/onam.htm| title = Onam: Carnival of Kerala| author = Subhamoy Das| last = | first = | authorlink = | coauthors = | date = | year = | month = | format = | work = | publisher = എബൗട്ട്.കോം| pages = | language = ഇംഗ്ലീഷ്| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070902165441/http://hinduism.about.com/od/festivalsholidays/a/onam.htm| archivedate = 2007-09-02| quote = | access-date = 2007-08-17| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; 

=== തലപന്തു കളി ===
ഓണക്കാലത്ത് കുട്ടികളും യുവാക്കളും പങ്കെടുക്കുന്ന മറ്റൊരു വിനോദമാണ് തലപന്തു കളി. മൈതാനത്തും വീട്ട്മുറ്റത്തും കളിക്കാവുന്ന ഈ വിനോദത്തിൽ [[ക്രിക്കറ്റ്|ക്രിക്കറ്റ്കളിപോലെ]] ആകയുള്ളവർ രണ്ട് സംഘങ്ങളായി പിരിഞ്ഞ് ഒരു കൂട്ടർ കളിക്കുകയും മറ്റേ കൂട്ടർ കാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏകദേശം 150 സെ.മീ നീളമുള്ള ഒരു കമ്പ് നാട്ടി ആ കമ്പിൽ നിന്ന് കുറച്ചകലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഓലകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ പന്ത് ഒരു കൈകൊണ്ട് മുകളിലേക്കെറിഞ്ഞ് മറ്റേ കൈകൊണ്ട് പന്ത് പുറകോട്ട് തട്ടിതെറിപ്പിച്ച് കളി തുടരുന്നു. പൊങ്ങി വരുന്ന പന്ത് നിലം തൊടുന്നതിനു മുമ്പായി കാക്കുന്നവർ കൈപ്പിടിയിൽ ഒതുക്കിയാലും പന്ത് വീണിടത്ത് നിന്നെറിഞ്ഞ് നാട്ടിയിരിക്കുന്ന കോൽ തട്ടിത്തെറിപ്പിക്കാനും കഴിഞ്ഞാൽ പന്ത് തട്ടിയ ആൾ കളിക്ക് പുറത്താകും. തലപന്ത്, ഒറ്റ, പെട്ട, പിടിച്ചാൻ, താളം, കാലിങ്കീഴ്, ഇണ്ടൻ, ചക്കരകൈ എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്തങ്ങളായ എട്ടിനങ്ങൾ ഈ വിനോദത്തിലുണ്ട്.

=== കിളിത്തട്ടുകളി ===
{{main|കിളിത്തട്ട്}}
ഗ്രാമീണരുടെ കായികവിനോദമായ ഈ കളി ഓണക്കാലത്തും മറ്റ് വിശേഷാവസരങ്ങളിലും കൂടുതലായി നടത്തിവരുന്നു.

=== സുന്ദരിക്ക് പൊട്ട്കുത്ത് ===
ഓണക്കാലത്ത് നടത്തുന്ന മറ്റൊരു കളിയാണ്‌ [[സുന്ദരിക്ക് പൊട്ട്കുത്ത്]]. കണ്ണ് കെട്ടി സുന്ദരിയുടെ ചിത്രത്തില്(നെറ്റി)പൊട്ട് തൊടുന്നു.

===വടംവലി/കമ്പവലി===
[[File:VadamVali-Onam.jpg|thumb|250px| വടം വലി മത്സരങ്ങൾ ഓണത്തിൻ്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു]]
[[വടംവലി]] (tug of war) പേര് അന്വർത്ഥമാക്കുന്ന പോലെ കട്ടിയുള്ള ഒരു കയർ അല്ലെങ്കിൽ വടം, മത്സരാർത്ഥികൾ രണ്ടു ഭാഗത്തു നിന്നും വലിച്ചു ഒരു ബലപരീക്ഷണം നടത്തലാണ്. ഓണക്കാലം വരുന്നതിന് മുന്നേതന്നെ കേരളത്തിലെ പല നാട്ടിൽപുറങ്ങളിലും വടംവലി പരിശീലനം ക്ലബ്‌ അടിസ്ഥാനത്തിലും കൂട്ടായ്മകളുടെ കൂടെയും എല്ലാം കാണാം.

== ഓണപ്പഞ്ചാംഗം==

* 2010 - ഓഗസ്റ്റ്‌ 23, തിങ്കളാഴ്ച 
* 2011 - സെപ്തംബർ 9, വെള്ളിയാഴ്ച 
* 2012 - ഓഗസ്റ്റ്‌ 29, ബുധനാഴ്ച 
* 2013 - സെപ്തംബർ 16, തിങ്കളാഴ്ച
*2021- ഓഗസ്റ്റ് 21 ശനിയാഴ്ച
==ഓണപ്പദങ്ങൾ ==
[[File:Rhyothemis variegata female at Kadavoor.jpg|thumb|250px | ഓണത്തുമ്പി]]
[[File:Onam kit given to public free of cost by pinarayi Govt 2020 covid1.jpg|thumb|250px| കേരള സർക്കാരിൻ്റെ സൗജന്യ ഓണക്കിറ്റ്]]ചില ഓണപ്പദങ്ങൾ താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eastcoastdaily.com/2020/08/31/onam-2020-special-onam-words.html|title=ചില ഓണപ്പദങ്ങൾ പരിചയപ്പെടാം{{!}}Onam 2020|access-date=2021-08-21|language=en-US|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821131419/https://www.eastcoastdaily.com/2020/08/31/onam-2020-special-onam-words.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* '''അത്തമത്തൻ''' - അത്തം നാളിൽ ഒരുക്കുന്ന പൂക്കളത്തിൽ മത്തങ്ങയുടെ പൂവ് പ്രധാനമാണ്.
*'''[[പിള്ളേരോണം]]''' - കർക്കിടകമാസത്തിലെ തിരുവോണദിവസം കൊണ്ടാടി വന്നിരുന്ന ഒരു ആഘോഷമാണ് പിള്ളേരോണം.
* '''അഞ്ചാമോണം''' - ഉത്രട്ടാതി നാൾ. ഓണത്തിൻറെ അഞ്ചാം ദിവസം
* '''[[അത്തച്ചമയം]]'''  - കൊച്ചി, കോഴിക്കോട്ട് രാജാക്കന്മാർ ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ആഘോഷം
* '''അമ്മായിയോണം'''  - രണ്ടാമോണം. മരുമക്കത്തായ തറവാടുകളിൽ പ്രധാനം
*'''കാക്കപ്പൂരാടം''' -  തിരുവോണത്തിന് ഒരുനാൾ മുമ്പുള്ള പൂരാടത്തെ കരിംപൂരാടമെന്നാണ് വിളിക്കുക.  പൂരാടത്തിൽ ഒരുക്കുന്ന ആകർഷകമല്ലാത്ത കാക്കപ്പൂവാണ് ഇതിനു കാരണം
*'''മൂലക്കളം -'''  മൂലം നാളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന പൂക്കളം മൂല ആകൃതിയിലുള്ളതായിരിക്കണം.
*'''അവിട്ടക്കട്ട''' -  ഓണക്കാലത്തെ ഒരു കറിയാണ് അവിട്ടകട്ട. ഓണക്കാടി, കാടിയോണം, പഴംകൂട്ടാൻ എന്നൊക്കെ പേരുകൾ ഉണ്ട് ഇതിന്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/onam/onam-2019-onasadya-left-over-food-avitta-katta-avitta-pazhayath-ona-kaadi-kaadi-onam-296598/|title=Onam 2019: തിരുവോണസദ്യ ‘അവിട്ടക്കട്ട’യാകുമ്പോൾ|access-date=2021-08-21|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indiatoday.in/art-culture/photo/onam-celebration-avittom-day-292627-2021-08-21|title=ഓണം 2021 {{!}} പഴംകൂട്ടാന്റെ മാധുര്യവുമായി അവിട്ടം ദിനം|access-date=2021-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt; തിരുവോണനാളിലെ സദ്യയിൽ മിച്ചംവന്നവ അവിട്ടംനാൾ രാവിലെ ഭക്ഷണമാകുന്നു. വെള്ളത്തിലിട്ട ചോർ (പഴങ്കഞ്ഞി) കട്ടപിടിച്ചിരിക്കും. ഇതാണ് അവിട്ടക്കട്ട.
*'''അവിട്ടത്തല്ല്''' - ഓണത്തല്ലിലെ തുടർച്ചയായി അവിട്ടം നാളിൽ നടത്തുന്ന ഒരു വിനോദം.
* '''ആറാമോണം'''  - കാടിയോണം എന്നും പറയും. ഓണത്തിൻറെ ആറാം ദിവസം.
*'''അമ്മായിയോണം'''- ഓണ ഒരുക്കങ്ങൾക്ക് ചുക്കാൻപിടിച്ച് തറവാട്ടിൽ വിലസിയ അമ്മായിയെ സ്‌നേഹാദരങ്ങളോടെ അവരുടെ വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നത് അവിട്ടം നാളിലാണ്. അന്നുച്ചയ്കുള്ള ഓണമാൺ` അമ്മായിയോണം.
* '''ഇരുപത്തെട്ടാമോണം''' - കന്നിമാസത്തിലെ തിരുവോണനാൾ. 28 ദിവസത്തിനുശേഷമുള്ളത്.
* '''ഉത്രട്ടാതി വള്ളം കളി''' - ആറന്മുളയിലെ വള്ളം കളി.
* '''ഉത്രാടപ്പാച്ചിൽ''' - ഓണസ്സദ്യക്കുവേണ്ടിയുള്ള നെട്ടോട്ടവും തിരക്കും.
* '''ഉത്രാടച്ചന്ത''' - ഓണത്തിനു മുന്നുള്ള ചന്ത.
* '''ഉത്രാടവിളക്ക്''' -ഓണത്തലേന്ന് വീടുകളിൽ കൊളുത്തിവക്കേണ്ട വിളക്ക്.
* '''ഉത്രാടക്കാഴ്ച''' - ഗുരുവായൂർ അമ്പലത്തിൽ ഓണത്തലേന്ന് ഒരുക്കുന്ന കാഴ്ചക്കുലകൾ.
*'''അത്തപ്പത്ത്-''' അത്തം മുതലുള്ള പത്താം ദിവസം തിരുവോണനാൾ.
* '''ഉപ്പേരി''' - ഓണവിഭവങ്ങളിലൊന്ന്. കായ കോണ്ടുണ്ടാക്കുന്നത്. ഉപ്പും മധുരവും ഉള്ള വ്യത്യസ്ത്മായാവ.
* '''ഓണക്കവിതകൾ -''' ഓണത്തിനെക്കു റിച്ചുള്ള പ്രത്യേക കവിതകൾ.
* '''ഓണക്കഥകൾ -''' ഓണത്തെക്കുരിച്ചുള്ള കഥകൾ. 
* [[ഓറിയോൾ|'''ഓണക്കിളി''']] - ഓണക്കാലത്തു കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന ഓറിയോൾ എന്ന പക്ഷി
* '''[[ഓണത്തുമ്പി]]''' - ഓണക്കാലത്ത് പെട്ടെന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇവയെ ഓണത്തുമ്പി എന്നു വിളിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Deshabhimani&quot;&gt;{{cite news|last1=വെബ് ഡെസ്‌ക്‌|title=നാട്ടറിവിന്റെ, നന്മയുടെ പൂക്കളം|url=http://www.deshabhimani.com/special/latest-news/493425|accessdate=2 ഡിസംബർ 2018|publisher=Deshabhimani Publications|date=2015-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;olam&quot;&gt;{{cite web|url=https://olam.in/DictionaryML/ml/%E0%B4%93%E0%B4%A3%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BF|title=ഓണത്തുമ്പി|accessdate=2 ഡിസംബർ 2018|last1=നാഥ്|first1=കൈലാഷ്|website=ഓളം ഇംഗ്ലീഷ്-മലയാളം നിഘണ്ടു|publisher=olam}}&lt;/ref&gt;
* '''ഓണക്കോടി -''' ഓണത്തിനു വീട്ടിലെല്ലാവർക്കും നൽകുന്ന പുതിയ വസ്ത്രം
* '''ഓണത്താർ''' - ഓണത്തിന്‌ മാത്രമുള്ള തെയ്യമാണ്‌ ഓണത്തെയ്യം. മഹാവിഷ്ണു സങ്കൽപ്പത്തിലുള്ള ഈ തെയ്യക്കോലത്തെ ഓണത്താർ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കോലത്തുനാട്ടിൽ ആണ് ഓണത്താർ കെട്ടുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/spirituality/onam-special-ritual-forms/articleshow/60329605.cms|title=ഒാണത്താറും ഒാണപ്പൊട്ടനും ഒാടി വരുന്നേ..!|access-date=2021-08-21|language=ml}}&lt;/ref&gt;
*'''ഓണക്കൂട്ടം''' - ഓണക്കാലത്ത് കൂടിച്ചേരുന്ന പഞ്ചായത്ത്.  ഓണാഘോഷങ്ങളെക്കു റിച്ച് ചർച്ചചെയ്യാനാണീ യോഗം കൂടുന്നത്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kanjirappallyreporters.com/%e0%b4%93%e0%b4%a3%e0%b4%95%e0%b5%8d%e0%b4%95%e0%b5%82%e0%b4%9f%e0%b5%8d%e0%b4%9f%e0%b4%82-%e0%b4%86%e0%b4%98%e0%b5%8b%e0%b4%b7%e0%b4%bf%e0%b4%9a%e0%b5%8d%e0%b4%9a%e0%b5%81/|title=ഓണക്കൂട്ടം ആഘോഷിച്ചു – Kanjirappally Reporters|access-date=2021-08-21|last=kanjirappallyreporters|language=en-US|archive-date=2021-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821131422/https://kanjirappallyreporters.com/%E0%B4%93%E0%B4%A3%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%82-%E0%B4%86%E0%B4%98%E0%B5%8B%E0%B4%B7%E0%B4%BF%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%81/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* '''ഓണനക്ഷത്രം''' - തിരുവോണ നക്ഷത്രം
* '''ഓണപ്പാട്ട്''' - ഓണക്കാലത്ത് പാടുന്ന പാട്ടുകൾ, കാലാ കാലങ്ങളായി പാടിപ്പതിഞ്ഞവ. 
* '''[[ഓണപ്പൂവ്]]''' - [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ജൂലൈ ആഗസ്റ്റ് മാസങ്ങളിൽ പൂക്കുന്ന ഒരു ചെടിയാണ് ''ഇൻപേഷ്യൻസ് ബ്ലാസ്റ്റിഡെ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഓണപ്പൂവ്.

== ചിത്രസഞ്ചയം ==
=== പൂക്കളം ===
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 10.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 07.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 09.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 08.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 05.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 04.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 06.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 03.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 01.jpg
പ്രമാണം:Pookkalam vijayanrajapuram 02.jpg
പ്രമാണം:Onam Pookkalam at Kerala State Institute of Children's Literature Closeup 06.jpg
പ്രമാണം:Thiruvonam23.JPG
പ്രമാണം:Onam pukolam.jpg
പ്രമാണം:Pookalam Onam.jpg
പ്രമാണം:HappyOnam2007.JPG|തൃക്കാക്കരയപ്പൻ
പ്രമാണം:Aarpoove.....!!!.jpg
പ്രമാണം:Onapookalam.JPG|നാടൻ പൂക്കൾ കൊണ്ടുള്ള പൂക്കളം
പ്രമാണം:Pookalam2.JPG
പ്രമാണം:Pookalam3.JPG
പ്രമാണം:Pookalam4.JPG
പ്രമാണം:ഓണപ്പൂക്കളം.jpg
പ്രമാണം:Pookalam5.JPG
പ്രമാണം:Flower carpet onam . irvin 03.jpg
പ്രമാണം:Flower carpet onam . irvin 02.jpg
പ്രമാണം:Flower carpet onam . irvin 01.jpg
പ്രമാണം:Onam Flower Design.jpg|പൂക്കളം വീട്ടുമുറ്റത്തുനിന്ന്
&lt;/gallery&gt;

=== ഓണക്കളികൾ ===
&lt;gallery&gt;
Image:Drawingthetail.JPG|കണ്ണുകെട്ടീ വാലുവരക്കൽ
Image:Sackrace.JPG|ചാക്കോട്ടം
ചിത്രം:Pulikkali chamayam.JPG|പുലിക്കളിയുടെ ചമയങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ  ഓണാഘോഷങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഒരു ദൃശ്യം.
ചിത്രം:Pulikkali1.jpg|പുലിക്കളി
&lt;/gallery&gt;

==പുറമേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* {{Commons category-inline|Onam}}
* [https://www.keralatourism.org/onam ഓണം കേരള ടൂറിസം വെബ്സൈറ്റ്]
*[https://www.onamfestival.org/ ഓണം]

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== കുറിപ്പുകൾ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt;
* {{Note|statemanual}} :On that day the raja goes out in State in a procession escorted by his chieftains and officers of the state&quot; - Translation of Record-Grantha vari in the state archives, Ernakulam, 1917

{{ഫലകം:Famous Festivals in Kerala}}
{{Hindu festivals |state=autocollapse}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓണം| ]]
[[വർഗ്ഗം:കാർഷിക ആഘോഷങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>p0b6ln2c93wf21ve1emmsin352cblsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പാൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4406</id>
    <revision>
      <id>4646950</id>
      <parentid>4599881</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12597" sha1="8xe1pirwqeyr18xaysw3n4xndhjn4px" xml:space="preserve">{{prettyurl|Milk}}
[[പ്രമാണം:Milk glass.jpg|right|thumb|പശുവിൻ പാൽ]]
[[സസ്തനി|സസ്തനികളുടെ]] [[സ്തനകോശങ്ങൾ|സ്തനകോശങ്ങളിൽ]] നിന്നുല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന പോഷകദ്രാവകമാണു് '''പാൽ'''. സസ്തനി എന്ന പദം തന്നെ പാലുല്പാദനശേഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.ജനിച്ചയുടനെ മറ്റു ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയില്ലാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പോഷകഉറവിടമാണു് പാൽ. മറ്റുജീവികളെപ്പോലെ തന്നെ മനുഷ്യനും ബാല്യത്തിൽ മാതാവിന്റെ പാലു കുടിച്ചു വളരുന്നു, കൂടാതെ പല മനുഷ്യസമൂഹങ്ങളും [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ|വളർത്തുമൃഗങ്ങളുടെ]] പാലും ഭക്ഷ്യവസ്തുവായി ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു,മുഖ്യമായും [[പശു]], [[ആട്]], [[എരുമ]], [[ഒട്ടകം]] മുതലായ ജീവികളിൽ നിന്നാണു്. പാലിൽ നിന്നു് പലവിധ അനുബന്ധ ഉല്പന്നങ്ങളും ലഭിയ്ക്കുന്നു. [[തൈര്]], [[മോര്]], [[വെണ്ണ]], [[നെയ്യ്]], [[ഐസ്ക്രീം]], [[പാൽക്കട്ടി]], [[പാൽപ്പൊടി]] മുതലായവ കൂടാതെ അനേകം ഭക്ഷണചേരുവകളായും വ്യവസായിക ഉല്പന്നങ്ങളായും പാലനുബന്ധ ഉല്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു.

പാലിൽ വലിയ അളവിൽ [[പൂരിതകൊഴുപ്പ്|പൂരിതകൊഴുപ്പും]], [[പ്രോട്ടീൻ|പ്രോട്ടീനും]], [[കാൽസ്യം|കാൽസ്യവും മറ്റു ധാതുക്കളും]], വിറ്റാമിനുകളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇതൊരു പോഷകാഹരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

എന്നിരുന്നാലും അമിതമായി കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ കൊഴുപ്പ് പൂർണമായോ ഭാഗികമായോ നീക്കം ചെയ്ത പാൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യത്തിന്]] ഉത്തമം. ‘സ്‌കിമിഡ് അഥവാ സെമി-സ്‌കിമിഡ് എന്നി (Skimmed, Semi-Skimmed’) ലേബലുകളോട് കൂടിയ പാൽ ഇത്തരത്തിൽ കൊഴുപ്പ് പൂർണമായും നീക്കം ചെയ്തതോ, ഭാഗികമായി നീക്കം ചെയ്തതോ ആണ്. ഇത് താരതമ്യേന ആരോഗ്യകരമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. പ്രത്യേകിച്ച് [[അമിതവണ്ണം|അമിതവണ്ണം,]] [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[ഹൃദ്രോഗം|ഹൃദ്രോഗം,]] [[പ്രമേഹം]], [[ഫാറ്റി ലിവർ]] തുടങ്ങിയവ ഉള്ളവർ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയ പാലിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ അത്തരം പാൽ ധാരാളം ചേർത്ത ചായ പോലെയുള്ളവയുടെ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതാണ്. 

[[തിമിംഗിലം]] [[കടൽപന്നി]] തുടങ്ങിയ [[ജലജീവികൾ|ജലജീവികളായ]] സസ്തനികളുടെ പാലിൽ കരജീവികളെ അപേക്ഷിച്ചു് കൂടിയ തോതിൽ കൊഴുപ്പും മറ്റു ഖരപോഷകങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

== പാൽ പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതിന്റെ കാരണങ്ങൾ ==

[[File:Milk in different packets.jpg|thumb|വിവിധ പാക്കറ്റുകളിൽ]]

അന്തരീക്ഷത്തിലുള്ളതും പാലിൽതന്നെ കാണപ്പെടുന്നതുമായ ചില സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്താലാണു് പാൽ പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതു്. പാലിൽ [[ലാക്ടോസ്]] എന്ന [[പഞ്ചസാര]],[[മാംസ്യം]](കെസിൻ, ലാകാൽബുമിൻ തുടങ്ങിയവ), [[കൊഴുപ്പ്]] മുതലായവ ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ പോഷകപ്രദമാണു്. ഒപ്പം, അതു് സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്തിനു് പെട്ടെന്നു് അടിപ്പെടുകയും ചെയ്യും. പ്രോട്ടീന്റെ നശീകരണം (പ്രോട്ടിയോലൈസിസ്), പുട്രിഫാക്ഷൻ എന്നിവയാണു് പാലിൽ പെട്ടെന്നു് സംഭവിക്കുന്ന രാസമാറ്റങ്ങൾ. അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതും പ്രഥമമായതും അമ്ലത്വരൂപവത്കരണമാണു്. പാലിൽതന്നെയുള്ള ലാക്ടോകോക്കസ് ലാക്ടിസ് എന്ന സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്താലാണിതു് സംഭവിക്കുന്നതു്. അവയുടെ ആക്രമണത്തെ തുടർന്നു് നേരിയ അളവിൽ അമ്ലത്വരൂപവത്കരണം നടക്കുകയും തുടർന്നു് കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ആക്രമിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതരം ലാക്ടോബാസിലസ് എന്ന സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്തിനു് അവസരം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇതിനെ തുടർന്നു് [[കുമിൾ]] വർഗത്തിൽപെടുന്ന യീസ്റ്റുകളും മോൾഡുകളുമൊക്കെ വളരാൻ ഇടയാവുകയും ഉണ്ടായിട്ടുള്ള [[ലാക്ടിക് അമ്ലം|ലാക്ടിക് അമ്ലത്തെ]] നശിപ്പിച്ചു് അമ്ലത്വമില്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതോടുകൂടി മാംസ്യം നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ബാക്ടീരിയയുടെ എണ്ണം പെരുകുകയും മാംസ്യം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനെ തുടർന്നു് ചീഞ്ഞനാറ്റവും രുചിഭേദവുമൊക്കെയായി പാലു് വിഷലിപ്തമായിത്തീരുന്നു. പാലിലെ പഞ്ചസാരയും മാംസ്യഘടകങ്ങളുമൊക്കെ ഇങ്ങനെ നശീകരിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ അതിന്റെ സാന്ദ്രതയേറിയതും പ്രകാശം കടത്തിവിടാത്തതുമായ അവസ്ഥ മാറി കൊഴുത്തതും [[പ്രകാശം]] കടത്തിവിടുന്നതായ ദ്രവമായി മാറുന്നു. അസഹനീയ ഗന്ധവും വിഷപദാർത്ഥങ്ങളുടെ കേദാരവുമായി തീരുന്നതിനാൽ പാലു് ഉപയോഗശൂന്യമായി തീരും.

കറന്നെടുത്ത ഉടനെ [[പാസ്റ്ററീ‍കരണം]] വിധേയമാക്കുകയോ തിളപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ കേടുവരുന്നതു് ഒരു പരിധിവരെ ഒഴിവാക്കാം. ശീതീകരണികളിൽ ശേഖരിക്കുകയും സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ വളർച്ച അനുവദിക്കുകയില്ല. പക്ഷേ, അതൊക്കെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്കു മാത്രമേ വിജയിക്കുകയുള്ളൂ. സമയം നീളുന്തോറും സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണം ത്വരിതപ്പെടുകയും അതുവഴി പാലു് കേടാവാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യും.

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;40%&quot; border=&quot;1&quot;  cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;centre&quot;
|-
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:#E5CEDD;&quot; align=&quot;center&quot;| '''പാലിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ'''&lt;ref&gt;Dr. C.R.Soman എഴുതുന്ന അന്നവിചാരം എന്ന പംക്തി. മനോരമ ആരോഗ്യം മാസിക, മേയ് 2008, താൾ 26&lt;/ref&gt;
|-
! width=22%  style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; | ഇനം
! width=20%  style=&quot;background:#E5CECC;&quot; | മാംസ്യം
! width=20%  style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; | കൊഴുപ്പ്
! width=20%  style=&quot;background:#E5CECC;&quot; | അന്നജം
! width=20%  style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; | ഊർജ്ജം
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[പശു]]
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   3.2
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   3.9
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.8
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   66
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[എരുമ]]
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.5
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   8.0
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.9
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   110
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[മനുഷ്യൻ]]
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   1.5
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   3.7
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   6.9
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   67
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[ആട്]] (Goat)
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   3.1
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   3.5
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.4
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   60
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   ആട് (Sheep)
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   5.4
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   6.0
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   6.1
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   95
|-
|}

== വിവിധ സംസ്കാരങ്ങ്അളിൽ ==
&lt;!--[[പ്രമാണം:പാലുകാച്ചൽ.jpg|thumb|250px|ദക്ഷിണെന്ത്യക്കാർ പാൽ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കുന്നു. പാൽ കാച്ചൽ ചടങ്ങ് ഐശ്വര്യദായകമെന്ന് കരുതുന്നു]]
--&gt;

== പാൽ ഉത്പന്നങ്ങൾ ==

* [[തൈര്]]
* [[മോര്]]
* [[വെണ്ണ]]
* [[നെയ്യ്]]
* യോഗർട്ട് 
* ചീസ് 

== അവലംബം ==
* &lt;references/&gt;

{{food-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പാൽ]]</text>
      <sha1>8xe1pirwqeyr18xaysw3n4xndhjn4px</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646951</id>
      <parentid>4646950</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ A small but important information added</comment>
      <origin>4646951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13491" sha1="hgl6b0jdfczla78m2aipsbp9vxnjjtp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Milk}}
[[പ്രമാണം:Milk glass.jpg|right|thumb|പശുവിൻ പാൽ]]
[[സസ്തനി|സസ്തനികളുടെ]] [[സ്തനകോശങ്ങൾ|സ്തനകോശങ്ങളിൽ]] നിന്നുല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന പോഷകദ്രാവകമാണു് '''പാൽ'''. സസ്തനി എന്ന പദം തന്നെ പാലുല്പാദനശേഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.ജനിച്ചയുടനെ മറ്റു ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയില്ലാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പോഷകഉറവിടമാണു് പാൽ. മറ്റുജീവികളെപ്പോലെ തന്നെ മനുഷ്യനും ബാല്യത്തിൽ മാതാവിന്റെ പാലു കുടിച്ചു വളരുന്നു, കൂടാതെ പല മനുഷ്യസമൂഹങ്ങളും [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ|വളർത്തുമൃഗങ്ങളുടെ]] പാലും ഭക്ഷ്യവസ്തുവായി ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു,മുഖ്യമായും [[പശു]], [[ആട്]], [[എരുമ]], [[ഒട്ടകം]] മുതലായ ജീവികളിൽ നിന്നാണു്. പാലിൽ നിന്നു് പലവിധ അനുബന്ധ ഉല്പന്നങ്ങളും ലഭിയ്ക്കുന്നു. [[തൈര്]], [[മോര്]], [[വെണ്ണ]], [[നെയ്യ്]], [[ഐസ്ക്രീം]], [[പാൽക്കട്ടി]], [[പാൽപ്പൊടി]] മുതലായവ കൂടാതെ അനേകം ഭക്ഷണചേരുവകളായും വ്യവസായിക ഉല്പന്നങ്ങളായും പാലനുബന്ധ ഉല്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. 

Louis Pasteur വികസിപ്പിച്ച Pasteurization എന്ന ശാസ്ത്രീയ പ്രക്രിയ വഴി പാലിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഹാനികരങ്ങളായ സാൽമോനെല്ല (''Salmonella), ഇ കോളി (E. coli), ലിസ്റ്റീരിയ (Listeria) തുടങ്ങിയ ബാക്റ്റീരിയകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ Pasteurization ചെയ്ത പാൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം.'' 

പാൽ പോഷക സമൃദ്ധമാണ്. പാലിൽ ധാരാളം  [[പ്രോട്ടീൻ|പ്രോട്ടീനും]], [[കാൽസ്യം|കാൽസ്യവും മറ്റു ധാതുക്കളും]], വിറ്റാമിനുകളും, പൂരിത കൊഴുപ്പും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇതൊരു പോഷകാഹാരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.   

എന്നിരുന്നാലും അമിതമായി പൂരിത കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ കൊഴുപ്പ് പൂർണമായോ ഭാഗികമായോ നീക്കം ചെയ്ത പാൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യത്തിന്]] ഉത്തമം. ‘സ്‌കിമിഡ് അഥവാ സെമി-സ്‌കിമിഡ് എന്നി (Skimmed, Semi-Skimmed’) ലേബലുകളോട് കൂടിയ പാൽ ഇത്തരത്തിൽ കൊഴുപ്പ് പൂർണമായും നീക്കം ചെയ്തതോ, ഭാഗികമായി നീക്കം ചെയ്തതോ ആണ്. ഇത് താരതമ്യേന ആരോഗ്യകരമാണ് എന്ന്‌ പറയാം.  

പ്രത്യേകിച്ച് [[അമിതവണ്ണം|അമിതവണ്ണം,]] [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[ഹൃദ്രോഗം|ഹൃദ്രോഗം,]] [[പ്രമേഹം]], [[ഫാറ്റി ലിവർ]] തുടങ്ങിയവ ഉള്ളവർ കൊഴുപ്പ് അടങ്ങിയ പാലിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ അത്തരം പാൽ ധാരാളം ചേർത്ത ചായ പോലെയുള്ളവയുടെ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതാണ്. ഇക്കൂട്ടർ സ്‌കിമിഡ് അഥവാ സെമി-സ്‌കിമിഡ് (Skimmed, Semi-Skimmed’) ചെയ്ത പാൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമം.  

[[തിമിംഗിലം]] [[കടൽപന്നി]] തുടങ്ങിയ [[ജലജീവികൾ|ജലജീവികളായ]] സസ്തനികളുടെ പാലിൽ കരജീവികളെ അപേക്ഷിച്ചു് കൂടിയ തോതിൽ കൊഴുപ്പും മറ്റു ഖരപോഷകങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

== പാൽ പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതിന്റെ കാരണങ്ങൾ ==

[[File:Milk in different packets.jpg|thumb|വിവിധ പാക്കറ്റുകളിൽ]]

അന്തരീക്ഷത്തിലുള്ളതും പാലിൽതന്നെ കാണപ്പെടുന്നതുമായ ചില സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്താലാണു് പാൽ പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതു്. പാലിൽ [[ലാക്ടോസ്]] എന്ന [[പഞ്ചസാര]],[[മാംസ്യം]](കെസിൻ, ലാകാൽബുമിൻ തുടങ്ങിയവ), [[കൊഴുപ്പ്]] മുതലായവ ധാരാളമായി അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ പോഷകപ്രദമാണു്. ഒപ്പം, അതു് സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്തിനു് പെട്ടെന്നു് അടിപ്പെടുകയും ചെയ്യും. പ്രോട്ടീന്റെ നശീകരണം (പ്രോട്ടിയോലൈസിസ്), പുട്രിഫാക്ഷൻ എന്നിവയാണു് പാലിൽ പെട്ടെന്നു് സംഭവിക്കുന്ന രാസമാറ്റങ്ങൾ. അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതും പ്രഥമമായതും അമ്ലത്വരൂപവത്കരണമാണു്. പാലിൽതന്നെയുള്ള ലാക്ടോകോക്കസ് ലാക്ടിസ് എന്ന സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്താലാണിതു് സംഭവിക്കുന്നതു്. അവയുടെ ആക്രമണത്തെ തുടർന്നു് നേരിയ അളവിൽ അമ്ലത്വരൂപവത്കരണം നടക്കുകയും തുടർന്നു് കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി ആക്രമിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതരം ലാക്ടോബാസിലസ് എന്ന സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണത്തിനു് അവസരം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇതിനെ തുടർന്നു് [[കുമിൾ]] വർഗത്തിൽപെടുന്ന യീസ്റ്റുകളും മോൾഡുകളുമൊക്കെ വളരാൻ ഇടയാവുകയും ഉണ്ടായിട്ടുള്ള [[ലാക്ടിക് അമ്ലം|ലാക്ടിക് അമ്ലത്തെ]] നശിപ്പിച്ചു് അമ്ലത്വമില്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതോടുകൂടി മാംസ്യം നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ബാക്ടീരിയയുടെ എണ്ണം പെരുകുകയും മാംസ്യം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിനെ തുടർന്നു് ചീഞ്ഞനാറ്റവും രുചിഭേദവുമൊക്കെയായി പാലു് വിഷലിപ്തമായിത്തീരുന്നു. പാലിലെ പഞ്ചസാരയും മാംസ്യഘടകങ്ങളുമൊക്കെ ഇങ്ങനെ നശീകരിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ അതിന്റെ സാന്ദ്രതയേറിയതും പ്രകാശം കടത്തിവിടാത്തതുമായ അവസ്ഥ മാറി കൊഴുത്തതും [[പ്രകാശം]] കടത്തിവിടുന്നതായ ദ്രവമായി മാറുന്നു. അസഹനീയ ഗന്ധവും വിഷപദാർത്ഥങ്ങളുടെ കേദാരവുമായി തീരുന്നതിനാൽ പാലു് ഉപയോഗശൂന്യമായി തീരും.

കറന്നെടുത്ത ഉടനെ [[പാസ്റ്ററീ‍കരണം]] വിധേയമാക്കുകയോ തിളപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ കേടുവരുന്നതു് ഒരു പരിധിവരെ ഒഴിവാക്കാം. ശീതീകരണികളിൽ ശേഖരിക്കുകയും സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ വളർച്ച അനുവദിക്കുകയില്ല. പക്ഷേ, അതൊക്കെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്കു മാത്രമേ വിജയിക്കുകയുള്ളൂ. സമയം നീളുന്തോറും സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ ആക്രമണം ത്വരിതപ്പെടുകയും അതുവഴി പാലു് കേടാവാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യും.

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;40%&quot; border=&quot;1&quot;  cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;centre&quot;
|-
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:#E5CEDD;&quot; align=&quot;center&quot;| '''പാലിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ'''&lt;ref&gt;Dr. C.R.Soman എഴുതുന്ന അന്നവിചാരം എന്ന പംക്തി. മനോരമ ആരോഗ്യം മാസിക, മേയ് 2008, താൾ 26&lt;/ref&gt;
|-
! width=22%  style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; | ഇനം
! width=20%  style=&quot;background:#E5CECC;&quot; | മാംസ്യം
! width=20%  style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; | കൊഴുപ്പ്
! width=20%  style=&quot;background:#E5CECC;&quot; | അന്നജം
! width=20%  style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; | ഊർജ്ജം
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[പശു]]
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   3.2
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   3.9
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.8
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   66
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[എരുമ]]
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.5
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   8.0
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.9
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   110
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[മനുഷ്യൻ]]
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   1.5
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   3.7
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   6.9
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   67
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   [[ആട്]] (Goat)
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   3.1
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   3.5
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   4.4
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   60
|-
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   ആട് (Sheep)
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   5.4
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   6.0
| style=&quot;background:#E5CEBB;&quot; |   6.1
| style=&quot;background:#E5CECC;&quot; |   95
|-
|}

== വിവിധ സംസ്കാരങ്ങ്അളിൽ ==
&lt;!--[[പ്രമാണം:പാലുകാച്ചൽ.jpg|thumb|250px|ദക്ഷിണെന്ത്യക്കാർ പാൽ ഐശ്വര്യത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കുന്നു. പാൽ കാച്ചൽ ചടങ്ങ് ഐശ്വര്യദായകമെന്ന് കരുതുന്നു]]
--&gt;

== പാൽ ഉത്പന്നങ്ങൾ ==

* [[തൈര്]]
* [[മോര്]]
* [[വെണ്ണ]]
* [[നെയ്യ്]]
* യോഗർട്ട് 
* ചീസ് 

== അവലംബം ==
* &lt;references/&gt;

{{food-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പാൽ]]</text>
      <sha1>hgl6b0jdfczla78m2aipsbp9vxnjjtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കണ്ണമ്പ്ര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5970</id>
    <revision>
      <id>4646985</id>
      <parentid>4646826</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39134-70</username>
        <id>220215</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28116" sha1="fqxml4z5o38pfunbydca43wvctsnrhq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kannambra}} 
കണ്ണമ്പ്ര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിനെക്കുറിച്ചറിയാൻ [[കണ്ണമ്പ്ര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] താൾ സന്ദർശിക്കുക.


[[കേരളം|കേരള]]ത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ ആലത്തൂരിനടുത്തുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കണ്ണമ്പ്ര'''. [[ആലത്തൂർ]] താലൂക്കിലാണ് ഈ ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ വിശാലമായ ഒരു പഞ്ചായത്ത് കൂടിയാണ് കണ്ണമ്പ്ര . എല്ലാ വർഷവും വിഷു കഴിഞ്ഞ് 41ാം ദിവസം നടത്തുന്ന (ഇടവം 11/12 ന് ) , ( ഏകദേശം മെയ് 24 / 25 തീയതികളിൽ) ‘കണ്ണമ്പ്ര വേല‘യ്ക്ക് പ്രശസ്തമാണ് ഈ സ്ഥലം. കണ്ണമ്പ്ര, [[ഋഷിനാരദമംഗലം]] എന്നീ‍ ദേശങ്ങൾ മത്സരിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ ഉത്സവം [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂര]]ത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ പതിപ്പാണെന്നു പറയാം. 

പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള വേലയാണ് 'കണ്ണമ്പ്ര വേല '. പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ വേലയാണ്. പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ നിലവിൽ ഏറ്റവും വലിയ വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്ന സ്ഥലം കണ്ണമ്പ്രയാണ്. ( മുൻകാലങ്ങളിൽ നെന്മാറ വല്ലങ്ങി വേലയായിരുന്നു മുൻപന്തിയിൽ). പൊതുവേ കണ്ണമ്പ്ര വേല 'മൺസൂൺ ഫെസ്റ്റിവൽ' എന്നും ' ചക്കവേല' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. തൃശ്ശൂർ ഭാഗത്തുള്ളവർ കണ്ണമ്പ്ര വേലയെ ചക്കപൂരം എന്നാണ് വിളിക്കാറുള്ളത്. ഒരുകാലത്ത് കണ്ണമ്പ്ര വേല പറമ്പ് നിറച്ച് ചക്കയും മാങ്ങയും വില്പനയ്ക്കായി വെച്ചിരുന്നു. അതിൻ്റെ മുഖ്യ വിപണന കേന്ദ്രം ആയിരുന്നു കണ്ണമ്പ്ര വേലപ്പറമ്പ്. 

1887ൽ പുറത്തിറങ്ങിയതും മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ആധികാരിക ചരിത്ര ഗ്രന്ഥമായ വില്യം ലോഗന്റെ മലബാർ മാനുവലിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന പാലക്കാട്ടിലെ 2 ഉത്സവങ്ങളാണ് ഒന്ന് കാവശ്ശേരി പൂരം, രണ്ട് കണ്ണമ്പ്ര വേല ( ചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന പാലക്കാടും ഇപ്പോഴത്തെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഭൂപ്രദേശവും തമ്മിൽ ബന്ധമില്ല).ഈ രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളാണ് ഏറ്റവും പഴക്കം ഉള്ളത്. ഏകദേശം ആയിരം വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുണ്ട് ഈ ഉത്സവത്തിന്.

ഉത്സവത്തിൽ കണ്ണമ്പ്ര ദേശം ഈടുവെടിയും തുടർന്ന് ഉച്ചക്ക് കണ്ണമ്പ്ര നായർവീട്ടിലെ വിശ്വനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യ]]വും വൈകിട്ട് നെറ്റിപ്പട്ടം കെട്ടിയ ഗജവീരന്മാർ പരസപരം അഭിമുഖീകരിച്ച് രണ്ടു നിരയായി നിന്നു നടത്തുന്ന പാണ്ടിമേളവും [[കുടമാറ്റം|കുടമാറ്റ]]വും രാത്രിയിലെ വെടിക്കെട്ടും ഉൾപ്പെടുന്നു. രാത്രി തായമ്പക പുലർച്ചെ പഞ്ചവാദ്യസമേതമായ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടർന്ന് ഗംഭീരമായ വെടിക്കെട്ട് എന്നിവ നടക്കുന്നു. കാലത്ത് വീണ്ടും പാണ്ടിമേളത്തോട് എഴുന്നള്ളിപ്പ് പന്തലിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് കാവുകയറി വേല അവസാനിക്കുന്നു. 

ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശത്ത് ഉച്ചയ്ക്ക് വാളും ചിലമ്പും കണ്ണമ്പ്ര കാവിൽ നിന്നും ദേശ മന്ദത്തിലേക്ക്  എഴുന്നള്ളിച്ച് ഈടുവെടി നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് പഞ്ചവാദ്യസമേതമുള്ള ഏഴ് ആനകളുടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ആരംഭിക്കുകയും എഴുന്നള്ളിപ്പ് കണ്ണമ്പ്ര വേല പറമ്പിലെ ആനപ്പന്തലിൽ എത്തുമ്പോൾ പാണ്ടിമേളം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിൻറെ കൂടെ വിവിധതരത്തിലുള്ള വെടിക്കെട്ടുകളും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് കണ്ണമ്പ്ര ദേശം കാവ് കയറി കഴിഞ്ഞാൽ ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശവും കാവ് കയറുകയും. ആനകൾ ദേശ മന്ദത്തിൽ എത്തി തിടമ്പറക്കുന്നതോടെ വെടിക്കെട്ട് ആരംഭിക്കുന്നു. രാത്രി തായമ്പകയും അതുകഴിഞ്ഞ് പഞ്ചവാദ്യസമേതം 7 ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടർന്ന് പുലർച്ചെ ഗംഭീരമായ വെടിക്കെട്ട് അതുകഴിഞ്ഞ് കാലത്ത് 7 ആനകൾ അണിനിരന്ന് പന്തലിൽ നിന്നും പാണ്ടിമേളം ആരംഭിച്ച കാവ് കയറി കണ്ണമ്പ്രമുത്തിയെ മൂന്നു വലം വെച്ച് തൊഴുതി സ്വന്തം ദേശത്ത് തിരിച്ചെത്തി മന്ദത്തിൽ തിടമ്പ് ഇറക്കുന്നതോടെ വേല അവസാനിക്കുന്നു.

'''കൂറയിടൽ'''

കണ്ണമ്പ്ര വേലയുടെ തുടക്കം കുറിക്കലാണ് കൂറയിടൽ . വിഷു ദിവസമാണ് ഇത് നടത്തുന്നത്.  എന്നാൽ കൊടി എന്നാണ് അർത്ഥം. ദേശത്തെ അവകാശികളായ സമുദായക്കാർ വെട്ടികൊണ്ടുവരുന്ന മുള ( പ്രാദേശികമായി പരുവ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) വൃത്തിയാക്കി അതിന്റെ ഇലകളും മുള്ളും വെട്ടിക്കളഞ്ഞ് അതിൽ പനയുടെ തളിർ പട്ട കീറി അതിന്റെ ശാഖകളിൽ തൂക്കിയിടുകയും , മാവില ( പ്രാദേശികമായി മൂച്ചിയില എന്ന് വിളിക്കുന്നു)കൂടി കോർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനെയാണ് കൂറ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇതിനെ മൂന്ന് തവണ കാവുവലം വച്ച് കൊണ്ടുവരികയും , കാവിനു മുൻപിൽ തുളസിത്തിത്തറക്ക് കിഴക്കായി ഒരു കുഴിയെടുത്ത് അതിൽ കാവിലെ പൂജാരി പൂജ കഴിക്കുകയും ശേഷം ദേശക്കാർ എല്ലാവരും കൂടി ദേവിയെ അമ്മേ , അമ്മേ ദേവിയെ എന്ന് വിളിച്ച് കൂറ നാട്ടുന്നു. തുടർന്ന് ആചാരവെടി നടക്കുന്നു. ഇതോടെ വേലയ്ക്ക് ആരംഭമായി.

പിന്നെ ഇതുപോലെ അതത് ദേശമന്ദങ്ങളിലും കുമ്മാട്ടി മന്ദങ്ങളിലും കൂറ ഇടുന്നു. അവിടെയും ആചാരവെടി പൊട്ടിക്കുന്നു.അന്നുമുതൽ വേലയുടെ തലേദിവസം ഉള്ള വലിയ കുമ്മാട്ടി വരെ  ഇരു ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും നിത്യവും കുമ്മാട്ടി ഉണ്ടായിരിക്കും.

'''കുമ്മാട്ടി'''

കണ്ണമ്പ്ര വേലയുടെ തലേദിവസം കണ്ണമ്പ്ര , ഋഷിനാരദമംഗലം നടത്തുന്ന ആഘോഷമാണ് കുമ്മാട്ടി. വിഷു ദിവസം ഇരു ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്ന കുമ്മാട്ടി വേലയുടെ തലേന്ന് വലിയ കുമ്മാട്ടിയോടെ അവസാനിക്കുന്നു. ദേശത്തെ കുട്ടികൾ കുമ്മാട്ടി പാട്ടും കുമ്മാട്ടി വിളിയും പാടുകയും അതിനു പിന്നിൽ കൊട്ടും വാദ്യവും ഈഴവാദ്യവും ചേർന്ന് കൂടെ ഓലപ്പന്തം  കത്തിച്ച് അതിനു പുറകിൽ കുമ്മാട്ടി എടുക്കുന്നവരും ക്രമമനുസരിച്ച് മന്ദങ്ങളിൽ നിന്നും കാവിലേക്ക് പോവുകയും വലം വച്ച് കുമ്മാട്ടി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ച് തിരിച്ചുപോകുന്നു. വേലിയുടെ തലേദിവസത്തെ വലിയ കുമ്മാട്ടിക്ക് ആനയും പാണ്ടിമേളവും ഗംഭീര വെടിക്കെട്ടും  ഉണ്ടായിരിക്കും. കൂടാതെ പതിവ് പോലുള്ള കുമ്മാട്ടി ചടങ്ങുകളും ഉണ്ടായിരിക്കും. അന്നാണ് കാവിൽ പാങ്കളി (വള്ളിക്കളി, വള്ളിയറുത്ത കളി , ഏഴുകളിവട്ടം, ആൺകളിവട്ടം, പെൺകളിവട്ടം എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവ) നടത്തുന്നത്.തുടർന്ന് പാലക്കാടിന്റെ തനത് ജനകീയ കലാരൂപമായ പുറാട്ടുനാടകം ( പെറാട്ടങ്കളി) നടത്തുന്നു. 

'''പാവക്കൂത്ത്'''

ഇടവമാസം 4 ന് ( കൃത്യമായി വേലയുടെ ഏഴു ദിവസം മുൻപ് ) കാവിലെ കൂത്തുമാടത്തിൽ പുലവ സമുദായം അവതരിപ്പിക്കുന്ന പാവക്കൂത്ത് അരങ്ങേറുന്നു. രാമായണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പാവക്കൂത്ത് നടത്തുന്നത്. നിഴൽകൂത്ത് എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടാറുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് വള്ളുവനാട് പാലക്കാട് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉള്ള കാവുകളിൽ ഇത് മുഖ്യമായും ഉത്സവങ്ങളോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിവരുന്നത്. വലിയ കുമ്മാട്ടി ദിവസമുള്ള ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേകത്തോടെ  പാവക്കൂത്ത് അവസാനിക്കുന്നു. ഭഗവതിക്ക് രാമായണ കഥ കേൾക്കാൻ ഇഷ്ടം ആയതുകൊണ്ട് അത് കേൾപ്പിക്കുകയാണത്രെ ഇങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കാരണം.

'''കൂട്ടക്കളം, പന്തക്കളി'''

മണ്ണാൻ സമുദായക്കാരാണ് ഇത് അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്. ശ്രീകോവിലിന് അകത്തുള്ള ആദ്യത്തെ മുറിയിൽ ദേവിക്ക് അഭിമുഖമായി ചെറിയ പന്തല് കെട്ടുകയും കൂട്ടക്കളത്തിനുള്ള തറയിൽ കളം എഴുതുകയും  പന്തലിൽ കുരുത്തോലകളും പൂക്കളും പൂമാലകളും തൂക്കി അലങ്കരിച്ച് അതിൽ പട്ടും പട്ടുകൂറകളും ചാർത്തുന്നു. തുടർന്ന് മണ്ണാൻ സമുദായത്തിന്റെ ഭഗവതി പാട്ട് ( പ്രാദേശികമായി മണ്ണാൻ പാട്ട്) നടത്തുന്നു. ചിലപ്പതികാരത്തിലെ കണ്ണകിയുടെ ജീവിതകഥയാണ് പാടുന്നത്. ഒടുവിൽ ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂർ വന്ന് കുടിയിരിക്കുന്നതോടെ പാട്ടിന്റെ ഇതിവൃത്തം അവസാനിക്കുന്നു. ഏഴു ദിവസമായിട്ടാണ് ഈ കഥ പാടി തീർക്കുന്നത്. രാത്രി തുടങ്ങുന്ന പാട്ടിന് പ്രാരംഭമായി പന്തക്കളി ഉണ്ടായിരിക്കും. 

'''നടതുറക്കൽ'''

വേല കഴിഞ്ഞ് പിറ്റേന്ന് ശുദ്ധിക്ക് ശേഷം നടയടയ്ക്കുകയും പിന്നീട് ഏഴു ദിവസം കഴിഞ്ഞാണ് നട തുറക്കുക. നട തുറക്കുന്ന ദിവസം കാലത്ത് വേലയോടനുബന്ധിച്ച് നാട്ടിയ കൂറകൾ ഒക്കെ പുഴക്കി മാറ്റുന്നു. ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശത്ത് അത് കഴിഞ്ഞുവരുന്ന ഒരു ദിവസം നായർ സമുദായത്തിന്റെ വക മലമക്കളി ( കണ്യാർ കളി) നടത്തുന്നു. ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശമന്ദത്ത് വച്ചാണ് ഇത് നടത്തുക.

'''[[ഈഴവാദ്യം]]'''

പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ കണ്ണമ്പ്ര , മുടപ്പല്ലൂർ, വടക്കഞ്ചേരി, അത്തിപൊറ്റ , കാവശ്ശേരി, പാടൂർ, എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭഗവതി കാവുകളിൽ വേലയോട് അനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന വാദ്യമാണ് ഈഴവാദ്യം. പണ്ട് ഈഴവ സമുദായത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ വാദ്യം ഉത്ഭവിച്ചത് എന്ന കാരണത്താലാണ് ഈഴവാദ്യം എന്ന പേര് വരാൻ കാരണം . രണ്ടു ചെറു ചെണ്ടകളും കുറുങ്കുഴലും ഇലത്താളവും ആണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വേല എഴുന്നള്ളിച്ചു പോകുന്നതിന്റെ മുൻപിൽ ഈഴവാദ്യം നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. ഭഗവതിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആദ്യമായതിനാൽ  'ഭഗവതിവാദ്യം' എന്നും ദേശവേലകളോടനുബന്ധിച്ച് എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത് കൊണ്ട് 'ദേശവാദ്യം ' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.ഇപ്പോൾ ഇത് വിവിധ സമുദായക്കാർ കെട്ടി വരുന്നുണ്ട്. വേല കൂടാതെ വേലക്കൂട്ടാഴി, കതിർ എന്നിവയ്ക്കും കൊട്ടി വരാറുണ്ട്. 

'''കണ്ണമ്പ്രക്കാവ്'''

കണ്ണമ്പ്ര വേല നടത്തുന്ന കാവും , കണ്ണമ്പ്ര നാടിന്റെ മുഴുവൻ  തട്ടകത്തമ്മയാണ് കണ്ണമ്പ്ര ഭഗവതി. കൊടുങ്ങല്ലൂർ അമ്മയുടെ മകളാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ദേവി ശ്രീകുറുമ്പ, കുറുമ്പ, ചീറമ്പ , കണ്ണമ്പ്ര ഭഗവതി, കണ്ണമ്പ്ര മുത്തി, കണ്ണമ്പ്രകാവിലമ്മ &lt;ref group=&quot;നേരിട്ട് ചോദിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയത്&quot;&gt;നേരിട്ട് നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയത്&lt;/ref&gt;എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. 

'''ഐതീഹ്യം'''

ഐതിഹ്യങ്ങൾ പലതുണ്ട് എങ്കിലും അതിൽ ഒന്നാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്. കണ്ണമ്പ്ര കാവിനടുത്തുള്ള ഒരു വീട്ടിലെ തണ്ടാൻ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വെളിച്ചപ്പാട് വർഷാവർഷം കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് പോയി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ കാണുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. ദേവിയോട് അതിയായ ഭക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന് . ഒരു വർഷം പോലും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് പോവാതിരിക്കാറില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് പ്രായാധിക്യം കാരണം ഒരു വർഷം കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് കണ്ണമ്പ്രയിൽ നിന്നും അത്രയും ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് പോകാൻ സാധിക്കാതെയായി. അദ്ദേഹം വിഷമത്തിൽ നിന്നെ കാണാൻ സാധിച്ചില്ലല്ലോ , എനിക്ക് നിന്നെ കാണാൻ തോന്നുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞു കരഞ്ഞു. ആ കരച്ചിൽ ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ ഇരുന്നു കേട്ടു. ദേവി അന്നുതന്നെ ഭരണി ദിവസം ഒരു സുന്ദരിയായ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിൽ അയാളുടെ വീട്ടിനുമുന്നിൽ എത്തി. കയ്യിൽ ഒരു പട്ടക്കുടയും പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിട്ട് അയാളോട് ആയി ദാഹിക്കുന്നു കുറച്ച് വെള്ളം തരുമോ എന്ന് ചോദിച്ചു. പുറത്തുവന്നു നോക്കിയ അയാൾ സുന്ദരിയായ ഒരു കൊച്ചു കുട്ടിയെയാണ് കണ്ടത്. ഈശ്വരാംശം തുളുമ്പുന്ന ആ മുഖം കണ്ട് അയാൾക്ക് വാത്സല്യം തോന്നുകയും ആ കുട്ടിക്ക് വെള്ളം കൊടുക്കുകയും തുടർന്ന് ആ കുട്ടിയോട് വിശക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉച്ചനേരം ആയതിനാൽ ആ കുട്ടി വിശക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് പറഞ്ഞു. അയാൾ കഴിക്കാൻ ഭക്ഷണവും കൊടുത്തു. എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നതെന്ന് അയാൾ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ കുറച്ച് പടിഞ്ഞാറ് നിന്നാണ് വരുന്നത്, എനിക്ക് ഇരിക്കുവാൻ സ്ഥലമില്ല കുറച്ച് സ്ഥലം കിട്ടുമോ എന്ന് അന്വേഷിച്ച് ഞാൻ വന്നതാണ് എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അയാൾ ഈ നാടിൻ്റെ ജന്മി കണ്ണമ്പ്ര നായർ വീട്ടിലെ ആളാണെന്നും അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിക്കണമെന്നും പറഞ്ഞു. അയാൾ നായർ വീട്ടിലേക്ക് ഈ ആവശ്യം പറഞ്ഞു ആളെ അയച്ചു. കാര്യം കേട്ട് കണ്ണമ്പ്ര നായർ വീട്ടിലെ കാരണവർ ഒരു കുട്ടി ഒറ്റയ്ക്ക് ഇത്ര ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് സ്ഥലമില്ല എന്ന് പറയുകയോ എന്ന് പറഞ്ഞു സംശയിക്കുകയും സംശയനിവാരണത്തിനായി പറയാൻ വന്ന ആളുടെ കൂടെ  അയാളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കാരണവർ വന്നു നോക്കുമ്പോൾ തണ്ടാൻ വിളിച്ചപ്പാടിന്റെ കട്ടിലിൽ കൂടെയിരിക്കുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെയാണ് കണ്ടത്. കാരണവർ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ നേരത്തെ പറഞ്ഞ അതേ ആവശ്യങ്ങൾ തന്നെ ആ കുട്ടി അയാളോട് പറഞ്ഞു. കുട്ടിയുടെ മുഖത്തെ ദൈവകാംശം കണ്ട് കാരണവർക്കും വാത്സല്യം തോന്നി. അയാൾ ഒരു സ്ഥലം കൈകൊണ്ട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ( നിലവിൽ കണ്ണമ്പ്ര മൃഗാശുപത്രിയിരിക്കുന്നതും കണ്ണമ്പ്രദേശം ആനപ്പന്തൽ കെട്ടുന്നതുമായ സ്ഥലം) അവിടെ ചെന്നിരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ തനിക്ക് അവിടെ ഇരിക്കണ്ട എന്നും ഇവിടെത്തന്നെ ഇരിക്കാനാണ് തനിക്ക് ഇഷ്ടമെന്നും പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് തൻറെ വിശ്വരൂപം എല്ലാവർക്കും മുന്നിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും വെളിച്ചപ്പാടിനോടായി ഇനി തന്നെ  കാണാൻ അവിടെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വരെ വന്ന് ബുദ്ധിമുട്ടണമെന്നില്ല, ഇവിടെയിരുത്തി എന്നെ കുടിയിരുത്തി പൂജിച്ചാൽ മതി എന്ന് കൽപ്പിക്കുകയും നീ തന്നെ വേണം എന്നെ പൂജിക്കുവാൻ നിൻ്റെ കാലശേഷം നിൻ്റെ മക്കളും പൂജിച്ചു പോരട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞു.എന്ന് പറഞ്ഞ ഭഗവതി അപ്രത്യക്ഷയായി.അതാണ് ഇന്നത്തെ  ദേവിയുടെ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. തുടർന്ന് കണ്ണമ്പ്ര നായർ പണിതീർത്ത ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ കണ്ണമ്പ്രക്കാവ് .ഇന്നും അവരുടെ പിന്മുറക്കാരാണ് പൂജിച്ചു വരുന്നത്. ബ്രാഹ്മണ പൂജ ഇവിടെയില്ല. നിത്യവും ഭഗവതിക്ക് ഇവിടെ ചാന്താട്ടം ഉണ്ട്. ചാന്താണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രസാദം. കണ്ണമ്പ്ര ചാന്ത് പ്രസിദ്ധമായ പ്രസാദമാണ്.
'''മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം'''

'''മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം'''

{{പാലക്കാട് ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fqxml4z5o38pfunbydca43wvctsnrhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646987</id>
      <parentid>4646985</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39134-70</username>
        <id>220215</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയ ഐതിഹ്യം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4646987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28067" sha1="puilnqajom3symanz16rznwzxobql47" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kannambra}} 
കണ്ണമ്പ്ര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിനെക്കുറിച്ചറിയാൻ [[കണ്ണമ്പ്ര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] താൾ സന്ദർശിക്കുക.


[[കേരളം|കേരള]]ത്തിലെ [[പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ ആലത്തൂരിനടുത്തുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കണ്ണമ്പ്ര'''. [[ആലത്തൂർ]] താലൂക്കിലാണ് ഈ ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ വിശാലമായ ഒരു പഞ്ചായത്ത് കൂടിയാണ് കണ്ണമ്പ്ര . എല്ലാ വർഷവും വിഷു കഴിഞ്ഞ് 41ാം ദിവസം നടത്തുന്ന (ഇടവം 11/12 ന് ) , ( ഏകദേശം മെയ് 24 / 25 തീയതികളിൽ) ‘കണ്ണമ്പ്ര വേല‘യ്ക്ക് പ്രശസ്തമാണ് ഈ സ്ഥലം. കണ്ണമ്പ്ര, [[ഋഷിനാരദമംഗലം]] എന്നീ‍ ദേശങ്ങൾ മത്സരിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ ഉത്സവം [[തൃശ്ശൂർ പൂരം|തൃശ്ശൂർ പൂര]]ത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ പതിപ്പാണെന്നു പറയാം. 

പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള വേലയാണ് 'കണ്ണമ്പ്ര വേല '. പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ വേലയാണ്. പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ നിലവിൽ ഏറ്റവും വലിയ വെടിക്കെട്ട് നടക്കുന്ന സ്ഥലം കണ്ണമ്പ്രയാണ്. ( മുൻകാലങ്ങളിൽ നെന്മാറ വല്ലങ്ങി വേലയായിരുന്നു മുൻപന്തിയിൽ). പൊതുവേ കണ്ണമ്പ്ര വേല 'മൺസൂൺ ഫെസ്റ്റിവൽ' എന്നും ' ചക്കവേല' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. തൃശ്ശൂർ ഭാഗത്തുള്ളവർ കണ്ണമ്പ്ര വേലയെ ചക്കപൂരം എന്നാണ് വിളിക്കാറുള്ളത്. ഒരുകാലത്ത് കണ്ണമ്പ്ര വേല പറമ്പ് നിറച്ച് ചക്കയും മാങ്ങയും വില്പനയ്ക്കായി വെച്ചിരുന്നു. അതിൻ്റെ മുഖ്യ വിപണന കേന്ദ്രം ആയിരുന്നു കണ്ണമ്പ്ര വേലപ്പറമ്പ്. 

1887ൽ പുറത്തിറങ്ങിയതും മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ആധികാരിക ചരിത്ര ഗ്രന്ഥമായ വില്യം ലോഗന്റെ മലബാർ മാനുവലിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന പാലക്കാട്ടിലെ 2 ഉത്സവങ്ങളാണ് ഒന്ന് കാവശ്ശേരി പൂരം, രണ്ട് കണ്ണമ്പ്ര വേല ( ചരിത്ര ഗ്രന്ഥത്തിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന പാലക്കാടും ഇപ്പോഴത്തെ പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഭൂപ്രദേശവും തമ്മിൽ ബന്ധമില്ല).ഈ രണ്ട് ഉത്സവങ്ങളാണ് ഏറ്റവും പഴക്കം ഉള്ളത്. ഏകദേശം ആയിരം വർഷത്തിലധികം പഴക്കമുണ്ട് ഈ ഉത്സവത്തിന്.

ഉത്സവത്തിൽ കണ്ണമ്പ്ര ദേശം ഈടുവെടിയും തുടർന്ന് ഉച്ചക്ക് കണ്ണമ്പ്ര നായർവീട്ടിലെ വിശ്വനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന [[പഞ്ചവാദ്യം|പഞ്ചവാദ്യ]]വും വൈകിട്ട് നെറ്റിപ്പട്ടം കെട്ടിയ ഗജവീരന്മാർ പരസപരം അഭിമുഖീകരിച്ച് രണ്ടു നിരയായി നിന്നു നടത്തുന്ന പാണ്ടിമേളവും [[കുടമാറ്റം|കുടമാറ്റ]]വും രാത്രിയിലെ വെടിക്കെട്ടും ഉൾപ്പെടുന്നു. രാത്രി തായമ്പക പുലർച്ചെ പഞ്ചവാദ്യസമേതമായ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടർന്ന് ഗംഭീരമായ വെടിക്കെട്ട് എന്നിവ നടക്കുന്നു. കാലത്ത് വീണ്ടും പാണ്ടിമേളത്തോട് എഴുന്നള്ളിപ്പ് പന്തലിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് കാവുകയറി വേല അവസാനിക്കുന്നു. 

ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശത്ത് ഉച്ചയ്ക്ക് വാളും ചിലമ്പും കണ്ണമ്പ്ര കാവിൽ നിന്നും ദേശ മന്ദത്തിലേക്ക്  എഴുന്നള്ളിച്ച് ഈടുവെടി നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് പഞ്ചവാദ്യസമേതമുള്ള ഏഴ് ആനകളുടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ആരംഭിക്കുകയും എഴുന്നള്ളിപ്പ് കണ്ണമ്പ്ര വേല പറമ്പിലെ ആനപ്പന്തലിൽ എത്തുമ്പോൾ പാണ്ടിമേളം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിൻറെ കൂടെ വിവിധതരത്തിലുള്ള വെടിക്കെട്ടുകളും നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് കണ്ണമ്പ്ര ദേശം കാവ് കയറി കഴിഞ്ഞാൽ ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശവും കാവ് കയറുകയും. ആനകൾ ദേശ മന്ദത്തിൽ എത്തി തിടമ്പറക്കുന്നതോടെ വെടിക്കെട്ട് ആരംഭിക്കുന്നു. രാത്രി തായമ്പകയും അതുകഴിഞ്ഞ് പഞ്ചവാദ്യസമേതം 7 ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടർന്ന് പുലർച്ചെ ഗംഭീരമായ വെടിക്കെട്ട് അതുകഴിഞ്ഞ് കാലത്ത് 7 ആനകൾ അണിനിരന്ന് പന്തലിൽ നിന്നും പാണ്ടിമേളം ആരംഭിച്ച കാവ് കയറി കണ്ണമ്പ്രമുത്തിയെ മൂന്നു വലം വെച്ച് തൊഴുതി സ്വന്തം ദേശത്ത് തിരിച്ചെത്തി മന്ദത്തിൽ തിടമ്പ് ഇറക്കുന്നതോടെ വേല അവസാനിക്കുന്നു.

'''കൂറയിടൽ'''

കണ്ണമ്പ്ര വേലയുടെ തുടക്കം കുറിക്കലാണ് കൂറയിടൽ . വിഷു ദിവസമാണ് ഇത് നടത്തുന്നത്.  എന്നാൽ കൊടി എന്നാണ് അർത്ഥം. ദേശത്തെ അവകാശികളായ സമുദായക്കാർ വെട്ടികൊണ്ടുവരുന്ന മുള ( പ്രാദേശികമായി പരുവ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) വൃത്തിയാക്കി അതിന്റെ ഇലകളും മുള്ളും വെട്ടിക്കളഞ്ഞ് അതിൽ പനയുടെ തളിർ പട്ട കീറി അതിന്റെ ശാഖകളിൽ തൂക്കിയിടുകയും , മാവില ( പ്രാദേശികമായി മൂച്ചിയില എന്ന് വിളിക്കുന്നു)കൂടി കോർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനെയാണ് കൂറ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇതിനെ മൂന്ന് തവണ കാവുവലം വച്ച് കൊണ്ടുവരികയും , കാവിനു മുൻപിൽ തുളസിത്തിത്തറക്ക് കിഴക്കായി ഒരു കുഴിയെടുത്ത് അതിൽ കാവിലെ പൂജാരി പൂജ കഴിക്കുകയും ശേഷം ദേശക്കാർ എല്ലാവരും കൂടി ദേവിയെ അമ്മേ , അമ്മേ ദേവിയെ എന്ന് വിളിച്ച് കൂറ നാട്ടുന്നു. തുടർന്ന് ആചാരവെടി നടക്കുന്നു. ഇതോടെ വേലയ്ക്ക് ആരംഭമായി.

പിന്നെ ഇതുപോലെ അതത് ദേശമന്ദങ്ങളിലും കുമ്മാട്ടി മന്ദങ്ങളിലും കൂറ ഇടുന്നു. അവിടെയും ആചാരവെടി പൊട്ടിക്കുന്നു.അന്നുമുതൽ വേലയുടെ തലേദിവസം ഉള്ള വലിയ കുമ്മാട്ടി വരെ  ഇരു ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും നിത്യവും കുമ്മാട്ടി ഉണ്ടായിരിക്കും.

'''കുമ്മാട്ടി'''

കണ്ണമ്പ്ര വേലയുടെ തലേദിവസം കണ്ണമ്പ്ര , ഋഷിനാരദമംഗലം നടത്തുന്ന ആഘോഷമാണ് കുമ്മാട്ടി. വിഷു ദിവസം ഇരു ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്ന കുമ്മാട്ടി വേലയുടെ തലേന്ന് വലിയ കുമ്മാട്ടിയോടെ അവസാനിക്കുന്നു. ദേശത്തെ കുട്ടികൾ കുമ്മാട്ടി പാട്ടും കുമ്മാട്ടി വിളിയും പാടുകയും അതിനു പിന്നിൽ കൊട്ടും വാദ്യവും ഈഴവാദ്യവും ചേർന്ന് കൂടെ ഓലപ്പന്തം  കത്തിച്ച് അതിനു പുറകിൽ കുമ്മാട്ടി എടുക്കുന്നവരും ക്രമമനുസരിച്ച് മന്ദങ്ങളിൽ നിന്നും കാവിലേക്ക് പോവുകയും വലം വച്ച് കുമ്മാട്ടി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ച് തിരിച്ചുപോകുന്നു. വേലിയുടെ തലേദിവസത്തെ വലിയ കുമ്മാട്ടിക്ക് ആനയും പാണ്ടിമേളവും ഗംഭീര വെടിക്കെട്ടും  ഉണ്ടായിരിക്കും. കൂടാതെ പതിവ് പോലുള്ള കുമ്മാട്ടി ചടങ്ങുകളും ഉണ്ടായിരിക്കും. അന്നാണ് കാവിൽ പാങ്കളി (വള്ളിക്കളി, വള്ളിയറുത്ത കളി , ഏഴുകളിവട്ടം, ആൺകളിവട്ടം, പെൺകളിവട്ടം എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവ) നടത്തുന്നത്.തുടർന്ന് പാലക്കാടിന്റെ തനത് ജനകീയ കലാരൂപമായ പുറാട്ടുനാടകം ( പെറാട്ടങ്കളി) നടത്തുന്നു. 

'''പാവക്കൂത്ത്'''

ഇടവമാസം 4 ന് ( കൃത്യമായി വേലയുടെ ഏഴു ദിവസം മുൻപ് ) കാവിലെ കൂത്തുമാടത്തിൽ പുലവ സമുദായം അവതരിപ്പിക്കുന്ന പാവക്കൂത്ത് അരങ്ങേറുന്നു. രാമായണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പാവക്കൂത്ത് നടത്തുന്നത്. നിഴൽകൂത്ത് എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടാറുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് വള്ളുവനാട് പാലക്കാട് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉള്ള കാവുകളിൽ ഇത് മുഖ്യമായും ഉത്സവങ്ങളോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തിവരുന്നത്. വലിയ കുമ്മാട്ടി ദിവസമുള്ള ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേകത്തോടെ  പാവക്കൂത്ത് അവസാനിക്കുന്നു. ഭഗവതിക്ക് രാമായണ കഥ കേൾക്കാൻ ഇഷ്ടം ആയതുകൊണ്ട് അത് കേൾപ്പിക്കുകയാണത്രെ ഇങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കാരണം.

'''കൂട്ടക്കളം, പന്തക്കളി'''

മണ്ണാൻ സമുദായക്കാരാണ് ഇത് അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്. ശ്രീകോവിലിന് അകത്തുള്ള ആദ്യത്തെ മുറിയിൽ ദേവിക്ക് അഭിമുഖമായി ചെറിയ പന്തല് കെട്ടുകയും കൂട്ടക്കളത്തിനുള്ള തറയിൽ കളം എഴുതുകയും  പന്തലിൽ കുരുത്തോലകളും പൂക്കളും പൂമാലകളും തൂക്കി അലങ്കരിച്ച് അതിൽ പട്ടും പട്ടുകൂറകളും ചാർത്തുന്നു. തുടർന്ന് മണ്ണാൻ സമുദായത്തിന്റെ ഭഗവതി പാട്ട് ( പ്രാദേശികമായി മണ്ണാൻ പാട്ട്) നടത്തുന്നു. ചിലപ്പതികാരത്തിലെ കണ്ണകിയുടെ ജീവിതകഥയാണ് പാടുന്നത്. ഒടുവിൽ ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂർ വന്ന് കുടിയിരിക്കുന്നതോടെ പാട്ടിന്റെ ഇതിവൃത്തം അവസാനിക്കുന്നു. ഏഴു ദിവസമായിട്ടാണ് ഈ കഥ പാടി തീർക്കുന്നത്. രാത്രി തുടങ്ങുന്ന പാട്ടിന് പ്രാരംഭമായി പന്തക്കളി ഉണ്ടായിരിക്കും. 

'''നടതുറക്കൽ'''

വേല കഴിഞ്ഞ് പിറ്റേന്ന് ശുദ്ധിക്ക് ശേഷം നടയടയ്ക്കുകയും പിന്നീട് ഏഴു ദിവസം കഴിഞ്ഞാണ് നട തുറക്കുക. നട തുറക്കുന്ന ദിവസം കാലത്ത് വേലയോടനുബന്ധിച്ച് നാട്ടിയ കൂറകൾ ഒക്കെ പുഴക്കി മാറ്റുന്നു. ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശത്ത് അത് കഴിഞ്ഞുവരുന്ന ഒരു ദിവസം നായർ സമുദായത്തിന്റെ വക മലമക്കളി ( കണ്യാർ കളി) നടത്തുന്നു. ഋഷിനാരദമംഗലം ദേശമന്ദത്ത് വച്ചാണ് ഇത് നടത്തുക.

'''[[ഈഴവാദ്യം]]'''

പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ കണ്ണമ്പ്ര , മുടപ്പല്ലൂർ, വടക്കഞ്ചേരി, അത്തിപൊറ്റ , കാവശ്ശേരി, പാടൂർ, എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭഗവതി കാവുകളിൽ വേലയോട് അനുബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന വാദ്യമാണ് ഈഴവാദ്യം. പണ്ട് ഈഴവ സമുദായത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ വാദ്യം ഉത്ഭവിച്ചത് എന്ന കാരണത്താലാണ് ഈഴവാദ്യം എന്ന പേര് വരാൻ കാരണം . രണ്ടു ചെറു ചെണ്ടകളും കുറുങ്കുഴലും ഇലത്താളവും ആണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വേല എഴുന്നള്ളിച്ചു പോകുന്നതിന്റെ മുൻപിൽ ഈഴവാദ്യം നിർബന്ധമായും ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്നാണ് വ്യവസ്ഥ. ഭഗവതിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആദ്യമായതിനാൽ  'ഭഗവതിവാദ്യം' എന്നും ദേശവേലകളോടനുബന്ധിച്ച് എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത് കൊണ്ട് 'ദേശവാദ്യം ' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.ഇപ്പോൾ ഇത് വിവിധ സമുദായക്കാർ കെട്ടി വരുന്നുണ്ട്. വേല കൂടാതെ വേലക്കൂട്ടാഴി, കതിർ എന്നിവയ്ക്കും കൊട്ടി വരാറുണ്ട്. 

'''കണ്ണമ്പ്രക്കാവ്'''

കണ്ണമ്പ്ര വേല നടത്തുന്ന കാവും , കണ്ണമ്പ്ര നാടിന്റെ മുഴുവൻ  തട്ടകത്തമ്മയാണ് കണ്ണമ്പ്ര ഭഗവതി. കൊടുങ്ങല്ലൂർ അമ്മയുടെ മകളാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ദേവി ശ്രീകുറുമ്പ, കുറുമ്പ, ചീറമ്പ , കണ്ണമ്പ്ര ഭഗവതി, കണ്ണമ്പ്ര മുത്തി, കണ്ണമ്പ്രകാവിലമ്മ &lt;ref group=&quot;നേരിട്ട് ചോദിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയത്&quot;&gt;നേരിട്ട് നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയത്&lt;/ref&gt;എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. 

'''ഐതീഹ്യം'''

ഐതിഹ്യങ്ങൾ പലതുണ്ട് എങ്കിലും അതിൽ ഒന്നാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്. കണ്ണമ്പ്ര കാവിനടുത്തുള്ള ഒരു വീട്ടിലെ തണ്ടാൻ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വെളിച്ചപ്പാട് വർഷാവർഷം കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് പോയി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെ കാണുകയും പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. ദേവിയോട് അതിയായ ഭക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന് . ഒരു വർഷം പോലും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് പോവാതിരിക്കാറില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് പ്രായാധിക്യം കാരണം ഒരു വർഷം കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് കണ്ണമ്പ്രയിൽ നിന്നും അത്രയും ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് പോകാൻ സാധിക്കാതെയായി. അദ്ദേഹം വിഷമത്തിൽ നിന്നെ കാണാൻ സാധിച്ചില്ലല്ലോ , എനിക്ക് നിന്നെ കാണാൻ തോന്നുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞു കരഞ്ഞു. ആ കരച്ചിൽ ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ ഇരുന്നു കേട്ടു. ദേവി അന്നുതന്നെ ഭരണി ദിവസം ഒരു സുന്ദരിയായ ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിൽ അയാളുടെ വീട്ടിനുമുന്നിൽ എത്തി. കയ്യിൽ ഒരു പട്ടക്കുടയും പിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിട്ട് അയാളോട് ആയി ദാഹിക്കുന്നു കുറച്ച് വെള്ളം തരുമോ എന്ന് ചോദിച്ചു. പുറത്തുവന്നു നോക്കിയ അയാൾ സുന്ദരിയായ ഒരു കൊച്ചു കുട്ടിയെയാണ് കണ്ടത്. ഈശ്വരാംശം തുളുമ്പുന്ന ആ മുഖം കണ്ട് അയാൾക്ക് വാത്സല്യം തോന്നുകയും ആ കുട്ടിക്ക് വെള്ളം കൊടുക്കുകയും തുടർന്ന് ആ കുട്ടിയോട് വിശക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉച്ചനേരം ആയതിനാൽ ആ കുട്ടി വിശക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് പറഞ്ഞു. അയാൾ കഴിക്കാൻ ഭക്ഷണവും കൊടുത്തു. എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നതെന്ന് അയാൾ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ കുറച്ച് പടിഞ്ഞാറ് നിന്നാണ് വരുന്നത്, എനിക്ക് ഇരിക്കുവാൻ സ്ഥലമില്ല കുറച്ച് സ്ഥലം കിട്ടുമോ എന്ന് അന്വേഷിച്ച് ഞാൻ വന്നതാണ് എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അയാൾ ഈ നാടിൻ്റെ ജന്മി കണ്ണമ്പ്ര നായർ വീട്ടിലെ ആളാണെന്നും അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിക്കണമെന്നും പറഞ്ഞു. അയാൾ നായർ വീട്ടിലേക്ക് ഈ ആവശ്യം പറഞ്ഞു ആളെ അയച്ചു. കാര്യം കേട്ട് കണ്ണമ്പ്ര നായർ വീട്ടിലെ കാരണവർ ഒരു കുട്ടി ഒറ്റയ്ക്ക് ഇത്ര ദൂരം സഞ്ചരിച്ച് സ്ഥലമില്ല എന്ന് പറയുകയോ എന്ന് പറഞ്ഞു സംശയിക്കുകയും സംശയനിവാരണത്തിനായി പറയാൻ വന്ന ആളുടെ കൂടെ  അയാളുടെ വീട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കാരണവർ വന്നു നോക്കുമ്പോൾ തണ്ടാൻ വിളിച്ചപ്പാടിന്റെ കട്ടിലിൽ കൂടെയിരിക്കുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെയാണ് കണ്ടത്. കാരണവർ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ നേരത്തെ പറഞ്ഞ അതേ ആവശ്യങ്ങൾ തന്നെ ആ കുട്ടി അയാളോട് പറഞ്ഞു. കുട്ടിയുടെ മുഖത്തെ ദൈവകാംശം കണ്ട് കാരണവർക്കും വാത്സല്യം തോന്നി. അയാൾ ഒരു സ്ഥലം കൈകൊണ്ട് കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയും ( നിലവിൽ കണ്ണമ്പ്ര മൃഗാശുപത്രിയിരിക്കുന്നതും കണ്ണമ്പ്രദേശം ആനപ്പന്തൽ കെട്ടുന്നതുമായ സ്ഥലം) അവിടെ ചെന്നിരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ തനിക്ക് അവിടെ ഇരിക്കണ്ട എന്നും ഇവിടെത്തന്നെ ഇരിക്കാനാണ് തനിക്ക് ഇഷ്ടമെന്നും പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് തൻറെ വിശ്വരൂപം എല്ലാവർക്കും മുന്നിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും വെളിച്ചപ്പാടിനോടായി ഇനി തന്നെ  കാണാൻ അവിടെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വരെ വന്ന് ബുദ്ധിമുട്ടണമെന്നില്ല, ഇവിടെയിരുത്തി എന്നെ കുടിയിരുത്തി പൂജിച്ചാൽ മതി എന്ന് കൽപ്പിക്കുകയും നീ തന്നെ വേണം എന്നെ പൂജിക്കുവാൻ നിൻ്റെ കാലശേഷം നിൻ്റെ മക്കളും പൂജിച്ചു പോരട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞു.എന്ന് പറഞ്ഞ ഭഗവതി അപ്രത്യക്ഷയായി.അതാണ് ഇന്നത്തെ  ദേവിയുടെ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. തുടർന്ന് കണ്ണമ്പ്ര നായർ പണിതീർത്ത ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ കണ്ണമ്പ്രക്കാവ് .ഇന്നും അവരുടെ പിന്മുറക്കാരാണ് പൂജിച്ചു വരുന്നത്. ബ്രാഹ്മണ പൂജ ഇവിടെയില്ല. നിത്യവും ഭഗവതിക്ക് ഇവിടെ ചാന്താട്ടം ഉണ്ട്. ചാന്താണ് ഇവിടത്തെ മുഖ്യപ്രസാദം. കണ്ണമ്പ്ര ചാന്ത് പ്രസിദ്ധമായ പ്രസാദമാണ്.


'''മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം'''

{{പാലക്കാട് ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>puilnqajom3symanz16rznwzxobql47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6849</id>
    <revision>
      <id>4646992</id>
      <parentid>4646767</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-29 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4646992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46683" sha1="0zowqhwdjbj6p19bfdsm7io7y5go3is" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wiki_Panchayath_Technical}}
{{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''സാങ്കേതികവിഭാഗത്തിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive1|സംവാദ നിലവറ 1]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_2|സംവാദ നിലവറ 2]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_3|സംവാദ നിലവറ 3]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_4|സംവാദ നിലവറ 4]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_5|സംവാദ നിലവറ 5]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_6|സംവാദ നിലവറ 6]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_7|സംവാദ നിലവറ 7]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_8|സംവാദ നിലവറ 8]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_9|സംവാദ നിലവറ 9]]
----
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യൂണികോഡ് 5.1.0|യൂണീകോഡ് ചർച്ച]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യു.എൽ.എസ്.|യു.എൽ.എസ്. ചർച്ച]]
|}


== അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് ==

അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗം (Movement Communications Specialist (Product &amp; Tech)) അറിയിപ്പ് തന്നിരുന്നു. അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി തുടങ്ങുന്ന സമയത്ത് മലയാളം ഭാഷ പരിഗണിക്കുന്നതുസംബന്ധിച്ച് അറിയപ്പ് തന്നിട്ടുള്ളതും ചേരാൻ സമ്മതം അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തുടർപ്രവർത്തനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് അറിയിപ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot|ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്]].ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. എല്ലാവരുടെയും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:32, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

=== ചർച്ച ===
താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ ദയവായി അറിയിക്കുക:
* മലയാളത്തിലെ Wikidata Lexemes മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ?
* മലയാള ഭാഷയിൽ [[വിക്കിഫങ്ഷൻസ്]] പരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താക്കളായി പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ? ''ഇതിനായി പ്രോഗ്രാമിംഗ് പരിജ്ഞാനം ആവശ്യമില്ല.''


:'''മുകളിൽ പങ്കുവച്ച നിർദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026 ജൂലൈ 18-നകം ഇവിടെ പഞ്ചായത്തിൽ ചർച്ച നടത്തി ചുവടെയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ താങ്കളുടെ നിലപാടും  പിന്തുണ അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർഥിക്കുന്നു.'''-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:11, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)

:ഞാൻ അടിസ്ഥാനപരമായി തെലുങ്കിൽ നിന്നാണ്. പക്ഷേ എനിക്ക് മലയാള ഭാഷയും പൈതൃകവും സംസ്കാരവും ഇഷ്ടമാണ്. വർക്ക്ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Srinivasrjy|Srinivasrjy]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Srinivasrjy|സംവാദം]]) 09:52, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC)

=== സമ്മതം ===
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ  താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:12, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്. [[User:Roopeshor6]]
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാനും താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]])
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്[[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 14:28, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ  താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:50, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 18:47, 7 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 10:13, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Sneha Forestry|Sneha Forestry]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sneha Forestry|സംവാദം]]) 09:43, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:11, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  08:15, 12 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:47, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:56, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:10, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>0zowqhwdjbj6p19bfdsm7io7y5go3is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6948</id>
    <revision>
      <id>4646953</id>
      <parentid>4646799</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130296" sha1="nz0d0lrievf8yt7ugov3s9xxz2k8wvr" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

മൂന്നു പ്രധാനഭാവങ്ങളിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവതിയെ പ്രധാനമായും ആരാധിയ്ക്കുക. അതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിൽ ഉള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ഏറെക്കാലത്തെ കഠിനതപസ്സിനൊടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിനുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായ മഹാസരസ്വതിയോട് അദ്ദേഹം തന്റെ ആഗ്രഹം ഉണർത്തിച്ചു. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ ചാമുണ്ഡേശ്വരി  ക്ഷേത്രം വിട്ടുപോകാൻ ഭഗവതി ആദ്യം വിസമ്മതിച്ചെങ്കിലും ഭക്തനായ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഒടുവിൽ ഭഗവതി പ്രസാദിച്ചു. പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നുമുള്ള ഒരു നിബന്ധനയും ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തിനുമുന്നിൽ വച്ചു. ഈ നിബന്ധനയനുസരിച്ച്  ഭഗവതി ശങ്കരാചാര്യരെ അനുഗമിച്ചു. യാത്രാവേളയിൽ കൊല്ലൂർ എന്ന ഒരു സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ ദേവിയുടെ കാലൊച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. ആ സ്ഥലം ആയിരുന്നു പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ വീണ്ടും പ്രാർത്ഥന തുടങ്ങി. ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ട് തനിയ്ക്ക് വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിൽ തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും അറിയിച്ചു. എന്നാൽ നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ശങ്കരന്റെ നാട്ടിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിലെത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്തി തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യത്തിന് ഉപോദ്ബലകമായി ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nz0d0lrievf8yt7ugov3s9xxz2k8wvr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646954</id>
      <parentid>4646953</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130231" sha1="5uzknzsasq11w88yte35lyb0og9lmll" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ   ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ഏറെക്കാലത്തെ കഠിനതപസ്സിനൊടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിനുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായ മഹാസരസ്വതിയോട് അദ്ദേഹം തന്റെ ആഗ്രഹം ഉണർത്തിച്ചു. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ ചാമുണ്ഡേശ്വരി  ക്ഷേത്രം വിട്ടുപോകാൻ ഭഗവതി ആദ്യം വിസമ്മതിച്ചെങ്കിലും ഭക്തനായ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഒടുവിൽ ഭഗവതി പ്രസാദിച്ചു. പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നുമുള്ള ഒരു നിബന്ധനയും ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തിനുമുന്നിൽ വച്ചു. ഈ നിബന്ധനയനുസരിച്ച്  ഭഗവതി ശങ്കരാചാര്യരെ അനുഗമിച്ചു. യാത്രാവേളയിൽ കൊല്ലൂർ എന്ന ഒരു സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ ദേവിയുടെ കാലൊച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. ആ സ്ഥലം ആയിരുന്നു പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ വീണ്ടും പ്രാർത്ഥന തുടങ്ങി. ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ട് തനിയ്ക്ക് വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിൽ തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും അറിയിച്ചു. എന്നാൽ നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ശങ്കരന്റെ നാട്ടിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിലെത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്തി തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യത്തിന് ഉപോദ്ബലകമായി ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>5uzknzsasq11w88yte35lyb0og9lmll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646955</id>
      <parentid>4646954</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130214" sha1="5m97nuxh9v94q9hkouyq1jwbgqg3snw" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ഏറെക്കാലത്തെ കഠിനതപസ്സിനൊടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിനുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയായ മഹാസരസ്വതിയോട് അദ്ദേഹം തന്റെ ആഗ്രഹം ഉണർത്തിച്ചു. തന്റെ വാസസ്ഥാനമായ ചാമുണ്ഡേശ്വരി  ക്ഷേത്രം വിട്ടുപോകാൻ ഭഗവതി ആദ്യം വിസമ്മതിച്ചെങ്കിലും ഭക്തനായ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഒടുവിൽ ഭഗവതി പ്രസാദിച്ചു. പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നുമുള്ള ഒരു നിബന്ധനയും ഭഗവതി അദ്ദേഹത്തിനുമുന്നിൽ വച്ചു. ഈ നിബന്ധനയനുസരിച്ച്  ഭഗവതി ശങ്കരാചാര്യരെ അനുഗമിച്ചു. യാത്രാവേളയിൽ കൊല്ലൂർ എന്ന ഒരു സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ ദേവിയുടെ കാലൊച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. ആ സ്ഥലം ആയിരുന്നു പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ വീണ്ടും പ്രാർത്ഥന തുടങ്ങി. ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ട് തനിയ്ക്ക് വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിൽ തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും അറിയിച്ചു. എന്നാൽ നിർബന്ധമാണെങ്കിൽ ശങ്കരന്റെ നാട്ടിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിലെത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്തി തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യത്തിന് ഉപോദ്ബലകമായി ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>5m97nuxh9v94q9hkouyq1jwbgqg3snw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646957</id>
      <parentid>4646955</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129568" sha1="6fr2mh8xjujltsq3m8citnox3s4spcn" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പിൻ്റെ ഒച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. അതാണ്  ഇന്നത്തെ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിലെത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്തി തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യ പ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>6fr2mh8xjujltsq3m8citnox3s4spcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646959</id>
      <parentid>4646957</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129569" sha1="h5wj7ypa5hplzddyh6rte72xbe0vs6k" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പിൻ്റെ ഒച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. അതാണ്  ഇന്നത്തെ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്തി തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യ പ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>h5wj7ypa5hplzddyh6rte72xbe0vs6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646960</id>
      <parentid>4646959</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129570" sha1="abp4v1rcu2tgpnsnslrd47el9xbblx5" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പിൻ്റെ ഒച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. അതാണ്  ഇന്നത്തെ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉണ്ടാകുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യ പ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>abp4v1rcu2tgpnsnslrd47el9xbblx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646961</id>
      <parentid>4646960</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്ഥലനാമം */</comment>
      <origin>4646961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129582" sha1="26ogm13fkmzby8mtykvsmr9hiz2sp5s" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പിൻ്റെ ഒച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. അതാണ്  ഇന്നത്തെ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യ പ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>26ogm13fkmzby8mtykvsmr9hiz2sp5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646962</id>
      <parentid>4646961</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129581" sha1="lhgr5v0sdc0fonlga99zvcghty06kwi" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പിൻ്റെ ഒച്ച കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ശങ്കരാചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായികണ്ടു. അതാണ്  ഇന്നത്തെ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>lhgr5v0sdc0fonlga99zvcghty06kwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646966</id>
      <parentid>4646962</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്ഥലനാമം */</comment>
      <origin>4646966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129548" sha1="moqe3msqvpn2jj3a5wo4zkx9vojo0x6" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ്  ഇന്നത്തെ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>moqe3msqvpn2jj3a5wo4zkx9vojo0x6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646968</id>
      <parentid>4646966</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129556" sha1="pnfzcsbjfpeagar2blbxjo4jw34g5ek" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>pnfzcsbjfpeagar2blbxjo4jw34g5ek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646969</id>
      <parentid>4646968</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്ഥലനാമം */</comment>
      <origin>4646969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129557" sha1="goey3i62lugs1ve03wnsxyonr7zcz9a" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് മറ്റൊരു ശില നോക്കൂ. അത് സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>goey3i62lugs1ve03wnsxyonr7zcz9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646976</id>
      <parentid>4646969</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129527" sha1="g7zzw1ilx9e4lqq3bk1uo0w658vc3we" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. വിവരം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ അനുചരന്മാർക്കൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>g7zzw1ilx9e4lqq3bk1uo0w658vc3we</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646979</id>
      <parentid>4646976</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129527" sha1="dirdjmw2a8w9qd9e4wjgeq1gt7mkcuk" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>dirdjmw2a8w9qd9e4wjgeq1gt7mkcuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646980</id>
      <parentid>4646979</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129527" sha1="ehwoi90gdx53izke4zvoxaew55akadd" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്.

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ehwoi90gdx53izke4zvoxaew55akadd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646981</id>
      <parentid>4646980</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129522" sha1="67fhped9gt4dascwko6m2k8amzwdy1c" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ആ ക്ഷേത്രമാണ് പിന്നീട് പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>67fhped9gt4dascwko6m2k8amzwdy1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646982</id>
      <parentid>4646981</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129500" sha1="7cppxyizt77aef9tc96t92bwnsl411h" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഇതാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>7cppxyizt77aef9tc96t92bwnsl411h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646983</id>
      <parentid>4646982</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129522" sha1="5hek164swbxfznchjibm9djdw782x0o" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പിറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>5hek164swbxfznchjibm9djdw782x0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646984</id>
      <parentid>4646983</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:32:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4646984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129522" sha1="rhdbshncyb84c08zkc14duhnofahhu1" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>rhdbshncyb84c08zkc14duhnofahhu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647058</id>
      <parentid>4646984</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും */</comment>
      <origin>4647058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129562" sha1="ql0nwskojqu9fe5f134ntqekqxyxojd" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അമ്മേ, അടിയനെ രക്ഷിക്കണേ! ഗുപ്തൻ വിളിച്ചു.  
അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളി രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ql0nwskojqu9fe5f134ntqekqxyxojd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647059</id>
      <parentid>4647058</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും */</comment>
      <origin>4647059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129613" sha1="3tzteel62zkbmp2smlssrk9wev0x3pc" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തൻ്റെ കാലിൽ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അമ്മേ, അടിയനെ രക്ഷിക്കണേ! ഗുപ്തൻ വിളിച്ചു.  അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>3tzteel62zkbmp2smlssrk9wev0x3pc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647061</id>
      <parentid>4647059</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129545" sha1="mqgapdjoexmxqu6fx7l5xi7pk7vw9zl" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും ===
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അമ്മേ, അടിയനെ രക്ഷിക്കണേ! അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>mqgapdjoexmxqu6fx7l5xi7pk7vw9zl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647062</id>
      <parentid>4647061</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129546" sha1="rirl7qzpyj16g7io8wk9j4z3mjbbdg4" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അമ്മേ, അടിയനെ രക്ഷിക്കണേ! അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>rirl7qzpyj16g7io8wk9j4z3mjbbdg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647063</id>
      <parentid>4647062</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും */</comment>
      <origin>4647063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129478" sha1="iknr4ufqqfbhr80323uehhvs2gn89ml" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുൻ  
ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>iknr4ufqqfbhr80323uehhvs2gn89ml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647065</id>
      <parentid>4647063</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129435" sha1="e46ppurjv1kzc8kjnqiva3xy718x8vg" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യത്തിനായുള്ള വഴിപാടായാണ്
ഭക്തർ മകം തൊഴൽ നടത്തുന്നത്. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>e46ppurjv1kzc8kjnqiva3xy718x8vg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647066</id>
      <parentid>4647065</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129353" sha1="6dnoly3asyluyk5ozneo81yfilio7th" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>6dnoly3asyluyk5ozneo81yfilio7th</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647068</id>
      <parentid>4647066</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129317" sha1="putauo22pau6cu52plmsreu9gf6o1bj" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്.

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യമാണ് ഫലം. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>putauo22pau6cu52plmsreu9gf6o1bj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647069</id>
      <parentid>4647068</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129318" sha1="11ksrder1266imvr6eji0ws11aoqnue" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. ആഗ്രഹ സാഫല്യമാണ് ഫലം. മകം തൊഴലിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>11ksrder1266imvr6eji0ws11aoqnue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647070</id>
      <parentid>4647069</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129316" sha1="dxgenlnlpgzgnyl8r3ewhc9cj84hucs" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേ ദിവസം വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>dxgenlnlpgzgnyl8r3ewhc9cj84hucs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647071</id>
      <parentid>4647070</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129312" sha1="ts8cnx7zr0fbarmtb1e3s156qwsjaid" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്ന് വരുന്ന പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ts8cnx7zr0fbarmtb1e3s156qwsjaid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647072</id>
      <parentid>4647071</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129302" sha1="nawgi5jeh9hwtm1qwhedt795frtw0me" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nawgi5jeh9hwtm1qwhedt795frtw0me</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647073</id>
      <parentid>4647072</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129245" sha1="a34fxpmybdgu8pmcie8kze07xbdaen7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>a34fxpmybdgu8pmcie8kze07xbdaen7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647075</id>
      <parentid>4647073</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129232" sha1="nobj8liu68uj528szkkpg2nsqdeqmz9" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കുമുള്ളതാണ്.  ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nobj8liu68uj528szkkpg2nsqdeqmz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647076</id>
      <parentid>4647075</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129217" sha1="ni79pn1qqlzj72jj9g2tqikqw1svuvb" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കുമാണ്.  ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ni79pn1qqlzj72jj9g2tqikqw1svuvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647077</id>
      <parentid>4647076</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129215" sha1="6etqfw8xr4gc2ad8tdkktl1tjbs3fnp" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>6etqfw8xr4gc2ad8tdkktl1tjbs3fnp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647078</id>
      <parentid>4647077</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129206" sha1="qpknmpfa36bc8ynsmoymz5ugg6azecv" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും വിശേഷമാണ്.  ജാതിമതഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>qpknmpfa36bc8ynsmoymz5ugg6azecv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647080</id>
      <parentid>4647078</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129207" sha1="3rwxdmx7zfm9btg445bdvbtsov8t3qm" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ ദർശനം നൽകുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും വിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>3rwxdmx7zfm9btg445bdvbtsov8t3qm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647081</id>
      <parentid>4647080</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129200" sha1="74mg6o2qt0edn8p2jfhnz4ozmq6jvtq" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും വിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>74mg6o2qt0edn8p2jfhnz4ozmq6jvtq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647082</id>
      <parentid>4647081</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129184" sha1="8ap7q8o47559fbw2nvsf90l7ydcp3j8" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്. സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി, ശംഖ-ചക്ര-വരദാ ഭയങ്ങളോടെയുള്ള ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ
ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും വിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>8ap7q8o47559fbw2nvsf90l7ydcp3j8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647084</id>
      <parentid>4647082</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129175" sha1="8nl0idogrvu9gbo1uy30mbkghnbf5rg" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടത്തി വരുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യം ഉണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>8nl0idogrvu9gbo1uy30mbkghnbf5rg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647085</id>
      <parentid>4647084</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129165" sha1="ow6oznrfdgsr9n3lzk3t9ho8d7uo7s8" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യം ഉണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ow6oznrfdgsr9n3lzk3t9ho8d7uo7s8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647087</id>
      <parentid>4647085</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും */</comment>
      <origin>4647087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129147" sha1="476q5xr8wb3xbozsmt5rnw4d3yj5os2" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യം ഉണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>476q5xr8wb3xbozsmt5rnw4d3yj5os2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647088</id>
      <parentid>4647087</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129146" sha1="4yv4ikr7or3i8jv8tvvx5tfhz0qyi01" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴലും പ്രധാനമാണ്. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>4yv4ikr7or3i8jv8tvvx5tfhz0qyi01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647095</id>
      <parentid>4647088</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129082" sha1="igpc2w7vkgom0qq81mka52tqqqgpi77" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കൂടാതെ, തങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>igpc2w7vkgom0qq81mka52tqqqgpi77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647096</id>
      <parentid>4647095</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128970" sha1="gfajnxc8hlj874b9pj9n3mnod17esfa" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര അമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>gfajnxc8hlj874b9pj9n3mnod17esfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647097</id>
      <parentid>4647096</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128969" sha1="adcbue7tpsf7eecpvjn3p28lwt19yq7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും മുകളിൽ വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>adcbue7tpsf7eecpvjn3p28lwt19yq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647112</id>
      <parentid>4647097</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T07:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128969" sha1="ia2lp42o55hsfcto7i4x1jni0ztgamx" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ia2lp42o55hsfcto7i4x1jni0ztgamx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647114</id>
      <parentid>4647112</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T07:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം */</comment>
      <origin>4647114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128961" sha1="gpzbo6a8abjetcz5rk02d90rmcc68mj" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്ത് ഒരു [[പാല]]മരമുണ്ട്. അവിടെ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>gpzbo6a8abjetcz5rk02d90rmcc68mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6965</id>
    <revision>
      <id>4647060</id>
      <parentid>4561228</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39472-81</username>
        <id>220310</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75516" sha1="b3hdeu2tcof2tirrpmcd559iotea7xs" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thrikkakara Temple}} 
{{wikify}}
{{refimprove}}
{{Infobox Hindu temple
| name               = Thrikkakara Vamanamoorthy Kshethram
| image              = Thrikkakara Temple DSC09337.JPG
| alt                = Thrikkakara Temple Entrance
| caption            = Thrikkakara Temple Entrance
| pushpin_map        = India Kerala 
| map_caption        =
| coordinates_region = IN-KL
| coordinates_display= title
| latd =10  | latm =2  | lats =8 | latNS = N
| longd =76  | longm =19  | longs =48 | longEW = E 
| other_names        =
| proper_name        = Thrikkakara Vamanamoorthy Kshethram
| sanskrit_translit  =
| malayalam          = തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state/province     = [[കേരളം]]
| district           = [[എറണാകുളം]]
| locale             = [[തൃക്കാക്കര]]
| elevation_m        =
| primary_deity      = [[വാമനൻ]] അഥവാ മഹാവിഷ്ണു (തൃക്കാക്കരയപ്പൻ), [[പരമശിവൻ]]
| important_festivals= [[ഓണം]], പ്രതിഷ്ഠാദിനം
| architecture       = [[കേരളീയ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണ ശൈലി|കേരള]]-[[ദ്രാവിഡ ശൈലി]]
| number_of_temples  = 2
| number_of_monuments=
| inscriptions       =
| date_built         = [[ത്രേതായുഗം]]
| creator            = [[കപിലൻ|കപില മഹർഷി]]/[[പരശുരാമൻ]]
| website            = 
}}
[[File:ThrikkakaraAarattu.jpg|thumb|250px|തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്ര ആറാട്ട്]]
[[File:Chuttuvilakku.jpg|thumb|250px|ചുവർ വിളക്കുകൾ]]
[[ഇന്ത്യ]]യിൽ [[വാമനൻ|വാമന]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള  വളരെ ചുരുക്കം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് '''തൃക്കാക്കര [[വാമനൻ|വാമനമൂർത്തി]] ക്ഷേത്രം'''.  [[കേരളം|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ ഭരണത്തിലുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം കേരളത്തിൽ]] [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിലെ [[കൊച്ചി]] നഗര പ്രദേശത്തിലെ [[തൃക്കാക്കര]]യിൽ  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ചതുർബാഹുവായ [[മഹാവിഷ്‌ണു|മഹാവിഷ്ണുവാണ്]]. എന്നിരുന്നാലും ഭഗവാന്റെ അഞ്ചാമത്തെ അവതാരമായ വാമനന്റെ പേരിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ [[ശിവൻ|പരമശിവനും]] തുല്യ പ്രാധാന്യത്തിൽ ഇവിടെ പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രത്തിൽ വാഴുന്നുണ്ട്. 

ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ചില [[താളിയോല]] ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്. ഇവിടത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാന ഉത്സവം ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[ഓണം]] അഥവാ [[തിരുവോണം]] ആണ്. തിരുവോണം മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ തിരുനാളായും വാമനന്റെ അവതാര ദിവസമായും മഹാബലി അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട ദിവസമായും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഓണാഘോഷം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കെങ്കേമമായി നടത്തുന്നു. അത്തം നാളിൽ ആരംഭിച്ചു തിരുവോണത്തിന് അവസാനിക്കുന്ന  ഉത്സവം പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്നു. ജാതിമത ഭേദമന്യേ ധാരാളം ആളുകൾ ഇവിടത്തെ ഓണസദ്യയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. മറ്റൊന്ന് [[മഹാശിവരാത്രി]] ഉത്സവമാണ്. തമിഴ് വൈഷ്ണവഭക്തകവികളായ [[ആഴ്‌വാർ|ആഴ്‌വാർമാർ]] പാടിപ്പുകഴ്ത്തിയ നൂറ്റെട്ട് ദിവ്യദേശങ്ങളിലൊന്നുകൂടിയാണ് തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രം.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
തൃക്കാക്കര എന്ന സ്ഥലനാമം “തിരു കാല് കര”യുടെ ചുരുക്കപേരാണ്. ക്ഷേത്രനിർമ്മാണത്തോടെയാകണം 'തിരു' വിശേഷണം സ്ഥലപേരിന്റെ മുമ്പിൽ വന്നുചേർന്നത്. കാൽകര നാടിന്റെ ഭരണസഭ തൃക്കാക്കരക്ഷേത്രത്തിലാണ് സമ്മേളിച്ചിരുന്നത്. ഭഗവാന്റെ പാദമുദ്ര പതിഞ്ഞ സ്ഥലമെന്നതിനാൽ ആവാം തിരുകാൽക്കര എന്ന പേർ ലഭിച്ചത് എന്നും പറയുന്നു.

== ഐതിഹ്യം, പുരാണം ==
ഭാഗവതത്തിൽ വാമനാവതാരം എന്ന ഭാഗത്തിൽ മഹാബലിയുടെ കഥ സവിസ്തരം പ്രതിപാദിക്കുന്നു.[[പ്രഹ്ലാദൻ|ഭക്തപ്രഹ്ലാദന്റെ]] പേരമകനായിരുന്നു [[മഹാബലി]]. അദ്ദേഹം ഒരുപാട് യജ്ഞങ്ങളും മറ്റും നടത്തി പുണ്യം നേടി. മികച്ച ഒരു ഭരണാധികാരിയായി പേരെടുത്ത അദ്ദേഹത്തെ എല്ലാവരും ആദരിച്ചു. സ്വർഗ്ഗലോകം കൂടി തന്റെ അധികാരത്തിന്റെ കീഴിൽ കൊണ്ടുവരാൻ മഹാബലി ആഗ്രഹിച്ചു.    
ഇതിൽ ഭയംപൂണ്ട ദേവന്മാർ [[മഹാവിഷ്ണു]]വിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ദേവന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ദേവമാതാവായ അതിഥി മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിനായി തപസ് ചെയ്തു. ഒടുവിൽ വിഷ്ണു വാമനനായി അവതരിച്ച് മഹാബലിയുടെ യാഗശാലയിലെത്തി മൂന്നടി മണ്ണിന് യാചിച്ചു. ആദ്യത്തെ അടികൊണ്ട് [[ആകാശം|ആകാശവും]] രണ്ടാമത്തെ അടികൊണ്ട് [[ഭൂമിയും]] പാതാളവും അളന്ന ഭഗവാൻ അവസാനത്തെ അടിയ്ക്കായി സ്ഥലം കണ്ടെത്താൻ വിഷമിച്ചപ്പോൾ മഹാബലി തന്റെ തല തന്നെ കാണിച്ചുകൊടുത്തു. പ്രസാദിച്ച ഭഗവാൻ തന്റെ മൂന്നാമത്തെ അടികൊണ്ട് മഹാബലിയെ അനുഗ്രഹിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ [[സുതലം]] എന്ന ലോകത്തിന്റെ അധിപനാക്കി. വാമനൻ അവിടെ മഹാബലിയുടെ കാവൽക്കാരനായി നിലകൊണ്ടു. കൂടാതെ അടുത്ത മന്വന്തരത്തിൽ മഹാബലിക്ക് സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഇന്ദ്രപദവിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. എല്ലാ വർഷവും ഭഗവാൻറെ പിറന്നാൾ ആയ [[ചിങ്ങം|ചിങ്ങമാസത്തിലെ]] [[തിരുവോണം]] നാളിൽ എല്ലാവിധ സമൃദ്ധിയോടെയും തന്റെ പ്രജകളെ കാണാനുള്ള അനുഗ്രഹവും ഭഗവാൻ മഹാബലിയ്ക്ക് നൽകി.

പിന്നീട്, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ [[കപിലൻ|കപിലമഹർഷി]] മഹാവിഷ്ണുവിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനായി കഠിനതപസ്സ് ചെയ്യാൻ ഇവിടെയെത്തി. ഏറെനാൾ നീണ്ടുനിന്ന കഠിനതപസ്സിനൊടുവിൽ ഭഗവാൻ അദ്ദേഹത്തിന് ദർശനം നൽകി. മഹർഷിയുടെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ഭഗവാൻ ഇവിടെത്തന്നെ നിത്യവാസം കൊള്ളാൻ തീരുമാനിച്ചു.

വാമനാവതാരത്തിൽ ഭഗവാന്റെ പാദം വന്നുപതിച്ച സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് 'തിരുക്കാൽക്കര' എന്ന പേര് ഈ സ്ഥലത്തിന് വന്നത്. കപിലമഹർഷിയെക്കൂടാതെ [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമനുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ടും ഐതിഹ്യം നിലവിലുണ്ട്.

==ചരിത്രം==

കേരളത്തിന്റെ ദേശീയോത്സവമായ ഓണവുമായി ചരിത്രപരമായ ബന്ധവും ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ട്. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] കാലത്താണ് കേരളത്തിൽ ഓണം ആഘോഷിച്ചുതുടങ്ങിയതെന്ന് കഥയുണ്ട്. [[മഹോദയപുരം]] ആസ്ഥാനമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാൻ പെരുമാളിന്റെ]] രാജ്യാതിർത്തിയ്ക്കുള്ളിലായിരുന്നു തൃക്കാക്കരയും. തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ചിങ്ങമാസത്തിൽ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഉത്സവം എല്ലാ ഹൈന്ദവഭവനങ്ങളിലും ആചരിയ്ക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചു. അതെത്തുടർന്നാണ് കേരളത്തിൽ ഓണാഘോഷം തുടങ്ങിയത്.

ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളം ശിലാലിഖിതങ്ങൾ കാണാം. ഇവയിൽ നിന്നാണ് ഓണത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ചും മറ്റും നമുക്ക് അറിയാൻ കഴിയുന്നത്. മഹോദയപുരം ആസ്ഥാനമാക്കി ഭരിച്ചിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|ചേരമാൻ പെരുമാളെ]] കാണാൻ പ്രദേശത്തെ നാടുവാഴികൾ ഒന്നിച്ചുകൂടിയിരുന്ന അവസരമായാണ് അവയിൽ നമുക്ക് ഓണത്തെ കാണാൻ കഴിയുന്നത്. പഴയ കാലത്ത് [[കർക്കടകം|കർക്കടകമാസത്തിലെ]] തിരുവോണം തൊട്ട് ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം വരെയാണ് തൃക്കാക്കരയിൽ ഉത്സവം ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. അതിനാൽ ഇതേ സമയം തന്നെയാണ് ഓണവും കൊണ്ടാടിയിരുന്നത്. 28 ദിവസവും വിവിധ വലിപ്പത്തിലുള്ള പൂക്കളങ്ങളിട്ട് കളിമണ്ണുകൊണ്ട് തൃക്കാക്കരയപ്പനെ നിർമ്മിച്ച് പൂജിച്ചുകൊണ്ടാണ് ആഘോഷങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നത്. പിൽക്കാലത്ത് ആചാരങ്ങൾ അതേപ്പടി തുടർന്നെങ്കിലും ഉത്സവം ചിങ്ങമാസത്തിലെ [[അത്തം]] തൊട്ട് 10 ദിവസമായി കുറഞ്ഞു. അങ്ങനെയാണ് അത്തത്തിന് പൂക്കളമിടാൻ തുടങ്ങിയത്.

എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന തമിഴ് വൈഷ്ണവഭക്തകവിയായിരുന്ന [[നമ്മാഴ്വാർ]] തൃക്കാക്കരയപ്പനെക്കുറിച്ച് രണ്ട് പാസുരങ്ങൾ (സ്തുതിഗീതങ്ങൾ) രചിച്ചിരുന്നു. ഇവയിൽ അദ്ദേഹം സ്ഥലത്തെ 'കാൽക്കരൈ' എന്നും ഭഗവാനെ 'കാൽക്കരയപ്പപ്പെരുമാൾ' എന്നും [[ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മീദേവിയെ]] 'പെരുംശെൽവ നായകി' എന്നും 'വാത്സല്യവല്ലി' എന്നുമാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തെ അദ്ദേഹം 'കൊടിമതിൽ' എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു.

പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടെ തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതാപം കുറഞ്ഞുതുടങ്ങി. രാജാക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള കിടമത്സരവും അതെത്തുടർന്ന് ഊരാളന്മാർക്കും മറ്റും നേരിട്ട പ്രശ്നവുമെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചു. നിത്യനിദാനങ്ങൾക്കുപോലും ചെലവില്ലാതെയായി. പൂജാരിമാർക്ക് ഈ ക്ഷേത്രത്തോടുള്ള ഭക്തി വരെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ ക്ഷേത്രഭൂമി കാടുകയറി നശിച്ചു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനം മാത്രമേ ഇക്കാലത്ത് ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഒടുവിൽ, 1921-ൽ അന്നത്തെ [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവായിരുന്ന [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ|ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മയാണ്]] ക്ഷേത്രം നവീകരിച്ച് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം അദ്ദേഹം ഏറ്റെടുത്തു. 1949-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ ക്ഷേത്രം അതിന്റെ കീഴിലായി. ഇന്നും ഇത് തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. 1961-ൽ കേരളം ഓണത്തെ ദേശീയോത്സവമായി അംഗീകരിച്ചപ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഭക്തജനങ്ങളുടെ നിലയ്ക്കാത്ത പ്രവാഹമായി.  ഇന്ന് ഇവിടെയുള്ള ഓണാഘോഷത്തിൽ ആയിരങ്ങളാണ് പങ്കെടുക്കുന്നത്. [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ നടന്നുവരുന്ന [[അത്തച്ചമയം|അത്തച്ചമയത്തിന്]] കൊടി കൊണ്ടുപോകുന്നത് തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നാണ്.

കേരളത്തിലെ മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലൊരിയ്ക്കലും [[നമ്പൂതിരി]]മാരുടെ സ്വാധീനമുണ്ടായിട്ടില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൊച്ചിയും പരിസരപ്രദേശങ്ങളും അടക്കിഭരിച്ചിരുന്ന പ്രശസ്ത ബ്രാഹ്മണരാജകുടുംബമായ [[ഇടപ്പള്ളി സ്വരൂപം|ഇടപ്പള്ളി സ്വരൂപത്തിനുപോലും]] ക്ഷേത്രത്തിന്മേൽ അവകാശം സ്ഥാപിയ്ക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പക്ഷേ, പിന്നീട് ഇടപ്പള്ളി തമ്പുരാൻ ഇവിടത്തെ ശാന്തിക്കാരനായി മാറുകയും ശാന്തിക്കാരനെ നിയമിയ്ക്കാനുള്ള അവകാശം നേടുകയും ചെയ്തു. 1949 വരെ ഈ സ്ഥിതി തുടർന്നു. ഇപ്പോൾ ദേവസ്വം ബോർഡാണ് ശാന്തി നിയമനങ്ങൾ നടത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
എറണാകുളം ജില്ലയിൽ [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തുനിന്നും]] ഏകദേശം 8 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കുമാറി [[കളമശ്ശേരി നഗരസഭ]]യിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]], കൊച്ചി ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല തുടങ്ങിയവ തൃക്കാക്കരയിൽനിന്ന് വളരെ അടുത്താണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുകൂടെ [[ഇടപ്പള്ളി]]-[[പൂക്കാട്ടുപടി]] റോഡ് കടന്നുപോകുന്നു. കിഴക്കോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തും വഴികളുണ്ട്.

എട്ടേക്കറിലധികം വിസ്തീർണ്ണമുള്ള അതിവിശാലമായ ക്ഷേത്രസമുച്ചയമാണ് തൃക്കാക്കരയിലേത്. ഇതിനകത്ത് രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട് - വാമനക്ഷേത്രവും ശിവക്ഷേത്രവും. ശിവക്ഷേത്രത്തിനാണ് പഴക്കം കൂടുതലുള്ളത്. മഹാബലി തികഞ്ഞ ശിവഭക്തനായിരുന്നുവെന്നാണ് പുരാണകഥ. അദ്ദേഹം ആരാധിച്ചിരുന്ന സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗമാണ് ശിവക്ഷേത്രത്തിലുള്ളതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ശിവനെ വന്ദിച്ചശേഷം വേണം വാമനനെ വന്ദിയ്ക്കാനെന്നാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആചാരം. 2014-ൽ ഈ ശിവക്ഷേത്രവും ഇതിനകത്തുള്ള ഉപക്ഷേത്രങ്ങളും പുതുക്കിപ്പണിതു.  മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന ക്ഷേത്രം അപൂർണ്ണമായ നാലമ്പലത്തോടെയാണ് നിലകൊണ്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിന് പൂർണ്ണ നാലമ്പലവും പ്രത്യേകം [[തിടപ്പള്ളി|തിടപ്പള്ളിയും]] കിണറുമെല്ലാമുണ്ട്. ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് മഹാബലിയുടെ സിംഹാസനപ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.

ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം (വാമന ക്ഷേത്രം) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശിവക്ഷേത്രത്തെ അപേക്ഷിച്ച് വലിപ്പം കൂടുതലാണ് വാമനക്ഷേത്രത്തിന്. ഇതിനോടുചേർന്നാണ് ഗോപുരങ്ങളും ആനക്കൊട്ടിലും ശീവേലിപ്പുരയും കൊടിമരവുമെല്ലാമുള്ളത്. സാമാന്യം വലിപ്പമുള്ള ആനക്കൊട്ടിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. നാലഞ്ചാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഇവിടെയുണ്ട്. ആനക്കൊട്ടിലിനപ്പുറത്താണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[ഗരുഡൻ|ഗരുഡനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരമുള്ളത്. കൊടിമരത്തിനുമപ്പുറത്താണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ബലിക്കൽപ്പുര. വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ബലിക്കല്ല് പിച്ചളയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശി സംരക്ഷിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ഇതിന്റെ മച്ചിൽ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിന്റെയും]] [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെയും]] രൂപങ്ങൾ കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്.

കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും നടകളിലുള്ള ഗോപുരങ്ങൾക്ക് നേരെ മുന്നിലും ക്ഷേത്രമതിൽക്കെട്ടിനകത്ത് തെക്കുഭാഗത്തും [[അരയാൽ]]മരങ്ങളുണ്ട്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു, അതായത് അരയാൽ ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധ]] - [[ജൈനമതം|ജൈന]]മതങ്ങളിലും അരയാലിനെ പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയവൃക്ഷവും അരയാൽ തന്നെ. ഒരു ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ [[സർപ്പാരാധന|നാഗദൈവങ്ങളുടെ]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. നാഗരാജാവായി [[അനന്തൻ|അനന്തനും]] നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും നാഗചാമുണ്ഡിയും ചിത്രകൂടവുമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്.

വടക്കുഭാഗത്ത് ആനകളെ നിർത്തുന്ന സ്ഥലമാണ്. ഇതിനപ്പുറത്ത് ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രക്കുളമുണ്ട്. 'കപിലതീർത്ഥം' എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. ക്ഷേത്രപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന കപിലമഹർഷിയുടെ പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുളം വളരെ പവിത്രമായി കരുതുന്നു. ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയ്ക്കും ശാന്തിക്കാർക്കും മാത്രമേ ഇതിൽ കുളിയ്ക്കാൻ അനുവാദമുള്ളൂ. മതിൽക്കുപുറത്ത് വടക്കുഭാഗത്ത് പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഈ കുളത്തിൽ കുളിച്ചാണ് ഭക്തർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുന്നത്. ഉത്സവക്കാലത്ത് ഭഗവാന്റെ ആറാട്ട് നടക്കുന്നതും ഇവിടെത്തന്നെ.

മതിൽക്കകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]] കുടികൊള്ളുന്നു. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടെ പണ്ട് ആത്മഹത്യ ചെയ്ത ഒരു ബ്രാഹ്മണബാലനാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സായി വാഴുന്നത്. തൃക്കാക്കരയപ്പന്റെ നടയിൽ ഭജനമിരുന്ന ഈ ഉണ്ണി ഒരിയ്ക്കൽ കദളിപ്പഴം മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റത്തിന് ശിക്ഷ കേൾക്കുകയും തുടർന്ന് ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയുമായിരുന്നുവത്രേ. മരിയ്ക്കും മുമ്പ് അവൻ 'ഭഗവദ്ചൈതന്യം നശിച്ചുപോകട്ടെ' എന്ന് ശപിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ശാപമാണ് ക്ഷേത്രത്തെ അധഃപതനത്തിലെത്തിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഇന്ന് ഏതൊരു ചടങ്ങും ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെയേ നടത്താറുള്ളൂ. പതിവിന് വിപരീതമായി ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന് ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടുണ്ടെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. സാധാരണയായി ഒരു തറ മാത്രമേ ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന് കാണാറുള്ളൂ. ഉഗ്രഭാവത്തോടെയുള്ള പ്രതിഷ്ഠയായതുകൊണ്ടാണത്രേ ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്.

=== ശ്രീകോവിലുകൾ ===
വൃത്താകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒറ്റനില ശ്രീകോവിലാണ് പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലേത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന് ഏകദേശം 160 അടി ചുറ്റളവുണ്ടാകും. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. അകത്തേയ്ക്ക് കയറാനുള്ള പടികൾ കരിങ്കല്ലിൽ പണിത് പിച്ചളയിൽ പൊതിഞ്ഞ് സ്വർണ്ണം പൂശിവച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. നേരിട്ടുകയറാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിലാണ് ഇവയുടെ നിർമ്മിതി. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് അഞ്ചോളം മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. നാലടിയോളം ഉയരം വരുന്ന അഞ്ജനശിലാനിർമ്മിതമായ വിഗ്രഹത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ശ്രീ തൃക്കാക്കരയപ്പൻ കുടികൊള്ളുന്നത്. നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് വിഗ്രഹം. വാമനസങ്കല്പമാണെങ്കിലും വിഗ്രഹം ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ്. അകത്ത് അഞ്ചോളം മുറികളുള്ളതിനാൽ സോപാനത്തുനിന്ന് ഏകദേശം 30 അടി ദൂരം വിഗ്രഹത്തിലേയ്ക്കുണ്ട്. ഇത്രയും ദൂരത്തുള്ള പ്രതിഷ്ഠകൾ അപൂർവ്വമാണ്. നാല് തൃക്കൈകളിൽ ശംഖ്, ചക്രം, ഗദ, താമര എന്നിവ ധരിച്ച്  തൃക്കാക്കരയപ്പൻ കുടികൊള്ളുന്നു.

വാമനമൂർത്തിയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറംചുവരുകൾ ധാരാളം ചുവർച്ചിത്രങ്ങളാലും ദാരുശില്പങ്ങളാലും സമ്പന്നമാണ്. [[രാമായണം]], [[മഹാഭാരതം]] തുടങ്ങിയ പുരാണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നിരവധി രംഗങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം. ഗജമസ്തകങ്ങളിലൂടെയാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ കഴുക്കോൽ താങ്ങിനിർത്തിയിട്ടുള്ളത്.  വടക്കുവശത്ത് ഓവ് പണിതിരിയ്ക്കുന്നു.

ദീർഘചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഒറ്റനില ശ്രീകോവിലാണ് ശിവക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ഈ ശ്രീകോവിൽ പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിലുമായി തട്ടിച്ചുനോക്കുമ്പോൾ വളരെ ചെറുതും അനാകർഷകവുമാണ്. ഇതിന്റെ മേൽക്കൂര ഓടുമേഞ്ഞതാണ്. മുകളിലെ താഴികക്കുടം പിച്ചളയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ഇതിനകത്ത് രണ്ട് മുറികളേയുള്ളൂ. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് ഗർഭഗൃഹം. ഒരടിയോളം ഉയരം വരുന്ന സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. തികഞ്ഞ ശിവഭക്തനായിരുന്ന മഹാബലി ആരാധിച്ചിരുന്നതാണ് ഈ ശിവലിംഗമെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. സ്വയംഭൂലിംഗമായതിനാൽ മിനുക്കുപണികളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെ നടത്തിയിട്ടില്ല. ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല എന്നിവ യാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. തെക്കുംതേവർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹാദേവൻ മലതൃക്കാക്കരയിൽ കുടികൊള്ളുന്നു.

ശിവന്റെ ശ്രീകോവിൽ ഒഴുക്കൻ മട്ടിലുള്ള നിർമ്മിതിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ തറനിരപ്പിൽ നിന്ന് അല്പം താഴെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. വടക്കുവശത്ത് ഓവ് കരിങ്കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ പൂർണ്ണപ്രദക്ഷിണം പാടില്ല.

=== നാലമ്പലങ്ങൾ ===
മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രത്തിനും (വാമനക്ഷേത്രത്തിനും) ശിവക്ഷേത്രത്തിനും പ്രത്യേകമായി നാലമ്പലങ്ങൾ പണിതിട്ടുണ്ട്. രണ്ടിടത്തും നാലമ്പലം ഓടുമേഞ്ഞതാണ്. വാമനക്ഷേത്രത്തിലെ നാലമ്പലത്തിന്റെ പുറംചുവരുകളിൽ വിളക്കുമാടം കാണാം. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കുന്ന വഴിയിൽ ഇരുവശവുമായി വാതിൽമാടങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കേ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ തിടപ്പള്ളിയും വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|കിണറും]] കാണാം. ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലുകളിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി [[ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി]] കുടികൊള്ളുന്നു. സാധാരണരൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണ് ഭഗവതിയ്ക്ക്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ [[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പസ്വാമിയ്ക്ക്]] പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി [[ശ്രീകൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന്റെ]] പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. ഗോപാലകൃഷ്ണഭാവത്തിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണിത്. നാലടി ഉയരം വരുന്ന വിഗ്രഹമാണിവിടെ. 'കടമ്പനാട്ട് തേവർ' എന്നും ഈ പ്രതിഷ്ഠ അറിയപ്പെടുന്നു.

ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിട്ടുണ്ട്. അഷ്ടദിക്പാലകർ (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതൃക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി/ബ്രഹ്മാണി, വൈഷ്ണവി, മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, വരാഹി, കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]), [[വീരഭദ്രൻ]], [[ഗണപതി]], ശാസ്താവ്, [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], ബ്രഹ്മാവ്, [[ദുർഗ്ഗ]], [[അനന്തൻ]], നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ വിഷ്വക്സേനൻ]] എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ വികാരങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ശിവക്ഷേത്രത്തിലെ നാലമ്പലം ഏറെക്കാലമായി അപൂർണ്ണമായ നിലയിലായിരുന്നു. 2014-ലെ പുനരുദ്ധാരണത്തോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഇത് പൂർത്തീകരിച്ചത്. ഇതിനകത്ത് ഇരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങളുണ്ട്. ഇവിടെയുള്ള തിടപ്പള്ളി അടുത്ത കാലത്ത് മാത്രം പണിതതാണെങ്കിലും ക്ഷേത്രക്കിണർ മുമ്പേയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന്റെ പുറകിൽ ഇരുവശത്തുമായി ഈരണ്ട് ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലുള്ള ശ്രീകോവിലുകളിൽ ഗണപതിയും [[പാർവ്വതി]]യും വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിലുള്ള ശ്രീകോവിലുകളിൽ സുബ്രഹ്മണ്യനും ദുർഗ്ഗയും കുടികൊള്ളുന്നു. മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠയുടേതുപോലെ കിഴക്കോട്ടുതന്നെയാണ് ഇവരുടെയും ദർശനം. ഇവരുടെ ശ്രീകോവിലുകളെല്ലാം ഒരേ രീതിയിലാണ് പണികഴിപ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണ് മഹാബലിയുടെ സിംഹാസനസ്ഥാനം. ഒരു ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിലാണ് മഹാബലിയുടെ സിംഹാസനം എന്ന പേരിൽ കസേര പണിതുവച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. നിത്യേന ഇതിന് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===

വാമനമൂർത്തിയുടെ ശ്രീകോവിലിനുമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇരുപതുകാലുകളോടുകൂടിയ നമസ്കാരമണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മച്ചിലും മേൽക്കൂരയിലും ദാരുശില്പങ്ങൾ കാണാം. വിവിധ പുരാണരംഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഇവിടത്തെ ചിത്രങ്ങളിലുണ്ട്. 1001 കലശം വച്ചുപൂജിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഇവിടെയുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. മണ്ഡപത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[യക്ഷി]]പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. ഈ യക്ഷിയ്ക്ക് കരിവളയും ചാന്തും നൽകുന്നത് വിശേഷമാണ്.

== പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകൾ ==

===  ശ്രീ തൃക്കാക്കരയപ്പൻ (വാമനമൂർത്തി/മഹാവിഷ്ണു) ===
തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ അവതാരമായ വാമനനെ ആരാധിക്കുന്ന രാജ്യത്തിലെ അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നായ ഇവിടെ മഹാബലിയ്ക്ക് മൂന്നടി മണ്ണ് ദാനം ചെയ്ത് അദ്ദേഹത്തെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്ന ഭാവമാണ് ഭഗവാന്. നാലടിയോളം ഉയരമുള്ള ശിലാവിഗ്രഹത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ്  കുടികൊള്ളുന്നത്. വാമനഭാവമാണെങ്കിലും പ്രതിഷ്ഠ ചതുർബാഹുവായ മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ്. ഭഗവാന് പാൽപ്പായസം, അപ്പം, അട, ഉദയാസ്തമനപൂജ, കളഭാഭിഷേകം, തുളസിമാല തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

=== ശ്രീ തെക്കുംതേവർ (ശിവൻ) ===
തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. ശിവഭക്തനായിരുന്ന മഹാബലി ആരാധിച്ചിരുന്നതാണ് ഈ ശിവലിംഗം എന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. ഒരടിയോളം വലിപ്പമുള്ള സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗം കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഭഗവാന് ധാരയാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. കൂടാതെ ശംഖാഭിഷേകം, കൂവളമാല, പിൻവിളക്ക്, ഉമാമഹേശ്വരപൂജ എന്നിവയും പ്രധാനമാണ്.

== ഉപദേവതകൾ ==

=== വാമനക്ഷേത്രം ===

==== ശാസ്താവ് (അയ്യപ്പൻ)====
വാമനക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉപദേവനാണ് താരകബ്രഹ്മസ്വരൂപനും ഹരിഹരപുത്രനുമായ ധർമ്മശാസ്താവ്. വാമനക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ശാസ്താവ് കുടികൊള്ളുന്നത്. ഒന്നരയടി ഉയരമുള്ള ഇരിയ്ക്കുന്ന രൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. സാധാരണ ശാസ്താവിഗ്രഹങ്ങളുടെ അതേ രൂപമാണ് ഈ വിഗ്രഹത്തിന്. ഈ നടയിലാണ് ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നതുമെല്ലാം. നീരാജനമാണ് ശാസ്താവിന് പ്രധാന വഴിപാട്. ശനിയാഴ്ച പ്രധാനം. 

==== ശ്രീകൃഷ്ണൻ ====
വാമനക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ഉപദേവതയായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായി കുടികൊള്ളുന്നു. ഗോപാലകൃഷ്ണനായാണ് പ്രതിഷ്ഠാ സങ്കല്പം. 'കടമ്പനാട്ട് തേവർ' എന്ന അപരനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രതിഷ്ഠ താരതമ്യേന അടുത്ത കാലത്തുണ്ടായതാണ്. നാലടി ഉയരം വരുന്ന മനോഹരമായ ശിലാവിഗ്രഹം തൃക്കൈകളിൽ കാലിക്കോലും [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലുമേന്തിയ]] ഭാവത്തിലാണ്. തൃക്കൈവെണ്ണ, പാൽപ്പായസം, തുളസിമാല, സഹസ്രനാമാർച്ചന എന്നിവയാണ് ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാന് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

==== ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി ====
വാമനക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ഉപദേവതയാണ് ശ്രീഭഗവതി. ശാസ്താവിന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിൽ. ശംഖചക്രവരദാഭയങ്ങൾ ധരിച്ച ദുർഗ്ഗാദേവിയാണ്. നമ്മാഴ്വാർ ഈ ദേവിയെ 'പെരുംശെൽവ നായകി', 'വാത്സല്യവല്ലി' എന്നൊക്കെയാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. കൂട്ടുപായസവും പ്രധാനമാണ്.

==== യക്ഷിയമ്മ ====
വാമനക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു ഉപദേവതയായ ശ്രീ യക്ഷിയമ്മ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്. വാൽക്കണ്ണാടി നോക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. കരിവളയും ചാന്തും നൽകുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. രണ്ടുനേരവും യക്ഷിയമ്മയ്ക്ക് വിളക്കുവയ്പുണ്ട്.

==== നാഗദൈവങ്ങൾ ====
വാമനക്ഷേത്രവളപ്പിൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് നാഗദൈവങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ആൽമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ പ്രത്യേകമൊരുക്കിയ തറയിലാണ് നാഗദൈവങ്ങൾ കുടികൊള്ളുന്നത്. നാഗരാജാവായി അനന്തനും നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും നാഗചാമുണ്ഡിയും ചിത്രകൂടവും പരിവാരങ്ങളുമടങ്ങുന്നതാണ് പ്രതിഷ്ഠ. നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പുറ്റും മുട്ടയും, പാൽപ്പായസം എന്നിവയാണ് നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

==== ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ് ====
വാമനക്ഷേത്രവളപ്പിൽ വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പടിഞ്ഞാട്ട് ദർശനമായാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. പണ്ട് ഈ ഭാഗത്ത് ആത്മഹത്യ ചെയ്ത ഒരു ബ്രാഹ്മണബാലനാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സായി കുടികൊള്ളുന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം താൻ ചെയ്യാത്ത തെറ്റിന് ശിക്ഷ കേട്ട ഈ ഉണ്ണി തുടർന്ന് തൃക്കാക്കരയപ്പനെ ശപിച്ച് ആത്മഹത്യ ചെയ്യുകയായിരുന്നു. ഈ ശാപമാണത്രേ പിന്നീട് ക്ഷേത്രത്തെ നാശത്തിലെത്തിച്ചത്. പിന്നീട് ക്ഷേത്രം നവീകരിച്ച് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി ഗതകാലപ്രൗഢിയിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവന്നപ്പോൾ ഈ ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിനെ ഉപദേവനാക്കി കുടിയിരുത്തുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങും ഈ ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തിയേ നടത്താറുള്ളൂ. ഭഗവാന്റെ ഉച്ഛിഷ്ടമാണ് ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സിന് വഴിപാട്.

=== ശിവക്ഷേത്രം ===

==== ഗണപതി ====
ശിവക്ഷേത്രത്തിലെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് സർവ്വവിഘ്നഹരനും ശിവപാർവ്വതീപുത്രനുമായ ഗണപതിഭഗവാന്റെ പ്രതിഷ്ഠ. ഒരടി മാത്രം ഉയരമുള്ള ചെറിയ വിഗ്രഹമാണ് ഗണപതിയ്ക്ക്. സാധാരണ ഗണപതിവിഗ്രഹങ്ങളുടെ അതേ രൂപമാണ് ഇതിനും. വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഒറ്റയപ്പം, മോദകം, കറുകമാല എന്നിവയാണ് ഗണപതിയുടെ മറ്റ് പ്രധാനവഴിപാടുകൾ.

==== സുബ്രഹ്മണ്യൻ ====
ശിവക്ഷേത്രത്തിലെ നാലമ്പലത്തിനകത്ത് വടക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് പ്രണവമന്ത്രത്തിന്റെ പൊരുളറിഞ്ഞ ശിവപാർവ്വതീപുത്രനായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യരൂപത്തിലുള്ള വിഗ്രഹമാണിവിടെ. ഏതാണ്ട് മൂന്നടി ഉയരം വരും. വലത്തെകൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹിച്ച് ഇടത്തെകൈ അരയിൽ കുത്തിനിൽക്കുന്ന രൂപമാണ് സുബ്രഹ്മണ്യന്. വലത്തെ ചുമലിൽ വേലും കാണാം. പാലഭിഷേകം, പഞ്ചാമൃതം, നാരങ്ങാമാല എന്നിവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

==== ദുർഗ്ഗ ====
സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് ദുർഗ്ഗാദേവിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയടങ്ങിയ ശ്രീകോവിലും. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ ദേവി ശാന്തഭാവത്തിലാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്. ചതുർബാഹുവായ ദേവി തൃക്കൈകളിൽ ശംഖചക്രവരദാഭയമുദ്രകൾ ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടും താലിയും ചാർത്തൽ, കൂട്ടുപായസം, ലളിതാസഹസ്രനാമാർച്ചന എന്നിവയാണ് ദേവിയുടെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ.

==== പാർവ്വതി ====
ഗണപതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്താണ് പാർവ്വതീദേവിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയടങ്ങിയ ശ്രീകോവിലും. ഗൗരീശങ്കരഭാവത്തിൽ ശിവൻ കുടികൊള്ളുന്ന ക്ഷേത്രമായതുകൊണ്ടാണ് പാർവ്വതിയും ഇവിടെ കുടികൊണ്ടത്. കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായ ദേവിയുടെ വിഗ്രഹം ഒരു കയ്യിൽ താമര പിടിച്ച ഭാവത്തിലാണ്. പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നതാണ് പ്രധാന വഴിപാട്.

==  നിത്യപൂജകളും തന്ത്രവും ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള ക്ഷേത്രമാണ് തൃക്കാക്കര വാമനമൂർത്തിക്ഷേത്രം. ഇവയിൽ മൂന്ന് പൂജകൾ (ഉഷഃപൂജ, ഉച്ചപ്പൂജ, അത്താഴപ്പൂജ) ശിവക്ഷേത്രത്തിലും നടത്തുന്നുണ്ട്. പുലർച്ചെ നാലരയ്ക്ക് ശംഖനാദത്തോടെ പള്ളിയുണർത്തി അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. അതിനുശേഷം അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും നടത്തുന്നു. അഞ്ചേമുക്കാലോടെ ഉഷഃപൂജയും തുടർന്ന് സൂര്യോദയസമയത്ത് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ആറരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുശീവേലി നടത്തുന്നു.  എട്ടുമണിയ്ക്ക് പന്തീരടിപൂജയാണ്. പത്തരയ്ക്ക് ഉച്ചപ്പൂജയും പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചശീവേലിയും നടത്തി ഉച്ചയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ടുമണിയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. സന്ധ്യയ്ക്ക് സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ച് ദീപാരാധന നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഏഴരയോടെ അത്താഴപ്പൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയും നടത്തി എട്ടരയ്ക്ക് വീണ്ടും നടയടയ്ക്കുന്നു.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും ഇവയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകും. എല്ലാ മാസവും തിരുവോണം നക്ഷത്രദിവസം തന്ത്രിപൂജയും പ്രസാദ ഊട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്.

== പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ ==

=== തിരുവോണ മഹോത്സവം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ ഉത്സവം ചിങ്ങമാസത്തിൽ അത്തം നാളിൽ കൊടിയേറി തിരുവോണം നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന തിരുവോണ മഹോത്സവമാണ്. ആദ്യകാലത്ത് കർക്കടകത്തിലെ തിരുവോണം മുതൽ ചിങ്ങത്തിലെ തിരുവോണം വരെ 28 ദിവസം ഉത്സവമുണ്ടായിരുന്നു! പിന്നീട് ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം കൊടിയേറിയുള്ള ഉത്സവമായി ചുരുങ്ങി. ഇന്നും ഇത് അതേപോലെ ആചരിച്ചുവരുന്നു. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് കൊടിയേറ്റത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ വിവിധ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്. അത്തം നാളിൽ ഒരു നിശ്ചിതമുഹൂർത്തത്തിൽ ഗരുഡാങ്കിതമായ ചെമ്പുകൊടിമരത്തിൽ കൊടിയുയർത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ ഇതോടനുബന്ധിച്ച് നടത്തപ്പെടുന്ന പരിപാടിയാണ് 'അത്തച്ചമയം'. ഇതിനുള്ള കൊടി കൊണ്ടുവരുന്നതും തൃക്കാക്കരയിൽ നിന്നാണ്. പണ്ടുകാലത്ത് [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി മഹാരാജാവ്]] തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ നിന്ന് എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളോടും കൂടി എഴുന്നള്ളി തൃക്കാക്കരയിലെത്തി കൊടി വാങ്ങിപ്പോകുന്ന പരിപാടിയുണ്ടായിരുന്നു.

കൊടിയേറ്റം കഴിഞ്ഞുള്ള പത്തുദിവസം തൃക്കാക്കര താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകൾക്കും കലാപരിപാടികൾക്കും വേദിയാകും. വിശേഷാൽ ശീവേലി (ശ്രീഭൂതബലി), ദശാവതാരച്ചാർത്ത്, പൂക്കളമിടൽ എന്നിവയാണ് ഇവയിൽ പ്രധാനം. ഉത്സവക്കാലത്ത് പത്തുദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീഭൂതബലിയുണ്ടാകും. നിത്യശീവേലിയുടെ വിപുലീകരിച്ച രൂപമാണ് ശ്രീഭൂതബലി. രാവിലെയാണ് ഇത് നടത്തുക. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദശാവതാരച്ചാർത്ത് വളരെ വിശേഷപ്പെട്ട ഒരു ചടങ്ങാണ്. പത്തുദിവസങ്ങളിൽ വിഗ്രഹത്തിൽ ഭഗവാന്റെ പത്ത് അവതാരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ചന്ദനം ചാർത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. ഓരോ ദിവസവും [[മത്സ്യം]], [[കൂർമ്മം]], [[വരാഹം]], [[നരസിംഹം]], വാമനൻ, പരശുരാമൻ, [[ശ്രീരാമൻ]], [[ബലരാമൻ]], ശ്രീകൃഷ്ണൻ, [[കൽക്കി]] എന്നീ രൂപങ്ങളിൽ ഭഗവാന് ചന്ദനം ചാർത്തുന്നു. ഇവയിൽ അഞ്ചാം നാളിലെ വാമനദർശനം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. കൂടാതെ അവസാന നാളിൽ കൽക്കിദർശനം കഴിഞ്ഞാൽ വാമനന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായ ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപത്തിലും ചന്ദനം ചാർത്തുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രനടയിൽ പത്തുദിവസവും പൂക്കളമിടും. കൊടിമരച്ചുവട്ടിൽ പ്രത്യേകം സ്ഥലത്ത് [[ചാണകം]] മെഴുകി അതിന്മേൽ പല വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള പൂക്കളിട്ടുകൊണ്ടാണ് ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്. ഓരോ ദിവസവും പൂക്കളത്തിന്റെ വലിപ്പം കൂട്ടിക്കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരും. തിരുവോണം നാളിൽ വലിയ പൂക്കളമായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക. ശിവക്ഷേത്രനടയിലും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ ചടങ്ങുകളുണ്ടാകും.

ഉത്സവനാളുകളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ധാരാളം കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. [[ചാക്യാർക്കൂത്ത്]], [[കഥകളി]], [[ഓട്ടൻ തുള്ളൽ]], [[പാഠകം]] എന്നിവയാണ് അവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം. കൂടാതെ [[ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം]], [[നൃത്തം|നൃത്തനൃത്യങ്ങൾ]], [[മിമിക്രി]], [[കഥാപ്രസംഗം]] തുടങ്ങിയവയും ഭംഗിയായി നടത്താറുണ്ട്. ക്ഷേത്രപ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിലുള്ള സ്റ്റേജിലാണ് പരിപാടികൾ നടത്താറുള്ളത്.

[[പൂരാടം (നക്ഷത്രം)|പൂരാടം]] നാളിലാണ് ഉത്സവത്തിനിടയിലെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളിലൊന്നായ ഉത്സവബലി നടത്തുന്നത്. നിത്യേന നടക്കുന്ന ശീവേലിയുടെയും ശ്രീഭൂതബലിയുടെയും വിസ്തരിച്ച രൂപമാണ് ഉത്സവബലി. മരപ്പാണി കൊട്ടിക്കൊണ്ടാണ് ഇത് നടത്തുന്നത്. [[ഉത്രാടം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രാടം]] നാളിലെ പകൽപ്പൂരവും വിശേഷച്ചടങ്ങാണ്. പിറ്റേന്ന് നടക്കുന്ന വലിയ പൂരത്തിന്റെ ഒരു ചെറുപതിപ്പ് എന്ന രീതിയിലാണ് ഇത് നടത്തുന്നത്. ഒമ്പത് ഗജവീരന്മാരെ അണിനിരത്തിയുള്ള ഈ പരിപാടി വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച് തൃക്കാക്കരയപ്പന് തിരുമുൽക്കാഴ്ച സമർപ്പിയ്ക്കുന്നതും പ്രധാനമാണ്. അന്ന് രാത്രിയാണ് പള്ളിവേട്ട. ഭഗവാൻ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള പറമ്പിൽ പോയി ഒരു കിടങ്ങിൽ അമ്പെയ്ത് തീർക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് വാദ്യമേളങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭഗവാൻ തിരിച്ചെഴുന്നള്ളുന്നു. പള്ളിവേട്ട കഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിച്ച ഭഗവാൻ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വളരെ വൈകി ഉണരുന്നു. അന്നാണ് വാമനന്റെ ജന്മനാൾ കൂടിയായ തിരുവോണം. രാവിലെ എല്ലാ താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകൾക്കും ശേഷം മഹാബലിയെ ആനയിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്ന പരിപാടി നടത്തുന്നു. ശിവക്ഷേത്രനടയിലാണ് ഈ ചടങ്ങുകളെല്ലാം നടത്തുന്നത്. അന്ന് രാത്രിയാണ് ആറാട്ട്. ഭഗവാൻ ഒമ്പത് ആനകളുടെ അകമ്പടിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിനും നഗരത്തിനും ചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം വച്ച് രാത്രി ഒമ്പതുമണിയോടെ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലെത്തുന്നു. വിശേഷാൽ പഞ്ചവാദ്യത്തോടെയാണ് എഴുന്നള്ളത്ത്. പുരാണകഥകളിലെ രംഗങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിയ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങൾ അകമ്പടിയായുണ്ടാകും. ആറാട്ടുകടവിലെത്തുന്നതോടെ വിഗ്രഹം ആറാട്ടുകടവിലേയ്ക്ക് ഇറക്കിവയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് തന്ത്രി സകല തീർത്ഥങ്ങളെയും ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലേയ്ക്ക് ആവാഹിയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം തന്ത്രിയും ശാന്തിക്കാരും വിഗ്രഹം കയ്യിലേന്തി മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നു. പിന്നീട് വിഗ്രഹത്തിൽ മഞ്ഞളും ഇളനീരും അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം വിഗ്രഹവുമായി വീണ്ടും മൂന്നുതവണ മുങ്ങിനിവരുന്നു. ഭഗവാന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ട് പവിത്രമായ കുളത്തിൽ നിരവധി ഭക്തരും മുങ്ങിനിവരുന്നു. തുടർന്ന് എല്ലാവരും വസ്ത്രം മാറി തിരിച്ചെഴുന്നള്ളത്ത് നടത്തുന്നു. വഴിയിലുള്ള ഭക്തർ ഭഗവാനെ നിറപറയും നിലവിളക്കും കൊണ്ട് സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന് ക്ഷേത്രത്തിൽ മടങ്ങിയെത്തിയ ശേഷം ഏഴുതവണ ക്ഷേത്രത്തിനുചുറ്റും പ്രദക്ഷിണം വച്ച് കൊടിമരത്തിൽ നിന്ന് കൊടിയിറക്കുന്നു.

ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാന ദിവസങ്ങളായ ഉത്രാടത്തിനും തിരുവോണത്തിനും ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നവർക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ സദ്യ നൽകാറുണ്ട്. ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയത്തിലാണ് സദ്യ നടത്തുന്നത്. കള്ളവും ചതിയുമില്ലാതിരുന്ന ഒരു കാലത്തിന്റെ ഓർമ്മ പുതുക്കലായി ഈ ചടങ്ങ് നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിക്കെട്ടും നടക്കുന്നത്.

=== ശിവരാത്രി ===
ശിവക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവമാണ് [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] കറുത്ത ചതുർദ്ദശി ദിവസം നടത്തപ്പെടുന്ന ശിവരാത്രി. ഈ ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. ശിവരാത്രി നാളിലെ പ്രധാന ചടങ്ങ് അഭിഷേകമാണ്. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന അഭിഷേകദ്രവ്യങ്ങൾ ശിവലിംഗത്തിൽ തുടരേ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. അന്ന് രാത്രി ക്ഷേത്രനടയടയ്ക്കില്ല. രാത്രിയിലെ ഓരോ യാമത്തിലും പൂജയും അതിനോടനുബന്ധിച്ച് കലശാഭിഷേകവുമുണ്ടാകും. നിരവധി ഭക്തർ ഇത് തൊഴാൻ ഉറക്കമൊഴിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ടാകാറുണ്ട്.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Thrikkakara Temple}}
* [http://ernakulam.nic.in/tourism.asp എറണാകുളം ടൂറിസം]
* [http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm എറണാകുളത്തെ സ്ഥലങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061107141411/http://www.ekm.kerala.gov.in/places.htm |date=2006-11-07 }}
* [http://www.hindu.com/2005/09/16/stories/2005091618800300.htm ഇവിടത്തെ ഓണാഘോഷങ്ങളെപ്പറ്റി ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിൽ വന്ന ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303224844/http://www.hindu.com/2005/09/16/stories/2005091618800300.htm |date=2007-03-03 }}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വാമനക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദിവ്യദേശങ്ങൾ]]


{{Kerala-stub}}
{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>b3hdeu2tcof2tirrpmcd559iotea7xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചെങ്ങളായി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7168</id>
    <revision>
      <id>4647002</id>
      <parentid>4608849</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <origin>4647002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="9dvgqqtepkonroqz0z8nb9qyf340hxl" xml:space="preserve">{{ആധികാരികത}}
{{prettyurl|Chengalayi}}
{{Infobox Indian Jurisdiction
|type = റവന്യൂ വില്ലേജ് 
|native_name = ചെങ്ങളായി
|other_name =
|district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
|state_name = കേരളം
|nearest_city = [[ശ്രീകണ്ഠപുരം]] (2 കി.മീ)
|parliament_const = കണ്ണൂർ 
|assembly_const = ഇരിക്കൂർ 
|civic_agency = [[ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
|skyline =
|skyline_caption =
|latd =12.04 |latm = |lats =
|longd=75.46 |longm= |longs=
|locator_position = right
|area_total = 21.18
|area_magnitude =
|altitude =
|population_total = 15,800
|population_as_of = 2011
|population_density = 746 
|sex_ratio =
|literacy =
|area_telephone = 
|postal_code = 670631
|vehicle_code_range =
|climate=
|website=
}}
[[ചിത്രം:ചെങ്ങളായി.jpg|thumb|200px|&lt;center&gt;'''ചെങ്ങളായി''']]
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[തളിപ്പറമ്പ്]] താലൂക്കിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''ചെങ്ങളായി'''. [[വളപട്ടണം പുഴ]]യുടെ കൈവഴിയായി ഒഴുകുന്ന ചെങ്ങളായി പുഴയുടെ സമീപമാണ് ഈ ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തളിപ്പറമ്പ|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നും [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയിലേക്കുള്ള]] സംസ്ഥാന പാത 36 ഇതിലെ കടന്നു പോകുന്നു. ഈ ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ആസ്ഥാനമായ ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ 2 റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ ആണുള്ളത്. ചെങ്ങളായും [[ചുഴലി (ഗ്രാമം)|ചുഴലിയും]]. 2011 - ലെ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം ചെങ്ങളായി റവന്യൂ വില്ലേജിൽ 15,800 ജനങ്ങൾ വസിക്കുന്നു. ഇതിൽ 8338 സ്ത്രീകളും 7462 പുരുഷന്മാരും ഉൾപ്പെടുന്നു.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
==== അതിരുകൾ ====
* കിഴക്ക്: [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]]
* തെക്ക് കിഴക്ക്: [[മലപ്പട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
* പടിഞ്ഞാറ്: [[കുറുമാത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
* തെക്ക്: [[മയ്യിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]], [[കുറ്റ്യാട്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
* വടക്ക്: [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
* വടക്ക് കിഴക്ക്: [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]

==പ്രധാന സ്ഥാപങ്ങൾ  ==
കാലപ്പഴക്കം കൊണ്ട് കേരളത്തിലെ തന്നെ ശ്രദ്ധേയമായ  വിദ്യാലയങ്ങളിലൊന്നായ 'ചെങ്ങളായി യു പി സ്കൂൾ' ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കൂടാതെ ചെങ്ങളായി മഹല്ല് മുസ്ലിം ജമാഅത്ത് കമ്മിറ്റി ട്രസ്റ്റിന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 'ചെങ്ങളായി മാപ്പിള എ എൽ പി സ്‌കൂളും' ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌ ലൈബ്രറിയായ ' ചെങ്ങളായി ഗ്രാമോദ്ധാരണ വായനശാലയും' ചെങ്ങളായിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

==പ്രധാന വ്യക്തികൾ ==
''സി പി ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ   ( തളിപ്പറമ്പ, ഇരിക്കൂർ എം എൽ എയും ഗവണ്മെന്റ്   ചീഫ് വിപ്പും ആയിരുന്നു )''

കെ വി സുമേഷ് ( അഴിക്കോട് എം എൽ എ )  

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
== ഇതും കാണുക ==
[[ചെമ്പന്തൊട്ടി]]

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]


{{Kannur-geo-stub}}
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>9dvgqqtepkonroqz0z8nb9qyf340hxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്രഹ്മാവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10090</id>
    <revision>
      <id>4646994</id>
      <parentid>4547155</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ ഒരു ചർച്ചയിൽ ചില വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമായി എടുത്തു പറയണം എന്ന്‌ ആളുകൾ ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രകാരം ചില വിവരങ്ങൾക്ക് ക്ലാരിഫിക്കേഷൻ വരുത്തി. പുതിയതായി add ഒന്നുമില്ല</comment>
      <origin>4646994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17215" sha1="cdh61lw6bjko2ktaocezyeedgjhqnbh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Brahma}} 
{{Hdeity infobox| &lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;
  Image                    = Brahma 1820.jpg
| Caption                  = ബ്രഹ്മാവ്
| Name                     = ബ്രഹ്മാവ്
| Devanagari               = ब्रह्मा
| Sanskrit_Transliteration = Brahmā
| Pali_Transliteration     = 
| Tamil_script             = 
| Affiliation              = [[ത്രിമൂർത്തികൾ]]
| God_of                   =  സൃഷ്ടി
| Abode                    = [[സത്യലോകം]]
| Mantra                   =
| Weapon                   = 
| Consort                  = [[സരസ്വതി]]
| Mount                    = [[ഹംസം]]
| Planet                   = 
}}
ഹിന്ദുമതത്തിലെ സൃഷ്ടികർമ്മത്തിന്റെ മൂർത്തി ഭാവമാണ് '''ബ്രഹ്മാവ്'''. ത്രിമൂർത്തികളിലെ സൃഷ്ടി കർത്താവാ‍യി അഥവാ സ്രഷ്ടാവായ ദൈവമായി ബ്രഹ്മാവിനെ കണക്കാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പൊതുവേ ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നില്ല. കേരളത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പേരിൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല.  

രജോഗുണമൂർത്തിയാണ് ബ്രഹ്മാവ്. നാലു വേദങ്ങൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദേവനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടത് ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മാവിൻറെ കരങ്ങളിൽ നാലു വേദങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന താളിയോലകളുടെ കെട്ട്, കാലചക്രത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ജപമാല എന്നിവയും കാണപ്പെടുന്നു. താമരപ്പൂവിൽ (ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തെ സുചിപ്പിക്കുന്നു) ഇരിക്കുന്ന രൂപമാണ് ബ്രഹ്‌മാവിന്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാഹനമായി സങ്കൽപ്പിക്കുന്നത് [[ഹംസം|ഹംസത്തെ]] ആണ്. 

സൃഷ്ടി നടത്താൻ അറിവ് ആവശ്യമായതിനാൽ ബ്രഹ്മപത്നിയായി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നത് വിദ്യയുടെ ദേവിയായി കരുതുന്ന സരസ്വതിയെയാണ്. സരസ്വതി ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ഉടലെടുത്തു എന്ന്‌ ഒരു പുരാണം പറയുന്നു. സരസ്വതിയുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന സങ്കല്പം ആയതുകൊണ്ടുതന്നെ ശബ്ദത്തിന്റെയും സംസാരശക്തിയുടെയും മൂർത്തിയായും കരുതിവരുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ല എങ്കിലും സരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. 

ത്രിമൂർത്തികളിലെ മറ്റു ദേവന്മാരെ പോലെ വളരെയധികം ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ദേവനായിരുന്നു ബ്രഹ്മാവും. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് [[ശൈവമതം|ശൈവ]], [[വൈഷ്ണവമതം|വൈഷ്ണവ]] ആശയധാരകൾ പ്രബലമായപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിൻറെ അനുയായികൾ ദുർബലരായതായും ആരാധനയിൽ ബ്രഹ്മാവിന് ലഭിച്ചിരുന്ന സ്ഥാനം വലിയ ഒരു അളവ് വരെ [[ശക്തി|ആദിപരാശക്തിക്ക് (ഭഗവതി)]] കൈവന്നതായും ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നു.  

പൊതുവേ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആരാധിക്കാറില്ല എങ്കിലും നാരായണാത്മകം, ശേഷസമുച്ഛയം പോലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പൂജാവിധികൾ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരു കാലത്ത് ബ്രഹ്‌മാവിനെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു എന്നതിന് ഇവ തെളിവുകളാണ്. ബ്രഹ്മാവിനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ദീർഘമായ തപസ്സുകൾ നടത്തി ഭക്തർ  വരദാനങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി പുരാണങ്ങളിൽ നിരവധി പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. 

വൈദിക സാഹിത്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മൻ]], [[ഹിരണ്യഗർഭഃ|ഹിരണ്യഗർഭൻ]], [[പ്രജാപതി]], [[ബ്രഹ്മണസ്പതി]], [[ത്വഷ്ടാവ്]] എന്നെല്ലാം വിളിക്കുകയും ആദിദേവനായി കാണുകയും ചെയ്യുന്നു- &quot;ബ്രഹ്മാ ദേവാനാം പ്രഥമഃ സംബഭൂവ, വിശ്വസ്യ കർത്താ ഭുവനസ്യ ഗോപ്താ&quot;- [[മുണ്ഡകോപനിഷത്ത്]]&lt;ref&gt;{{cite book |title=mundaka upanishad |url=https://estudantedavedanta.net/Mundaka_and_Mandukya_Upanishads%20-%20Swami%20Sarvanand%20[Sanskrit-English].pdf}}&lt;/ref&gt;. ബ്രഹ്മാവ് സ്വയംഭൂ ആണ് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സൃഷ്ടിക്കു മുൻപ് ബ്രഹ്മാവ് സ്വർണ്ണത്തിൻറെ ഒരു അണ്ഡം തൻറെ ചുറ്റും സൃഷ്ടിച്ചെന്നും അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്ന പേരിൻറെ പിന്നിലുള്ള ഐതിഹ്യം ഇതാണ്. വിധിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദേവൻ എന്ന നിലയിൽ വിധാതാവ് എന്നും ബ്രഹ്മാവ് അറിയപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ വൈഷ്ണവരുടെയും ശൈവരുടെയും കാഴ്ചപ്പാട് അനുസരിച്ച് വിഷ്ണുവിൻറെ നാഭിയിൽ നിന്ന് കിളിർത്ത താമരയിലാണ് ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടായത് എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ വിശ്വാസ ധാരയിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ പരമസൃഷ്ടാവായി അല്ല കണക്കാക്കുന്നത് മറിച്ച് മറ്റൊരു പരമസൃഷ്ടാവിന് (ശിവനോ വിഷ്ണുവോ ആകാം) കീഴിലുള്ള രണ്ടാം തരം സൃഷ്ടാവായാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.

[[ശതപഥബ്രാഹ്മണം]] അനുസരിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് ലോകഹിതത്തിനായി [[മത്സ്യാവതാരം|മത്സ്യ]], [[കൂർമ്മാവതാരം|കൂർമ്മ]], [[വരാഹം|വരാഹ]] അവതാരങ്ങൾ എടുത്തിരിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.[[വായുപുരാണം]], [[ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം]] തുടങ്ങിയ പ്രാചീന പുരാണങ്ങളിലും [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലും]] [[രാമായണം|രാമായണത്തിലും]] ഇത് പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

ജഗത്സൃഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മദേവൻ മാനസ സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നും പത്തു പ്രജാപതിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. [[മരീചി]], [[അത്രി]], [[അംഗിരസ്]], [[പുലസ്ത്യൻ]], [[പുലഹൻ]], [[ക്രതു]], [[ഭൃഗു]], [[വസിഷ്ഠൻ]], [[ദക്ഷൻ]], [[കർദ്ദമൻ]] എന്നിവരാണ് പത്തു [[പ്രജാപതി|പ്രജാപതിമാർ]]. [[നാരദൻ]], [[ധർമ്മൻ]], [[സ്വായംഭൂവമനു]] എന്നിവരെല്ലാം ബ്രഹ്മപുത്രരാണ്. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായി ഒരു വിശ്വകർമ്മാവുമുണ്ട്. സകല [[ദേവൻ|ദേവന്മാരും]] ബ്രഹ്മദേവന്റെ പൗത്രന്മാരാണ്, അത് കൊണ്ട് അദ്ദേഹം പിതാമഹൻ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്. ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും കിന്നരന്മാരുടെയും പിതാമഹനാണ് ബ്രഹ്മാപ്രജാപതി.

== ജനനം ==
ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ജനിച്ചതായാണ് (സ്വയംഭൂ) പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[മനുസ്മൃതി]] അനുസരിച്ച് പരമാത്മാവ് ബ്രഹ്‌മാണ്ഡസൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പായി ജലം നിർമ്മിച്ചു. അതിൽ തന്റെ ശക്തി രൂപമായ ബീജം വിതച്ചു.ഇങ്ങനെയുള്ള ബീജം സർവ്വേശ്വരന്റെ ഇച്ഛ കൊണ്ട് സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ഒരു അണ്ഡമായി തീർന്നു.ആ അണ്ഡത്തിൽ നിന്നും സർവ്വലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്‌മാവായി പരമാത്മാവ് സ്വയം ഉദ്‌ഭവിച്ചു (മനുസ്മൃതി 1 -8,9). &lt;ref&gt;https://archive.org/details/ManuSmriti_201601&lt;/ref&gt;

[[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|മഹാഭാഗവതവും]],[[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവദ്ഗീതയും]], [[നാരായണീയം|നാരായണീയവും]],[[വിഷ്ണു പുരാണം|വിഷ്ണു പുരാണവും]] അനുസരിച്ച്‌
പരമാത്മാവായ സാക്ഷാൽ [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണന്റെ]] നാഭിയിൽ നിന്നാണ്   സൃഷ്ടി കർത്താവാ‍യ ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടായതെന്നും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭ്രൂമധ്യത്തിൽനിന്ന് [[ശിവൻ|പരമശിവൻ]], എല്ലാ ദേവീ ദേവൻമാരും, സമസ്ഥ ബ്രഹ്മാണ്ഡവുമുണ്ടായി എന്ന്‌ പറയുന്നു.

ശിവ, സ്കന്ദ ഇതര പുരാണങ്ങളിൽ ശിവനും ശക്തിയും ചേർന്ന് മഹാവിഷ്ണുവിനേയും വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മദേവനെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

== ആയുസ്സ് ==
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് 100 ബ്രഹ്മവർഷം എന്നോ രണ്ടു [[പരാർദ്ധം]] എന്നോ കണക്കാക്കുന്നു. രണ്ടു പരാർദ്ധം ഏകദേശം മൂന്നൂറു കോടികോടി വർഷങ്ങളാണ്‌. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം തന്നെ 2000 [[ചതുർ‌യുഗം|ചതുർയുഗങ്ങളാണെന്നും]] പറയപ്പെടുന്നു&lt;ref name=bharatheeyatha4&gt;{{cite book |last=Azhikode |first= Sukumar|authorlink= സുകുമാർ അഴീക്കോട്|coauthors= |title= ഭാരതീയത|year=1993 |publisher= [[ഡി.സി. ബുക്സ്]]|location= [[കോട്ടയം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]|isbn= 81-7130-993-3 |pages= 79|chapter= 4-ശാസ്ത്രവും കലയുംlanguage=മലയാളം}}&lt;/ref&gt;...

[[പ്രമാണം:Brahma Halebid.jpg|thumb|250px|ബ്രഹ്മാവിന്റെ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശില്പം]]

==ആയുധങ്ങൾ==
സൃഷ്ടിയുടെ ദേവനായ ബ്രഹ്മാവ് മറ്റ് ദേവതകളെപ്പോലെ ആയുധങ്ങൾ സ്ഥിരമായി ധരിക്കുകയോ പ്രയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യില്ലെങ്കിലും ലോകരക്ഷാർത്ഥം ആയുധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും,സമ്മാനിക്കുകയും സാന്ദർഭികമായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.
[[അർജ്ജുനൻ്റെ]] ധനുസ്സായ [[ഗാണ്ഡീവം]] ബ്രഹ്മസൃഷ്ടിയാണ്.
ഇതുകൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ് അധിദേവതയായി വരുന്ന  [[ബ്രഹ്മാസ്ത്രം]], [[ബ്രഹ്മശിരസ്സ്]], ബ്രഹ്മദണ്ഡം തുടങ്ങിയ ദിവ്യായുധങ്ങളുമുണ്ട്.

== മറ്റ് ലിങ്കുകൾ ==
* [http://pushkarsafari.com/brahma.html The Only Temple of Lord Brahma in The World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526103703/http://pushkarsafari.com/brahma.html |date=2007-05-26 }} (pushkarsafari.com)
* [http://www.crystalrivers.com/poetry/brahma.html Contemplation of Brahma - The creative power of the Infinite] (crystalrivers.com)
* [http://brahmasamhita.com/5/1/en1 The Brahma-Samhita - Prayers of Lord Brahma at the start of creation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210003548/http://brahmasamhita.com/5/1/en1 |date=2009-12-10 }} (Brahmasamhita.com)
* [http://www.vedabase.net/sb/3/9/en1 Brahma's Prayers for Creative Energy from the Bhagavata Purana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091111131559/http://vedabase.net/sb/3/9/en1 |date=2009-11-11 }} (vedabase.net)
* [http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm Weekly podcast on Vedic Chanting and Vedic Mythology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127000537/http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm |date=2007-01-27 }} (puja.net)
* [http://vishwakarma.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=9 Son of Brahma - Vishwakarma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928071452/http://vishwakarma.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=9 |date=2007-09-28 }} (vishwakarma.org)
* [http://surinusgaonkarsays.sulekha.com/blog/post/2007/01/why-lord-brahma-is-not-worshiped-.htm Why Lord Brahma is not worshiped] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070506102144/http://surinusgaonkarsays.sulekha.com/blog/post/2007/01/why-lord-brahma-is-not-worshiped-.htm |date=2007-05-06 }} (surinusgaonkarsays.sulekha.com)

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:ത്രിമൂർത്തികൾ]]</text>
      <sha1>cdh61lw6bjko2ktaocezyeedgjhqnbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646995</id>
      <parentid>4646994</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17372" sha1="7zrqt62ureromcf8hkkq8l9wcq5y4j0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Brahma}} 
{{Hdeity infobox| &lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;
  Image                    = Brahma 1820.jpg
| Caption                  = ബ്രഹ്മാവ്
| Name                     = ബ്രഹ്മാവ്
| Devanagari               = ब्रह्मा
| Sanskrit_Transliteration = Brahmā
| Pali_Transliteration     = 
| Tamil_script             = 
| Affiliation              = [[ത്രിമൂർത്തികൾ]]
| God_of                   =  സൃഷ്ടി
| Abode                    = [[സത്യലോകം]]
| Mantra                   =
| Weapon                   = 
| Consort                  = [[സരസ്വതി]]
| Mount                    = [[ഹംസം]]
| Planet                   = 
}}
ഹിന്ദുമതത്തിലെ സൃഷ്ടികർമ്മത്തിന്റെ മൂർത്തി ഭാവമാണ് '''ബ്രഹ്മാവ്'''. ത്രിമൂർത്തികളിലെ സൃഷ്ടി കർത്താവാ‍യി അഥവാ സ്രഷ്ടാവായ ദൈവമായി ബ്രഹ്മാവിനെ കണക്കാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പൊതുവേ ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നില്ല. കേരളത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പേരിൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല.  

രജോഗുണമൂർത്തിയാണ് ബ്രഹ്മാവ്. നാലു വേദങ്ങൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദേവനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടത് ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മാവിൻറെ കരങ്ങളിൽ നാലു വേദങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന താളിയോലകളുടെ കെട്ട്, കാലചക്രത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ജപമാല എന്നിവയും കാണപ്പെടുന്നു. താമരപ്പൂവിൽ (ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തെ സുചിപ്പിക്കുന്നു) ഇരിക്കുന്ന രൂപമാണ് ബ്രഹ്‌മാവിന്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാഹനമായി സങ്കൽപ്പിക്കുന്നത് [[ഹംസം|ഹംസത്തെ]] ആണ്. 

സൃഷ്ടി നടത്താൻ അറിവ് ആവശ്യമായതിനാൽ ബ്രഹ്മപത്നിയായി സങ്കല്പിച്ചുവരുന്നത് വിദ്യയുടെ ദേവിയായി കരുതുന്ന സരസ്വതിയെയാണ്. സരസ്വതി ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ഉടലെടുത്തു എന്ന്‌ ഒരു പുരാണം പറയുന്നു. സരസ്വതിയുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന സങ്കല്പം ആയതുകൊണ്ടുതന്നെ ശബ്ദത്തിന്റെയും സംസാരശക്തിയുടെയും മൂർത്തിയായും കരുതിവരുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ല എങ്കിലും സരസ്വതിക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾ കാണാം. എന്നിരുന്നാലും സരസ്വതിക്കും പൊതുവേ ക്ഷേത്രങ്ങൾ കുറവാണ്.  

ത്രിമൂർത്തികളിലെ മറ്റു ദേവന്മാരെ പോലെ വളരെയധികം ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ദേവനായിരുന്നു ബ്രഹ്മാവും. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് [[ശൈവമതം|ശൈവ]], [[വൈഷ്ണവമതം|വൈഷ്ണവ]] ആശയധാരകൾ പ്രബലമായപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിൻറെ അനുയായികൾ ദുർബലരായതായും ആരാധനയിൽ ബ്രഹ്മാവിന് ലഭിച്ചിരുന്ന സ്ഥാനം വലിയ ഒരു അളവ് വരെ [[ശക്തി|ആദിപരാശക്തിക്ക് (ഭഗവതി)]] കൈവന്നതായും ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നു.  

പൊതുവേ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആരാധിക്കാറില്ല എങ്കിലും നാരായണാത്മകം, ശേഷസമുച്ഛയം പോലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പൂജാവിധികൾ പറയുന്നുണ്ട്. ഒരു കാലത്ത് ബ്രഹ്‌മാവിനെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആരാധിച്ചിരുന്നു എന്നതിന് ഇവ തെളിവുകളാണ്. ബ്രഹ്മാവിനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ദീർഘമായ തപസ്സുകൾ നടത്തി ഭക്തർ  വരദാനങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി പുരാണങ്ങളിൽ നിരവധി പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. 

വൈദിക സാഹിത്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ [[വിശ്വകർമ്മാവ്|വിശ്വകർമ്മൻ]], [[ഹിരണ്യഗർഭഃ|ഹിരണ്യഗർഭൻ]], [[പ്രജാപതി]], [[ബ്രഹ്മണസ്പതി]], [[ത്വഷ്ടാവ്]] എന്നെല്ലാം വിളിക്കുകയും ആദിദേവനായി കാണുകയും ചെയ്യുന്നു- &quot;ബ്രഹ്മാ ദേവാനാം പ്രഥമഃ സംബഭൂവ, വിശ്വസ്യ കർത്താ ഭുവനസ്യ ഗോപ്താ&quot;- [[മുണ്ഡകോപനിഷത്ത്]]&lt;ref&gt;{{cite book |title=mundaka upanishad |url=https://estudantedavedanta.net/Mundaka_and_Mandukya_Upanishads%20-%20Swami%20Sarvanand%20[Sanskrit-English].pdf}}&lt;/ref&gt;. ബ്രഹ്മാവ് സ്വയംഭൂ ആണ് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സൃഷ്ടിക്കു മുൻപ് ബ്രഹ്മാവ് സ്വർണ്ണത്തിൻറെ ഒരു അണ്ഡം തൻറെ ചുറ്റും സൃഷ്ടിച്ചെന്നും അതിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്ന പേരിൻറെ പിന്നിലുള്ള ഐതിഹ്യം ഇതാണ്. വിധിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദേവൻ എന്ന നിലയിൽ വിധാതാവ് എന്നും ബ്രഹ്മാവ് അറിയപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ വൈഷ്ണവരുടെയും ശൈവരുടെയും കാഴ്ചപ്പാട് അനുസരിച്ച് വിഷ്ണുവിൻറെ നാഭിയിൽ നിന്ന് കിളിർത്ത താമരയിലാണ് ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടായത് എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ വിശ്വാസ ധാരയിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ പരമസൃഷ്ടാവായി അല്ല കണക്കാക്കുന്നത് മറിച്ച് മറ്റൊരു പരമസൃഷ്ടാവിന് (ശിവനോ വിഷ്ണുവോ ആകാം) കീഴിലുള്ള രണ്ടാം തരം സൃഷ്ടാവായാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.

[[ശതപഥബ്രാഹ്മണം]] അനുസരിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് ലോകഹിതത്തിനായി [[മത്സ്യാവതാരം|മത്സ്യ]], [[കൂർമ്മാവതാരം|കൂർമ്മ]], [[വരാഹം|വരാഹ]] അവതാരങ്ങൾ എടുത്തിരിക്കുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.[[വായുപുരാണം]], [[ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം]] തുടങ്ങിയ പ്രാചീന പുരാണങ്ങളിലും [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിലും]] [[രാമായണം|രാമായണത്തിലും]] ഇത് പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

ജഗത്സൃഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മദേവൻ മാനസ സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നും പത്തു പ്രജാപതിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. [[മരീചി]], [[അത്രി]], [[അംഗിരസ്]], [[പുലസ്ത്യൻ]], [[പുലഹൻ]], [[ക്രതു]], [[ഭൃഗു]], [[വസിഷ്ഠൻ]], [[ദക്ഷൻ]], [[കർദ്ദമൻ]] എന്നിവരാണ് പത്തു [[പ്രജാപതി|പ്രജാപതിമാർ]]. [[നാരദൻ]], [[ധർമ്മൻ]], [[സ്വായംഭൂവമനു]] എന്നിവരെല്ലാം ബ്രഹ്മപുത്രരാണ്. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായി ഒരു വിശ്വകർമ്മാവുമുണ്ട്. സകല [[ദേവൻ|ദേവന്മാരും]] ബ്രഹ്മദേവന്റെ പൗത്രന്മാരാണ്, അത് കൊണ്ട് അദ്ദേഹം പിതാമഹൻ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്. ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും കിന്നരന്മാരുടെയും പിതാമഹനാണ് ബ്രഹ്മാപ്രജാപതി.

== ജനനം ==
ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ജനിച്ചതായാണ് (സ്വയംഭൂ) പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[മനുസ്മൃതി]] അനുസരിച്ച് പരമാത്മാവ് ബ്രഹ്‌മാണ്ഡസൃഷ്ടിക്ക് മുമ്പായി ജലം നിർമ്മിച്ചു. അതിൽ തന്റെ ശക്തി രൂപമായ ബീജം വിതച്ചു.ഇങ്ങനെയുള്ള ബീജം സർവ്വേശ്വരന്റെ ഇച്ഛ കൊണ്ട് സ്വർണ്ണനിറമുള്ള ഒരു അണ്ഡമായി തീർന്നു.ആ അണ്ഡത്തിൽ നിന്നും സർവ്വലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്‌മാവായി പരമാത്മാവ് സ്വയം ഉദ്‌ഭവിച്ചു (മനുസ്മൃതി 1 -8,9). &lt;ref&gt;https://archive.org/details/ManuSmriti_201601&lt;/ref&gt;

[[ശ്രീമദ്ഭാഗവതം|മഹാഭാഗവതവും]],[[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവദ്ഗീതയും]], [[നാരായണീയം|നാരായണീയവും]],[[വിഷ്ണു പുരാണം|വിഷ്ണു പുരാണവും]] അനുസരിച്ച്‌
പരമാത്മാവായ സാക്ഷാൽ [[മഹാവിഷ്‌ണു|ആദിനാരായണന്റെ]] നാഭിയിൽ നിന്നാണ്   സൃഷ്ടി കർത്താവാ‍യ ബ്രഹ്മാവ് ഉണ്ടായതെന്നും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭ്രൂമധ്യത്തിൽനിന്ന് [[ശിവൻ|പരമശിവൻ]], എല്ലാ ദേവീ ദേവൻമാരും, സമസ്ഥ ബ്രഹ്മാണ്ഡവുമുണ്ടായി എന്ന്‌ പറയുന്നു.

ശിവ, സ്കന്ദ ഇതര പുരാണങ്ങളിൽ ശിവനും ശക്തിയും ചേർന്ന് മഹാവിഷ്ണുവിനേയും വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മദേവനെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

== ആയുസ്സ് ==
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് 100 ബ്രഹ്മവർഷം എന്നോ രണ്ടു [[പരാർദ്ധം]] എന്നോ കണക്കാക്കുന്നു. രണ്ടു പരാർദ്ധം ഏകദേശം മൂന്നൂറു കോടികോടി വർഷങ്ങളാണ്‌. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം തന്നെ 2000 [[ചതുർ‌യുഗം|ചതുർയുഗങ്ങളാണെന്നും]] പറയപ്പെടുന്നു&lt;ref name=bharatheeyatha4&gt;{{cite book |last=Azhikode |first= Sukumar|authorlink= സുകുമാർ അഴീക്കോട്|coauthors= |title= ഭാരതീയത|year=1993 |publisher= [[ഡി.സി. ബുക്സ്]]|location= [[കോട്ടയം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]|isbn= 81-7130-993-3 |pages= 79|chapter= 4-ശാസ്ത്രവും കലയുംlanguage=മലയാളം}}&lt;/ref&gt;...

[[പ്രമാണം:Brahma Halebid.jpg|thumb|250px|ബ്രഹ്മാവിന്റെ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശില്പം]]

==ആയുധങ്ങൾ==
സൃഷ്ടിയുടെ ദേവനായ ബ്രഹ്മാവ് മറ്റ് ദേവതകളെപ്പോലെ ആയുധങ്ങൾ സ്ഥിരമായി ധരിക്കുകയോ പ്രയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യില്ലെങ്കിലും ലോകരക്ഷാർത്ഥം ആയുധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും,സമ്മാനിക്കുകയും സാന്ദർഭികമായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.
[[അർജ്ജുനൻ്റെ]] ധനുസ്സായ [[ഗാണ്ഡീവം]] ബ്രഹ്മസൃഷ്ടിയാണ്.
ഇതുകൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ് അധിദേവതയായി വരുന്ന  [[ബ്രഹ്മാസ്ത്രം]], [[ബ്രഹ്മശിരസ്സ്]], ബ്രഹ്മദണ്ഡം തുടങ്ങിയ ദിവ്യായുധങ്ങളുമുണ്ട്.

== മറ്റ് ലിങ്കുകൾ ==
* [http://pushkarsafari.com/brahma.html The Only Temple of Lord Brahma in The World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526103703/http://pushkarsafari.com/brahma.html |date=2007-05-26 }} (pushkarsafari.com)
* [http://www.crystalrivers.com/poetry/brahma.html Contemplation of Brahma - The creative power of the Infinite] (crystalrivers.com)
* [http://brahmasamhita.com/5/1/en1 The Brahma-Samhita - Prayers of Lord Brahma at the start of creation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210003548/http://brahmasamhita.com/5/1/en1 |date=2009-12-10 }} (Brahmasamhita.com)
* [http://www.vedabase.net/sb/3/9/en1 Brahma's Prayers for Creative Energy from the Bhagavata Purana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091111131559/http://vedabase.net/sb/3/9/en1 |date=2009-11-11 }} (vedabase.net)
* [http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm Weekly podcast on Vedic Chanting and Vedic Mythology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127000537/http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm |date=2007-01-27 }} (puja.net)
* [http://vishwakarma.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=9 Son of Brahma - Vishwakarma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928071452/http://vishwakarma.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=9 |date=2007-09-28 }} (vishwakarma.org)
* [http://surinusgaonkarsays.sulekha.com/blog/post/2007/01/why-lord-brahma-is-not-worshiped-.htm Why Lord Brahma is not worshiped] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070506102144/http://surinusgaonkarsays.sulekha.com/blog/post/2007/01/why-lord-brahma-is-not-worshiped-.htm |date=2007-05-06 }} (surinusgaonkarsays.sulekha.com)

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
{{Hinduism-stub}}
{{ഹിന്ദു ദൈവങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:ത്രിമൂർത്തികൾ]]</text>
      <sha1>7zrqt62ureromcf8hkkq8l9wcq5y4j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുമളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11135</id>
    <revision>
      <id>4647098</id>
      <parentid>4626724</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T04:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15163" sha1="fxs5f0mj9dbissrx62pir6gn7bjh9bc" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = Kumily
| other_name                      = &lt;!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --&gt;
| settlement_type                 = town
| image_skyline                   = Tea Estate.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = Tea plantations at Kumily
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|9|37|0|N|77|9|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|India}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[Kerala]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Idukki]]
| subdivision_type3               = [[Taluks of Kerala|Taluk]]
| subdivision_name3               = [[Peerumedu taluk|Peerumedu]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = Thekkady tourist spot
| government_type                 = [[Panchayati raj (India)]]
| governing_body                  = Kumily Grama Panchayat
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 816.73
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 880
| population_total                = 35,915
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|title = ഇടുക്കി ജില്ലയുടെ അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങൾ &amp;#124; Deparyment of Panchayats}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|Malayalam]], English&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Kerala Official Language (Legislation) Act, 1969 |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911111246/http://www.lawsofindia.org/pdf/kerala/1969/1969KERALA7.pdf|url-status=usurped|archive-date=11 September 2014}}&lt;/ref&gt;
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 685509
| area_code                       = 04869
| blank1_name_sec1                = Nearest City
| blank1_info_sec1                = [[Kattappana]], [[Nedumkandam]],  [[Kottayam]]
| website                         = 
| footnotes                       = 
| official_name                   = 
}}
{{OSM Location map|zoom=10|width=275|height=400|mark-title1=Kumily|label1=Kumily|label-pos1=}}[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] ഒരു റവന്യൂ ഗ്രാമവും ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുമാണ് '''കുമളി'''. [[തേക്കടി]], [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ കടുവാ സങ്കേതം]] എന്നിവയുടെ സമീപമുള്ള ഏലം കുന്നുകളിലെ ഒരു പട്ടണവും വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രവുമാണ് ഇത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/periyar/thekkady-name.php|title=Name, ambience and other details}}&lt;/ref&gt; തമിഴ്നാടിനോട് ചേർന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ഒരു അതിർത്തി പട്ടണമാണ് കുമളി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/periyar/kumily-plantation-town-thekkady.php|title=Kumily - the plantation town|access-date=8 February 2024|publisher=Department of Tourism, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;   

== പേരിന്റെ ഉത്ഭവം ==
കുമിൾ എന്ന പേര് തമിഴ്/മലയാളം പദമായ കുമിളിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത് (തമിഴ്ഃ കുമിൾ) (മലയാളംഃ കുമിൽ) അതായത് &quot;കുമിള&quot; അല്ലെങ്കിൽ &quot;നീരുറവ&quot;, ഇത് ഏലയ്ക്ക കുന്നുകളിലെ പ്രകൃതിദത്ത ജലസ്രോതസ്സുകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ]] ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള പീരുമേട് മലനിരകളുടെ ഭാഗമായി ചരിത്രപരമായി ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=269Kumilyvillageoffice|title=Kumily Village Office|access-date=2025-11-07|website=Revenue Department, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
കുമളിയുടെ വികസനം ആരംഭിച്ചത് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യത്തിൻ കീഴിൽ തോട്ടക്കൃഷിക്ക് ഇവിടെയുള്ള വനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തതോടെയാണ്. മധ്യകേരളത്തിൽ നിന്നും തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്നുമുള്ള കുടിയേറ്റക്കാരെ ഏലം, തേയില, റബ്ബർ എന്നിവ കൃഷി ചെയ്യുന്നതിനായി ഇവിടെ പുനരധിവസിപ്പിച്ചു. വന്യജീവികളുടെ ആക്രമണം, [[മലമ്പനി|മലേറിയ]] തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിലും ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു പ്രധാന സുഗന്ധവ്യഞ്ജന കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നതിന് ഈ കുടിയേറ്റം സഹായിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://idukki.nic.in/en/history/|title=History|access-date=2025-11-07|website=District Idukki, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;

1940-1950 കാലഘട്ടത്തിൽ യുദ്ധാനന്തര കാർഷിക വിപുലീകരണത്തിനിടയിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് ഗണ്യമായ കുടിയേറ്റം നടന്നു. 1947ൽ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം 1949ൽ കുമളി [[തിരു-കൊച്ചി|തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി]] സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി. 1956 നവംബർ 1 ന് കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകരിച്ചതോടെ, 1974 ജനുവരി 26 ന്  ഇടുക്കി ജില്ല രൂപീകരിച്ചതിനുശേഷം ഇടുക്കി ജില്ലയിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ് നേരത്തേയുണ്ടായിരുന്ന [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിൽ]] ഈ പ്രദേശം ഉൾപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://idukki.nic.in/en/history/|title=History|access-date=2025-11-07|website=District Idukki, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;

1950-ൽ [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ വന്യജീവി സങ്കേതം]] സ്ഥാപിച്ചു (1978-ൽ കടുവാ സങ്കേതമായി വിജ്ഞാപനം ചെയ്യപ്പെട്ടു). തുടർന്ന് ഈ പ്രദേശത്തെ പാരിസ്ഥിതിക സംരക്ഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും കൂടുതൽ വനനശീകരണം പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ ഇവിടത്തെ പ്രധാന വരുമാനം പരിസ്ഥിതി ടൂറിസത്തിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://spb.kerala.gov.in/sites/default/files/2024-02/ER_English_Vol_1_2023.pdf|title=Economic Review 2023|access-date=2025-11-07|date=2023|publisher=Kerala State Planning Board|page=147}}&lt;/ref&gt; 1980കളോടെ കുമളി പെരിയാർ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന സന്ദർശകരുടെ കവാടമായി മാറി, ചില തോട്ടം തൊഴിലാളികളുടെ താമസസ്ഥങ്ങൾക്ക് പകരം ഹോംസ്റ്റേകളും സുഗന്ധവ്യഞ്ജന കടകളും ഇവിടെ വ്യാപിച്ചു.

കുമളി, തേക്കടി തുടങ്ങിയ റവന്യൂ ഗ്രാമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 1994 ലെ കേരള പഞ്ചായത്ത് രാജ് നിയമപ്രകാരം [[കുമിളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] രൂപീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1034|title=Kumily Grama Panchayat|access-date=2025-11-07|website=Local Self Government Department, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt; 2023 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, കേരളത്തിനും തമിഴ്നാടിനും ഇടയിൽ വ്യാപാരവും വിനോദസഞ്ചാരവും സുഗമമാക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന അതിർത്തി പട്ടണമായി ഇത് തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://village.kerala.gov.in/Office_websites/about_village.php?nm=269Kumilyvillageoffice|title=Kumily Village Office|access-date=2025-11-07|website=Revenue Department, Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കുമളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ജനസംഖ്യ 35,915 ആണ്, കൂടാതെ കുമളി റവന്യൂ ഗ്രാമത്തിലെ ജനസംഖ്യ 30,276 (15,162 പുരുഷന്മാരും 15,114 സ്ത്രീകളും) ആണ്, ഇവിടെ  7,404 കുടുംബങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1049|title=ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ജനസംഖ്യ വിവരങ്ങൾ {{!}} Deparyment of Panchayats|access-date=2025-11-26|website=dop.lsgkerala.gov.in|archive-date=2023-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230615182523/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1049|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ശരാശരി ലിംഗാനുപാതം സംസ്ഥാന ശരാശരിയേക്കാൾ അൽപ്പം കുറവാണ് (997 ഉം 1084 ഉം). ജനസംഖ്യയുടെ 10.3% 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. കുമളിയുടെ ശരാശരി സാക്ഷരത 90.5% ആയിരുന്നു, ഇത് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 94% നേക്കാൾ കുറവാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kerala |first=Directorate of Census Operations |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3209_PART_B_IDUKKI.pdf |title=District Census Handbook, Idukki |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |location=Thiruvananthapuram |page=70,71 |access-date=14 July 2020}}&lt;/ref&gt;

== ഗതാഗതം ==
കുമളി പട്ടണത്തിലൂടെ രണ്ട് ദേശീയപാതകൾ കടന്നുപോകുന്നു.  [[ദേശീയപാത 183 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയ പാത 183]], ദേശീയ പാത 185 എന്നിവയാണവ. കേരളത്തിലെയും [[തമിഴ്‌നാട്|തമിഴ്നാട്]] നിരവധി പട്ടണങ്ങളിലേക്ക് നിരവധി വ്യത്യസ്ത ബസുകൾ കുമളി വഴി കടന്നു പോകുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:122&quot;&gt;{{Cite web|url=http://egazette.nic.in/WriteReadData/2014/158838.pdf|title=New highways notification dated March, 2014|access-date=16 July 2018|website=[[The Gazette of India]] - [[Ministry of Road Transport and Highways]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://onlineksrtcswift.com/route|title=KSRTC-SWIFT {{!}} ENTE KSRTC Neo-oprs {{!}} KSRTC SWIFT Buses Online Reservation|access-date=2025-11-26|website=onlineksrtcswift.com}}&lt;/ref&gt;

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ 60 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള തേനിയിലാണ്. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം 120 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[മധുര|മധുരയിലാണ്]].&amp;nbsp;

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:Peermade-taluk_(15).JPG|[[ദേശീയപാത 183 (ഇന്ത്യ)|National Highway 183]] runs through the downtown Kumily in 2006
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[തേക്കടി]]
* [[വാഗമൺ]]
* [[വണ്ടിപ്പെരിയാർ|വണ്ടിപെരിയാർ]]
* [[പെരിയാർ]]
* [[ഗവി]]
* [[കാൽവരിമൗണ്ട്|കൽവരി പർവ്വതം]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}{{Commons category|Kumily}}{{ഇടുക്കി ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with short description]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>fxs5f0mj9dbissrx62pir6gn7bjh9bc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജയറാം പടിക്കൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13276</id>
    <revision>
      <id>4647111</id>
      <parentid>4547906</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4647111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17068" sha1="ftkkfqobfc6nkmw70snq2kor7mwwyg5" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Jayaram padikkal}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             =   ജയറാം പടിക്കൽ
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി(റിട്ട.) (1993-1994)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date       = 1937 മെയ് 1
| birth_place =പെരുവമ്പ, പാലക്കാട് ജില്ല 
| death_date       = {{death date and age|1997|07|15|1937|05|01|mf=yes}}
| nickname         = 
| badgenumber      = 1960 ബാച്ച്  
| death_place      = എറണാകുളം
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = മീന പടിക്കൽ
| children         = രാകേഷ് 
| parents          = 
| religion         = 
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1960-1994
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
'''ജയറാം പടിക്കൽ [[ഐ.പി.എസ്‌]] (1937-1997)''' [[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിൽ]] നിന്ന് ഡി.ജി.പി. ([[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ്‌ പോലീസ്‌]]) സ്ഥാനത്തു നിന്ന് വിരമിച്ച ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്‌. [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ]] പെരുവമ്പ്‌ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച ജയറാം പടിക്കൽ മുംബൈയിലെ ഗ്രാൻഡ്‌ കോളേജിൽ എം.ബി.ബി.എസ്സിന്‌ ചേർന്നു. ഇതിനിടയിൽ [[സിവിൽ സർവീസ്‌]] പരീക്ഷയിൽ വിജയിക്കുകയും, ഐ.പി.എസ്‌. സ്ഥാനം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. കേരള കേഡറിൽ നിയമിതനായ പടിക്കൽ ബ്രിട്ടനിലെ അതി പ്രശസ്തമായ '[[സ്കോട്ട്‌ലാൻഡ്‌ യാർഡ്‌]]' എന്ന കുറ്റാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിൽ പരിശീലനം ലഭിച്ച ആളാണ്.

ജയറാം പടിക്കൽ '[[കോർപ്പൊറേഷൻ കേസ്‌]]', '[[രജനി കേസ്‌]]' തുടങ്ങിയ തെളിയിക്കുന്നതിൽ മുഖ്യമായ പങ്ക്‌ വഹിച്ചു എങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ ഇച്ഛ പ്രകാരം നിരവധി നിയമവിരുദ്ധമായ പ്രവർത്തികളും ചെയ്ത വ്യക്തിയാണെന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[https://keralabookstore.com/book/jayaram-padikkalinte-crime-diary/19756/ ജയറാം പടിക്കലിൻ്റെ ക്രൈം ഡയറി]&lt;/ref&gt;
== ജീവിതരേഖ ==
പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ പെരുവമ്പ എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ആർമി ഓഫീസറായിരുന്ന ആണ്ടയാൽ വിശ്വനാഥൻ്റെയും കുഞ്ഞിലക്ഷ്മിയുടേയും
മകനായി 1937 മെയ് ഒന്നിന് ജനനം.
പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം
എംബിബിഎസ് കോഴ്സ് ചെയ്തെങ്കിലും 
പിന്നീട് അതുപേക്ഷിച്ച് സിവിൽ സർവീസിൽ
ചേർന്നു. 1960 ബാച്ച് 
ഐപിഎസ് ഓഫീസറായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതമാരംഭിച്ച പടിക്കൽ പിന്നീട്
പ്രശസ്തനാവുന്നത് 1975-ൽ
ഇന്ദിര ഗാന്ധി അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോഴാണ്.

1970 മുതൽ 1977 വരെ നിലവിലിരുന്ന 
അച്യുതമേനോൻ മന്ത്രിസഭയിലെ
ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന
കെ കരുണാകരൻ്റെ വിശ്വസ്ഥനായാണ്
പടിക്കൽ അക്കാലത്ത് അറിയപ്പെടുന്നത്.

1975-ൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിയായിരിക്കെ നടന്ന കായണ്ണ 
പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണം
അന്വേഷിച്ച പടിക്കൽ നക്സലിസം കണ്ടെത്തുകയും നക്സൽ പ്രവർത്തകരെ 
മുഴുവൻ അന്വേഷിച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു
കക്കയം ഡാമിന് അടുത്തുള്ള 
ഗവ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ ക്രൂരമായ 
പീഡനത്തിന് ഇരയാക്കുകയും ചെയ്തു.

1976-ൽ ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്
ഡിഐജിയായിരുന്ന പടിക്കൽ
കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന രാജനെ
നക്സലിസത്തിൻ്റെ പേരിൽ   
അറസ്റ്റ് ചെയ്തു കക്കയത്ത് എത്തിച്ച്
ഉരുട്ടി കൊന്ന കേസ് കുപ്രസിദ്ധമാണ്.

1977-ൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ 
പിൻവലിച്ചതോടെ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഐപിഎസ് ഓഫീസറായി മാറിയ പടിക്കൽ 1982-ൽ സീനിയർ ഡി.ഐ.ജിയായിരുന്നു.

ആക്കാലത്ത് സംസ്ഥാനത്തെ പ്രായം കുറഞ്ഞ ഡി.ഐ.ജി
ഉദ്യേഗസ്ഥനായി പ്രശസ്തനായ
പടിക്കൽ 1982 മുതൽ 1987 വരെ
സംസ്ഥാന മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന 
കെ കരുണാകരൻ്റെ വിശ്വസ്ഥനായി
1985-ൽ ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ റാങ്കിൽ
ഉന്നത പദവികളിൽ ഇരുന്നെങ്കിലും
1987-ൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ 
നായനാർ സർക്കാർ പ്രധാന പദവികളിലൊന്നിലും പടിക്കലിനെ നിയമിച്ചില്ല. 

പിന്നീട് 1991-ൽ 
കെ കരുണാകരൻ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രിയായതോടെയാണ് 1993-ൽ
പടിക്കൽ ഡിജിപിയായത്.
1994 ഏപ്രിൽ 30-ന്
34 വർഷത്തെ 
ഐ.പി.എസ് ജീവിതത്തിന് ഒടുവിൽ 
57-മത്തെ വയസിൽ 
സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://www.samakalikamalayalam.com/premium/archives/archive-jayaram-padikkals-life-sketch ജയറാം പടിക്കലിൻ്റെ ജീവിതരേഖ]&lt;/ref&gt;

== മരണം ==
1994-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം
ഭയത്തോടെയാണ് പടിക്കൽ ജീവിച്ചിരുന്നത്.
അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് താൻ ചെയ്ത
ക്രൂരകൃത്യങ്ങൾ മാനസികമായി കുറ്റബോധമായി മാറിയതിനെ തുടർന്ന്
തികഞ്ഞ മദ്യപാനിയായി ജീവിച്ച 
പടിക്കലിനെ 1997 ജൂലൈയിൽ ഒരു സംഘം ആളുകൾ മർദ്ദിച്ച് അവശനാക്കിയതിനെ 
തുടർന്ന് ചികിത്സയിൽ തുടരവെ
1997 ജൂലൈ 15ന് അന്തരിച്ചു.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
അദ്ദേഹം കുപ്രസിദ്ധി ആർജ്ജിച്ചത്‌ ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി കൊണ്ടു വന്ന [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥ]] കാലഘട്ടത്തിൽ ആണ്‌. കേരള പോലീസ്‌ [[ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്‌]] വിഭാഗം [[ഡി.ഐ.ജി.]] ആയിരുന്നു അക്കാലാത്ത്  ജയറാം പടിക്കൽ. അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്കെതിരെയുള്ള എതിർപ്പുകളെ അമർച്ച ചെയ്യുക എന്ന ഉത്തരവാദിത്തം അക്കാലത്തെ ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന കെ.കരുണാകരൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയത് ജയറാം പടിക്കലിനെയായിരുന്നു. ഇതിനായി നിയമവിരുദ്ധമായ മർദ്ദനക്യാമ്പുകൾ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.{{FACT}} കോഴിക്കോട് ആർ.ഇ.സി(ഇപ്പോൾ എൻ.ഐ.ടി) വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന രാജൻ കക്കയത്തെ ക്യാമ്പിലെ മനുഷ്യത്വഹീനമായ മർദ്ദനത്തെ തുടർന്നാണ് കൊല്ലപ്പെട്ടത്.{{FACT}} സാഡിസത്തിന്റെയും നിയമവിരുദ്ധതയുടെയും സങ്കേതങ്ങളായ അടിയന്തരാവസ്ഥാ കാലത്തെ പോലീസ് ക്യാമ്പുകൾ വ്യാപകമായ വിമർശനത്തിനു വഴിയൊരുക്കിയിരുന്നു. [[നക്സലൈറ്റ്]] പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ധാരാളം രഹസ്യപ്പോലീസുകാരെ നുഴഞ്ഞു കയറാൻ സാധിച്ചു എന്ന് പടിക്കൽ പിൽക്കാലത്ത്‌ പറഞ്ഞിരുന്നു.
=== രാജൻ കേസ് ===
{{പ്രധാന ലേഖനം|രാജൻ കേസ്}}
[[കായണ്ണ പോലീസ്‌ സ്റ്റേഷൻ അക്രമണം]] അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കോഴിക്കോട്‌ ആർ.ഇ.സി. വിദ്യാർത്ഥിയായ രാജനെ പോലീസ്‌ ഹോസ്റ്റലിൽ നിന്ന് കസ്റ്റഡിയിൽ എടുത്തിരുന്നു. ഇയാളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനായി [[കക്കയം ക്യാമ്പ്|കക്കയം ഡാമിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ക്യാമ്പിലേക്കാണ്‌]] കൊണ്ടു പോയത്‌. അവിടെ വെച്ചു നടന്ന കഠിനമായ മർദ്ദനത്തെ തുടർന്ന് രാജൻ മരിച്ചു.{{FACT}} നക്സലൈറ്റ്‌ അനുഭാവിയായിരുന്ന രാജന്‌ കായണ്ണ സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.{{FACT}} ക്രൈം ബ്രാഞ്ചിൽ പ്രത്യേകം നിയമിതനായ പേരാമ്പ്ര പോലീസ്‌ സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർ [[പുലിക്കോടൻ നാരായണൻ]] ആണ്‌ മർദ്ദനത്തിന്‌ നേത്രത്വം കൊടുത്തത്‌.{{FACT}} ഈ ഓഫീസറുടെ കൂടെ, ജയറാം പടിക്കലും പ്രതി സ്ഥാനത്തു വരുന്ന ഒരു കൊല ക്കേസ്‌ എടുത്തിരുന്നു, തെളിവുകളുടെ അഭാവത്തിൽ (പ്രധാനമായും രാജന്റെ ജഡം കിട്ടാതെ പോയത്‌) പൊലീസ്‌ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കോടതി വെറുതെ വിട്ടു.
=== നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ ===
{{പ്രധാന ലേഖനം|നവാബ് രാജേന്ദ്രൻ}}
[[നവാബ്‌ രാജേന്ദ്രൻ]] എന്ന പത്ര പ്രവർത്തകനെ മർദ്ദിച്ചു ഒതുക്കിയതിൽ ഈ ഓഫീസർ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ചു. [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ.കരുണാകരന്റെ]] രാഷ്ട്രീയ ഭാവി എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാക്കാവുന്ന ചില കത്തിടപാടുകൾ നവാബ്‌ രാജേന്ദ്രന്റെ കൈവശം ലഭിച്ചു.   'നവാബ്‌' എന്ന പത്രം നടത്തിയിരുന്ന രാജേന്ദ്രൻ ഈ കത്തുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ കരുണാകരൻ ജയറാം പടിക്കലിന്റെ സഹായം തേടി. ഈ സംഭവത്തെ കുറിച്ച്‌ വിശദമായി നവാബ്‌ രാജേന്ദ്രന്റെ ജീവചരിത്രത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്‌.

രാജേന്ദ്രന്റെ രീതികൾ സൂക്ഷമമായി നിരീക്ഷിച്ച പടിക്കൽ, രാജേന്ദ്രനെ മദ്യപിപിച്ചാൽ വിവരങ്ങൾ കിട്ടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്‌ എന്നു മനസ്സിലാക്കി. അപ്രകാരം തന്നെ [[തൃശൂർ]] പട്ടണത്തിൽ വെച്ച്‌ നവാബ്‌ രാജേന്ദ്രനെ കാണുകയും, അയാൾക്ക്‌ ഒരു മദ്യ സൽക്കാരം കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. അതിന്റെ ഒടുവിൽ ആയി, കത്തുകൾ പടിക്കൽ കൈവശം ആക്കി അതു നശിപ്പിച്ചു കളഞ്ഞു. തികച്ചും അധാർമ്മികവും, നിയമവിരുദ്ധവും ആയ ഈ പ്രവൃത്തിയെപ്പറ്റി പടിക്കൽ പിന്നീട്‌ പശ്ചാത്തപിച്ചിരുന്നു.

പോലീസ് സേനയിൽ നിന്നും വിരമിച്ച ശേഷം , എറണാകുളം നോർത്ത് റെയിൽവേ സ്റ്റെഷനിൽ നിന്നും എറണാകുളം നോർത്തിൽ തന്നെയുള്ള സ്വ ഭവനത്തിലേക്ക്‌ പോകുന്ന വഴി അദ്ദേഹത്തെ ചില അജ്ഞാതർ കഠിനമായി മർദിക്കുകയുണ്ടായി. തുടർന്ന് രോഗബാധിതനായ  ജയറാം പടിക്കൽ [[1997]]-ൽ അന്തരിച്ചു.
== അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച വർഷം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം: 1997-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]</text>
      <sha1>ftkkfqobfc6nkmw70snq2kor7mwwyg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഹാബലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17687</id>
    <revision>
      <id>4647064</id>
      <parentid>4580881</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39472-81</username>
        <id>220310</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30844" sha1="o0ht20fid1wjqlwcd0107fvel2y54e0" xml:space="preserve">{{ToDisambig|വാക്ക്=ഓണത്തപ്പൻ}}
{{prettyurl|Mahabali}}
[[Image:033-vamana.jpg|thumb|right|250px|[[വാമനൻ|വാമനനും]] മഹാബലിയും, ഒരു എണ്ണച്ചായ ചിത്രം]]
[[Image:Vamana1.jpg|thumb|250px|അവതാരമെടുത്ത വാമനൻ മഹാബലിയെ പാതാളത്തിലേക്ക് ചവിട്ടി താഴ്ത്തുന്നു]]

ഹിന്ദുപുരാണത്തിലെ ശക്തനായ ഒരു അസുര [[രാജാവ്|രാജാവാണ്]] '''മഹാബലി'''. '''മാവേലി''' എന്നും കേരളീയർ വിളിക്കുന്നു. (ഇംഗ്ലീഷിൽ:Mahabali, Maveli). കേരളീയരുടെ സംസ്ഥാനോത്സവമായ [[ഓണം]] കൊണ്ടാടുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കാണ്‌ എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലും പുരാണങ്ങളിലും പരാമർശിതനായ ദൈത്യരാജാവാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ മഹാബലി എന്നും വിശ്വസിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്.  കേരളത്തിലെ [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാക്കന്മാരുടെ]] കീഴിൽ കൊങ്ങുനാട്ടിലെ അമരാവതി തീരത്തെ കരവൂരിൽ വാണിരുന്നവരത്രേ [[കൊങ്കിളം കോവരചർ]]. ഇവരാണ് മഹാബലിവംശജർ എന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ വാദിക്കുന്നുണ്ട്. {{Ref|Maveli}} ഈ വംശത്തിൽ പെട്ടതും തൃക്കാക്കര ആസ്ഥാനമാക്കിയിരുന്നതുമായ മഹാനായ ഒരു ചേരരാജാവാണ് മഹാബലി എന്ന് ഐതിഹ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിഹാസ പുരാണങ്ങളിലെ കഥാപാത്രമായ ദൈത്യരാജാവായ ബലിയും നാടോടി ആരാധനാ സമ്പ്രദായങ്ങൾക്ക് പാത്രമായ ബലിരാജ്യത്തിലെ ബലിയും ഒരേ വ്യക്തി തന്നെയാണൊ എന്നതും ഗവേഷണ വിധേയമാക്കിയിട്ടുള്ള വിഷയങ്ങൾ ആണ്‌.രണ്ടും രണ്ടാണെന്നാണ്‌ വിലയിരുത്തൽ. മഹാബലി ചേരവംശസ്ഥാപകനും തൃക്കാക്കര തലസ്ഥാനമാക്കി കേരളം വാണ ചക്രവർത്തിയാണ് എന്ന് ഐതിഹ്യത്തിന് അടിസ്ഥാനമുണ്ട് എന്നാണ് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ വാദിക്കുന്നത്. &lt;ref name=history&gt; {{cite book |last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ തൃശൂർ ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= [[തൃശൂർ]]‍|isbn= 81-7690-051-6}} &lt;/ref&gt; കേരളത്തിലെ തികച്ചും ദ്രാവിഡരീതിയിലുള്ള [[ഓണം|ഓണാഘോഷം]] തന്നെ അതിനായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. തലസ്ഥാനമായിരുന്ന കരവൂർ - കരൂർക്കരയാണ് തൃക്കാക്കാക്കരയായതെന്നും കാൽക്കരൈ നാടാണ് തൃക്കാക്കരയായതെന്നും ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ വിഭിന്ന അഭിപ്രായം ഉണ്ട്. &lt;ref name=history&gt; {{cite book |last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ തൃശൂർ ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= [[തൃശൂർ]]‍|isbn= 81-7690-051-6}} &lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
മഹാബലി എന്ന വാക്കിനർത്ഥം 'വലിയ ത്യാഗം' ചെയ്‌തവൻ എന്നാണ്‌. ബലിയുടേയും ബാണന്റെയും പരമ്പരക്കാരായിരുന്നു രണ്ടാം ആദി ചേരന്മാർ (ഒന്നാം ചേര സാമ്രാജ്യം) എന്ന് സംഘം കൃതികളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം &lt;ref name=history&gt; {{cite book |last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ തൃശൂർ ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= [[തൃശൂർ]]‍|isbn= 81-7690-051-6}} &lt;/ref&gt; മഹാബലിയെ പിൽക്കാല ചേരരാജാക്കന്മാർ ഒരു ബിരുദമായി സ്വീകരിക്കുകയായിരുന്നു. മഹാബലി എന്നത് ലോപിച്ചാണ് മാവേലിയായത്. എന്നാൽ ശക്തിയുള്ളവൻ അഥവാ ബലവാൻ എന്നർത്ഥമുള്ള സംസ്കൃതപദമായ ബലിൻ എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ബലി എന്ന വാക്ക് നിഷ്പന്നമായത് എന്നും അതാണ്‌ മുസ്ലീം സന്യാസിമാർക്ക് വരെ മഹാബലി എന്ന പേർ വാരാൻ കാരണം എന്ന് ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. മഹാഭാരതത്തിലും പുരാണങ്ങളിലും നാടോടിക്കഥകളിലും പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുള്ള ബലികൾ വ്യത്യസ്തരാണ്‌ എങ്കിലും അവക്ക് തമ്മിൽ സുപ്രധാനമായ സമാനതകൾ കാണുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ പച്ചമലയാളപദമായ മാവേലിയുടെ അർത്ഥം മഹത്തായ കോട്ട അഥവാ വേലി എന്നാണ്. വലിയ കോട്ടയുടെ ഉടമകളായ ചേരരാജാക്കന്മാർക്കു മാവേലി എന്നും അവരുടെ രാജ്യത്തെ മാവേലിക്കര എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു.  

== പുരാണങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ==
[[ഋഗ്വേദം|ഋഗ്വേദത്തിലും]] [[ബ്രാഹ്മണം|ബ്രാഹ്മണങ്ങളിലും]] കാണുന്ന വാമനപരാമർശങ്ങലിലെങ്ങും ബലി എന്ന [[അസുരൻ|അസുരരാജാവിനെക്കുറിച്ച്]] പരാമർശമില്ല. ഇവയിൽ വാമനന്റെ എതിരാളിയായ അസുരന്മാർക്ക് ഒരു നേതാവോ രാജാവോ ഉണ്ടായിരുന്നതായും പ്രസ്താവിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ വളരെക്കാലശേഷം രചിക്കപ്പെട്ട [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] മാത്രമാണ്‌ ബലി എന്ന അസുരരാജാവ് ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.   &lt;ref name=&quot;ravivarma&quot;&gt; {{cite book |last=രവിവർമ്മ|first=കെ.ടി. |authorlink= കെ.ടി. രവിവർമ്മ|coauthors= |title=ഋഗ്വേദം മുതൽ ഓണപ്പാട്ടുകൾ വരെ- ത്രിവിക്രമ-ബലി മിത്തിന്റെ വികാസ പരിണാമങ്ങൾ - പഠനം|year= 1993|publisher= ഡി സി ബുക്സ്.|location= കോട്ടയം|isbn=81-264-0329-2 }} &lt;/ref&gt; ബലി ചാതുർവർണ്ണ്യവ്യവസ്ഥക്ക് എതിരായിരുന്നു എന്ന് മഹാഭാരതത്തിൽ സൂചനയുണ്ട്. ചില പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അശോക ചക്രവർത്തിയെയാണ്‌ ബ്രാഹ്മണർ ബലി സമാനനായി കണ്ടിരുന്നത്. ബുദ്ധമതത്തിന്റെ പ്രചാരണം വഴി ബ്രാഹ്മണർക്ക് അധഃപതനത്തിന്‌ വഴിയൊരുക്കിയ അശോകനെ അവർക്ക് പുച്ഛമായിരുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാണ്‌. ദൈവനാം പ്രിയൻ എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നതും ബ്രാഹ്മണരുടെ അപ്രീതിക്ക് പാത്രമായി. മഹാഭാരതത്തിൽ ബലി രാജാവ് തത്ത്വജ്ഞാനിയായിരുന്നു എന്ന സൂചന അശോക ചക്രവർത്തിയുടേതിനു തുലനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്‌. എന്നാൽ ഈ താരതമ്യമെല്ലാം ബലിയുടെസ്വഭാവചിത്രീകരണത്തിൽ മാത്രമാണ്‌.

[[ചിത്രം:മൈത്രെയബുദ്ധൻ.jpg|thumb|[[മൈത്രേയബുദ്ധൻ]], മഹാബലിയുടെ രൂപം മൈത്രേയബുദ്ധനെ അനുകരിച്ചാണ്‌ എന്ന് ചിലർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു]]

== പുരാണങ്ങളിലെ ബലി ==
വാമന-ബലി കഥയുടെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മായ വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നത് പുരാണങ്ങളിൽ നിന്നാണ്‌. ചെറുതും വലുതുമായ മുപ്പതോളം ആഖ്യാനങ്ങൾ പുരാണങ്ങളിൽ ഉണ്ട്. മഹാഭാരതത്തിലെ ബലിയേക്കാൾ വ്യത്യസ്തനാണ്‌ പുരാണങ്ങളിലെ ബലി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം പശ്ചിമേന്ത്യയിലാണ്‌. സുരാഷ്ട്രദേശത്തിൽ വസ്ത്രാപഥത്തിലായിരുന്നു തലസ്ഥാനമെന്നും നർമ്മദാ നദീതീരത്ത് യാഗം നടത്തിയെന്നും ഭൂരിപക്ഷം പുരാണങ്ങളിൽ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. പുരാണങ്ങളിലെ ബലി ബ്രാഹ്മണരുടെ ആശ്രിതനാണ്‌ എന്നാൽ മഹാഭാരതത്തിലെ ബലി ബ്രാഹ്മണ വിരോധിയാണ്‌. സ്കന്ദ, ബ്രഹ്മ, പദ്മ, വാമന, നാരദ, ഭാഗവത പുരാണങ്ങളിലാണ്‌ നീണ്ട ആഖ്യാനങ്ങൾ ഉള്ളത്.

പുരാണങ്ങളിലെ വാമന-ബലി പരാമർശങ്ങൾ ഉള്ള ഭാഗങ്ങൾ പട്ടികയായി കൊടുത്തിരിക്കുന്നു.  


{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! പുരാണം
! ഖണ്ഡം/ഭാഗം
! അദ്ധ്യായം
|-
| അഗ്നിപുരാണം 
| -
| 41
|-
| അഗ്നിപുരാണം
| -
| 248-256
|-
| കൂർമ്മപുരാണം
| I
| 16
|-
| നാരദ പുരാണം 
| I
| 10, 11
|-
| ഭവിഷ്യപുരാണം
| IV
| 76
|-
| ഭാഗവതപുരാണം
| II
| 7
|-
| ഭാഗവതപുരാണം
| V
| 24
|-
| ഭാഗവതപുരാണം
| VIII
| 6-11
|-
| ഭാഗവതപുരാണം
| VIII
| 15-23
|-
| ബ്രഹ്മപുരാണം
| -
| 73
|-
| ബ്രഹ്മപുരാണം
| -
| 213
|-
| ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം
| II
| 73
|-
| പദ്മപുരാണം
| സൃഷ്ടി
| 25
|-
| പദ്മപുരാണം
| ഉത്തര-
| 266-267
|-
| മത്സ്യപുരാണം
| -
| 244-246
|-
| വാമനപുരാണം
| -
| 23-31
|-
| വാമനപുരാണം
| -
| 74-78
|-
| വാമനപുരാണം
| 
| 89-95
|-
| വായുപുരാണം
| II
| 36
|-
| വായുപുരാണം
| II
| 98
|-
| സ്കന്ദപുരാണം
| I
| 1
|-
| സ്കന്ദപുരാണം
| V
| 1
|-
| സ്കന്ദപുരാണം
| VII
| 2
|-
| സ്കന്ദപുരാണം
| VII
| 4
|-
| ഹരിവംശം
| -
| 41
|-
| ഹരിവംശം
| -
| 248-256
|-
|}

== ഐതിഹ്യങ്ങൾ ==
ബലിയെയും വാമനനെയും പറ്റി നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതിൽ പ്രധാനപെട്ട ഒന്നാണ് ഭാഗവതത്തിലെ കഥ. 
കശ്യപ പ്രജാപതിയുടെ വംശത്തിൽ പരമ ഭക്തനായ പ്രഹ്ലാദൻ്റെ പുത്രനായ വിരോചനൻ്റെ മകനായിട്ടാണ് മഹാബലി (ഇന്ദ്രസേനൻ) പിറന്നത്. ദേവന്മാരെപ്പോലും 
അസൂയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു ശിവഭക്തൻ കൂടിയായ മഹാബലിയുടെ (മാവേലിയുടെ) ഭരണകാലം. അതോടെ ബലിയുടെ രാജ്യത്ത് മഹാലക്ഷ്മി വിളയാടി. എങ്ങും എല്ലാവർക്കും സമൃദ്ധിയായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ സ്വർഗ്ഗലോകം കീഴടക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം മഹാബലിക്ക് ഉണ്ടായി. മഹാബലി സ്വർഗ്ഗലോകം ആക്രമിക്കുവാനായി ചെല്ലുകയും, ഇന്ദ്രാദിദേവന്മാർ ദേവലോകം നഷ്ടപ്പെട്ട് വേഷപ്രച്ഛന്നരായി സഞ്ചരിക്കേണ്ടി വന്നു. ദേവന്മാരുടെ ദുസ്ഥിതി കണ്ട ദേവമാതാവ് അദിതി, ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണുവിനെ കഠിന തപസ്സു ചെയ്തു പ്രത്യക്ഷനാക്കി വരം ആവശ്യപ്പെട്ടു. തൻ്റെ ഭക്തനായ മഹാബലിയുടെ അഹങ്കാരം ശമിപ്പിക്കുന്നതിനും, അദിതിമാതാവിൻ്റെ ദുഃഖമകറ്റുന്നതിനുമായി ഭഗവാൻ ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നാളിൽ വാമനാവതാരം കൈക്കൊണ്ടു. മഹാബലി 'വിശ്വജിത്ത്‌' എന്ന [[യാഗം]] ചെയ്യവേ വാമനനായി അവതാരമെടുത്ത മഹാവിഷ്ണു ഭിക്ഷയായി മൂന്നടി മണ്ണ്‌ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ചതി മനസ്സിലാക്കിയ അസുരഗുരു ശുക്രാചാര്യരുടെ വിലക്ക് വക വയ്ക്കാതെ മഹാബലി വന്നിരിക്കുന്നത് ഭഗവാൻ ആണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി മൂന്നടി മണ്ണ്‌ അളന്നെടുക്കാൻ വാമനന്‌ അനുവാദം നൽകി. ആകാശംമുട്ടെ വളർന്ന [[വാമനൻ]] തന്റെ കാൽപ്പാദം അളവുകോലാക്കി. ആദ്യത്തെ രണ്ടടിക്കു തന്നെ സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും പാതാളവും  അളന്നെടുത്തു. മൂന്നാമത്തെ അടിക്കായി സ്ഥലമില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ മഹാബലി ഭക്തിയോടെ തന്റെ ശിരസ്സ്‌ കാണിച്ചുകൊടുത്തു. സന്തുഷ്ടനായ വാമനൻ തന്റെ പാദ സ്പർശത്താൽ മഹാബലിയെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാക്കി സ്വർഗത്തേക്കാൾ സുന്ദരമായ സുതലത്തിലേക്ക് താഴ്ത്തി (ഭൂമിക്കടിയിലാണ് സുതലം). വാമനമൂർത്തിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ സ്വർഗാദികൾ ഇന്ദ്രന് തിരികെ ലഭിച്ചു. എന്നാൽ ഭഗവദ് അനുഗ്രഹത്തിന് മുൻപിൽ ഇന്ദ്രപദവിയും, ത്രിലോകങ്ങളും നിസ്സാരമാണെന്ന് ബലി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു. ബ്രഹസ്പതിയുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നിട്ടും ഇന്ദ്രന് ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാതെ പോയല്ലോ എന്ന് മഹാബലി സഹതപിക്കുന്നതായി ഭാഗവതത്തിൽ (പഞ്ചമസ്കന്ധം — അധോലോകങ്ങളുടെ വർണന) കാണാം. ആത്മസമർപ്പണം ചെയ്ത മഹാബലിയെ  സുതലലോകത്തിൻറെ ചക്രവർത്തിയാക്കി, ഭഗവാൻ തന്നെ മഹാബലിയ്ക്ക് കാവൽക്കാരനായിരിയ്ക്കും എന്ന് വരം കൊടുത്തു. അതുപ്രകാരം വാമനൻ ആയുധധാരിയായി മഹാബലിയുടെ കാവൽക്കാരനായി സുതലലോകത്തിൽ നിലകൊണ്ടു. മഹാലക്ഷ്മിയും സുതലത്തിൽ സാന്നിധ്യം ചെയ്തു. അടുത്ത മന്വന്തരത്തിൽ മഹാബലി ഇന്ദ്രനായ്ത്തീരുകയും, ഒടുവിൽ ഭഗവദ് സായൂജ്യം നേടുകയും ചെയ്യുമെന്നും ഭഗവാൻ അനുഗ്രഹിച്ചു. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണനാളിൽ തന്റെ പ്രജകളെ സന്ദർശിക്കുന്നതിന്‌ അനുവാദവും വാമനൻ മഹാബലിക്കു നൽകി. അന്ന് തന്റെ പ്രജകൾ മഹാബലിയുടെ ഭരണകാലത്തെപ്പോലെ എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തോടെയും  കാണപ്പെടുമെന്നും അനുഗ്രഹിച്ചു.

കേരളത്തിൽ ഓണത്തെപ്പറ്റി വാമൊഴിയായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു ഐതിഹ്യം ഭാഗവതകഥയിൽ നിന്ന് കാര്യമായ വ്യത്യാസങ്ങളുള്ള ഒന്നാണ്. മാവേലി ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെയാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതെന്ന് ഓണപ്പാട്ടുകളിലും കഥകളിലും പരാമർശിക്കുന്നു. ജനങ്ങൾക്ക് വിഷമങ്ങളില്ലാതിരുന്നതിനാലും കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ കുറവായിരുന്നതിനാലും അവർ ദൈവങ്ങളെ ആരാധിച്ചിരുന്നില്ല എന്നും അതിൽ അസംതൃപ്തരായ ദേവന്മാർ മഹാബലിയെ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാൻ തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതിപ്രകാരമാണ് വാമനൻ മാവേലിയെ സമീപിച്ചത് എന്നുമാണ് ഈ ഐതിഹ്യം. മൂന്നടി മണ്ണ് ചോദിച്ച് ചതിച്ച് മാവേലിയെ പാതാളത്തിലേയ്ക്ക് ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തുകയും വർഷത്തിലൊരിക്കൽ തൻ്റെ പ്രജകളെ സന്ദർശിക്കാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഈ ഐതിഹ്യം പറയുന്നത്. പുരാണങ്ങളിലൊന്നും കേരളത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള ഈ ഐതിഹ്യം പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

== മഹാബലിയും പരശുരാമനും ==

മഹാബലിയെക്കുറിച്ച് കേരളത്തിലെ വരേണ്യവർഗ്ഗത്തിന് വ്യത്യസ്തമായ വീക്ഷണം ഉണ്ടായിരുന്നതായി കാണാം. കേരളത്തിലെ ദ്രാവിഡർ വളരെ പ്രാധാന്യത്തോടെ കണ്ടിരുന്ന ബലി ആരാധന [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമന്റെ]] സഹായത്തോടെ കേരളത്തിലെത്തിയതെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർക്ക് വിഷമയമായിരുന്നു. ഡെക്കാണിൽ ബലി ആരാധനക്ക് കൂട്ടു നിൽകുകയും അതിന്‌ പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്ത അവർ കേരളത്തിലെ ബലി ആരാധനയെ പാടെ അവഗണിക്കുകയായിരുന്നു.{{തെളിവ്}} ഇതിനു കാരണം അവതാരങ്ങളിൽ ഉണ്ടായ കാല വ്യത്യാസമായിരിക്കണം എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ അവതാരമായ [[വാമനൻ]] ബലിയെ പാതാളത്തിലേക്കയച്ച ശേഷം അവതാരമെടുത്ത [[പരശുരാമൻ|പരശുരാമനാൽ]] സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതും ബ്രാഹ്മണർക്ക് ദാനം ചെയ്തതുമാണ്‌ [[കേരളം]] എന്നത് വിരോധാഭാസമായി ഭവിക്കും എന്നതാണതിന്‌ കാരണം. രണ്ട് ഐതിഹ്യങ്ങളിലും ഒരേ സമയം വിശ്വസിക്കാനുള്ള പ്രയാസം സമൂഹത്തിൽ പിളർപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചു. മഹാബലിപക്ഷക്കാരും പരശുരാമപക്ഷക്കാരും പരസ്പരം എതിർത്തു സമൂഹത്തിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു.{{തെളിവ്}} ഓണത്തപ്പനെ തൃക്കാക്കരയപ്പനാക്കാനുള്ള ശ്രമവും അതിനെതിരെയുണ്ടായ ശക്തമായ പ്രതിഷേധവും ഇതേ പശ്ചാത്തലത്തിലുയർന്നതാണ്‌. ഇത് കേരളീയ സാഹിത്യത്തിൽ വരെ പ്രതിഫലിച്ചിട്ടുണ്ട്.{{തെളിവ്}}

മഹാബലി കേരളം ഭരിച്ചിരുന്ന ചക്രവർത്തി ആണ് എന്ന് ശ്രീമദ് ഭാഗവതമോ ലഭ്യമായ മറ്റു പ്രാചീനപ്രമാണങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല;  അദ്ദേഹം ഭൂമി ഭരിച്ചിരുന്ന ചക്രവർത്തിയാണ്.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ പരശുരാമൻ സൃഷ്ടിച്ച കേരളം ഭരിച്ച ബലിയെ വാമനൻ എങ്ങിനെ ചവിട്ടിത്താഴ്‌ത്തും എന്ന ആശങ്ക അസ്ഥാനത്താണ്. (അതിനിടയിൽ ഓർമ്മിക്കേണ്ട കാര്യം, കേരളം സൃഷ്ടിക്കുകയല്ല പരശുരാമൻ ചെയ്തത് എന്നതാണ്! മറിച്ച്, കടലിലാണ്ട പ്രദേശത്തെ സമുദ്ധരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. അതുപോലെ മറ്റൊന്നുകൂടി ശ്രദ്ധേയമാണ്, ഇതുപോലെ ബലിയും വാമനനും പരശുരാമനും ഇതര അവതാരങ്ങളും പല സ്ഥലങ്ങളിലായി വ്യത്യസ്ത കല്പങ്ങളിലായി പലവട്ടം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട് എന്നതത്രേ!  അത്തരത്തിൽ ഒരുവട്ടം കേരളപ്രദേശവും ഭരിച്ചിരിക്കാം.)

ഓണാഘോഷത്തിനു നിദാനമായ കഥാവസ്തുവിലും, വരുത്തിയിട്ടുണ്ട് വ്യതിയാനം. ”ശ്രോണായാം ശ്രവണദ്വാദശ്യാം മുഹൂർത്തേ അഭിജിതി പ്രഭുഃ,” എന്നിങ്ങനെ ഭാഗവതത്തിൽ വാമനാവതാരമാണ് പരാമർശിക്കുന്നത്. ചിങ്ങമാസത്തിൽ തിരുവോണം നക്ഷത്രത്തിൽ ദ്വാദശി തിഥിയിൽ (ഉച്ചസമയത്ത്) അഭിജിത് മുഹൂർത്തത്തിലാണ് വാമനമൂർത്തിയുടെ അവതാരം. ഓണാഘോഷം വാമനജയന്തി ആഘോഷമമാണ്! ഓണത്തപ്പൻ വാമനമൂർത്തിയും!

== മാവേലിക്കര ==
[[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ]] താലൂക്കും, ഒരു മുനിസിപ്പൽ നഗരവുമാണ് [[മാവേലിക്കര]] . ആലപ്പുഴ ജില്ലയുടെ തെക്കേ അതിർത്തിയിൽ മഹത്തായ കോട്ട അഥവാ വേലി നിലനിന്നിരുന്ന നാട് എന്നർത്ഥത്തിലാണ് മാവേലിക്കര എന്ന പേരു ലഭിക്കുന്നത്. സമ്പന്നമായ ഒരു ചരിത്രം പേറുന്ന നാടാണിത്. പ്രശസ്തമായ ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചു നടക്കുന്ന കുംഭ ഭരണിയും ഇവിടെയാണ്. ചരിത്രപ്രശസ്തമായതും നിരവധി ശാസനങ്ങൾ ലഭിച്ചതുമായ കണ്ടിയൂർ ശിവക്ഷേത്രം മാവേലിക്കരയിലാണ്.

== അനുകരണങ്ങൾ ==
[[File:Maveli.JPG|thumb|മാവേലിയായി വേഷമിട്ടയാൾ]]
[[File:Stache_of_Maveli.JPG|250px|thumb|മാവേലിയുടെ പ്രതിമ]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
== കുറിപ്പുകൾ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt;
*{{Note|Maveli}} ഈ രാജകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവളും ചോളൻ നെടുങ്കിള്ളിയുടെ പത്നിയുമായ രാജ്ഞിയെപ്പറ്റി ‘മാവേലി മരുമാൻ ചീർകെഴുതിരുമകൾ എന്ന് മണിമേഖലയിൽ പരാമർശമുണ്ട്.

{{commons category|Mahabali}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളസംസ്കാരം]]
[[വർഗ്ഗം:ചിരഞ്ജീവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓണം]]</text>
      <sha1>o0ht20fid1wjqlwcd0107fvel2y54e0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരുതോങ്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19533</id>
    <revision>
      <id>4647102</id>
      <parentid>3721898</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്ഥലനാമോൽപത്തി */</comment>
      <origin>4647102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="8ivub9f86ia5wh8im7xx8m59p5h0qq8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maruthongara}}
{{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ
|സ്ഥലപ്പേർ= മരുതോങ്കര
|അപരനാമം = 
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം=ഗ്രാമം
|അക്ഷാംശം = 11.6653
|രേഖാംശം = 75.7678
|ജില്ല = കോഴിക്കോട്
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡണ്ട്
|ഭരണനേതൃത്വം =ഇന്ദിര‍
|വിസ്തീർണ്ണം =   
|ജനസംഖ്യ = 
|ജനസാന്ദ്രത =  
|Pincode/Zipcode =673513 
|TelephoneCode =  91 0496
|സമയമേഖല = UTC +5:30
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = പൂഴ, പ്രകൃതി ഭംഗി,കാട്,കനാൽ
|കുറിപ്പുകൾ=
|}}
[[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര|വടകര താലൂക്കീൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു അതിർത്തി ഗ്രാമമാണ് '''മരുതോങ്കര'''. [[ജാനകിക്കാട്]] ഇക്കോ ടൂറിസം പ്രോജക്റ്റ് ഈ പഞ്ചായത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കുറ്റ്യാടി]] പുഴയുടെ അരികിലാണ് ഈ ഗ്രാമം. [[നാദാപുരം]] നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ്  മരുതോങ്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്.
==സ്ഥലനാമോൽപത്തി==
മരുത ദേശം എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ്.

==ആരാധനാലയങ്ങൾ==

*[[മരുതോങ്കര സെന്റ് മേരീസ് ഫൊറാനാ പള്ളി]].
*[[മരുതോങ്കര ശിവ ക്ഷേത്രം]].
*മരുതോങ്കര ജുമാമസ്ജിദ് അടുക്കത്ത്
*കള്ളാട് ജുമാമസ്ജിദ്
*പശുക്കടവ് സെന്റ് തെരേസാസ് പള്ളി

== പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
*മരുതോങ്കര ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്ക്കൂൾ.
*മുള്ളൻകുന്ന് എൽ പി സ്ക്കൂൾ
*മൊയിലോത്ര എൽ പി സ്കൂൾ
*അടുക്കത്ത് എൽ പി സ്ക്കൂൾ
*കോതോട് എൽ പി സ്ക്കുൾ
*മണ്ണൂർ എൽ പി സ്കൂൾ
*മരുതോങ്കര എൽ പി സ്കൂൾ
*കള്ളാട് എൽ പി സ്കൂൾ
*കുറ്റിയാടി മുസ്ലിം യതീംഖാന അടുക്കത്ത് ക്യാമ്പസ്
*പശുക്കടവ് ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ യു പി സ്കൂൾ

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
*[http://jalanidhi.com/dpmu/kozhikode/batch2/maruthonkara/demographic.htm ജലനിധി പദ്ധതി പേജ്]
*[http://assets.wwfindia.org/downloads/january___february__2007.pdf WWF ഇന്ത്യയുടെ ലിവിങ്ങ് പ്ലാനറ്റ് റിപ്പോർട്ട്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021233217/http://assets.wwfindia.org/downloads/january___february__2007.pdf |date=2007-10-21 }}
{{kerala-geo-stub}}
{{കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
{{കോഴിക്കോട് ജില്ല}}
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]</text>
      <sha1>8ivub9f86ia5wh8im7xx8m59p5h0qq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20432</id>
    <revision>
      <id>4647099</id>
      <parentid>4575779</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39817-12</username>
        <id>220315</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഡുകൾ */</comment>
      <origin>4647099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11801" sha1="snlx3twpw9rstun1els1ct13l3lxo37" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thrippangottur Gramapanchayath}}
{{Infobox Indian Jurisdiction
|type = village
|native_name = Thrippangottur
|other_name =
|district = [[Kannur district|Kannur]]
|state_name = Kerala
|nearest_city =
|parliament_const =
|assembly_const =
|civic_agency =
|skyline =
|skyline_caption =
|latd = |latm = |lats =
|longd= |longm= |longs=
|locator_position = right
|area_total =
|area_magnitude =
|altitude =
|population_total = 27781
|population_as_of = 2001
|population_density =
|sex_ratio =
|literacy =
|area_telephone =
|postal_code =
|vehicle_code_range =
|climate=
|website=
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ]] തെക്കു ഭാഗത്തായി [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] കൂത്തുപറമ്പ് ബ്ലോക്കിൽ, [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയോട്]] തൊട്ടു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പഞ്ചായത്താണ്‌ '''തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''.&lt;ref name=&quot;Thrippangottur&quot;&gt;http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/inner.asp?ID=1157&amp;intID=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് -തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]&lt;/ref&gt;.2006-ൽ [[പെരിങ്ങളം (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പെരിങ്ങളം നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ]] ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പുമുതൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|കൂത്തുപറമ്പ് നിയോജകമണ്ഡലത്തിലാണ്‌]] ഉൾപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kerala.gov.in/whatsnew/delimitation.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-11-01 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125181159/http://kerala.gov.in/whatsnew/delimitation.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[1953]]-ൽ [[പാനൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] വിഭജിച്ച് തൃപ്രങ്ങോട്ടൂർ, പൊയിലൂർ പഞ്ചായത്തുകൾ രൂപീകരിച്ചു. കൈപൊക്കി വോട്ടിംഗിലൂടെ നിലവിൽ വന്ന തൃപ്രങ്ങോട്ടൂർ പഞ്ചായത്തിന്റെ ആദ്യ പ്രസിഡണ്ട് ശ്രീ. പൊട്ടൻ കണ്ടി കുഞ്ഞമ്മദ് ഹാജിയും പൊയിലൂർ പഞ്ചായത്തിന്റെ പ്രസിഡണ്ട് ശ്രീ പുത്തൻപുരയിൽ കണ്ട്യൻ കുഞ്ഞികണ്ണനുമായിരുന്നു.
1962 പുതുവത്സരദിനത്തിൽ രണ്ട് പഞ്ചായത്തുകളൂം എകോപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് (G.O. Ms-96/61 Dt.28.12.61) ഇന്നത്തെ തൃപ്രങ്ങോട്ടൂർ പഞ്ചായത്ത് നിലവിൽ വന്നു. 1964 വരെ സ്പെഷൽ ഓഫീസറുടെ ഭരണത്തിൽ കീഴിലായിരുന്നു.
കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ തെക്ക് കിഴക്കേ അറ്റത്ത് കിഴക്ക് വടക്ക് നിന്നു തെക്ക് പടിഞ്ഞാറേക്ക് ചെരിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന പ്രദേശമാണ് തൃപ്രങ്ങോട്ടൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്. പാത്തിക്കൽ , വടക്കെക്കളം , നരിക്കോട്, [[വാഴമല]] , പന്നിയങ്കാവ് തുടങ്ങിയ കിഴക്കൻ മലനിരകൾ പഞ്ചായത്തിലെ പ്രകൃതിരമണീയമായ സ്ഥലങ്ങളാണ്.

==ഭൂമിശാസ്ത്രം==
പാനൂർ പൊയിലൂർ തൃപങ്ങോട്ടൂർ പഞ്ചായത്തിൽ കിഴക്കൻ മലയോരമേഖലയായ പൊയിലൂർ ഏഴ്‌ മലനിരകളുടെ സംഗമഭൂമിയായാണ്‌ അറിയപെടുന്നത്‌. സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന്‌ രണ്ടായിരത്തോളം അടി ഉയരവും രണ്ടായി
രത്തിലധികം ഏക്കർ വിസ്‌തൃതിയുമുള്ള മലനിരകൾ ഏവരെയും ആകർഷിക്കുന്നു.
വിനോദ സഞ്ചാരവികസനത്തിന്‌ ഏറെ സാദ്ധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണിവിടം. ഒരു നാടിന്റെ വികസനത്തിന്‌ ഉതകുന്ന എല്ലാ സാഹചര്യവും ഉണ്ടായിട്ടും അധികാരികൾ കാണാതെ പോവുന്നത്‌ നാടിനോടുള്ള അവഗണനയാണെന്ന്‌ നാട്ടുകാർപറയുന്നു.
കോഴിക്കോട്‌, കണ്ണൂർ ജില്ലകളെ അതിരിടുന്ന പാനൂരിന്റെ കിഴക്കൻ മലനിരകളാണിവ. പാത്തിക്കൽ മലയിൽ തുടങ്ങി വാഴമലവരെ ഏഴുമലകൾ. പാത്തിക്കൽ മലയിൽ നിന്നാരംഭിച്ച്‌ കൊളുത്തായിമല, ആനപ്പാറ, നരിക്കോട്‌ മല, പന്ന്യൻകാവ്‌, കുട്ടിക്കൊളുത്തുവായി, വാഴമല വാര മഴക്കാടുകൾ, പുത്തൂർ പുഴയുടെ ഒറ്റക്കൈതെക്കുളം മോഹനഗിരിയുടെ താഴ്‌വരയിലും കല്ലിക്കണ്ടി പുഴ വാഴമലയിലെ ആയിരം തണ്ണിയിൽ നിന്നുമാണ്‌ ഉദ്‌ഭവിക്കുന്നത്‌.
പഴശ്ശിരാജാവിന്റെ പടത്തലവനായിരുന്ന തലക്കൽ ചന്തുവിന്റെയും അനുചരന്മാരുടെയും പിൻമുറക്കാരായ കുറിച്യരും പണിയരുമടങ്ങുന്ന ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ്‌ ഈ മലനിരകൾ. പാത്തിക്കൽ മലയിൽനിന്ന്‌ വാഴമലയിലേക്കുള്ള യാത്ര വിനോദ സഞ്ചാരികൾക്ക്‌ മനസ്സിനും കണ്ണിനും കുളിരേകുന്നതാണ്‌.
കണ്ണെത്താ ദൂരത്ത്‌ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പച്ചപ്പു നിറഞ്ഞ വയലുകളും മലനിരകളും പാറക്കെട്ടിലെ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും പൊയിലൂർ പള്ളിമിനാരവും മുത്തപ്പൻ മഠപ്പുരയും കോഴിക്കോട്‌ വളയത്തെ ബി.എസ്‌.എഫ്‌ കേന്ദ്രവും മലമുകളിൽനിന്നുള്ള സുന്ദരമായ കാഴ്‌ചകളാവുന്നു. വാഴമലയിലെ വിമാനപ്പാറ മറ്റൊരു കൗതുക കാഴ്‌ചയാണ്‌. ഉയരമുള്ള പാറക്കെട്ടുകൾക്കിടയിലേക്ക്‌ സഞ്ചാരികൾക്ക്‌ എത്തിപ്പെടാൻ സാഹസിക യാത്രതന്നെവേണം. കുറിച്യർ പാറയ്‌ക്ക്‌ മുകളിൽ ഉരുളുണ്ടാക്കി നെല്ലുരിയുന്നതിനിടെ പാറക്കെട്ടിലെ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിലേക്ക്‌ വഴുതിവീണ്‌ മരണപ്പെട്ടതിന്റെ ഓർമ്മയ്‌ക്ക്‌ കുട്ടിവീണ
വെള്ളച്ചാട്ടം എന്നപേരിൽ വെള്ളച്ചാട്ടം ഇവിടെയുണ്ട്‌. ഞായറാഴ്‌ചകളിൽ വിനോദ
സഞ്ചാരികളെക്കൊണ്ട്‌ അത്യപൂർവ്വമായ തിരക്കാണ്‌ ഇവിടങ്ങളിൽ.
പൊയിലൂർ, ചെറുപ്പറമ്പ്‌ എന്നിവിടങ്ങളിൽനിന്ന്‌ 12 കിലോ മീറ്ററും ചെറുവാഞ്ചേരിയിൽനിന്ന്‌ 15 കിലോമീറ്ററും സഞ്ചരിച്ചാൽ ഇവിടെ എത്താം. സർക്കാർ ഇത്തരം ടൂറിസ്‌റ്റ്‌ സാദ്ധ്യതാ മേഖലകളെ അവഗണിക്കുകയാണെന്ന്‌ നാട്ടുകാർ പറയുന്നു. പ്രദേശത്തെ ടൂറിസം ഭൂപടത്തിൽ ഉൾപെടുത്തിയാൽ വിദേശികൾ അടക്കമുള്ള വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കാനാവുമെന്നാണ്‌ വിദഗ്‌ദരുടെയും ജനങ്ങളുടെയും അഭിപ്രായം.

==വാർഡുകൾ==
#വടക്കേ പൊയിലൂർ  	
#പാറയുള്ള പറമ്പ 	
#പുല്ലായിത്തോട് 	 
#ചമതക്കാട് 	
#വിളക്കോട്ടൂർ 	
#സെൻട്രൽ പൊയിലൂർ 	 
#വട്ട പോയിലുമ്ൽ 	 
#തെക്കും മുറി 	
#വിളക്കോട്ടൂർ വെസ്റ്റ് 	 
#ചെറ്റക്കണ്ടി 	 
#കല്ലിക്കണ്ടി 	
#ഉതുക്കുമ്മൽ 	
#മുണ്ടതോട് 	 
#ഇരഞ്ഞീൻ കീഴീൽ 	 
#കുറുംങ്ങാട് 	
#കടവത്തൂർ ടൌൺ 	 
#ഹൈസ്കൂൾ വാർഡ് 	
#കീരിയാവ് &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.trend.kerala.gov.in/ |title=ട്രെന്റ് കേരളാ വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2021-08-30 |archive-date=2019-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}

{{Kannur-geo-stub}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]</text>
      <sha1>snlx3twpw9rstun1els1ct13l3lxo37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൈതപ്രം ദാമോദരൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20466</id>
    <revision>
      <id>4647120</id>
      <parentid>4602828</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14653" sha1="dt9zeffonnx2yqvc8vooopptio9dlmg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kaithapram Damodaran Namboothiri}}
{{Infobox Person
| name   = കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി
| image     = Kaithapram.jpg
| image_size     = 
| caption  = കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി
| birth_date  = {{birth date and age|1950|08|04|df=yes}}
| birth_place =  [[കൈതപ്രം]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] [[കേരളം]]
| death_date  = 
| death_place = 
| education      = 
| occupation     = [[കവി]], [[ഗാനരചയിതാവ്]], [[സംഗീതസംവിധായകൻ]], [[നടൻ]]
| spouse         = ദേവി അന്തർജ്ജനം
| parents        = കേശവൻ നമ്പൂതിരി ,അദിതി അന്തർജ്ജനം
| children       = [[ദീപാങ്കുരൻ]], [[ദേവദർശൻ]]
}}
{{for|സ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ|കൈതപ്രം}}
'''കൈതപ്രം കണ്ണാടി ഇല്ലത്ത് ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി''' ('''കൈതപ്രം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു) [[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്ര]] ഗാനരചയിതാവും, [[കവി|കവിയും]], [[സംഗീതസംവിധായകൻ|സംഗീതസംവിധായകനും]], [[ഗായകൻ|ഗായകനും]], [[നടൻ|നടനും]], തിരകഥാകൃത്തുമാണ്.  [[കർണാടക സംഗീതം]] അഭ്യസിച്ച ഇദ്ദേഹം നിരവധി [[സംഗീതകച്ചേരി|കച്ചേരികൾ]] അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1986ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[എന്നെന്നും കണ്ണേട്ടന്റെ|എന്നെന്നും കണ്ണേട്ടൻ്റെ]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. [[ദേശാടനം]] തുടങ്ങി ധാരാളം സിനിമകൾക്ക് ഗാനരചനയും, സംഗീതവും ഇദ്ദേഹം.നിർ‌വ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.m3db.com/en/lyric-lyricist/5505&lt;/ref&gt; മികച്ച ഗാനരചയിതാവിനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് രണ്ടുതവണ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. കലാരംഗത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായി ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് 2021-ൽ ഇന്ത്യയിലെ നാലാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം]] നൽകി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ks-chithra-gets-padma-bhushan-kaithapram-awarded-padma-shri-142165|title=KS Chithra gets Padma Bhushan, Kaithapram awarded Padma Shri|access-date=2021-01-25|date=2021-01-25|website=The News Minute|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=479619&amp;u=|title=Padma awards declared: Padma Vibhushan for SPB, Shinzo Abe, Padma Bhushan for KS Chitra|access-date=2021-01-25|last=Daily|first=Keralakaumudi|website=Keralakaumudi Daily|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിത രേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കൈതപ്രം]] എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ [[കണ്ണാടി]] [[ഇല്ലം|ഇല്ലത്തു]] കേശവൻ നമ്പൂതിരിയുടെയും([[കണ്ണാടി ഭാഗവതർ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു), അദിതി അന്തർജ്ജനത്തിന്റെയും മൂത്ത മകനായി 1950 ഓഗസ്റ്റ് 4-ന് ജനിച്ചു. അച്ഛൻ കേശവൻ നമ്പൂതിരി [[ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ|ചെമ്പൈ]]യുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നു. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനൊപ്പം [[കർണാടക സംഗീതം]] പഴശ്ശിത്തമ്പുരാൻ‍, കെ പി പണിക്കർ, പൂഞ്ഞാർ കോവിലകത്തെ [[ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി]], എസ് വി എസ് നാരായണൻ എന്നിവരുടെ ശിക്ഷണത്തിൽ അഭ്യസിച്ചു. കുറച്ചു കാലം [[മാതൃഭൂമി|മാതൃഭൂമി ദിനപത്രത്തിൽ]] പ്രൂഫ് റീഡറായി ജോലി നോക്കിയിരുന്നു.

[[File:Kaithapram Damodaran.jpg|thumb|250px|കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി]]

== കലാജീവിതം ==
എസ്.വി.എസ്. നാരായണന്റെ ശിഷ്യനായിരിക്കെ തിരുവനന്തപുരത്ത് 'തിരുവരങ്ങ്' എന്ന നാടക സമിതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. 1970-കളിൽ കവിത-ഗാന രംഗത്തേക്കു കടന്നു. [[നരേന്ദ്രപ്രസാദ്|നരേന്ദ്രപ്രസാദിന്റെ]] 'നാട്യഗൃഹ'ത്തിൽ നടനും സംഗീതസംവിധായകനും ഗായകനുമായി. 1980-ൽ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രൂഫ് റീഡറായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. 1985-ൽ [[ഫാസിൽ]] സംവിധാനം ചെയ്ത [[എന്നെന്നും കണ്ണേട്ടന്റെ]] എന്ന ചിത്രമാണ്‌ കൈതപ്രം ഗാനരചന നടത്തിയ ആദ്യചിത്രം. ഇതിലെ ''ദേവദുന്ദുഭി സാന്ദ്രലയം'' എന്ന ഗാനം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. 300-ൽ അധികം ചിത്രങ്ങൾക്കു ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[കുടുംബപുരാണം]] എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയനായി. [[സോപാനം (സിനിമ)|സോപാനം]] എന്ന ചിത്രത്തിനുവേണ്ടി തിരക്കഥയും എഴുതി. [[സ്വാതിതിരുനാൾ (സിനിമ)|സ്വാതിതിരുനാൾ]], [[ആര്യൻ (സിനിമ)|ആര്യൻ]], [[ഹിസ് ഹൈനസ്സ് അബ്ദുള്ള]], [[ഭരതം]], [[ദേശാടനം]] തുടങ്ങി 20-ൽപ്പരം ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.

1993-ൽ [[പൈതൃകം (സിനിമ)|പൈതൃകത്തിലെ]] ഗാനരചനയ്ക്കും 1996-ൽ [[അഴകിയ രാവണൻ]] എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഗാനരചനയ്ക്കും [[സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം]] ലഭിച്ചു. നാടകഗാന രചനയ്ക്കും രണ്ടുതവണ സംസ്ഥാന സർക്കാർ പുരസ്കാരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. 1996-ൽ [[ദേശാടനം|ദേശാടനത്തിലൂടെ]] സംഗീതസംവിധായകനുമായി. 1997-ൽ [[കാരുണ്യം|കാരുണ്യത്തിലെ]] ഗാനങ്ങൾക്ക് മികച്ച സംഗീതസംവിധായകനുള്ള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം നേടി. [[ദേശാടനം]], [[കളിയാട്ടം (സിനിമ)|കളിയാട്ടം]], [[തട്ടകം]], [[എന്നു സ്വന്തം ജാനകിക്കുട്ടി]] തുടങ്ങിയ ഇരുപതോളം ചിത്രങ്ങൾക്കും സംഗീതസംവിധാനം നടത്തി. ഇതിനകം നാനൂറിൽപ്പരം ചിത്രങ്ങൾക്ക് ഗാനരചന നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗാനരചന കൂടാതെ, കർണാടകസംഗീതരംഗത്തെ സംഭാവനകളെ മാനിച്ച് തുളസീവന പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ ഇദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച സ്വാതിതിരുനാൾ കലാകേന്ദ്രം സംഗീതപഠനത്തിനും ഗവേഷണത്തിനുമുളള ഒരു മാതൃകാ സ്ഥാപനമാണ്.{{തെളിവ്}} രോഗശമനത്തിന് സംഗീതചികിത്സ ഫലപ്രദമാണെന്നു തെളിയിക്കാൻ കേരളത്തിലെ നിരവധി ആതുരാലയങ്ങളിൽ ഇദ്ദേഹം സംഗീതപരിപാടികളും ഗവേഷണങ്ങളും നടത്തിവരുന്നു.

== നടൻ ==
ശാസ്ത്രീയ സംഗീത വിദഗ്ദ്ധൻ എന്ന വേഷത്തിൽ നിരവധി സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
അഭിനയിച്ച പ്രധാന സിനിമകൾ
* [[അമ്മയാണെ സത്യം]]
*[[ആര്യൻ (ചലച്ചിത്രം)|ആര്യൻ]]
* [[ഹിസ് ഹൈനസ് അബ്ദുള്ള]]
* [[ജാഗ്രത]]
* [[വൈശാലി]]
* [[സ്വാതി തിരുനാൾ]]
* [[ദേശാടനം]]
* [[തീർഥാടനം]]
* [[നിവേദ്യം]]

== കുടുംബം ==
സഹോദരങ്ങൾ കണ്ണാടി വാസുദേവൻ നമ്പൂതിരി (യോഗാചാര്യൻ), പരേതയായ സരസ്വതി, തങ്കം, സംഗീതസംവിധായകൻ പരേതനായ [[കൈതപ്രം വിശ്വനാഥൻ]] എന്നിവരാണ്. ഭാര്യ പ്രമുഖ ചലച്ചിത്രനടൻ [[ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരി]]യുടെ മകൾ ദേവി അന്തർജ്ജനവും, മക്കൾ പിന്നണിഗായകനായ [[ദീപാങ്കുരൻ]], [[ദേവദർശൻ]] എന്നിവരുമാണ്. കോഴിക്കോട് [[തിരുവണ്ണൂർ]] ദേശത്തിൽ കാരുണ്യം എന്നുപേരിട്ട വീട്ടിലാണ് കൈതപ്രം താമസിക്കുന്നത്.

== പ്രധാന കൃതികൾ ==
=== കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ ===
* തീച്ചാമുണ്ഡി
* കൈതപ്രം കവിതകൾ
=== ലേഖന സമാഹാരം ===
* സ്നേഹരാമായണം
== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* കേരള സർക്കാറിന്റെ മികച്ച ഗാനരചയിതാവിനുള്ള പുരസ്കാരം
* തുളസീവന പുരസ്കാരം-ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിലെ ആജീവനാന്ത പ്രവർത്തനത്തിന്‌
* കുട്ടമത്ത് അവാർഡ്- കവിതയ്ക്ക്
*[[പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം]] 2021
*ഹരിവരാസനം പുരസ്കാരം 2025&lt;ref name=&quot;padma&quot;&gt;[https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1692337 Press Release -Ministry of Home Affaris]&lt;/ref&gt;
== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{commons category|Kaithapram Damodaran Namboothiri}}
* http://www.kaithapram.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130115459/http://www.kaithapram.com/ |date=2020-11-30 }}
* http://www.payyanur.com/kaithapram.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928222412/http://www.payyanur.com/kaithapram.htm |date=2007-09-28 }}
* [http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentType=EDITORIAL&amp;programId=1073752864&amp;articleType=Music&amp;contentId=3281509&amp;BV_ID=@@@ മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071209111309/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentType=EDITORIAL&amp;programId=1073752864&amp;articleType=Music&amp;contentId=3281509&amp;BV_ID=@@@ |date=2007-12-09 }}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.imdb.com/name/nm0620686/ ഐ.എം.ഡി.ബി. താൾ]

{{KeralaStateFilmAwardBestMusicDirection}}
{{Authority control}}
{{Sarvavijnanakosam|}}
[[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 4-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രഗാനരചയിതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ഗാനരചയിതാവിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച സംഗീതസംവിധായകർക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]</text>
      <sha1>dt9zeffonnx2yqvc8vooopptio9dlmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21803</id>
    <revision>
      <id>4647056</id>
      <parentid>4628922</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ small info added</comment>
      <origin>4647056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136723" sha1="eaztmwb6n5r4jnkyasu5p402or2vfpl" xml:space="preserve">{{featured}}
{{prettyurl|Kodungallur kurumba temple}} 
{{Infobox Mandir
|image = BhagavathiTemple,KDR2.JPG &lt;!-- Kodungallur kurumba temple.jpg --&gt;
|caption=ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
|creator = 
|proper_name = ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
|date_built = [[സംഘകാലം]]
|primary_deity = [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]] ([[കണ്ണകി]], [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തി]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ]], [[പരമശിവൻ]]
|architecture = [[തെക്കേ ഇന്ത്യൻ]],  [[കേരളീയ രീതി]]
|location =[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]]
|coordinates =
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ]]  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലുള്ള]] ഒരു പ്രസിദ്ധമായ മഹാക്ഷേത്രമാണ്‌ '''ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതിക്ഷേത്രം'''. ഭഗവതിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായി  കരുതപ്പെടുന്ന ഇത് &quot;ലോകാംബിക ക്ഷേത്രം&quot; എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയെ]] [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിൽ [[ശ്രീചക്രം|ശ്രീചക്ര]] സമേതയായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലാണ് എന്നതാണ് പ്രധാന പ്രത്യേകത. ഇതിനുവേണ്ടി വളരെയധികം താന്ത്രികവിദ്യകൾ പ്രയോഗിയ്ക്കപ്പെട്ടതായി പറയുന്നു.  കാവ് സമ്പ്രദായമുള്ള ഇവിടെ മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പോലെ കൊടിമരം കാണപ്പെടുന്നില്ല. രുരുജിത് വിധാനത്തിലുള്ള ക്ഷേത്രമാണിത്. ഇവിടുത്തെ ദ്രാവിഡ ഭഗവതി ''കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ'' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്. പ്രത്യക്ഷ ഫലം നൽകുന്ന ഭഗവതി അഥവാ പ്രത്യക്ഷ ദൈവം (പ്രത്യക്ഷ മൂർത്തി) എന്ന്‌ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതാക്കളായ]] ബ്രാഹ്മി, വൈഷ്ണവി, മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]] എന്നിവരുടെ  ഗണപതി, വീരഭദ്രൻ എന്നിവരോടൊപ്പമുള്ള അപൂർവമായ പ്രത്യേക പ്രതിഷ്ഠയും ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്. കേരളത്തിൽ ഇന്ന് കാണുന്ന പല ഭഗവതീ ക്ഷേത്രങ്ങളും കുരുംബക്കാവുകളും ഇവിടുന്നു ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാണെന്ന്‌ പറയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കേരളത്തിലെ മറ്റ് 64 ഭഗവതീക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃക്ഷേത്രം ആയിട്ടാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.   

[[പരമശിവൻ]] ആണ് ക്ഷേത്രനാഥൻ.
പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ശിവാലയങ്ങൾ|108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഈ ക്ഷേത്രം ഉൾപ്പെടുന്നു.  108 ശിവാലയ സ്തോത്രത്തിൽ ഇത് കാണാൻ സാധിക്കും.
എന്നാൽ ഇവിടെ ശിവനേക്കാൾ പ്രാധാന്യം ഭഗവതിയ്ക്കാണ്.  ഉപദേവതകളായി [[ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]], [[ക്ഷേത്രപാലകൻ]], [[ചാമുണ്ഡി|തവിട്ടുമുത്തി]], [[വസൂരിമാല]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]] എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. [[മകരം|മകരമാസത്തിലെ]] (ജനുവരി 14/ 15) [[താലപ്പൊലി]], [[മീനം|മീനമാസത്തിലെ]] (മാർച്ച്‌-ഏപ്രിൽ) [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി|ഭരണി മഹോത്സവം]], [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) [[നവരാത്രി]], മേടമാസത്തിലെ (മെയ്‌) ചന്താട്ടം, മകര ചൊവ്വ എന്നിവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ട് വിശേഷങ്ങൾ. പൊതുവെ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ വൻ ഭക്തജനത്തിരക്കാണ് ഉണ്ടാവുക.

[[അടികൾ]] എന്ന സമുദായക്കാരാണ് ഇവിടുത്തെ പൂജാരിമാർ. [[ശാക്തേയം|ശാക്തേയ,]] കൗളമാർഗത്തിലുള്ള പൂജകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. കുന്നത്ത്, മഠത്തിൽ, നീലത്ത് എന്നീ അടികൾ കുടുംബക്കാർക്കാണ് പരമ്പരാഗതമായി പൂജാധികാരം. പുരാതനമായ മാതൃ ദൈവ സങ്കല്പം, ഊർവരത, കാർഷിക സംസ്കാരം എന്നിവയുടെ പിന്തുടർച്ചയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം എന്ന്‌ കരുതപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം കൂടിയാണിത്. ചൊവ്വ, വെള്ളി, ശനി, പൗർണമി, അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം.

== ചരിത്രം ==
[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ആസ്ഥാനമാക്കി [[കേരളം]] ഭരിച്ചിരുന്ന ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവനാണ് ആദ്യമായി [[കണ്ണകി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം നടത്തിയത്. ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 300 മീറ്റർ തെക്കുമാറി [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66-നോട്]] ചേർന്ന് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി കുരുംബക്കാവ്  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയാണ് ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ ആദ്യമായി കണ്ണകി പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച കണ്ണകിയുടെ സ്മാരക ശിലക്ക് പിന്നെയും ഒരുപാട് മാറ്റങ്ങൾ വന്നു. പിൽക്കാലത്തു നിലവിൽ വന്നതാണ് ഇന്ന് കാണുന്ന ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. എ. ശങ്കരമേനോൻ എഴുതിയ ‘എ സർവേ‌ ഓഫ് കേരള ഹിസ്റ്ററി’ പോലെയുള്ള ചില പുസ്തകങ്ങളിൽ ആദിമ യുദ്ധ ദൈവമായ കൊറ്റവൈ ആയിരുന്നു കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ആരാധനാമൂർത്തി എന്ന്‌ കാണാം. ഈ ഭഗവതി പിൽക്കാലത്ത് പലവിധ പരിണാമങ്ങളിലൂടെ ഭദ്രകാളി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. ഇത് മാതൃ ദൈവാരാധന, ഊർവരത, കാർഷിക സംസ്കാരം, യുദ്ധവിജയം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദൈവമായിരുന്നു. പത്തിനിക്കടവുൾ (അഥവാ ഭാര്യാദൈവം) എന്ന പേരിലാണ്‌ [[ചിലപ്പതികാരം|ചിലപ്പതികാരത്തിലെ]] വീരനായികയായ
(അവതാര കാളി) കണ്ണകി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.

ചെങ്കുട്ടുവന്റെ കാലത്ത് ജൈനമതം കൊടുങ്ങല്ലൂരിന്റെ പരിസരങ്ങളിൽ സ്വാധീനം നേടിയിരുന്നു. [[കണ്ണകി|പത്തിനിക്കടവുൾ]] എന്നാണ് കണ്ണകിയെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. കണ്ണകിയുടെ വിഗ്രഹം നിർമ്മിക്കാനുള്ള കല്ല് അനേകം രാജാക്കന്മാരെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയ ശേഷം ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടു വന്നതാണെന്ന് സംഘകാല സാഹിത്യങ്ങളിൽ വർണ്ണിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ പ്രതിഷ്ഠാ ചടങ്ങുകളിൽ അനേകം രാജാക്കന്മാർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. [[സിലോൺ|സിലോണിലെ]] [[ഗജബാഹു ഒന്നാമൻ]] അവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. 

[[മഹായാമൻ]] [[പാലി|പാലിഭാഷയിൽ]] രചിച്ച [[മഹാവംശം|മഹാവംശത്തിൽ]] എ.ഡി. 2-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ഗജബാഹു]] [[സിലോൺ|സിലോണിൽ]] വാണിരുന്നതായും വഞ്ചിയിൽ വന്ന് പത്തിനീദേവി പ്രതിഷ്ഠാഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുത്തതായും പറഞ്ഞുകാണുകയാൽ  &lt;ref&gt;  {{cite book |last=ഇളയത്|first=കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ|authorlink=കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ ഇളയത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൂടെ |year=2002|publisher=H &amp; C Publishing House |location= Thrissur }} &lt;/ref&gt; 1800 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കണ്ണകീപ്രതിഷ്ഠ നടന്നതായി കണക്കാക്കാം. ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച വിഗ്രഹം ഒറ്റമുലയുള്ള കണ്ണകിയുടെതായിരുന്നു എന്നാണ്‌ സാഹിത്യ പരാമർശം. എന്നാൽ ഇന്ന് വസൂരിമാലക്ക് മാത്രമേ ഇതുമായി ആകാരസാമ്യം കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. 

ക്ഷേത്രത്തിലെ രഹസ്യ അറയിൽ കണ്ണകിയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് ശ്രീ. വി.റ്റി.ഇന്ദുചൂഡൻ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;  {{cite book |last=കൃഷ്ണപിള്ള|first=നാലാങ്കൽ|authorlink=നാലാങ്കൽ കൃഷ്ണപിള്ള|coauthors= |title=മഹാക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മുന്നിൽ |year=1982|publisher=Sahitya Pravarthaka Co-operative Society Ltd |location= Kottayam }} &lt;/ref&gt;

ഭരണി ഉത്സവം ആരംഭിച്ചതിനെപ്പറ്റി നിരവധി നിഗമനങ്ങളുണ്ട്. ചോളന്മാരെ നേരിടാൻ പുറപ്പെടുന്നതിനു മുമ്പ് ആത്മീയമായും സാമുദായികമായും ഉന്നതി കൈവരിക്കാൻ കുലശേഖരരാജാവ് രാമവർമ്മകുലശേഖരൻ നടത്തിയ ഏതെങ്കിലും ആചാരമായി ഭരണി ഉത്സവത്തെ കണക്കാക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;pgr&quot;/&gt;

അശോകന്റെ കാലത്ത് ബുദ്ധമതത്തിന് പ്രചാരം സിദ്ധിക്കുകയും പിൽക്കാലത്ത് ചേര രാജാക്കൻമാർ ബുദ്ധമതം സ്വീകരിച്ചതോടെ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.ae/books?id=Be3PCvzf-BYC&amp;pg=PA109&amp;lpg=PA109&amp;dq=chera+and+buddhism&amp;source=bl&amp;ots=9kanUcjnDq&amp;sig=Traf07JuSw-0dA9xhxEl3JclfY8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj69N6FgfrSAhWNhRoKHXAICgEQ6AEIKjAC#v=onepage&amp;q=chera%20and%20buddhism&amp;f=false|title=A Social History of India|access-date=|last=S. N.|first=Sadasivan|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; കാവും ബുദ്ധവിഹാരമായെന്നും അങ്ങനെ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം മുമ്പ് ഒരു ബൗദ്ധകേന്ദ്രമായി മാറിയെന്നും പല ചരിത്രകാരന്മാരും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;സംഘകാലകൃതികളായ അകനാനൂറ്, പുറനാനൂറ്, മണിമേഖല തുടങ്ങിയവയിൽ ചേരരാജാക്കന്മാർ ബുദ്ധരായിരുന്നു എന്നും ആതൻ എന്ന അവരുടെ സ്ഥാനപ്പേരു അർഹതൻ എന്ന ബുദ്ധ സംജ്ഞയുടെ പ്രദേശികനാമമാണെന്നും പറയുന്നുണ്ട്. &lt;/ref&gt; അവിടെ ബലിക്കല്ലായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വൃത്താകാരത്തിലുള്ള ശിലയിന്മേൽ കാണുന്ന പത്മദളങ്ങൾ ഒരു ബൗദ്ധസ്തൂപത്തിൻറെ ഭാഗമായിരുന്നു ഈ ശിലയെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്നുണ്ടത്രെ. ബൗദ്ധരെ ഓടിക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കോഴിബലിയും ഭരണിപ്പാട്ടും ആരംഭിച്ചതെന്ന വാദത്തിൽ കഴമ്പുണ്ടാകാമെന്ന് പി.കെ. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;pkg&quot;&gt; {{cite book |last=ഗോപാലകൃഷ്ണൻ|first=പി.കെ|authorlink=പി.കെ.ഗോപാലകൃഷ്ണൻ|coauthors= |title=കേരളത്തിൻറെ സാംസ്കാരികചരിത്രം |year=1974|publisher=കേരള ഭാഷ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|location= തിരുവനന്തപുരം }} &lt;/ref&gt;. ഹിന്ദു മതത്തിലെ ശാക്തേയ ഉപാസനയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന പഞ്ച &quot;മ&quot; കാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് ഭരണിപാട്ട്, കോഴിവെട്ട് എന്നിവ എന്ന് ഹൈന്ദവ ആചാരങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തിയവർ പറയുന്നു.

ഭൂമിദേവിയെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന ഊർവരതാ പൂജയാണ്‌ ബലിയിലൂടെ അർത്ഥമാക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. &lt;ref name=&quot;pkg&quot; /&gt;

എന്നാൽ ഇത് ഒരു ജൈനക്ഷേത്രമായിരുന്നു എന്നാണ്‌ വി.വി.കെ. വാലത്ത് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. “കൊടും കല്ലൂര്“ ആണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ആയതെന്നതും ജൈന ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കാണ് “കല്ല്” എന്നു പറയാറുള്ളതും ഇത് ഒരു ജൈന ക്ഷേത്രമായിരുന്നു എന്നു വാദിക്കുന്നവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് ശിവക്ഷേത്രമായി പരിണമിച്ചെങ്കിലും മുൻകാലത്ത് തൃക്കണാമതിലകം ശിവക്ഷേത്രവും മറ്റും ജൈന ക്ഷേത്രങ്ങളായിരുന്നു എന്ന പഴമ ഈ വാദത്തിനു ഉപോൽബലകമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt; {{cite book|last=വാലത്ത്|first=വി.വി.കെ.|authorlink=വി.വി.കെ. വാലത്ത്|coauthors= |title=കേരളത്തിലെ സ്ഥലനാമചരിത്രങ്ങൾ എറണാകുളം ജില്ല |year=1991|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|location= തൃശ്ശൂർ|isbn= 81-7690-105-9 }} &lt;/ref&gt;

[[ശൈവമതം|ശൈവമതത്തിന്റെ]] പ്രചാരത്തോടെ ഇത് അവരുടെ ക്ഷേത്രമായി മാറി. അങ്ങനെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവ പ്രതിഷ്ഠ നടന്നു. സ്ത്രീയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്നാണ് ശാക്തേയർ ആദിപരാശക്തിയായ കാളിയെ ആരാധിച്ചതെങ്കിലും പിന്നീടത് പാർവ്വതിയുടെ പര്യായമായി തീരുകയായിരുന്നു. &lt;ref name= ports&gt; {{cite book |last=കിളിമാനൂർ |first=വിശ്വംഭരൻ |authorlink=പ്രൊഫ. കിളിമാനൂർ വിശ്വംഭരൻ |coauthors= |editor= |others= |title=കേരള സംസ്കാര ദർശനം. |origdate= |origyear= |origmonth= |url= |format= |edition= |series= |date= |year= 1990.|month= ജുലൈ‌ |publisher=കാഞ്ചനഗിരി ബുക്സ്‌ കിളിമാനൂർ |location=കേരള |language= മലയാളം|isbn= |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt; അതോടെ പഴയ ഉടമസ്ഥർ അയിത്തക്കാരും അസ്പൃശ്യരുമായി പുറന്തള്ളപ്പെട്ടു. എങ്കിലും പൊതുസമൂഹത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്ന പാരസ്പര്യം നിറഞ്ഞ സാമ്പത്തിക- ഉത്പാദന ബന്ധങ്ങളുടേയും  സഹിഷ്ണുത കളുടെയും ഫലമായി ആണ്ടിലൊരിക്കൽ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കാനുള്ള അവസരം അവർക്ക് നല്കപ്പെട്ടു. ഇതോടനുബന്ധിച്ചു നടക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ചടങ്ങാണ് അശ്വതിനാളിലെ [[കാവുതീണ്ടൽ]] (ചിലർ കാവ് പൂകൽ എന്നും വിളിക്കുന്നു). മറ്റു ചിലർ അത് സ്വന്തം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആദിമജനതയുടെ രോഷപ്രകടനമായാണ്‌ കാണുന്നത്. യുദ്ധദൈവാരാധനയും (കൊറ്റവൈ ആരാധന), മാതൃദൈവ ആരാധനയും,  ഊർവ്വരതാ സങ്കല്പങ്ങളും രതിയും ആഘോഷമാക്കി ജീവിച്ചുപോന്ന  ഒരു ആദിമ ജനവിഭാഗത്തിന്റെ ആഘോഷ സങ്കല്പങ്ങളുടെ തുടർച്ച മാത്രമാണ്
[[ഭരണിപ്പാട്ട്]] എന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്ന ചരിത്രകാരന്മാരുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;r1&quot;/&gt; എന്നാൽ ഇത് ജീവിത പ്രാരാബ്ധങ്ങൾ മൂലം ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ദൈവത്തിന് നേർക്ക് ആത്മരോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതാണെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്. ഇന്നു ക്ഷേത്രഭരണം [[കൊച്ചി‍ ദേവസ്വം ബോർഡ്]] നിർവഹിക്കുന്നു.

1892 ഡിസംബർ 5-ന് സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ കൊടുങ്ങല്ലൂർ സന്ദർശിച്ചിരുന്നു, ഈ സന്ദർശനത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോവിലകത്തെ കൊച്ചുണ്ണിത്തമ്പുരാനുമായി അദ്ദേഹം സംഭാഷണം നടത്തുകയും ക്ഷേത്രം കാവൽക്കാരുടെ തടസ്സത്തെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിന്റെ സ്മരണാർത്ഥം വിപുലമായ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്.

== ഐതിഹ്യങ്ങൾ ==
* കേരളത്തിൽ ആദിപരാശക്തിയായ &quot;ഭദ്രകാളിയെ (മഹാകാളി) ആദ്യമായി കുടിയിരുത്തിയ ക്ഷേത്രമാണ്  കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ദാരികനെന്നെ രക്ഷസനെ വധിച്ച ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂർ എത്തിയെന്നും, അവിടെ പുലക്കാവിൽ വള്ളോന്റെ പൂജ സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് കുടിയിരുന്നെന്നും, കൂടാതെ അവിടെയുള്ള മറ്റൊരു തറവാട്ടിലെ അറയിലും ഭഗവതി കുടിയിരുന്നെന്നാണ്  ഐതീഹ്യം. പിന്നീട് ഭഗവതിയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ആസ്ഥാനമാക്കി കേരളം ഭരിച്ചിരുന്ന ചേര രാജാവായ ചെങ്കുട്ടവൻ തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ രക്ഷക്കായി ഭഗവതിയെ ഇന്ന് കാണുന്ന ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്ന ഐതീഹ്യം കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭാഗത്ത്‌ പ്രബലമാണ്. കൊറ്റവൈ എന്ന ഭഗവതിയാണ്  ഭദ്രകാളി എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.
* ദേശീയപാത 17ന് ചേർന്ന് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീകുരുംബക്കാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ ആദ്യമായി കണ്ണകിയെ (കന്യാവ്) പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് ഇവിടെയാണ് എന്നാണ് ചരിത്രം. ഇവിടെനിന്നും ഭഗവതിയെ ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മാറ്റി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. 

*കേരളത്തിൽ ഇന്ന് കാണുന്ന പല ഭഗവതീ ക്ഷേത്രങ്ങളും കുറുംബക്കാവുകളും ഇവിടുന്നു ആവാഹിച്ചു കൊണ്ട് പോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതാനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കേരളീയരുടെ കുലദൈവം എന്ന്‌ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ അഥവാ ഭദ്രകാളി അറിയപ്പെടുന്നു. 

* പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച നാല് ദേവിമാരിൽ &quot;ലോകാംബികയെന്നാണ്&quot; കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തെ മഹാമാരികളിൽ നിന്നും  ആപത്തുകളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കാനാണ് ഭഗവതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് എന്നാണ് സങ്കല്പം.  

* പ്രത്യക്ഷ ഫലം നൽകുന്ന ദേവി അഥവാ   പ്രത്യക്ഷ മൂർത്തി എന്ന്‌ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭക്തരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന വിശ്വാസം  കൊണ്ടാണിത്. കടുത്ത ആപത്തുകൾ, മാറാരോഗങ്ങൾ, പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടായാൽ  അവ തടയാനോ ഇനി  ഉണ്ടായാൽ തന്നെ വലിയ ആപത്തുകൾ ഉണ്ടാകാതെ സംരക്ഷിക്കാനോ കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ ശക്തയാണെന്നാണ്  വിശ്വാസം.

* കേരളത്തിലെ മറ്റ് കാളീക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃക്ഷേത്രമായാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതീ ക്ഷേത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ആറ്റുകാൽ, ചെട്ടികുളങ്ങര പോലെയുള്ള പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭഗവതി കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന് വരുന്നു എന്നാണ് ഐതീഹ്യം. 

*ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തിൽ മനംനൊന്ത്  മധുരാനഗരം ദഹിപ്പിച്ച കണ്ണകി &quot;മധുര മീനാക്ഷി&quot; ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രകാരം  കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ എത്തിയതായും  വടക്കേ നടയിൽ വച്ചു ജഗദംബയായ പരാശക്തിയിൽ ലയിച്ചു മോക്ഷം നേടിയതായും കഥയുണ്ട്. 

*ദുർഗ്ഗയുടെ തിരുനെറ്റിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ചു ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാരെ വധിച്ച ചാമുണ്ഡിയാണ് തവിടാട്ടു മുത്തിയെന്നാണ് ഐതീഹ്യം. 

*കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്ന് ഭഗവതീ ക്ഷേത്രമെന്ന നിലയ്ക്കാണ് ഏറെ പ്രസിദ്ധിയെങ്കിലും ക്ഷേത്രനാഥൻ ശിവനാണ്.108 ശിവാലയങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ട ക്ഷേത്രമാണിത്.            

*ഇവിടെ ദർശനം നടത്തിയാൽ രോഗങ്ങളും കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും ഇല്ലാതാവും എന്നൊരു വിശ്വാസം ഭക്തർക്കുണ്ട്.                              &lt;ref name=&quot;mpn&quot;&gt;{{cite book 
| title = ക്ഷേത്രദർശനം
| last = നാരായണൻ
| first = എം.പി.
| publisher = കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്
| year = 2008
| location = തൃശൂർ
| authorlink = എം.പി.നാരായണൻ
| coauthors = 
}} &lt;/ref&gt; 

* കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആണ് [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാൻ|കുഞ്ഞിക്കുട്ടൻ തമ്പുരാൻ]] മഹാഭാരതം അനായാസേന മലയാളത്തി ലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത് എന്നൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;pgr&quot;&gt;{{cite book 
| title = ക്ഷേത്ര വിജ്ഞാനകോശം
| last = രാജേന്ദ്രൻ
| first = പി.ജി.
| publisher = D.C.Books
| year = 2000
| isbn = 81-2640-254-7
| location = Kottayam
| authorlink = പി.ജി.രാജേന്ദ്രൻ
| coauthors = 
}} &lt;/ref
ഇവിടത്തെ &lt;nowiki&gt;[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി|ഭരണി]]&lt;/nowiki&gt; ഉത്സവത്തിനോടനുബന്ധിച്ചു നടക്കുന്ന കോഴിക്കല്ലു മൂടൽ, &lt;nowiki&gt;[[കാവുതീണ്ടൽ]]&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;[[ഭരണിപ്പാട്ട്]]&lt;/nowiki&gt; എന്നിവ പ്രസിദ്ധമാണ്.
&lt;nowiki&gt;== ചരിത്രം ==&lt;/nowiki&gt;
&lt;nowiki&gt;&lt;!-- [[ചിത്രം:കൊടുങ്ങല്ലൂർ-കുരുംബഭഗവതിക്ഷേത്രം.jpg|thumb|വടക്കേ നട ]] --&gt;&lt;/nowiki&gt;
ഈ &lt;nowiki&gt;[[ക്ഷേത്രം]]&lt;/nowiki&gt; ആദ്യകാലത്ത് കേരളതീരത്തെ, അമ്മദൈവങ്ങളെ ആരാധിച്ചുപോന്ന  പ്രാചീനജനവിഭാഗങ്ങളുടേതായിരുന്നു.   പതിവ്രത &lt;nowiki&gt;[[ദൈവം]]&lt;/nowiki&gt; എന്ന പത്തിനിക്കടവുൾ ആയിരുന്നു പ്രതിഷ്ഠ. &lt;nowiki&gt;[[സംഘകാലം|സംഘകാലത്ത്]]&lt;/nowiki&gt; സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ (ഇന്നു കാണുന്ന ക്ഷേത്രമല്ല) സ്ഥാപകൻ &lt;nowiki&gt;[[ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ|ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവനാണ്‌]]&lt;/nowiki&gt;. &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;എ. ശ്രീധരമേനോൻ, കേരളശില്പികൾ. ഏടുകൾ 18-19, നാഷണൽ ബുക്ക് സ്റ്റാൾ കോട്ടയം 1988 &lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

*ശ്രീ ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യം, കാളികാ പുരാണം എന്നിവ പ്രകാരം ആദിശക്തിയായ കാളി പ്രപഞ്ചനാഥയാണ്. ലോകാംബികയായ  കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ സർവ്വജനരക്ഷകയായ, അധർമ്മനാശിനിയായ, ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്ന, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്ന, മോക്ഷദായിനിയായ, കരുണാമയിയായ, മാതൃവാത്സല്യമുള്ള, സാത്വികയായ ജഗദീശ്വരി തന്നെ ആകുന്നു.

*കാളിക പുരാണത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഹിമാലയത്തിലെ  മാതംഗമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്ന് ദേവന്മാർ ജഗദീശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു. സ്തുതികേട്ട് പ്രസന്നയായ ആദിപരാശക്തി ദേവന്മാർക്ക് ദർശനം കൊടുത്ത് നിങ്ങൾ ആരെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്നു ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ദേവിയുടെ  ശരീരത്തിൽ നിന്ന്  ഒരു വീരനാരി പ്രകടയായി,  ഇവർ എന്നെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്ന് ഉത്തരം കൊടുത്തു. അവൾ കറുപ്പ് വർണ്ണത്തോട് കൂടിയവളായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവളുടെ നാമം കാളി എന്നായി.

*മാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ഭദ്രോൽപ്പത്തി പ്രകരണത്തിൽ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ഭദ്രകാളി സങ്കല്പമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പൊതുവെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ശിവന്റെ തൃക്കണ്ണിലെ അഗ്നിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ച വേതാള കണ്ഠസ്ഥിതയായ ഭഗവതിയാണിത്.

*ദുഷ്ടനായ ദാരികാസുരനിൽ നിന്ന് സമസ്തലോകത്തെ രക്ഷിക്കാൻ പരമശിവന്റെ തൃക്കണ്ണിൽ നിന്ന് ഭദ്രകാളി ജനിക്കുകയും, ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷവും കോപം ശമിക്കാത്ത ദേവിയുടെ കോപമടക്കുവാൻ വേണ്ടി ഭൂതഗണങ്ങൾ തെറിപ്പാട്ടും, ബലിയും, നൃത്തവുമായി ദേവിയുടെ കോപം ശമിപ്പിച്ചു. ദേവി സന്തുഷ്ടയാവുകയും അതിന്റെ പ്രതീകാത്മകമായ ആചാരവും അനുഷ്ഠാനവുമാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. 

*ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഭക്തർ മുളംതണ്ടിൽ താളമിട്ടു ദേവീ സ്തുതികൾ പാടി നൃത്തമാടുകയും ക്ഷേത്രത്തിനു മൂന്ന് വലം വച്ചു ചെമ്പോലതകിടുകളിൽ അടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ചെമ്പട്ടുടുത്തു വാളും ചിലമ്പും ധരിച്ച കോമരങ്ങൾ ഉറഞ്ഞു തുള്ളുന്നു. അതിനാൽ &quot;ഭക്തിയുടെ രൗദ്രഭാവം&quot; എന്നാണ് ഭരണി വിശേഷിക്കപ്പെടുന്നത്. 

*ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ പഞ്ചമകാര പൂജയിലൂടെ (മത്സ്യം, മാംസം, മധു,  മുദ്ര, മൈഥുനം തുടങ്ങിയ അഞ്ച് മകാരങ്ങൾ)  പൂജയിലൂടെ ദേവി പ്രസാദിക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇത് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് പ്രധാനമാണ്. അതിനാലാണ് ഉണക്ക ചെമ്മീൻ, മലരും ഭരണിക്ക് പോകുന്നവർ വാങ്ങുന്നതും, വീടുകളിൽ കോഴിയും പിടിയും തയ്യാറാക്കുന്നതും.

*ദേവി ദാരികനിൽ വിജയം വരിച്ച  രേവതി നാളിൽ &quot;രേവതി വിളക്ക് &quot; ആഘോഷിക്കുന്നു. കോഴി ബലിയുടെ പ്രതീകമായാണ് &quot;ചുവന്ന പട്ടു കൊണ്ട് കോഴിക്കല്ല് മൂടൽ&quot; എന്ന ചടങ്ങു നടത്തപ്പെടുന്നത്. ഇത് ദുരിതങ്ങൾ മാറാനുള്ള വഴിപാടായും നടത്തുന്നു. മഞ്ഞളും, കുരുമുളകും സമർപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പകർച്ചവ്യാധികളും ദുരിതങ്ങളും ഒഴിയാൻ നടത്തുന്ന മറ്റൊരു വഴിപാട്. കോഴിയും പിടിയും ഉണ്ടാക്കി കഴിക്കുക എന്നതും മറ്റൊരു ആചാരമാണ്.

*ഇന്നത്തെ ദേവിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 300 മീറ്റർ തെക്ക് മാറി [[ദേശീയപാത 17]]നോട് ചേർന്ന് റോഡിൻ കിഴക്കുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീകുരുംബ അമ്മയുടെ മൂലക്ഷേത്രമായ ശ്രീകുരുംബക്കാവ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെയാണ്‌ ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ പത്തിനിക്കടവുൾ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് എന്ന്‌ ചരിത്രം. 
 
*എന്നാൽ പരശുരാമൻ തപസ്സ് ചെയ്തു പരാശക്തിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തിയെന്നും മഹാമേരുചക്രത്തിൽ കാളിയെ ആവാഹിച്ചെടുത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചെന്നും മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം ഉണ്ട്. പിന്നീട് ശങ്കരാചാര്യരാണ് ദേവിയെ ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മാറ്റി ശ്രീചക്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;nanda&quot;&gt; {{cite book |last=നന്ദകുമാർ|first=എസ്.എസ്.|authorlink=എസ്.എസ്.നന്ദകുമാർ|coauthors= |title=കൊടുങ്ങല്ലൂർ കാവിലമ്മ |year=1994  }} &lt;/ref&gt; 

*മീനഭരണിയുടെ തലേന്ന് നടത്തപ്പെടുന്ന അശ്വതിപൂജ “തൃച്ചന്ദന ചാർത്ത്“ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന രഹസ്യപൂജയാണ്. ദാരികനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ദേവിക്കുണ്ടായ മുറിവുകൾക്കുള്ള ചികിത്സയെയാണ് തൃച്ചന്ദന ചാർത്തൽ പൂജയെ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ഏഴുദിവസം നടയടച്ച് നടതുറപ്പു വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന പൂജകളെ ദേവിയുടെ വിശ്രമവും ഒപ്പം ഭഗവതിയുടെ പരിവാരങ്ങളുടെ ഉത്സവവും ആയിട്ടാണ് സങ്കല്പം.&lt;ref name=&quot;nanda&quot;/&gt;

== നിർമ്മാണശൈലി ==
&lt;!-- [[ചിത്രം:കുരുംബഭഗവതിക്ഷേത്രം-കൊടുങ്ങല്ലൂർ.jpg|thumb|240px|കിഴക്കെ നട,ശിവൻറെ ദർശനം]] --&gt;
ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിൻറെ മൊത്തം വിസ്തീർണം 10 ഏക്കർ ആണ്. ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ചുറ്റമ്പലത്തിനുള്ളിലാണ് ശ്രീകോവിൽ. ധ്വജപ്രതിഷ്ഠയില്ല എന്നത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്‌.  ഈ ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിൽ നിരവധി അരയാലും, പേരാലും ഉണ്ട്. ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണശൈലി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ശിവക്ഷേത്രത്തിന് വളരെ പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുള്ളതായി കാണുന്നു. ശിവൻറെ പ്രതിഷ്ഠയോട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് മണ്ഡപത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണരീതി. തിടപ്പള്ളി, വലിയ ബലിക്കല്ല്, നാലമ്പലം, ആനപ്പന്തൽ, മണ്ഡപം, ബലിക്കല്പുര, ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠ, സപ്തമാതൃക്കൾ എല്ലാം തന്നെ ശിവ ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ ശിൽപ്പ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരമാണ്.  ശിവൻ്റെ ശ്രീകോവിലിനു നേർക്കാണ് മുഖമണ്ഡപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മുഖമണ്ഡപത്തിൻ്റെയും
ബലിക്കല്പുരയുടേയും തട്ട് നവഗ്രഹങ്ങൾ കൊത്തിയ ഒറ്റപ്പലകയിൽ തീർത്തതാണ്.  മണ്ണുത്തരം, ചിറ്റുത്തരം മുതലായവയിൽ  രാമായണം, മഹാഭാരതം എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട് . അതുപോലെ കരിങ്കൽ തൂണുകളിൽ മനോഹരമായ കൊത്തുപണികളും കാണാം.
&lt;!-- [[ചിത്രം:Kdr temple north gopuram door.jpg|thumb|left| വടക്കേ ഗോപുരവാതിൽ- [[പിത്തള]] കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു]] --&gt;
[[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലിന്റെ]]‍ കിഴക്കുഭാഗത്ത് ഒരു രഹസ്യ അറയാണ്. ഈ അറയ്ക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഒരു വാതിലുണ്ട്. അതിൻ്റെ മുഖം ശ്രീകോവിലിലേക്കാണ്‌‍. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായിട്ടുള്ള ഈ കവാടം എല്ലായ്പ്പോഴും ചുവന്ന പട്ടുവിരിച്ച്  മൂടിയിട്ടിരിക്കും. രഹസ്യ അറയ്ക്ക് [[ശ്രീമൂലസ്ഥാനം]] എന്നും  പറയുന്നു.  പരശുരാമൻ സൃഷ്ടിച്ച മഹാമേരുചക്രവും ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യർ  പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശ്രീചക്രവും ഒപ്പം സംഹാരമൂർത്തിയായ &quot;രുധിര മഹാകാളിയുടെ&quot; പ്രതിഷ്ഠയും ഈ രഹസ്യ അറയിൽ ഉണ്ടെന്നാണ് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നത്. ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ മൂലപ്രതിഷ്ഠ (കണ്ണകി പ്രതിഷ്ഠ )  നിർവഹിച്ച സ്ഥലമായ ശ്രീമൂല സ്ഥാനമാണ് രഹസ്യഅറയാക്കിയിരിക്കുന്നത് എന്നും പറയപ്പെടുന്നുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിലേക്കു മാത്രം ഒരു ചെറിയ കവാടമുള്ളതും,  മറ്റു ഭാഗങ്ങൾ കരിങ്കല്ല് കൊണ്ട്  അടച്ചു കെട്ടിയതുമായ രഹസ്യ അറയുടെ കവാടത്തിന് ഏകദേശം മൂന്നടി ഉയരവും രണ്ടടി വീതിയും കാണും. കവാടത്തിലേക്ക് കയറിച്ചെല്ലാൻ മൂന്ന് തൃപ്പടികളും ശ്രീകോവിലിനുള്ളിലുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവൻ്റെ നടയ്ക്കുള്ള മണ്ഡപത്തിൻ്റെ വടക്കേ അറ്റത്തായി നാലമ്പലത്തിനുള്ളിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായിട്ടാണ്  രണ്ട് നിലയുള്ള പള്ളിമാടം. നിത്യേന വിളക്കുവയ്പ്പ് നടത്തുന്ന പള്ളിമാടത്തിലാണ് ഭഗവതിയുടെ പള്ളിവാളും, ചിലമ്പും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. അശ്വതി കാവുതീണ്ടലിനു നടയടച്ചതിന് ശേഷം,  പൂയം നാളിൽ  നട തുറക്കുന്നതു വരെ  വഴിപാടുകൾ ഭക്തജനങ്ങൾ പള്ളിമാടത്തിനു മുന്നിലാണ് അർപ്പിക്കാറ്.

== പ്രതിഷ്ഠകൾ ==
[[ചിത്രം:Kodungallur Bhagavathy.jpg|thumb|200px|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]

ആദിപരാശക്തിയായ ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി| &quot;ഭദ്രകാളിയാണ്&quot;]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[പതിഷ്ഠ| മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ]]. വരിക്കപ്ലാവിൽ നിർമ്മിച്ച ബിംബത്തിൻ്റെ ദർശനം വടക്കോട്ടാണ്‌. ദാരുബിംബത്തിന് എടുത്തു മാറ്റാവുന്ന ഒരു സ്വർണ്ണഗോളകയും ഉണ്ട്. 

ദാരിക വധത്തിന് ശേഷം പ്രദർശിപ്പിച്ച വിശ്വരൂപത്തിൽ ഉഗ്രമായ രൗദ്രഭാവ ത്തിലാണിരിക്കുന്നത്. കാളിയുടെ നിറം കറുപ്പാണ്. ചാന്താട്ടം ചെയ്യുന്നതിനാൽ വിഗ്രഹവും കറുപ്പു നിറത്തിലാണ്.

പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് പീഠത്തോടുകൂടി ഉദ്ദേശം ആറടി ഉയരമുണ്ട്. വലത്തെ കാൽ മടക്കി ഇടത്തേത് തൂക്കിയിട്ട രൂപത്തിലാണ്‌ ഇരിപ്പ്. തലയിൽ കിരീടമുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ ഇടത്തെ കാതിൽ ആനയും വലത്തേ കാതിൽ സിംഹവുമാണ് കമ്മലായിട്ടുള്ളത്. മുഖത്ത് ദ്രംഷ്ടകളുണ്ട്.  ബിംബത്തിൽ വൃത്താകാരത്തിലുള്ള താലിമാലകളും വഴിപാടായി ലഭിച്ചിട്ടുള്ള നിരവധി ആഭരണങ്ങളും ചാർത്താറുണ്ട്. 

ഭഗവതിയ്ക്ക് എട്ട് കൈകൾ കാണുന്നുണ്ട് എങ്കിലും കൈകളിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല. എട്ട് കൈകളിൽ വലതുഭാഗത്ത് മുകളിൽ നിന്നും താഴോട്ട് ആദ്യത്തേതിൽ തൃശൂലവും രണ്ടാമത്തേതിൽ ഖട്വാഗവും, മൂന്നാമത്തേതിൽ കൈമുന്നിലേക്ക് മടക്കി മേൽ വയറിനോടൊപ്പം നിൽക്കുന്നതിൽ നന്ദകം വാളും, നാലാമത്തേതിൽ ദാരിക ശിരസ്സുമാണുള്ളത്. ഇടതുഭാഗത്ത് ഒന്നാമത്തേതിൽ മണിനാഗവും, രണ്ടാമത്തെതിൽ ചിലമ്പും, മൂന്നാമത്തതിൽ മുന്നിലേക്ക് നീട്ടിപ്പിടിച്ച വട്ടകവും, നാലാമത്തേതിൽ ഓട്ടുമണിയുമാണ് കാണാൻ കഴിയുക. പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് മുന്നിൽ അഷ്ടബന്ധമിട്ട് പീഠത്തിലുറപ്പിച്ച ബലികല്ലുണ്ട്. ഇതിന് പ്രത്യേക സ്വർണ്ണ ഗോളകയും പ്രഭാമണ്ഡലവും ഉണ്ട്. ശ്രീചക്ര പ്രതിഷ്ഠയുള്ള ക്ഷേത്രമാണിത്. [[പ്രമാണം:Kannaki_staue_as_created_by_Cheran_Chenkuttavan.jpg|ലഘുചിത്രം|ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച കണ്ണകിവിഗ്രഹം]]

=== രഹസ്യ അറ ===
പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന് കിഴക്കുഭാഗത്തായി ഒരു രഹസ്യ അറയുണ്ട്. ഇതിൻ്റെ പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത്  ഉള്ളിൽ നിന്ന് ബന്ധിച്ച മരം കൊണ്ടുള്ള ഒരു വാതിലുണ്ട്. അതായത് മുഖ്യ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ടു കടക്കത്തക്കരീതിയിലാണ് ഈ അറ. രഹസ്യ അറയുടെ വാതിൽ ചുവന്ന പട്ട് കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കും.

ഈ രഹസ്യ അറയ്ക്ക് &quot;ശ്രീമൂലസ്ഥാനം&quot; എന്ന പേരും ഉണ്ട്. ഉള്ളിൽ അഷ്ടബന്ധമിട്ട് ഉറപ്പിച്ചതും, സ്വർണ്ണ ഗോളക കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞതുമായ രുധിര മഹാകാളിയുടെ  മൂലബിംബവും അഞ്ചു ശ്രീചക്രങ്ങളും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. &quot;രുധിര മഹാകാളി&quot; 
കോപമൂർത്തിയായതിനാൽ നേരിട്ട് ദർശനം പാടില്ലത്രെ; അതിനാൽ ഈ വിഗ്രഹം കറുത്ത തുണിയിട്ട് മൂടിയിരിക്കുകയാണ്,  പകരം ഭക്തർക്കു ദർശിക്കാൻ വടക്കു ദിക്കിലേക്ക് ദർശനമായി ഭദ്രകാളിയുടെ മറ്റൊരു ദാരുബിംബവും അതിന് മുമ്പിലായി ത്രിപുര സുന്ദരിയുടെ അർച്ചനാ ബിംബവും പ്രഭാമണ്ഡലവും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയായി നാം ദർശിക്കുന്നത്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരമാധികാരി വലിയ തമ്പുരാനോ അമ്മത്തമ്പുരാട്ടിയോ ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് വരുന്ന സമയത്തോ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ രാജവംശം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോവിലകത്തെ]] ഒരു സന്തതിയെ ഒന്നാംപിറന്നാളിന്‌ രുധിര മഹാകാളിക്ക്  മുന്നിൽ (പടിഞ്ഞാറേ നടയ്ക്കൽ) അടിമ കിടത്താൻ കൊണ്ടുവരുമ്പോഴോ മാത്രമേ ശ്രീകോവിലിന്റെ പടിഞ്ഞാറെ നട തുറക്കുകയുള്ളു. തമ്പുരാനോ തമ്പുരാട്ടിയോ നടയ്ക്കൽ എത്തി നമസ്ക്കരിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ പടിഞ്ഞാറെ നടയ്ക്കൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള മണി അഞ്ച് പ്രാവശ്യം മുഴക്കും. ഈ അവസരത്തിൽ  ശ്രീകോവിലിന്റെ പടിഞ്ഞാറെനടയുടെ വലത്തെ കതകു മാത്രം തുറന്നുകൊടുക്കും. തമ്പുരാൻ നമസ്കരിച്ച് എഴുന്നേൽക്കും മുൻപ്  നട അടച്ചുകഴിയും. 

ചെങ്കുട്ടവൻ കണ്ണകിയെ മൂലപ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ സ്ഥലമാകാം പിന്നീട് രഹസ്യ അറയായത്. രഹസ്യ അറയിൽ നിന്ന് കിഴക്കുഭാഗത്തേക്ക് ഉദ്ദേശം നൂറടിയോളം ദൂരത്തിൽ ഒരു തുരംഗം ഉണ്ടായിരുന്നു. മീനഭരണി കഴിഞ്ഞ് നട അട അടച്ചുകിടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ നടതുറപ്പുവരെ അടികളാണ് എല്ലാ പൂജകളും നിർവ്വഹിക്കുന്നത്. ഓരോ യാമത്തിലും ഓരോ പൂജയെന്ന കണക്കിലാണ് ഇത് നടത്തുന്നത്. ഇതിന്നായി അടികൾ ഈ തുരംഗത്തിൽ കൂടിയായിരുന്നുവത്രെ പണ്ട് പോയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഈ തുരംഗം അടഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. പുറമെ നിന്നുള്ള പ്രവേശന ദ്വാരത്തിൽ ഇപ്പോൾ ഒരു ദീപസ്‌തംഭവും ഭണ്ഡാരവും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവത്തിന് ആനകളെ ഇന്നും ഈ തുരംഗത്തിന്നു മുകളിലൂടെ കടത്തിവിടാറില്ല. ആനകൾ അവിടെയെത്തിയാൽ പ്രദക്ഷിണം മുഴുമിക്കാതെ മടങ്ങുകയാണ് പതിവ്.
&lt;ref name=&quot;nanda&quot;/&gt;

=== പരമശിവൻ ===
മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയായ [[ശിവൻ|ശിവന്റെ]] ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ തറ കരിങ്കല്ലുകൊണ്ടും ചുമരുകൾ വെട്ടുകല്ലുകൊണ്ടും തീർത്തതാണ്. [[നന്ദി]] പ്രതിഷ്ഠ ഇവിടെയില്ല. ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള [[ബലിക്കല്ല്]] സാമാന്യം വലുതാണ്. ശിവന്  പ്രത്യേക ഉത്സവങ്ങളും ധ്വജവും ഇല്ല. 

=== ക്ഷേത്രപാലകൻ ===
[[ചിത്രം:BhagavathiTemple,KDR4.JPG|thumb|200px|ക്ഷേത്രപാലകന്റെ ക്ഷേത്രം‍]]
ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രതിഷ്ഠ ആണിത്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സംരക്ഷകൻ ആയിട്ടാണ് സങ്കല്പം. വടക്കേനടയിൽ നിന്ന് അല്പം കിഴക്കോട്ട് നീങ്ങി കാണുന്നതാണ് [[ക്ഷേത്രപാലകൻ|ക്ഷേത്രപാലക]]ന്റെ പ്രതിഷ്ഠ.   ശിവചൈതന്യം നിറഞ്ഞ മൂർത്തിയാണിത്. 12 അടിയോളം ഉയരമുണ്ട്. ഇതാണ് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ വിഗ്രഹം. മലബാറിലെ ക്ഷേത്രപാല ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  ക്ഷേത്രപാലൻ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന് വന്നു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഇത് [[തമിഴ്നാട്|തമിഴ്നാട്ടിലെ]] [[ചതുക്കപ്പൂതം|ചതുക്കപൂതമാണെന്നും]] അതല്ല കാലഭൈരവനാണെന്നും അഭിപ്രായമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;pgr&quot;/&gt; [[ശർക്കരപ്പായസം|ശർക്കരപായസത്തിൽ]] [[തൈര്|തൈര്‌]] ചേർത്ത [[പുളിഞ്ചാമൃതം|പുളിഞ്ചാമൃതമാണ്‌]] പ്രത്യേക നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രപാലകന്റെ നടയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള കല്ലിലാണ് മുട്ട് ഇറക്കുന്നതിനുള്ള [[നാളികേരം]] ഉടക്കുക.

ദേവീക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള തുലാഭാരം ക്ഷേത്രപാലകന്റെ നടയിലാണ് നടത്തി വരുന്നത്. ഇവിടത്തെ പ്രത്യേക വഴിപാട് ചമയമാണ്. വൈകീട്ട് ക്ഷേത്രപാലകന്റെ ക്ഷേത്രം കുലവാഴ, കുരുത്തോല, കരിക്കിൻകുല എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുകയും, ദേവി ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപാരാധനയ്ക്ക് ശേഷം ക്ഷേത്രപാലകന്റെ  മുമ്പിൽ നാളികേരം എറിഞ്ഞ് ഉടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശേഷം ക്ഷേത്രപാലകനെ 101 വസ്ത്രം ഉടുപ്പിക്കും. മുഖത്ത് ചന്ദനം ചാർത്തി തണ്ണീരാമൃതം നിവേദ്യം നൽകും. ഇതിനെയാണ് ചമയം എന്ന് പറയുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ശക്തിപീഠക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാവൽദൈവമായി കാലഭൈരവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതും ഇതിന്‌ സമാനമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഇത് കാലഭൈരവൻ ആണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്.

=== തവിടാട്ട് മുത്തി (തവിട്ട് മുത്തി) ===
&lt;!-- [[ചിത്രം:തവിടാട്ട്മുത്തി.jpg|thumb|200px|left| തവിടാട്ട് മുത്തി]] --&gt; 
[[കാളി]] രൂപത്തിലുള്ള ഭഗവതിയാണിത്. മേൽക്കൂരയോ ചുറ്റുമതിലോ ഇല്ല. പുറത്ത് ശിവന്റെ നടക്കൽ ഇടതുഭാഗത്തായാണ് പ്രതിഷ്ഠ. [[തവിട്]] കൊണ്ട് ഉഴിഞ്ഞിടുകയാണ് പ്രധാന വഴിവാട്. തവിട്ടുമുത്തിക്ക് തവിട് ആടിക്കാം എന്ന വഴിപാട് നേർന്നാൽ  വിട്ടുമാറാത്ത ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾ മാറിക്കിട്ടും എന്നാണ് വിശ്വാസം. 

ഏകദേശം രണ്ടടി ഉയരമുള്ള പീഠത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഒന്നര അടി ഉയരമുള്ള തവിട്ടുമുത്തിയുടെ വിഗ്രഹം എട്ട് തൃകൈകളോടുകൂടിയ ദേവിരൂപമാണ്. ഇവിടെ നിത്യപൂജയോ നിവേദ്യമോ ഇല്ല. ഭക്തജനങ്ങൾ വഴിപാടായി ആടിക്കുന്ന തവിടാണ് തവിട്ടുമുത്തിക്ക് പൂജയും നിവേദ്യവും. തവിട് ആടിക്കാനുള്ള അവകാശം പത്മശാലീയ എന്ന സമുദായക്കാർക്ക് ആണ്.

=== വസൂരിമാല  ===
[[ചിത്രം:BhagavathiTemple,KDR5.JPG|thumb|200px|വസൂരിമാലയുടെ ക്ഷേത്രം]]
പടിഞ്ഞാറെ നടയിലുള്ള പ്രതിഷ്ഠയാണ് വസൂരിമാല. ദേവീഭക്തയായി മാറിയ ദാരികന്റെ പത്നി മനോദരി ആണിതെന്ന് ഐതിഹ്യം. വടക്കോട്ടാണ് ദർശനം. ഇതിന് മേൽക്കൂരയില്ല. വിഗ്രഹത്തിന് 4 അടിയോളം ഉയരമുണ്ട്. [[മഞ്ഞൾ|മഞ്ഞൾപ്പൊടി]] ആടിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപപട്. പ്രത്യേക ക്ഷേത്രം ഉണ്ടെങ്കിലും നിത്യപൂജയില്ല. പകരം സപ്തമാതൃക്കളുടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പീഠത്തിൽ വസൂരിമാല സങ്കല്പത്തിൽ നിത്യപൂജയും നിവേദ്യങ്ങളും നടത്തി വരികയാണ് പതിവ്. വസൂരിമാലയ്ക്കുള്ള വഴിപാടാണ് ഗുരുതി. പത്മദളം വരച്ച് കുരുമുളക്, മഞ്ഞൾ എന്നിവ തൂവുകയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരിമാല ഭൂമിദേവിയെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നുണ്ട്. പത്മദളം സ്ത്രീലിംഗത്തിൻ്റെ പ്രതീകമായതുകൊണ്ട് അതു വരച്ച് ജീവരക്തമൊഴുക്കി ദേവിയെ ഓജസ്വിനിയാക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ഈ പൂജയിൽ അന്തർഭവിച്ചിട്ടുള്ളത് എന്നു കരുതേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. വസൂരി പോലുള്ള അസുഖങ്ങൾ വരാതെ ഇരിക്കാനും ഈ വഴിപാട്  ചെയ്യുന്നു എന്നൊരഭിപ്രായവുമുണ്ട്. വസൂരിമാല എന്ന പേരുതന്നെ അതിനുള്ള തെളിവായി കണക്കാക്കാവുന്നതാണ്. വസൂരിമാലയുടെ നടയ്ക്കലാണ് പണ്ട് “ഗുരുതി” നടന്നിരുന്നത്. ഇപ്പോഴും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ വസൂരിമാലയ്ക്കാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഗുരുതി ചാർത്തുക. 

ദാരികന്റെ വധം ഉറപ്പായപ്പോൾ പത്നിയായ മനോദരി ശിവനെ തപസ്‌ ചെയ്യുകയും വസൂരി രോഗത്തിന്റെ വിത്തുകൾ വരമായി വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. മനോദരി ഇത് ആദ്യം പ്രയോഗിച്ചത് തന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ഘാതകിയായ ഭദ്രകാളിയുടെ നേർക്കാണ്. ഇതറിഞ്ഞ ശിവൻ ഘണ്ഠാകർണ്ണനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും അദ്ദേഹം ഭഗവതിയുടെ രോഗം ഭേദം ആക്കുകയും ചെയ്തു. ഭഗവതി പിന്നീട്  മനോദരിയുടെ കയ്യും കാലും ഛേദിക്കുകയും പശ്ചാത്തപിച്ച മനോദരിയെ  &quot;വസൂരി&quot; എന്ന് പേരിട്ട് കൈലാസത്തിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുരാണകഥ.

=== സപ്തമാതൃക്കൾ ===
ശിവൻ്റെ ശ്രീകോവിലിൻ്റെ തെക്കു ഭാഗമായിട്ടാണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ തുടർച്ചയാണിത്.  ആദിപരാശക്തിയുടെ ഏഴു ഭാവങ്ങൾ ആണ് [[സപ്തമാതാക്കൾ]] എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഭഗവതിയുടെ ശ്രീകോവിലിനോട് ചേർന്ന് പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ഭിത്തിയുടെ തുടർച്ചയായി, കിഴക്കുപടിഞ്ഞാറ് നീളത്തിൽ വടക്കോട്ട് ദർശനമായി മൂന്ന് നടകളായി പ്രത്യേക പ്രാധാന്യത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രധാന മൂർത്തിയായ ഭഗവതിയേയും കൂട്ടിയാൽ അഷ്ടമാതൃക്കളാകും. സപ്തമാതൃക്കളായ [[ബ്രാഹ്മി]] (അഥവാ ബ്രഹ്മാണി), [[മഹേശ്വരി]], [[വൈഷ്ണവി]], [[കൌമാരി]], [[ഇന്ദ്രാണി]], [[വാരാഹി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്നീ ഏഴ് ദേവികളെയും അംഗരക്ഷകരായി [[ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] എന്നിവരേയും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭഗവതി പ്രതിഷ്ഠ നിർമ്മിച്ച അതേ വരിക്കപ്ലാവിൻ്റെ തടി   കൊണ്ടാണ് സപ്തമാതൃക്കളുടെ വിഗ്രഹവും നിർമിച്ചിട്ടുള്ളത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. വസൂരിമാലയെ സങ്കൽപ്പിച്ചുള്ള നിത്യപൂജയും നിവേദ്യങ്ങളും സപ്തമാതൃക്കളുടെ ക്ഷേത്രത്തിലാണ് നടത്തിവരുന്നത്.

=== കുരുംബക്കാവ് ===
[[പ്രമാണം:Turmeric polluting oftemple kdlr.jpg|ലഘുചിത്രം|മഞ്ഞൾപൊടി വഴിപാട് ]]

ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽനിന്നും ഏകദേശം 300 മീറ്റർ തെക്ക് മാറി ദേശീയപാത 17ന് ചേർന്ന്  പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീകുരുംബക്കാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ ആദ്യമായി കണ്ണകിയെ (കന്യാവ്)  പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത് ഇവിടെയാണ് എന്നാണ് ചരിത്രം. ഇവിടെയാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മൂലകേന്ദ്രം. ഇവിടെനിന്നും ഭഗവതിയെ ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് മാറ്റി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. താലപ്പൊലിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള രാപകൽ എഴുന്നള്ളിപ്പ് ആരംഭിക്കുന്നത് ഇവിടെ നിന്നുമാണ്. താലപ്പൊലി മഹോത്സവത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് എത്തിച്ചേരുന്ന [[കുഡുംബി]] സമുദായക്കാർ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ നട തള്ളാനുള്ള ചെമ്മരിയാടുകളെയും പഴക്കുലയും വാദ്യഘോഷങ്ങളോടെ ആനയിക്കുന്നതും ശ്രീകുരുംബക്കാവിൽ നിന്നുമാണ്. പരിസര വാസികളുടേയും ഭക്തജനങ്ങളുടേയും പരിശ്രമഫലമായി നിത്യേന ഉള്ള വിളക്കുവയ്പ്പ് മുടങ്ങാതെ നടന്നുപോരുന്നു.

== പൂജകൾ ==
&lt;!-- [[ചിത്രം:Pooja schedule kurumba temple kodungallur.jpg‎|left|‌‌thumb|180px|പൂജാ സമയങ്ങൾ]] --&gt;
ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രികൾ  താമരശ്ശേരി മേയ്ക്കാട്ടുമനയിലെ അംഗങ്ങളാണ്. നമ്പൂതിരിമാരിൽനിന്ന് അല്പം താഴെ എന്ന് കരുതുന്ന [[അടികൾ]] എന്ന പൂജാരിമാരാണ് ശാക്തേയ പൂജകൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നത്. സാത്വിക പൂജകൾ നടത്തുന്നത് നമ്പൂതിരിമാരാണ്. ഓത്തില്ലാത്ത നമ്പൂതിരിമാരേ പൂജയ്ക്ക് വരാറുള്ളു. അടികൾ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ ചുമതല മൂന്ന് മഠങ്ങൾക്കായി പങ്കുവച്ചിരുന്നു. അവ മഠത്തിൽ മഠം, കുന്നത്തു മഠം, നീലത്തും മഠം എന്നിങ്ങനെയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ പല ചടങ്ങുകളിലും അബ്രാഹ്മണസമ്പർക്കമാണ് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രഭരണം കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിർവഹിക്കുന്നു.

=== സുവാസിനീപൂജ ===
മംഗല്യവതികളായ സ്ത്രീകൾ കുടുംബഐശ്വര്യത്തിനും നെടുമംഗല്യത്തിനും ഉത്തമദാമ്പത്യത്തിനും  വേണ്ടി നേരിട്ട് നടത്തുന്ന സമൂഹ അർച്ചനയാണിത്. [[കുഡുംബി]] സമുദായത്തിലെ സ്ത്രീകൾ  ആണ് പ്രധാനമായും കൊടുങ്ങല്ലൂർ താലപ്പൊലി ദിവസത്തിൽ സുവാസിനീപൂജ ആചരിക്കുന്നത് .

== വഴിപാടുകൾ ==
&lt;!-- [[ചിത്രം:കതിന.jpg|thumb| വെടിവഴിപാടിനായി കതിനകളൊരുക്കി വച്ചിരിക്കുന്നു]] --&gt;
* എറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വഴിപാട് വെടിവഴിപാടാണ്. വലിയ വെടി, ചെറിയ വെടി എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു തരം വഴിപാടുകൾ ഉണ്ട്. ബുദ്ധമതത്തിന്റെ മറ്റൊരു സംഭാവനയായാണ്‌{{തെളിവ്}} കതിന വെടികളെ കാണുന്നത്.  

* ഗുരുതിയാണ്‌ മറ്റൊരു വഴിപാട്. ശത്രുദോഷത്തിനും മാനസികപ്രശ്നങ്ങൾക്കും പരിഹാരമായി ചെയ്യുന്ന വഴിപാടാണിത്. ഗുരുതി വഴിപാട് നടത്തിവരുന്നത് വസൂരിമാല ക്ഷേത്രനടയ്ക്കലാണ്. ഉഗ്രരൂപിണിയായ ദേവിയുടെ ഉഗ്രത വർദ്ധിക്കാതിരിക്കാനാണ് ഗുരുതിപൂജ നടത്തിയിരുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. വൃശ്ചിക- ധനു മാസങ്ങളിലെ മണ്ഡലകാലങ്ങളിലും, മീനഭരണിക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നതുതൊട്ട് ക്ഷേത്രനട തുറക്കും വരെയും ഗുരുതി വഴിപാട് നടത്താറില്ല.

* വസൂരിമാലയ്ക്ക് മഞ്ഞൾപ്പൊടി ആടിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ഒരു പ്രാവശ്യം ആടിച്ച പൊടി വീണ്ടും ആടിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

* ക്ഷേത്രപാലകന് പ്രധാന വഴിപാട് ചമയമാണ്‌. 101 നാളികേരം ഉടയ്ക്കലും 101 വസ്ത്രം ഉടുപ്പിക്കലും ഇതിൽ പെടും. ക്ഷേത്രപാലകനുള്ള മറ്റൊരു വഴിപാട് പുളിഞ്ചാമൃതമാണ്.
&lt;!-- [[ചിത്രം:വസൂരിമാല.jpg‎|thumb|വസൂരിമാലക്ക് മഞ്ഞൾ ചാർത്തുന്ന ഭക്തർ, ചേരൻ ചെങ്കുട്ടവൻ സ്ഥാപിച്ച ഒറ്റമുലച്ചി കണ്ണകിയാണ് ഇതെന്ന് ചിലർ കരുതുന്നു]] --&gt;

* തവിടാടുമുത്തിക്കുള്ള പ്രധാന വഴിപാട് തവിട് ആടിക്കലാണ്. അതിനുള്ള അവകാശം പത്മശാലീയർക്കാണ്. ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ മാറിക്കിട്ടും എന്നാണ് വിശ്വാസം.

* ഒറ്റയപ്പവും ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായി നടത്തപ്പെടുന്നു. ഗുരുതി പുഷ്പാഞ്ജലി, രക്ത പുഷ്പാഞ്ജലി, ശത്രുസംഹാര പുഷ്പാഞ്ജലി, മഹിഷാസുര മർദ്ദിനി പുഷ്പാഞ്ജലി എന്നിവയും പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഉൾപ്പെടും.
[[പ്രമാണം:Kodungallur bharani komaram.jpg|ലഘുചിത്രം|ഭരണി തുള്ളാൻ എത്തിയ കോമരങ്ങൾ ]]

== വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ ==
=== മീനഭരണി ===
{{Main|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി}}
&lt;!-- [[ചിത്രം:Bharani-flags kodungallur.jpg||thumb|200px| കുംഭഭരണിനാൾമുതൽ ക്ഷേത്രം കൊടിതോരണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു‍]] --&gt;
ക്ഷേത്രത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് മീനഭരണി. ഭരണി എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്. താലപ്പൊലിയാണ് മറ്റൊരു ഉത്സവം. കുംഭ മാസത്തിലെ ഭരണിക്ക് ആരംഭിച്ചു മീന മാസത്തിലെ ഭരണിക്ക് അവസാനിക്കുന്ന ഭരണി ഉത്സവം മാർച്ച്‌, ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിലായി നടക്കുന്നു. ‌ഭദ്രകാളിയും ദാരികനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധമാണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്ന്‌ വിശ്വാസം.  അമ്മയായ ഭഗവതിയെ കണ്ടാരാധിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ഒരു കൂട്ടം ജനങ്ങളുടെ കൂടിച്ചേരൽ ആണ് ഈ ഉത്സവം. ഈ ഉത്സവത്തിനു വരുന്നവരിൽ അധികവും കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ ജില്ലകളിൽ (കടത്തനാടൻ) നിന്നുള്ളവരാണെന്നത് ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്‌. ഇന്നും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർക്ക് ഉത്സവമാണ്‌. കൊടുങ്ങല്ലൂരും ചേരന്റെ രണ്ടാം തലസ്ഥാനമായ തൊണ്ടി (തിണ്ടിസ്) പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ സ്ഥലങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പുരാതന കാലത്തെ ബന്ധമായിരിക്കണം ഈ ആചാരങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ എന്ന് ചില ചരിത്രകാരന്മാർ കരുതുന്നു. &lt;ref&gt; {{cite book |last=വേലായുധൻ |first= പണിക്കശ്ശേരി|authorlink= വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി|coauthors= |editor= |others= |title=സഞ്ചാരികൾ കണ്ട കേരളം|origdate= |origyear= |month= |url= |format=  |edition= 2001|series= |date= |year= |month= |publisher= കറൻറ് ബുക്സ്|location= കോട്ടയം|language= മലയാളം|isbn=81-2401-053-6 |oclc= |doi= |id= |pages=434 |chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt; 

&lt;!-- [[ചിത്രം:Podikkalam aalthara.jpg|thumb|മറ്റു ദേശക്കാർക്ക് അവകാശമുള്ള ആൽത്തറകളിൽ ഒന്ന്]] --&gt;
ഭഗവതിയുടെ ദ്രാവിഡബന്ധം വെളിവാക്കുന്ന ധാരാളം ചടങ്ങുകൾ മീനഭരണിക്ക്‌ കാണാൻ കഴിയും. കാവുതീണ്ടല്, മന്ത്രതന്ത്രാദികൾ ഇല്ലാത്ത കൊടിയേറ്റം, കോഴികല്ല്‌ മൂടല്, കോഴിയും  പിടിയും എന്ന വിഭവം തയ്യാറാക്കൽ, പാലക്കാവേലൻറെ വരവ്‌, ഉണക്ക ചെമ്മീൻ, മലർ തുടങ്ങിയവ വാങ്ങുക എന്നി പ്രത്യേക അനുഷ്ഠാനങ്ങളാണ്. കൊടിയേറ്റ് ചടങ്ങ് കുംഭമാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ നടക്കുന്നു. ഇതിനെ ഭരണിവേല കൊടിയേറുക എന്നാണ്‌ പറയുന്നത്. &lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt;

തലേ ദിവസം നടക്കുന്ന ചടങ്ങായ (അശ്വതി നാളിൽ) അശ്വതീകാവുതീണ്ടലാണ്‌ എങ്കിലും പ്രധാനപ്പെട്ടത്. മീനഭരണി ദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ യാതൊരാഘോഷവുമില്ല. പിന്നീട് പൂയം നാളിലെ നടതുറപ്പ് ആണ് പ്രധാനം. കുംഭമാസത്തിലെ ഭരണിദിവസമുള്ള കൊടിയേറ്റുമുതൽ മീനമാസത്തിലെ അശ്വതിനാൾ വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളാൺ ആഘോഷങ്ങൾ മുഴുവനും. ഇക്കാലയളവിൽ കേരളത്തിലെ മിക്ക ദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പൂരം,  കുത്തിയോട്ടം, കെട്ടുകാഴ്ച എന്നീ ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കുന്നു. അശ്വതിനാളിനു മുന്നേ തന്നെ വിദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്നും നിരവധി പേർ കാവിലെത്തും. വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തോടെ എത്തുന്ന ഭക്തരെ ഭരണിക്കാർ എന്നാണ്‌ വിളിക്കുക.&lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt;
[[പ്രമാണം:Komarangal.jpg|ലഘുചിത്രം|the devotees of Kodungallur bhagavati in special attire and weapon of old age]]
[[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിലെ]] കൊടിയേറ്റിനോടനുബന്ധിച്ച് നടക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ആശാരിയും തട്ടാനും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന ഒന്നുണ്ട്.  വീരാശാരിയും മലയൻ തട്ടാൻ എന്നു വിളിക്കുന്ന തട്ടാനുമാണവർ. തട്ടാൻ മണികിലുക്കി അമ്പലം വലം വെച്ച് ചടങ്ങുകൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നു. തുടർന്ന് പ്ലാപ്പിള്ളിത്തറവാട്ടിലെ മൂത്തന്മാർ ക്ഷേത്രം ശുദ്ധമാക്കുന്നു. അതോടെ അമ്പലത്തിനു ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ ആലിന്മേലും ഗോപുരത്തിലും കൊടിക്കൂറകൾ കെട്ടുന്നു. അതോടെ ഭരണിക്കാലം ആരംഭിക്കുകയായി.&lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt; 

[[മീനം|മീനത്തിലെ]] തിരുവോണദിവസം മുതൽ  ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഭക്തജനപ്രവാഹം തുടങ്ങും. എല്ലാദേശത്തു നിന്നും ജനങ്ങൾ സംഘം ചേർന്ന് ഭരണിക്കാരായി വന്നു ചേരുന്നു. അശ്ലീലം കലർന്ന നാടൻ പാട്ടുകളോ പുരാണ കഥകളോ ഭഗവതി സ്തുതികളോ പാടി മണികെട്ടിയ വടിയുമായാണ്‌ അവർ വരിക. ഭഗവതിയെപ്പോലെ വാളും ചിലമ്പും പൂമാലകളും ധരിച്ച കോമരങ്ങളും ഇക്കൂട്ടത്തിൽ ഉണ്ടാകും. [[വയനാട്]], [[കണ്ണൂർ]], [[തലശ്ശേരി]], [[പാലക്കാട്]] എന്നിവടങ്ങളിൽ നിന്ന് സംഘമായി കാൽനടയായി വരുന്നവരും ഉണ്ട്. ഭരണിക്ക് പോകുന്നതിനു ഏഴുദിവസത്തെ വ്രതാചരണം അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. [[ശബരിമല|ശബരിമലക്ക്]] പോകുന്നതു പോലുള്ള സന്നാഹങ്ങളും പൂജകളും കഴിച്ചാണ്‌ ഇവർ എത്തിയിരുന്നത്. പലരും കുടുംബ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും പൂജകൾ നടത്തിയിട്ടാണ് ഇങ്ങോട്ടേക്ക് വരുന്നത്. എല്ലാ ജാതിയില്പെട്ടവർക്കും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണിക്ക് പോകാം എന്നും ആദിമകാലങ്ങളിൽ നിരവധി കോഴികളെ അറുത്ത് വെള്ളത്തിനു പകരം മദ്യം തർപ്പണം ചെയ്യുന്ന പതിവായിരുന്നു എന്നാണ്‌ വില്യം ലോഗൻ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ശാക്തേയപൂജക്ക് ജാതിയോ താന്ത്രിക ആചാരങ്ങളോ നിർബന്ധം അല്ലാ എന്നതും മറ്റൊരു പ്രത്യേകത ആണ്.&lt;ref&gt; {{cite book |last=വില്യം| first= ലോഗൻ|authorlink=വില്യം ലോഗൻ |coauthors=|editor= ടി.വി. കൃഷ്ണൻ|title=മലബാർ മാനുവൽ|origdate= |origyear= |month= |url= |format= |edition= 6-‍ാം|series= |date= |year= |month= |publisher= മാതൃഭൂമി|location= കോഴിക്കോട്|language= മലയാളം|isbn=81-8264-046-6 |oclc= |doi= |id= |pages=440|chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt;

=== കോഴിക്കല്ല് മൂടൽ ===
മീനഭരണിക്ക് പത്തു്‌ ദിവസം മുൻപാണ്‌ കോഴിക്കല്ലു മൂടൽ എന്ന ചടങ്ങ്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ നടക്കൽ കോഴിയെ അറുത്ത് ബലി കൊടുക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മൃഗബലി പൊതുക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിരോധിച്ചതുമൂലം അതിനു പകരമായി ചുവന്ന പട്ട് കൊണ്ട് ബലിക്കല്ല് മൂടുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ ഇപ്പോൾ നടത്തപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ പ്രതീകാത്മകമായി കുമ്പളങ്ങ മുറിക്കലും കോഴിയെ പറപ്പിക്കലും നടത്തിവരുന്നു. നിരോധനം വരുന്നതിനു മുന്പ് വടകരയിലെ തച്ചോളി വീട്ടിലെ അവകാശമായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കോഴിയെ ബലി കഴിക്കുക എന്നത്.  കോഴി ബലിയുള്ളപ്പോൾ കാവിന്റെ പരിസരത്തും, വീടുകളിലും കോഴി ഇറച്ചി കൊണ്ടുള്ള ഒരു വിശേഷ  വിഭവം ഉണ്ടാക്കുന്നു. കോഴിയും പിടിയും എന്നാണ് ആ വിഭവത്തിന്റെ പേര്. ഇത് ഭഗവതിയുടെ പ്രസാദമായി കണക്കാക്കുന്നു. കോഴി ഇറച്ചി കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മാംസേതര വിഭവമാണ് ഇത് മറ്റുള്ള  ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാൻ സാധിക്കില്ല.  ഇന്നും ആചാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയെന്നോണം വീടുകളിൽ ഭരണി നാളിൽ സ്വാദിഷ്ഠമായ കോഴിയും പിടിയും അരി പായസവും വയ്ക്കുന്നു. ചിലരൊക്കെ രാത്രിയിൽ ഇവ വീതും വയ്ക്കുന്നു. രാത്രിയിൽ മുറിയടച്ചു ഇലയിൽ മരിച്ചുപോയ കാരണവന്മാർക്ക്  വിളക്ക് വച്ച് മേല്പറഞ്ഞ ഭക്ഷണം കൊടുക്കുന്നതിനാണ് ‘വീത് ’ എന്ന് പറയുന്നത്.  കോഴിക്കല്ല് മൂടിയാൽ പിന്നെ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ വെടി നിർത്തിവക്കുന്നു. പിന്നീട് നടതുറപ്പിനുശേഷമേ വീണ്ടും ഇത് പുനരാരംഭിക്കുകയുള്ളൂ. കോഴിക്കല്ല് മൂടൽ ചടങ്ങിനു ശേഷം, രേവതി നാളിൽ കളമെഴുത്തുപാട്ടുണ്ട്. അതിൻ കടത്തനാട്ടുകാർക്കാണ് അവകാശം. രേവതി ദിവസം സന്ധ്യയോടെ ദാരികന് മേൽ ഭഗവതിയുടെ വിജയം വിളിച്ചറിയിച്ചു കൊണ്ട് രേവതി വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt;

=== കാവുതീണ്ടൽ (അഥവാ (കാവ് പൂകൽ) ===
[[ചിത്രം:Kodungallur Bharani.jpg|thumb|200px| കാവു തീണ്ടുന്ന കോമരങ്ങൾ]]
ഭരണിനാളിനു തലേദിവസം അശ്വതി നാളിൽ നടക്കുന്ന പ്രത്യേക ചടങ്ങാണ് കാവുതീണ്ടൽ. ചിലപ്പോൾ കാവ് പൂകൽ എന്നും ഈ ചടങ്ങ് അറിയപ്പെടുന്നു. അശ്വതി ദിവസം രാവിലെ ഏഴ് മണിക്ക് പുലപ്പാടത്തു കാവിൽ നിന്നുള്ള വള്ളോൻ ആഘോഷമായി വന്നു ക്ഷേത്രത്തെ വലം വച്ചു പോകുന്നു.  അന്ന് ഉച്ചക്ക് പന്ത്രണ്ട് മണിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വടക്കേ നട അടച്ചുപൂട്ടും, പിന്നീട് ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേക്ക് ആരേയും പ്രവേശിപ്പിക്കുകയില്ല. അത്താഴപൂജക്ക് ശേഷം അശ്വതീപൂജ എന്ന പേരിൽ രഹസ്യമായ മറ്റൊരു ചടങ്ങൂകൂടി നടത്തപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയിൽ നിന്നും നിന്ന് ആഭരണങ്ങൾ എല്ലാം അഴിച്ചുമാറ്റി  തൃച്ചന്ദനപ്പൊടി ചാർത്തുന്നു. ഭഗവതി ഒരു സാധാരണക്കാരിയായി മാറുന്നു എന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. ദാരികനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ ഭഗവതിക്കുള്ള ചികിത്സ എന്നാണ് ഇതിന്റെ പിന്നിലുള്ള വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;pckartha&quot;&gt;  {{cite book |last= പി.സി|first=കർത്താ |authorlink=പ്രൊഫ.പി.സി.കർത്താ ‍|coauthors= |editor= |others= |title=ആചാരാനുഷ്ഠാനകോശം |origdate= |origyear=1998 |month=നവംബർ|url= |format= |accessdate= 2008 |edition=ദ്വിതീയ പതിപ്പ് |series= |date= |year=2003 |month= |publisher=ഡി.സി. ബുക്സ്|location=കേരളം |language=മലയാളം |isbn=81-7130-860-0 |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} &lt;/ref&gt;

&lt;!-- [[ചിത്രം:കോഴിക്കല്ല്-കുരുംബക്ഷേത്രം.jpg|thumb|left|250px|ക്ഷേത്രത്തിലെ ബലിക്കല്ല് - കോഴിക്കല്ല് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇതിലെ പദ്മദളങ്ങൾ ബൌദ്ധപാരമ്പര്യം തെളിയിക്കുന്നു]] --&gt;
ഇതിനുശേഷം നടതുറന്നു കഴിഞ്ഞാൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ രാജവംശം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോവിലകത്തെ]] വലിയ തമ്പുരാനെ ദേവിയുടെ ഭക്തന്മാരും [[ഒന്നു കുറെ ആയിരം യൊഗക്കാർ|യോഗക്കാരും]] ചേർന്ന് ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്നു. അദ്ദേഹം കിഴക്കേ നടയിലുള്ള നിലപാടുതറയിൽകയറി  കോയ്മ സ്വീകരിക്കുന്നതോടെ കാവ്തീണ്ടൽ അഥവാ കാവ് പൂകൽ ആരംഭിക്കുകയായി. കാവുതീണ്ടൽ എന്നു പറയുന്നത് ആദ്യകാലത്ത് കാവുമായി ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ജാതിക്കാർക്കും പിന്നീട് ക്ഷേത്രം വിലക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ കാവിൽ പ്രവേശിക്കാനായി ഒരുക്കപ്പെട്ട ഒരു ദിനമാണ്‌. അതിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ദേവീഭക്തന്മാരും കോമരങ്ങളും ഉറഞ്ഞ്തുള്ളി മൂന്നുവട്ടം ക്ഷേത്രത്തെ വലം വക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയിലെ ചെമ്പ് പലകയിൽ അടിച്ചുകൊണ്ടാണ്‌ ഈ പ്രദക്ഷിണം വക്കൽ നടക്കുന്നത്. ഇതിനുശേഷം ഏഴുദിവസം കഴിഞ്ഞു പൂയം നാളിലെ ക്ഷേത്രനട തുറക്കൂ. ഇതിനെ പൂയത്തന് നാളിൽ നടതുറപ്പ് എന്നാണ്‌ പറയുക. (മീന ഭരണി ദിവസം ഭഗവതിക്ക് വരിയരി പായസം നിവേദിക്കുന്നു. ഇതല്ലാതെ മറ്റു ചടങ്ങുകൾ ഒന്നും ഭരണി ദിവസം നടക്കുന്നില്ല).&lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt;

കാവുതീണ്ടൽ കഴിഞ്ഞ് പിറ്റേ ദിവസം മീന ഭരണി ദിവസം വരിനെല്ലിന്റെ [[പായസം|പായസമാണ്‌]] നിവേദ്യമായി നൽകുക. പിറ്റേന്ന് മുതൽ ഒരോ നേരത്താണ്‌ പൂജ. ശാക്തേയ വിധിപ്രകാരമുള്ള പ്രത്യേക രഹസ്യ പൂജകൾ ആണിത്. വടക്കേ നട അടഞ്ഞു കിടക്കുന്നതിനാൽ അടികൾ കിഴക്കേ നട വഴിയാണ്‌ പൂജ ചെയ്യാനകത്ത് കയറുക. ആ ദിവസങ്ങളിൽ  ഭക്തർക്ക് ദർശിക്കാൻ വേണ്ടി ഭഗവതിയെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള പള്ളി മാടത്തിൽ സങ്കല്പിച്ചു ഇരുത്തുന്നു. &lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt;

;കോമരങ്ങൾ

രേവതി നാളിൽ കോമരങ്ങളേയും ഭക്തജനങ്ങളേയും കൊണ്ട് കാവ് നിറയുന്നു. ഒരോ ദേശത്തു നിന്നും എത്തുന്നവർക്ക് അവരുടേതായ ആൽത്തറകൾ കാവിലുണ്ട്. അവകാശത്തറകൾ എന്നാണിവ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാവു തീണ്ടൽ സമയത്ത് അവകാശമുള്ളവർ ഒഴികെ ആരും ഈ തറകളിൽ കയറാറില്ല.
===പൂയത്തൻ നാളിലെ നടതുറപ്പ് (പൂയം തൊഴൽ) ===
മീനത്തിലെ അശ്വതി ദിവസം ഉച്ചയ്ക്ക് അടയ്ക്കുന്ന ക്ഷേത്ര നട തുടർന്ന് ഏഴ് ദിവസം അടച്ചിട്ടു പ്രത്യേക പൂജകൾ നടത്തുന്നു. ഇതിന് ശേഷം പൂയം ദിവസം ദർശനത്തിനായി നട തുറക്കുന്നു. ഇതിനെ പൂയത്തൻ നാളിലെ നടതുറപ്പ് എന്ന്‌ അറിയപ്പെടുന്നു. അന്ന് ഭഗവതിയെ സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി,  ഏറ്റവും സന്തുഷ്ടയായി ആണ് കാണാൻ സാധിക്കുക എന്നാണ് സങ്കല്പം. അന്ന് ദർശനം നടത്തുന്നത് ഏറെ ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പൂയം തൊഴാൻ  വലിയ  തിരക്കാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. അതോടുകൂടി കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി ഉത്സവത്തിലെ ചടങ്ങുകൾ പൂർണ്ണമാകുന്നു.   
=== കൊടുങ്ങല്ലൂർ താലപ്പൊലി ===
[[മകരം]] 1 മുതൽ 4 ദിവസം (സാധാരണ ഗതിയിൽ ജനുവരി 14 അല്ലെങ്കിൽ 15 മുതൽ) നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു ഉത്സവമാണ് [[താലപ്പൊലി]]. മകരമാസത്തിലെ  (ജനുവരി/ ഫെബ്രുവരി)  സംക്രാന്തി മുതൽ നടക്കുന്ന ഒരു ഗംഭീര ഉത്സവമാണ് ഇത്.  ഭരണി ഉണ്ടാകാറുള്ളത് പോലെയുള്ള  ചടങ്ങുകൾ ഈ ഉത്സവത്തിന് ഉണ്ടാകാറില്ല. പകരം ഘോഷയാത്രകളും, ആനച്ചമയങ്ങളും, മേളവും, സുവാസിനീ പൂജ തുടങ്ങിയ  നാരീ പൂജകളും മറ്റും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.  വിളവെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ഉത്സവം, ഭക്തജനങ്ങളെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവതിയെ തൊഴുന്നത് ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.  

പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ:

* മകര സംക്രാന്തി ദിവസം വൈകുന്നേരം ആരംഭിക്കുന്നു. നാല് ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നു. ഇത് മിക്കവാറും ജനുവരി മാസത്തിലെ 14 അല്ലെങ്കിൽ 15 തീയതികളിലായി വരുന്നു. 
* 1001 വെടിവെച്ച് ക്ഷേത്രത്തിൽ ആഘോഷം തുടങ്ങുന്നു.
* താലപ്പൊലിക്ക് രണ്ട് ദിവസം മുൻപ് തന്നെ സംഘക്കളി എന്ന ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നു. 
* പഞ്ചവാദ്യം, പാണ്ടി, പാഞ്ചാരി വാദ്യഘോഷങ്ങളോടെ വലിയ ആനച്ചമയ ഘോഷയാത്രകൾ നടക്കും.
* സുവാസിനീ പൂജ: മകരസംക്രാന്തിയിലെ ആദ്യ ദിവസം 'സുവാസിനി പൂജ' നടത്തുന്നു. കുടുംബി സമുദായക്കാർ ഇതിൽ ധാരാളമായി പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. ശർക്കരയും തേങ്ങയും അരിപ്പൊടിയും ചേർത്തുള്ള നിവേദ്യം ഭക്തർക്ക് നൽകുന്നു.  സുവാസിനി പൂജ എന്നാൽ സ്ത്രീകളെ (സുവാസിനികളെ) പരാശക്തിയുടെ അംശമായി കണ്ട് പൂജിക്കുകയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങാണിത്, ഇത് സ്ത്രീകളെ 'ജഗദീശ്വരി'യുടെ രൂപമായി കാണുന്നു. അവരെ ആദരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പരാശക്തിയായ ഭഗവതിയുടെ  സ്മരണയുടെയും ആരാധനയുടെയും ഒരു രൂപമാണ്. 
* പ്രത്യേകത: പകൽ ശീവേലിയും രാത്രി എഴുന്നള്ളിപ്പുമാണ്‌ താലപ്പൊലിയുടെ ചടങ്ങുകൾ. ഒരോ ദിവസവും സ്ത്രീകൾ താലത്തിൽ കൊണ്ടുവരുന്ന ധനധാന്യങ്ങൾ  വാദ്യമേള അകമ്പടിയോടെ ഭഗവതിക്ക് മുന്നിൽ ചൊരിയുന്നതാണ്‌ പ്രധാന ചടങ്ങ്. ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയുമാണ് ഇതിന്റെ ഫലം എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഈ ഉത്സവം, ഈ പ്രദേശത്തെ ഉത്സവ പ്രതീതിയിലാക്കുന്നു. 
* ദർശന സമയം: ധാരാളം ഭക്തർ എത്തുന്നതിനാൽ ക്ഷേത്രം കൂടുതൽ സമയം തുറന്നിരിക്കുന്നു. മിക്കവാറും ദിവസം മുഴുവൻ ദർശനം സാധ്യമാണ്. 

പഴയകാവുകളിൽ  നടത്തപ്പെട്ടിരുന്ന പുരാതനമായ കൊയ്ത്തുത്സവങ്ങളുടെ പരിഛേദങ്ങളാണിവ. ഊർവരത, സമൃദ്ധി, കാർഷിക വിളവെടുപ്പ്, ഐശ്വര്യം, ശക്തി ആരാധന എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആഘോഷമാണ് ഇത്. 9 മുതൽ 11 ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന നാലു ദിവസത്തെ ഗംഭീരമായ താലപ്പൊലിയുത്സവത്തിന് കേരളത്തിൽ പ്രശസ്തരായ കലാകാരന്മാർ പങ്കെടുക്കുന്ന മേളം, പഞ്ചവാദ്യം, കരിമരുന്നു പ്രയോഗം എന്നിവയുണ്ടാകും. രാത്രി താലപ്പൊലിയായിരുന്നു പണ്ട്. 85 വർഷമായിട്ട് അത് പകലത്തേയും പ്രധാന കാഴ്ചയാണ്‌‍. അതുപോലെ മുൻ കാലങ്ങളിൽ 7 ദിവസത്തെ താലപ്പൊലി ഉണ്ടായിരുന്നുവത്രെ. &lt;ref name=&quot;mpn&quot; /&gt;  

ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ''കതിനാ'' എന്ന ചടങ്ങുമായി ഇതിന്‌ സാമ്യമുണ്ട്.{{fact}} ക്ഷേത്ര നടത്തിപ്പിനാവശ്യമായ വിഭവസമാഹരണമാണ്‌ ഇതു കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. മകര സംക്രമദിവസത്തിൽ ആയിരത്തൊന്നു കതിനാവെടികൾ മുഴങ്ങുന്നതോടെയാണ്‌ താലപ്പൊലിയുടെ തുടക്കം. വ്രതശുദ്ധകളായ കന്യകമാർ മംഗളവസ്തുക്കളും കാഴ്ചദ്രവ്യങ്ങളും നിറച്ച താലം ദേവിക്ക് വാദ്യഘോഷങ്ങളോടെ സമർപ്പിക്കുന്നു. അതാണ്‌ താലപ്പൊലി. താലപ്പൊലി ആരംഭത്തോടെ [[സംഘക്കളി]] ആരംഭിക്കും. ശാസ്താക്കളി, പാനയംകളി, യാത്രാക്കളി എന്നൊക്കെ ഈ അനുഷ്ഠാനത്തിനു പേരുണ്ട്. നൂറ്റൊന്നു ദിവസത്തെ 'കുളി'യും 51 ദിവസത്തെ വ്രതവും നോറ്റ് ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] [[ഇരുമുടിക്കെട്ട്|ഇരുമുടിക്കെട്ടുകളുമായി]] വന്നെത്തുന്നു. താലപ്പൊലിക്ക് രണ്ട് ദിവസം മുൻപേ [[ചൊവ്വര]] ദേശത്തെ [[നമ്പൂതിരി|നമ്പൂതിരിമാർ]] വന്ന് സംഘക്കളി നടത്തുന്നു. [[കുടുംബി|കുടുംബികൾ]] ചെമ്മരിയാടുകളെ ഭഗവതിക്ക് നടയ്ക്ക് വെക്കുന്നു. ഈ പ്രാരംഭച്ചടങ്ങുകൾക്ക് ശേഷം നാലുദിവസത്തെ താലപ്പൊലിയുത്സവം നടക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;pckartha&quot; /&gt; 

ഒന്നാം താലപ്പൊലിയുടെ പൂർണചുമതല ഒന്നു കുറെ ആയിരം യോഗത്തിനാണ്. യോഗക്കാരുടെ കൂട്ടമിരുത്തലും തമ്പുരാൻറെ സാന്നിദ്ധ്യവും പഴയ ചരിത്രസംഭവങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. മറ്റ് മൂന്ന് ദിവസത്തെ താലപ്പൊലി നടത്തുന്നത് കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡാണ്. എന്നാൽ പണ്ട് രണ്ടാം ഉത്സവം അയിരൂർ അയ്യായിരം നായർ കരയോഗവും, മൂന്നാം ദിവസത്തെ കൊച്ചികോവിലകവും നാലാം‍ ദിവസത്തെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ തമ്പുരാക്കന്മാരും നടത്തിവന്നിരുന്നു. രണ്ടാം താലപ്പൊലി നടത്തിയിരുന്ന അയ്യൂരായിരം എന്ന യോഗക്കാർ കൊല്ലവർഷം 1075 നോടടുപ്പിച്ച് നാമാവശേഷമായിത്തീർന്നു. അതിനുശേഷം ദേവസ്വമാണ്‌ നേരിട്ട് നടത്തുന്നത്. അഞ്ച് മുതൽ എട്ട് വരെയും പണ്ട് താലപ്പൊലി ഉണ്ടായിരുന്നു. അഞ്ചാം താലപ്പൊലി [[ഈഴവർ|ചോവന്മാരും]] ആറാം താലപ്പൊലി [[വാലന്മാരും്‍|അരയന്മാരും]] ഏഴ് [[കണകർ|കണകന്മാരും]] എട്ടാമത്തേത് [[ചെറുമർ|ചെറുമരുമാണ്‌]] നടത്തിയിരുന്നത്. പിൽക്കാലത്ത് അത് നാല് ദിവസമായി ചുരുങ്ങി. &lt;ref name=&quot;mpn&quot;/&gt;                                               

=== ചാന്താട്ടം ===
[[മേടം|മേടമാസത്തിലെ]] [[കാർത്തിക (നക്ഷത്രം)|കാർത്തിക]] നാളിലെ ചാന്താട്ടം പ്രധാനമാണ്. തേക്കിൻകറ, ഗോരോചനം, കസ്തൂരി എന്നിവ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ചാന്ത് ഉപയോഗിച്ചാണ് തടിയിൽ നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള ദേവി വിഗ്രഹത്തിന് ചാന്താട്ടം നടത്തുന്നത്. ആടിയ ചാന്ത് തൊടുന്നത് സ്ത്രീകൾക്ക് നെടുമംഗല്യത്തിൻ ഉത്തമമാണെന്ന് കരുതുന്നു. 

=== നവരാത്രി ===
ക്ഷേത്രത്തിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉത്സവമാണ് [[നവരാത്രി]] ഉത്സവം. സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ മാസങ്ങളിലായി ഇത് നടക്കുന്നു. ഒൻപത് ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവം ആണിത്. ഭഗവതിയെ ഒൻപത് ഭാവങ്ങളിൽ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ആരാധിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അവസാനത്തെ 3 ദിവസങ്ങൾ ഏറെ പ്രധാനമാണ്. പത്താം ദിവസമായ വിജയദശമി നാളിൽ രാവിലെ [[വിദ്യാരംഭം]] നടക്കുന്നു. കലാസാംസ്കാരിക പരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്നു. 

== പ്രത്യേക ആചാരങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:Kurumba temple navaratri.jpg|ലഘുചിത്രം|നവരാത്രി ആഘോഷഭാഗമായുള്ള ആയിരം വിളക്ക്]]&lt;!-- [[ചിത്രം:Coconut-breaking table-kdlr.jpg‎|thumb|ക്ഷേത്രപാലൻറെ മുന്നിലുള്ള നാളികേരം ഉടക്കുന്ന കല്ല്- ഭരണി നാളിലെ ഇവിടെ ഉടക്കപ്പെടുന്ന നാളികേരത്തിന്‌ കുഡുംബി സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവർക്കാണ്‌ അവകാശം &lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt; ]] --&gt;
മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഇവിടത്തെ ചില ആചാരങ്ങളും ചടങ്ങുകളും നടത്തുന്നത് ദ്രാവിഡ ഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവരാണ്‌. 

* ക്ഷേത്രപാലന്റെ നടയ്ക്കൽ ഉടയ്ക്കുന്ന നാളികേരത്തിന്റെ അവകാശം എടമുക്കിലുള്ള കുഡുംബി സമുദായക്കാർക്കാണ്‌. അതിന്‌ അവർ കൊല്ലം തോറും കർക്കടമാസം സംക്രാന്തിക്ക് ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവനും ചെത്തി വൃത്തിയാക്കണം. &lt;ref name=&quot;pckartha&quot;/&gt;

* വസൂരിമാലക്ക് മഞ്ഞപ്പൊടി ആടിക്കുവാനുള്ള അവകാശം പ്ലാപ്പിള്ളി, തേറോടം എന്നീ രണ്ടു വീടുകളിലെ സ്ത്രീകൾക്കാണുള്ളത്. എല്ലാ നടക്കലുമുള്ള ദീപസ്തംഭങ്ങൾ തെളിയിക്കലും പ്രസാദങ്ങൾ കൊടുക്കലും വടക്കേ നടയിലുള്ള ആൽ‌ത്തറകളിൽ പൂരുരുട്ടാതി മുതൽ ഇരുന്നു കന്നിവെളിച്ചപ്പാടന്മാരെ വെട്ടിത്തെളിയിച്ചു വാളും ചിലമ്പും കൊടുക്കാനുള്ള അധികാര അവകാശങ്ങളും മേൽ പറഞ്ഞ രണ്ടു വീടുകളിലേയും ആണുങ്ങൾക്കുള്ളതാണ്‌.

* മേല്പ്പറഞ്ഞ രണ്ടുവീട്ടിലേയും സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരുമാണ്‌ ദേവിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലെ അടിച്ചുതളി, പാത്രം തേപ്പ്, പൂവുകൊടുക്കൽ, മലരുവറക്കൽ, അരിയടിക്കൽ, മഞ്ഞൾ പൊടിക്കൽ എന്നീ ചുമതലകൾ ചെയ്തു പോരുന്നത്. വർഷങ്ങളായി ഇതിനു വീഴ്ചയൊന്നും വരുത്തിയിട്ടില്ല.

* കേരളത്തിലെ പഴയ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായ “കൂട്ടമിരിപ്പ്” ([[തറക്കൂട്ടം]]) ഇപ്പോൾ കേരളത്തിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ മാത്രമേയുള്ളു. മലയാള മാസം ഒന്നാം തിയതിയാണ് കിഴക്കെനടയിൽ കൂട്ടമിരിപ്പ്. ഇത് പഴയ കാലത്തെ സഭയാണെന്ന് വിശ്വാസം. സങ്കടക്കാരാരുമില്ലെങ്കിലേ കൂട്ടം പിരിയാവൂ എന്നും ക്രമമുണ്ടായിരുന്നത്രെ.

'''ഭരണിപ്പാട്ട്'''

ഭരണിപ്പാട്ട് രണ്ടു തരമുണ്ട്. ദേവിയെ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിക്കുന്നവയും തെറിപ്പാട്ടുകളും. ധാരളം കഥ അഖ്യാനങ്ങളുള്ള പാട്ടുകളുണ്ട് എങ്കിലും ഭരണിപ്പാട്ട് പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്നത് തെറിപ്പാട്ടുകൾ എന്നാണ്. കോഴിക്കല്ലു മൂടൽ ചടങ്ങു കഴിഞ്ഞാൽ ഉടനെ തന്നെ വടക്കേ ഗോപുരത്തിൽ ഭരണിപ്പാട്ട് തുടങ്ങുന്നു. തൃശൂരിലെ വല്ലച്ചിറയിൽ നിന്ന് വരുന്ന സംഘമാണ് ആദ്യമായി പാടി ത്തുടങ്ങുന്നത്. ഇവർക്ക് കോമരങ്ങൾ ഇല്ല. ഇവരിലെ കാരണവർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ച് പാടൂമ്പോൾ മറ്റുള്ളവർ തന്നാരം പാടുന്നു. ഊരകത്തമ്മയും കൊടുങ്ങല്ലുരമ്മയും തമ്മിലുള്ള സംവാദം ഇവരുടെ പാട്ടിലുണ്ട്.  &lt;ref&gt;http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/17501/7/07_chapter%202.pdf&lt;/ref&gt; 

അശ്വതിനാൾ മുതൽ എഴുനാൾ നട അടച്ചിടുന്നത് ദേവി തീണ്ടാരിയായതിനാൽ ആണെന്ന് ഒരു സങ്കല്പമുണ്ട്. ഈ സമയത്ത് ദേവിയെ സംതൃപ്തിപ്പെടുത്താനാണ് തെറിപ്പാട്ടുകൾ പാടുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. തെറിപ്പാട്ടുകളെ വീണ്ടും മൂന്നായി തിരിക്കാവുന്നതാണ്. ഒന്ന് വളരെ നാടൻ എന്നു തോന്നിക്കുന്ന പാട്ടുകൾ ആണ്. അതിൽ ആലങ്കാരികമായി ലൈംഗികാവയവങ്ങളേ കുറിച്ചും ലൈംഗികക്രിയകളെക്കുറിച്ചും പ്രകൃതിയിലെ മറ്റു പലതിനോടുപമിച്ചും പാടുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് പ്രശസ്തമയ പുരാണകഥകളെ ആസ്പദമാക്കി  ഉള്ളവയാണ്. ഇവയിൽ നിന്നെല്ലാം വ്യത്യസ്തമാണ് മൂന്നാമത്തെ തരം. ഇതിൽ ആദ്യം പാടുന്ന ഈരടിയും പിന്നീട് പാടുന്ന തന്നാരവുമായി യാതൊരു ബന്ധവും കാണണമെന്നില്ല. ഇവ നിരന്തരം പുതുക്കി ക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നവയും സമകാലീന സംഭവങ്ങൾ വരെ ഉൾപ്പെടുന്നവയായിരിക്കും എന്നാണിതിൻ്റെ പ്രത്യേകത. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി പ്രത്യക്ഷത്തിൽ വരുന്നത് ഈ പാട്ടുകളിലാണ്. പുരാണകഥാപാത്രങ്ങളെ പോലെ തന്നെ കേരളത്തിലെ മറ്റു ദൈവങ്ങളും ഇതിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടാറുണ്ട്. കാവിൻ്റെ ചെമ്പു മേഞ്ഞ മേൽകൂര, ടാറിട്ട റോഡ്, പോലീസ്, കമ്പിത്തപാൽ, ചെങ്കൽച്ചൂള, ക്രിസ്മസ്കേക്ക് തുടങ്ങിയ പലതും, ആധുനിക കാലത്തെ രാഷ്ട്രീയക്കാർ വരെ ഇതിൽ വിഷയങ്ങളായി ഭവിക്കുന്നു.

'''തൃച്ചന്ദനച്ചാർത്ത്'''

മീനഭരണിയുടെ തലേന്ന്  നടത്തപ്പെടുന്ന അശ്വതിപൂജ “തൃച്ചന്ദന ചാർത്ത്“ എന്ന്
അറിയപ്പെടുന്ന രഹസ്യ പൂജയാണ്. ദാരികനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ദേവിക്കുണ്ടായ മുറിവുകൾക്കുള്ള ചികിത്സയായിട്ടാണ് തൃച്ചന്ദന ചാർത്തൽ പൂജയെ സങ്കല്പിക്കുന്നത്.

ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ശ്രീകോവിൽ കഴുകി വൃത്തിയാക്കുന്നു. മറ്റു പൂജകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വിളക്കുകളും പാത്രങ്ങളും ഈ പൂജയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കില്ല.  എല്ലാം വേറേ വേണമെന്നാണ് ചട്ടം. ഇതിൻ്റേത് വേറെ ഒന്നിനും ഉപയോഗിക്കാറില്ല.  താന്ത്രികമായ ആരാധനാ വിധികളാണ് ഇതിലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ കർമ്മം ചെയ്യുന്നത് അടികൾമാരാണ്. മൂന്ന് പ്രധാന മഠങ്ങളായ കുന്നത്തുമഠം, മഠത്തിൽ മഠം, നിലത്തു മഠം എന്നീ മഠങ്ങളിലെ കാരണവന്മാരായ അടികൾമാരാണിവർ. തലേ ദിവസം ഇതിനു വേണ്ടി അവർ കഠിനവ്രതം നോൽക്കുന്നു. ദേവിക്ക്
ചാർത്താനുള്ള തൃച്ചന്ദനം രഹസ്യവിധിയുള്ള കൂട്ടാണ്. പല മരുന്നുകളും  മറ്റും ചേർന്നതാണിത് എന്നു കരുതുന്നു ഈ രഹസ്യക്കൂട്ട് ഈ മൂന്ന് പേർക്കു മാത്രമേ  അറിയൂ. ഏഴരയാമം ( മൂന്നു മണിക്കൂർ) നീളുന്നതാണീ പൂജ. കാറ്റ് കടക്കാത്ത ശ്രീകോവിലിൽ അടച്ചിരുന്നാണ് പൂജകൾ ചെയ്യുന്നത്. പ്രധാന സാമഗ്രി മഞ്ഞൾപ്പൊടി തന്നെയാണ്. മഞ്ഞൾപ്പൊടി കരിക്കിൻ വെള്ളത്തിൽ കുഴച്ചാണ് തൃച്ചന്ദനം ഒരുക്കുക. ഇളനീർ മൂട് വെട്ടിയതും ത്രിമധുരവുമാണ് നിവേദ്യം. ഉച്ചക്ക് മൂന്ന് അടികൾമാരും വട്ടക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് വന്ന് ഒരു മണിയോടെ ശ്രീകോവിലിൽ കടന്ന് വാതിലടച്ച് പൂജയാരംഭിക്കുന്നു. ആ സമയത്ത് ചുറ്റമ്പലത്തിലുള്ള പ്രദക്ഷിണ വഴിയിൽ ആരും ഉണ്ടാകാൻ പാടില്ല. ഇതിൽ സവർണ്ണാവർണ്ണ ഭേദം ഒന്നും ഇല്ല. പൂജ തുടങ്ങുന്നതിനു മുന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂർ വലിയ തമ്പുരാൻ കാവിലെത്തണം എന്നുണ്ട്. തമ്പുരാൻ കാവിലെ ബലിക്കൽ പുരയിൽ ഇരിക്കുന്നു. പൂജ കഴിയുന്നതുവരെ അദ്ദേഹം അവിടെ നിന്നു മാറില്ല. പൂജ കഴിഞ്ഞ് തമ്പുരാൻ കിഴക്കേ നടയിൽ ഇരിക്കുകയും കാവു തീണ്ടലിന് അനുമതി കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനെ ‘നിലപാട്‘ എന്നാണ് പറയുക. നാലുമണി കഴിയുമ്പോൾ പൂജ അവസാനിക്കുന്നു. പൂജ കഴിഞ്ഞ് അടികൾമാർ പുറത്തു വന്ന് നടയടക്കും. തുടർന്ന് കാവ് തീണ്ടൽ (കാവ് പൂകൽ) നടക്കുന്നു. തൃച്ചന്ദനച്ചാർത്ത് പൂജ കഴിഞ്ഞ് അടക്കുന്ന ക്ഷേത്രനട ഏഴ് ദിവസം അടച്ചിട്ടു പ്രത്യേക പൂജകൾ നടത്തുന്നു. ഇതിന് ശേഷം പൂയം ദിവസം നട തുറപ്പ് നടത്തുന്നു.

== ഒ.കെ.യോഗം ==
കേരളത്തിൽ പ്രശസ്തവും വളരെ പഴക്കമുള്ളതുമായ ഒരു യോഗസഭയാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ [[ഒന്നുകുറെ ആയിരം യോഗം]]. ചേരമാൻ പെരുമാളിൻറെ നേതൃത്വത്തിൽ പെരുമാളും വിശ്വസ്തരായ നായർ സ്നേഹിതന്മാരുംകൂടി ആയിരം പേർ അടങ്ങിയ നായർ സൈന്യമായിരുന്നു ഇത്. പെരുമാളിൻറെ കാലശേഷം ഒഴിവിലേക്ക് മറ്റൊരാളെ നിയമിക്കാത്തതിനെ തുടർന്ന് 999 പേർ മാത്രമായതിനാലാണ് ഒന്നുകുറച്ച് ആയിരം യോഗം എന്ന പേർ ഉണ്ടായത്. കാലക്രമേണ ഇത് ലോപിച്ച് &quot;ഒന്നുകുറെ ആയിരം യോഗം&quot; എന്നും ഇന്ന് &quot;ഒ.കെ.യോഗം&quot; എന്നും അറിയപെടുന്നു.

പെരുമാൾ ഭരണത്തിനുശേഷം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ രാജവംശം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ രാജകുടുംബം]] നിലവിൽ വന്നതോടെ ഒ.കെ.യോഗവും കൊടുങ്ങല്ലൂർ രാജാക്കന്മാരും ഒത്തുചേർന്ന് ക്ഷേത്രകാര്യങ്ങൾ ആലോചിച്ചിരുന്നു എന്നും അതിൻറെ തുടർച്ചയായി എല്ലാ മലയാളമാസം ഒന്നാം തിയതി രാവിലെ പന്തീരടിപൂജയ്ക്കു ശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൻറെ  കിഴക്കേനടയിൽ പ്രദക്ഷിണവഴിയിൽ  &quot;നിഴലിരിക്കൽ&quot; എന്ന ചടങ്ങ് നടത്തിവരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രകാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനു വേണ്ടി കൂട്ടം ഇരിക്കുന്നതിനെയാണ് നിഴലിരിക്കൽ എന്നു പറഞ്ഞുവരുന്നത്. യോഗത്തിലെ കുറഞ്ഞപക്ഷം 32 ആളുകൾ  ഈ ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കണമെന്ന് നിർബന്ധമുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ദിവസങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകൾ  ഒ.കെ.യോഗം നേരിട്ടാണ് നടത്തിവരുന്നത്. താലപ്പൊലി മഹോത്സവത്തിൻറെ തുടക്കം കുറിച്ചുകൊണ്ടുള്ള 1001 കതിനാവെടിയും ഒന്നാം ദിവസത്തെ താലപ്പൊലി മഹോത്സവവും ഇന്നും മുടക്കം വരാതെ ഒ.കെ.യോഗമാണ് നടത്തിവരുന്നത്. വിവിധ സേവനപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും മറ്റും സഹായധനമായിട്ടും വർഷംതോറും നല്ലൊരു സംഖ്യ യോഗം ചെലവാക്കിവരുന്നുണ്ട്.

== എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==

* ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ  - [[ഇരിങ്ങാലക്കുട]]. ഏകദേശം 17 കിലോമീറ്റർ അകലെ. ധാരാളം എക്സ്പ്രസ്സ്‌ ട്രെയിനുകൾ ഇവിടെ നിർത്താറുണ്ട്. 
* ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ - [[തൃശ്ശൂർ]] - 35 കിലോമീറ്റർ അകലെ, മറ്റൊന്ന് ആലുവ. 
* ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പട്ടണം - [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] 
* ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം - [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] - 30 കിലോമീറ്റർ അകലെ.
* കൊല്ലം-കൊടുങ്ങല്ലൂർ ജലപാതക്കരികിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

== ചിത്രശാല ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery caption=&quot;ക്ഷേത്രത്തോടനുബന്ധിച്ച ചിത്രങ്ങൾ&quot; widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
ചിത്രം:Shree Kurumba Bhagavathy Temple, Kodungallur.JPG|
ചിത്രം:BhagavathiTemple,KDR3.JPG|കിഴക്കെ നട
ചിത്രം:BhagavathiTemple,KDR2.JPG
ചിത്രം:BhagavathiTemple,KDR6.JPG|വടക്കെ നട പന്തൽ

&lt;!-- ചിത്രം:Kdlr temple vazhipadu.jpg --&gt;


&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

&lt;!---- കുറിപ്പ് നല്കുമ്പോൾ ഈ വരി ഒഴിവാക്കുക
==കുറിപ്പുകൾ== 
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; &lt;/div&gt; 
കുറിപ്പ് നല്കുമ്പോൾ ഈ വരി ഒഴിവാക്കുക.--&gt; 
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons category|Kodungallur Bhagavathy Temple}}
* http://www.trichur.net/travel/kodungallur.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090308131140/http://www.trichur.net/travel/kodungallur.html |date=2009-03-08 }}
* http://www.india9.com/i9show/Kodungallur-Bhagavathy-Temple-14615.htm

{{ഫലകം:Famous Hindu temples in Kerala}}
{{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>eaztmwb6n5r4jnkyasu5p402or2vfpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാവിലർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31939</id>
    <revision>
      <id>4646956</id>
      <parentid>4646937</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abr124</username>
        <id>220080</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭാഷ */</comment>
      <origin>4646956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52145" sha1="3yled25n237qhb9dcuvvpqw559bk52e" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mavilan}}
[[പ്രമാണം:പാളത്തൊപ്പിയും വലിയ മടിശീലയും ഉള്ള മാവിലസ്ത്രീ.JPG|ലഘു|360px|പാളത്തൊപ്പിയും വലിയ മടിശീലയും കഴുത്തിൽ കല്ലുമാലയും ഉള്ള മാവിലസ്ത്രീ]]
[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലും]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലും]] ഉള്ള [[ആദിവാസി|ആദിവാസിവിഭാഗമാണ്]] '''മാവിലർ'''. ഹോസ്‌ദുർഗ്, വെള്ളരിക്കുണ്ട് താലുക്കുകളിലാണ്‌ ഇവരെ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്. മാവിലൻ സമുദായം സംസാരിക്കുന്ന തനത് ഗോത്രഭാഷയാണ് മാർക്കോടി. ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ പലപ്പോഴും ഇതിനെ തുളു ഭാഷയുടെ ഒരു വകഭേദമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഘടനയിലും പദസമ്പത്തിലും ഇത് തുളുവിൽ നിന്നും വലിയ വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. മാർക്കോടി ഭാഷയ്ക്ക് അതിന്റേതായ തനത് വ്യാകരണ നിയമങ്ങളും രൂപഘടനയുമുണ്ട് (Morphology). സ്വന്തമായി ലിപിയില്ലാത്തതിനാൽ ഈ ഭാഷ പൂർണ്ണമായും ഒരു വാമൊഴി രൂപത്തിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://researchgate.net|title=Markodi Language - A Study on Mavilan Tribal Language|access-date=2026-07-12}}&lt;/ref&gt; 1981-ലെ കാനേഷുമാരിക്കണക്കു പ്രകാരം 16,362 ആണ്‌ മാവിലരുടെ ജനസംഖ്യ. 1950-ലെ ഭരണഘടനാ ഉത്തരവനുസരിച്ച് മാവിലൻ സമുദായത്തെ ആദ്യകാലത്ത് പട്ടികജാതി (SC) ലിസ്റ്റിലായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇവരുടെ പരമ്പരാഗതമായ വേട്ടയാടൽ രീതികളും ഗോത്രവർഗ്ഗ പശ്ചാത്തലവും കണക്കിലെടുത്ത് പിന്നീട് വന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നിയമപ്രകാരം മാവിലരെ ഔദ്യോഗികമായി പട്ടികവർഗ്ഗ (ST) പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-criterion.com|title=An Ecocritical Reading of the Orature of Mavilan Tribe|access-date=2026-07-12}}&lt;/ref&gt; (തുളുമർ), ചിങ്ങത്താന്മാർ എന്നിവർ മാവിലരിലെ ഉപവിഭാഗങ്ങളാണ്‌. പച്ചമരുന്നു  ശേഖരിക്കുക, ചൂരലും മുളയും ഉപയോഗിച്ച് ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, കൃഷിയിടങ്ങളിൽ കൂലിവേല ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയാണ്‌ മാവിലസമുദായത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതതൊഴിൽ. 'മാവിലവ്' എന്ന പച്ചമരുന്നിന്റെ പേരിൽനിന്നാണ്‌ ഇവർക്ക് ഈ പേർ ലഭിച്ചത്. പരമ്പരാഗത തെയ്യം കലാകാരന്മാരുമാണ്‌ ഇവർ. വീരഭദ്രനാണ്‌ മാവിലരുടെ സമുദായദേവത. 36 തറവാടുകളിൽ പെടുന്നവരാണ്‌ മാവിലകുടുംബങ്ങൾ.

== ചരിത്രം ==
പ്രാചീനകാലം മുതൽ തന്നെ മലനിരകളിൽ ജീവിതം നയിച്ച ആദിവാസികളാണ്‌ പിന്നീട് '''ചെറുമൻ''' എന്നും '''മാവിലൻ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot; /&gt;. വേട്ടയാടിയും കാട്ടുകിഴങ്ങുകൾ ഭക്ഷിച്ചും  ഇവർ പിന്നീട് കാർഷികവൃത്തിയിലേക്കു തിരിയുകയുണ്ടായി. വേട്ടയാടലിനു പുറമേ കാട്ടിൽതന്നെ ഇവർ ചെറിയതോതിലുള്ള [[കൃഷി|കൃഷികളും]] ചെയ്തു വന്നിരുന്നു. കാലക്രമേണ ഉയർന്ന [[ജാതി (വിവക്ഷകൾ)|ജാതിക്കാർ]] ഇവരെ [[അടിമത്തം|അടിമകളാക്കുകയും]] വിൽക്കുകയും പാട്ടത്തിനു നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot;&gt;പുസ്തകം - കാസർ‌ഗോഡ്: ചരിത്രവും സമൂഹവും. പേജ് നമ്പർ 62 - കാസർഗോഡ് ജില്ലാപഞ്ചായത്ത് പ്രസിദ്ധീകരണം&lt;/ref&gt; ഈ വിഭാഗക്കാർക്ക് ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരാവകാശം ലഭിക്കുന്നത് [[1957]] മുതലാണ്‌. [[ജന്മി|ജന്മിമാർ]] പറയുന്ന ഇടങ്ങളിൽ മാറിമാറി താമസിച്ചാണ്‌ അതുവരെ ഇവർ കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. മാവിലന്മാർ ബന്തടുക്ക ആസ്ഥാനമാക്കി തുളുനാട് ഭരിച്ചിരുന്നവരായിരുന്നു എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15734155&amp;programId=1073753695&amp;channelId=-1073751705&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9|title=കഥപറയും സമുദായങ്ങൾ - 2 : ഗോത്രരാജ വംശവുമായി മാവിലന്മാർ|author=ഷജിൽ കുമാർ|language=മലയാളം|date=മാർച്ച് 13, 2014|type=പത്രലേഖനം|publisher=മലയാളമനോരമ ദിനപത്രം|accessdate=22 ജൂലൈ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325000921/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15734155&amp;programId=1073753695&amp;channelId=-1073751705&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9|archivedate=2014-03-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;പേരിനു പിന്നിൽ
സമുദായത്തിന്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വന്നതിനെ പറ്റി പല അഭിപ്രായഭേദങ്ങൾഉം നിലനിൽ‌ക്കുന്നു. മുമ്പ് '''ചെറുമൻ''' എന്ന പേരിലാണ്‌ ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot; /&gt; കേരളത്തിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാന്റെ]] ആൾക്കാർ എന്ന നിലയിലാണ്‌ ആ പേരു വന്നതെന്ന ഒരഭിപ്രായം പ്രബലമാണ്‌. മാവിലൻ എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പേരാണെന്നും, ചെറുമൻ‌മാരിൽ പ്രധാനിയായ അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബഹുമാനപുരസരമാണ്‌ ജാതിപ്പേരു തന്നെ മാവിലൻ എന്നായതെന്നും മറ്റൊരഭിപ്രായവും നിലവിലുണ്ട്. '''മാവിലെ ചെറോൻ''' എന്നും ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുവത്രേ. ആദ്യകാലത്ത് മാവിന്റെ ഇല വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ചതിനാലാണ്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വീണതെന്ന നിഗമനവും ഉണ്ട്. അതിലുപരിയായി പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നത്, 'മാവിലവ്' എന്ന പച്ചമരുന്നിന്റെ നിന്നാണ്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വന്നതെന്നാണ്‌.

മാവിലൻ എന്ന വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം '''മേരർ''' എന്നതിൽ നിന്നാണെന്നും, മേര എന്നത് മൗര്യർ എന്നതിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണെന്നും ഒരു അഭിപ്രായം നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;/&gt;

മറ്റൊരു നിഗമനം അനുസരിച്ച് ചാമയും അരിയും കൃഷിചെയ്തിരുന്ന ഇവർ അരിമാവും ചാമമാവും ഉണ്ടാക്കാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നവരായിരുന്നതിനാൽ മാവിലാൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;/&gt;

==ജീവിതക്രമം==
ഭൂവുടമസ്ഥർ കൂലിയായി പലപ്പോഴും ഭക്ഷണവും നെല്ലും മാത്രമായിരുന്നു കൊടുത്തുപോന്നിരുന്നത്. തുച്ഛമായി കിട്ടുന്ന ഭക്ഷണത്തിനു പുറമേ '''നര''', '''ചാവ''', '''കേത''', '''കുരുണ്ട്''', '''വെണ്ണി''', '''[[മുള|കായൽ]]''' (മുള), '''ഓട''' (മുള പോലെയുള്ള മറ്റൊരു സസ്യം - [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലുണ്ടാക്കുന്നത്]] ഇതുപയോഗിച്ചാണ്‌) എന്നിവയുടെ കണലകളും (ഇളം കൂമ്പ്) '''[[നീറ്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പിനേയും]] ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു. [[നായാട്ട്]] പ്രധാന ജീവിതോപാധിയായിരുന്നതിനാൽ നായാടിക്കിട്ടുന്ന കാട്ടിറച്ചികളും ഭക്ഷിക്കുമായിരുന്നു. [[നായ]] പണ്ടുമുതലേ ഇവരുടെ [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ|വളർത്തുമൃഗമാണ്‌]]. [[ശിവൻ|ശിവഭക്തരായിരുന്ന]] ഇവർ കരിങ്കല്ലിനെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. [[പുനംകൃഷി|പുനംകൃഷിയിൽ]] വളരെ പ്രാഗൽഭ്യമുള്ളവരാണു മാവിലർ. ആദ്യകാലങ്ങളിലിവർ [[കൂട്ടുകുടുംബം|കൂട്ടു കുടുംബമായാണു]] താമസിച്ചിരുന്നത്. കൂട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ആണായിരിക്കും [[മൂപ്പൻ]]. എങ്കിലും ജന്മിമാരുടെ താല്പര്യപ്രകാരമാണു മൂപ്പനെ നിശ്ചയിക്കുന്നത്. മൂപ്പന്മാർ '''കിരാകൻ''' എന്നും '''ചിങ്കം''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. [[പച്ചമരുന്നുകൾ|പച്ചമരുന്ന്]], [[മന്ത്രവാദം]], [[തെയ്യം]] എന്നിവയിലെല്ലാം അഗ്രഗണ്യരായിരിക്കും മൂപ്പൻ‌മാർ. ആദ്യകാലത്ത് [[ഗുഹ|ഗുഹകളിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന ഇവർ പിന്നീട് പുല്ലുമേഞ്ഞ വീടുകളിലേക്കു മാറുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് [[സർക്കാർ]] വക [[കോളനി|കോളനികളായി]] ഇവർക്കു സ്ഥലം പതിച്ചു നൽകിയിരിക്കുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ ഇവരുടെ [[സമൂഹം|സമൂഹത്തിൽ]] [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകൾക്ക്]] പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ക്രമേണ അതു കുറഞ്ഞുവന്നില്ലതെയായി. [[വിവാഹം|വിവാഹസമയത്ത്]] '''പുരുഷധനം''' നൽകിപ്പോന്നിരുന്നു. കല്യാണക്കാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് മൂപ്പനും [[കാരണവർ|കാരണവന്മാരുമായിരിക്കും]].

;വിവാഹം 
മാതാപിതാക്കൾക്ക് മക്കളുടെ കല്യാണക്കാര്യത്തിൽ പരിമിതമായ [[അധികാരം]] മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. പുനത്തിൽ പൊതികെട്ടിവെച്ച നെല്ലിൽ നിന്നും നാലുപൊതി നെല്ല് മൂപ്പന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാറ്റിവെയ്‌ക്കുന്നയാൾക്ക് കല്യാണപ്രായമായതായി കണക്കാക്കി വന്നിരുന്നു.കല്യാണത്തിന്‌ വയസ്സൊരു പ്രശ്നമായിരുന്നില്ല. പെൺകുട്ടികൾക്ക് 7 നും 11 നും ഇടയിലായിരിക്കും പ്രായം [[പുരുഷൻ|പുരുഷന്മാർക്ക്]] 16 മുതൽ 19 വരെയൊക്കെയാവാം. വിവാഹം നടക്കുന്ന കാര്യം ജന്മിയെ അറിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മൂപ്പനും കൂട്ടരുമാണ്‌ പെണ്ണുകാണാൻ പോവുക. ചെറുക്കന്റെ സൗകര്യപ്രകാരം രണ്ടു വർഷം വരെയൊക്കെ പെൺ‌വീട്ടുകാർ കാത്തിരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്‌. എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൻ ചെറുക്കൻ പിൻ‌മാറുകയാണെങ്കിൽ [[മൂന്നാൻ]] ആ പെണ്ണിനെ സ്വീകരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്‌. [[തുലാം]] [[മാസങ്ങൾ|മാസത്തിലെ]] [[വാവ്|വാവിന്‌]] അഞ്ചുവെറ്റില, ഒരടക എന്നിവ പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലെ കാരണവർക്കു നൽകണം.  തുലാം മാസം അവസാനം '''അരിമോതിരം''' പിടിക്കൽ എന്ന ചടങ്ങു നടക്കുന്നു. 10 അടക്ക, 5 കെട്ടുവെറ്റില ( ഒരു കെട്ടിൽ 25 വെറ്റിലകൾ ഉണ്ടാവും) രണ്ടര നാഴി അരി എന്നിവ പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ച്‌ കല്യാണ തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പിന്നീട് '''കഞ്ഞിയും കാണവും''' എന്ന ചടങ്ങാണ്‌. നാലുമുതൽ പത്തുവരെ പൊതി നെല്ല് പുരുഷധനമായി(കാണം) നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. സാധാരണയായി [[വൃശ്ചികം]], [[ധനു]] മാസങ്ങളിലാണ്‌ വിവാഹം നടക്കുക. മാവിലരുടെ വിവാഹത്തിന് മംഗലം കളി ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ചടങ്ങായിരുന്നു. തലേന്നാൾ വരന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നും വിവാഹപാർട്ടി പോകുന്നു. വധുവിന്റെ വീടിനടുത്ത് എത്തിയാൽ വെടി പൊട്ടിക്കണം. തുളു പാട്ടു പാടിയും തുടികൊട്ടിക്കൊണ്ടുമായിരുന്നു പാർട്ടി പോയിരുന്നത്. വധുവിന്റെ വീട്ടിൽ വരന്റേയും കൂടെ വന്നവരുടേയും മംഗലംകളി പാതിരാത്രി വരെ നീണ്ടു നിൽക്കും. വധുവിന്റെ വീട്ടിലെ കാരണവർ, കന്യകയുടെ ദേഹത്ത്മഞ്ഞൾ ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ  എണ്ണയുംശിരസ്സിൽ താളിയും തൊട്ടുവെയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന്, കുടുംബത്തിലെ പ്രായമുള്ളവരൊക്കെയും ഇതാവർത്തിക്കുന്നു.  പിന്നീട് നാത്തൂന്മാർ കന്യകയെ വെള്ളമൊഴിച്ച് കുളിപ്പിച്ച്, ശിരോവസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ച് കുടിലിന്റെ അകത്ത് പായയിൽ പെണ്ണിനെ ഇരുത്തുന്നു. പിറ്റേദിവസം മാതാപിതാക്കളും ഇണങ്ങത്തിമാരും (സമീപസ്ഥർ) ചേർന്ന് പെൺകുട്ടിയെ ദീപത്തോടെ കല്യാണപന്തലിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. വരൻ കൊണ്ടുവന്ന കണിവെറ്റിലയും അടക്കയും കാല്പണവും കാർന്നോർക്ക് നൽകി കാൽതൊട്ടുവന്ദിക്കണം. പിന്നീട് ആളുകളുടെ മധ്യത്തിൽ വെച്ച് കന്യക പുടവ സ്വീകരിക്കുന്നു, ഇതോടൊപ്പം തുടികൊട്ടി പാടുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;പഠനം രാമകൃഷ്ണൻ മോനാച്ച&lt;/ref&gt;

;മരണം
സമുദായത്തിലൊരാൾ മരിച്ചാൽ വേണ്ടപ്പെട്ടവരെയൊക്കെ അറിയിക്കുന്നു. [[മൃതദേഹം|ശവശരീരം]] കുളിപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ് പ്രധാനമാണ്‌. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ദൂരെ ആൾസഞ്ചാരമില്ലാത്ത ഇടങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോയി ദഹിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു പതിവ്. ഇപ്പോൾ അതു മാറി, സ്വന്തം പറമ്പിൽ തന്നെ ദഹിപ്പിച്ചു വരുന്നു. ദഹിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ '''മൈതാനം''' എന്നോ '''പൂത്ത''' എന്നോ '''[[ശവക്കോട്ട|ചുടുകാട്]]''' എന്നോ വിളിക്കുന്നു. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ചുടുകാട്ടിലേക്കു പ്രവേശനമില്ല. മൂന്നാം ദിവസമാണ്‌ '''തെളിപ്പ്''' എന്ന ചടങ്ങ്. അന്നു മരിച്ച വ്യക്തിക്ക് അന്നം കൊടുക്കുന്ന ബലിയിടൽ ചടങ്ങു നടക്കുന്നു. 12 ആം ദിവസമാണ്‌ '''[[അടിയന്തരം]]''' നടത്തുക. ആദ്യമൊന്നും '''നാൽ‌പ്പത്തിയൊന്ന്''' എന്ന ചടങ്ങ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ പലയിടങ്ങളിലും അതു കണ്ടു വരുന്നുണ്ട്. മറ്റു ജാതിക്കാരിൽ നിന്നും കടം കൊണ്ടതാണീ ആചാരം എന്നു കരുതേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

;തിരണ്ടുകല്യാണം
കുടുംബത്തിൽ ഒരു പെണ്ണ് ആദ്യമായി [[ആർത്തവം|ഋതുമതിയായാൽ]] നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ [[തിരണ്ടുകല്യാണം]]. ഇതു വലിയൊരു ആഘോഷമാണിവർക്ക്. ഏഴു ദിവസം പെണ്ണ് വീട്ടിനകത്തു കഴിയണം. പുരുഷൻ‌മാരാരും പെണ്ണിനെ ആ സമയത്ത് കാണാൻ പാടില്ല. ഋതുമതിയായതറിഞ്ഞാൽ ആ വീട്ടിലെ [[ഉലക്ക|ഉലക്കയുടെ]] തല ഭാഗത്ത് അല്പം [[നെല്ല്|നെല്ലു]] കെട്ടി വെയ്‌ക്കണം.  [[ആരാധനാലയം|അടിമസ്ഥാനത്തേക്ക്]] പണം വെയ്‌ക്കുകയും കാരണവന്മാർക്ക്  [[കാണിക്ക]] വെയ്ക്കുകയും ചെയ്യണം. നാലാം ദിവസമോ ഏഴാം ദിവസമോ ആണു തിരണ്ടുകല്യാണം നടത്തുക. വേണ്ടപ്പെട്ടവരെ വിളിച്ച് സദ്യകൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. [[തുടികൊട്ടിപ്പാട്ട്]] അന്നേ ദിവസം ഉണ്ടാവും. ചെറിയൊരു കല്യാണ ചട്ടവട്ടങ്ങൾ തന്നെയാണിതിന്റെ ഒരുക്കങ്ങൾ.

;പത്താവതം
തുലാം മാസം പത്താം തീയതി മാവിലർ ഇഷ്ടദൈവങ്ങൾക്ക് നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പ്രാർ‌ത്ഥിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ '''പത്താവതം'''. '''[[പത്താം ഉദയം]]''' എന്നത് ലോപിച്ചാണ്‌ പത്താവതം ഉണ്ടായത്. [[സംക്രമം|സംക്രമദിവസങ്ങളിലും]] ഈ ചടങ്ങുകൾ ആവർ‌ത്തിക്കാറുണ്ട്. പലയിടങ്ങളിലും ഇപ്പോൾ ഇതു '''തെയ്യത്തിനുകൊടുക്കൽ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അന്നേ ദിവസം ആരാധനാ കേന്ദ്രത്തിൽ എല്ലാവരും ഒത്തുചേരുകയും പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

== വേഷവിധാനം ==
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മരങ്ങളുടെ ഇലകൾ കോർത്തുകെട്ടിയാണ്‌ വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അന്നു കാടുകളിൽ സുലഭമായി ഉണ്ടായിരുന്ന മാവിന്റെ ഇലകൾക്കായിരുന്നു പ്രാമുഖ്യം. കാലക്രമേണ വസ്‌ത്രങ്ങൾ ധരിക്കാൻ തുടങ്ങി. മുട്ടോളമെത്തുന്ന ഒരുകൊച്ചു തോർത്തുമുണ്ടും കവുങ്ങിൻ [[പാള]] കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു [[തൊപ്പി|തൊപ്പിയുമാണ്‌]] പ്രധാന വേഷം. പളത്തൊപ്പിക്കുള്ളിൽ തണുപ്പുനൽകാൻ ഉതകുന്ന ചില മരങ്ങളുടെ [[ഇല|ഇലകളും]] ചിലപ്പോൾ വെയ്‌ക്കാറുണ്ട്. [[പേരയ്ക്ക|പേരയിലയോ]], ചിലപ്പോൾ മറ്റുചില കാടുചെടികളുടെ ഇലകളോ ആയിരിക്കും ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുക. അരയിൽ '''തൊടങ്കൽ''' ഉണ്ടാവും. തൊടങ്കൽ എന്നാൽ അല്പം നീളമുള്ള [[കത്തി]](വാക്കത്തി) തൂക്കിയിടാൻ പറ്റുന്ന ഒരു [[അരപ്പട്ട]](belt)യാണ്‌. അരയ്‌ക്കുമുമ്പിൽ കെട്ടിവെയ്‌ക്കാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിൽ ഉള്ളതും പുറകുവശത്ത് കത്തി കൊളുത്തിയിടാൻ പറ്റുന്ന ഒരു [[ഇരുമ്പ്|ഇരുമ്പുകൊളുത്തുള്ളതുമായ]] അരപ്പട്ടയാണിത്. 

സ്ത്രീകൾ മുണ്ടുകൊണ്ടുള്ള '''കുച്ചാണ്ടം'''([[മേൽ‌മുണ്ട്]]) കെട്ടിയാണു നടക്കുക. തലയിൽ പാളത്തൊപ്പി ഇവരും ധരിക്കാറുണ്ട്. വിവാഹശേഷം കഴുത്തിൽ നിറയെ [[മാല|കല്ലുമാലകളൂം]] കയ്യിൽ നിറയെ [[അലുമിനിയം]] [[വള|വളകളും]] ഇവർ ധരിക്കുന്നു. [[വിരൽ|വിരലുകളിൽ]] ഇരുമ്പുമോതിരങ്ങളും ധരിച്ചു വന്നിരുന്നു. [[ചെവി|കാതിൽ]] [[തെങ്ങോല|ഓല]] ചുരുട്ടി [[കടുക്കൻ|കടുക്കനിട്ടിരിക്കും]]. വലിയ വട്ടത്തിലുള്ള തുളകളായിരിക്കും ചെവിയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുക. [[ചെരിപ്പ്|ചെരിപ്പു]] ധരിക്കാറില്ല. എങ്കിലും ഒറ്റമൂലിയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന '''ആലം''' എന്ന മരത്തിന്റെ [[തോൽ]] എടുത്ത് അതിൽ ചരട് കെട്ടി ചെരുപ്പായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങിന്റെ]] മടലും ഇതിനായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. സ്ത്രീകളും മുണ്ടുടുക്കുന്നത് മുട്ടോളം മാത്രമേ എത്തുകയുള്ളൂ. '''മടിശീല''' വളരെ നീട്ടിയിരിക്കും. [[മുറുക്കാൻ|മുറുക്കാനും]] മറ്റു അത്യാവശ്യ സാധനങ്ങളും ഈ മടിശീലയിൽ ആണു വെയ്‌ക്കുക. എത്ര വലിയ ആഘോഷങ്ങളായാലും ഇതായിരിക്കും ഇവരുടെ വേഷം.

സമീപകാലത്ത് ഇവരുടെ [[വേഷം|വേഷവിധാനങ്ങളിൽ]] സമൂലമായ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ വന്നു. ഇപ്പോൾ പഴയ [[തലമുറ|തലമുറയിലെ]] ആളുകളെ മാത്രമേ അങ്ങനെ കാണാൻ പറ്റുകയുള്ളൂ.

== ഭാഷ ==
മാവിലൻ സമുദായത്തിലെ അംഗങ്ങൾ [[തുളു ഭാഷ|തുളുവിനോട്]] ഏറെ സാമ്യമുള്ള ഒരു ഭാഷയാണു സംസാരിച്ചുവരുന്നത്. പ്രത്യേക [[ലിപി|ലിപിയൊന്നും]] തന്നെ ഈ ഭാഷയ്‌ക്കില്ല. [[തമിഴ്]], [[കന്നഡ]], [[തെലുങ്ക്]], [[മലയാളം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ പദങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും ഈ ഭാഷയിൽ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നു. പ്രാകൃതമായ തുളുവായിരിക്കാമിതെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു&lt;ref name=&quot;ഭാഷ&quot;&gt; പുസ്തകം: കാസർഗോഡ്: ചരിത്രവും സമൂഹവും പേജ് നമ്പർ:66.&lt;/ref&gt;. അമ്മയെ ''' അപ്പാ''' എന്നും അച്ഛനെ ''' അമ്മാ''' എന്നുമാണിവർ വിളിക്കുന്നത്. ചേട്ടനെ '''അണ്ണനെന്നും''' ചേച്ചിയെ '''അക്ക''' എന്നും വിളിക്കുന്നു. അതുപോലെ അനുജനെ '''മെക്യൻ''' എന്നും അനുജത്തിയെ '''മെക്‌ദി'''യെന്നും വിളിക്കുന്നു. മാവിലർ പരസ്പരം കാണുമ്പോഴും അവരുടെ വീടുകളിലും ഇന്നും അവരീ ഭാഷ തന്നെയാണു സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുമായി മലയാളത്തിലഅണ്‌ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നത്. പുതിയ തലമുറയിലെ ആൾക്കാർ ഇപ്പോൾ മലയാളത്തോടാണ്‌ ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്നത്. എങ്കിലും ഈ ഭാഷയേയും തനിമയേയും പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാൻ അവർക്കും ആയിട്ടില്ല.

'''മാർക്കോടി'''

മാർക്കോടി ഭാഷ എന്നാണ് മാവിലൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ തനത് ഭാഷ അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ ജില്ലകളിലെ മാവിലൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ ഒരു പ്രത്യേക സംസാരരീതിയായിട്ടാണ് ഈ ഭാഷ രൂപപ്പെട്ടത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളാൽ പിൽക്കാലത്ത് ഇതിൽ മലയാളം, കന്നഡ, തുളു ഭാഷകളുടെ ശക്തമായ സ്വാധീനമുണ്ടായെങ്കിലും, മാർക്കോടി ഭാഷ അതിന്റെ തനതായ അസ്തിത്വം നിലനിർത്തുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vasudevan |first=Jayan |date=2017 |title=Markodi Language – A Study on Mavilan Tribal Language |url=https://researchgate.net |journal=ResearchGate |pages=2}}&lt;/ref&gt;.

മുൻകാലങ്ങളിൽ മാർക്കോടിയെ തുളു ഭാഷയുടെ ഒരു ഗോത്ര ഉപഭാഷയായിട്ടാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നതെങ്കിലും, ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്ര ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് തുളുവിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ പദസമ്പത്തും ഘടനയുമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭാഷയാണെന്ന് കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vasudevan |first=Jayan |date=2019 |title=Markodi, Mavilan Tribal language – Is it a Tulu Extension or a New Language? |url=https://researchgate.net |journal=ResearchGate |pages=1}}&lt;/ref&gt;.
----&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;മാവിലൻ തുളു ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കുന്ന വാക്കുകളും അവയുടെ മലയാളം അർത്ഥവും.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!മാവിലൻ വാക്ക്
!മലയാളം അർത്ഥം
!ഇംഗ്ലീഷ് അർത്ഥം
|-
|അയി
|അവൻ
|He
|-
|ഇമ്പെയ്യ്
|ഇവൻ
|he
|-
|ഏറ്
|ആര്
|Who
|-
|അളള്
|അവിടെ
|There
|-
|ഇമ്പ്ള്
|ഇവിടെ
|Here
|-
|എളള്
|എവിടെ
|Where
|-
|അഗ
|അപ്പോൾ
|Then
|-
|ഇത്തെന്
|ഇപ്പോൾ
|Now
|-
|ഏപ്പം
|എപ്പോൾ
|When
|-
|അച്ചിപ്പ
|അങ്ങോട്ട്
|Over there
|-
|ഇച്ചിപ്പ
|ഇങ്ങോട്ട്
|To here
|-
|എച്ച്പ്പ
|എങ്ങോട്ട് / എവിടേക്ക്
|To where
|-
|ഏഡെഗ്
|എന്തിന്
|Why
|-
|അദ്
|അവൾ / അത്
|She / That
|-
|ഈയി
|നീ
|You
|-
|എന്ന
|എന്റെ
|Mine
|-
|എക്ക്
|എനിക്ക്
|To me
|-
|എക്ക്ളം
|ഞങ്ങൾ
|We
|-
|അക്കം
|ചേച്ചി
|Elder sister
|-
|ഏപ്പാല
|എപ്പോഴും
|Always
|-
|ഏർന
|ആരുടെ
|Whose
|-
|ഏദെനി
|ഏത്
|Which
|}
1.നിന്ന പുതറ് എച്ച?-(നിൻറെ പേര് എന്താണ്?)

2.നിന്ന പട്ടം എള്ള്?-(നിൻറെ വീട് എവിടെയാണ്?)

3.തെളി പർഗ്കാ?-(ചോറ് കഴിച്ചോ?).

4.ചാന്ത് കൂട്ടിയെ?-(എന്താണ് കറി?

5. എക്ക് ദേരെ പർക്ക്ണ്ട് -(എനിക്ക് ഉറക്കം വരുന്നു) &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

6.എക്ക് പഡവക്ക്-(എനിക്ക് വിശക്കുന്നു)

7.പെരിച്ചം പർക്ക്ണ്ട് -(മഴ വരുന്നു)

8.ഈയി എച്ച്പ്പ പായിഗ്ണ്-(നീ എങ്ങോട്ടാണ് ഓടുന്നത്) &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

9.പാക്കില് തിറ്റെപ്പു.(വാതിൽ തുറക്കു)

10.നിന്ന മദ്മെ ഏപ്പ?-(നിന്റെ കല്യാണം എപ്പോഴാണ്)

11.കജ്ജം ഇറ്റിയാ?-(പണി ഇല്ലേ?)

12.ഒഡ്ഡ പൊമ്പ്ണ്ട്-(നല്ല വെയിലുണ്ട്)

13.ഈയി ഏർണ മഗയ്?-(നീ ആരുടെ മകനാണ്?)

14.അയി എന്നിനി നോത്ത്ഗ്-(അവൻ എന്നെ തല്ലി)&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

15.ഏന് പൈക്ക് പൊക്ക്ണ്-(ഞാൻ പുല്ലിന്/പുല്ലരിയാൻ പോകുന്നു)&lt;ref&gt;{{Cite book |title=മാവിലൻതുളു- മലയാളം- ഇംഗ്ലീഷ് ബാക്കത്ത കൂട്ടം |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod / Bangalore}}&lt;/ref&gt;.


അവലംബം: മാവിലന്തുളു- മലയാളം- ഇങ്ക്‌ളിച്ച് ബാക്ക്ത്ത കൂട്ടം (Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary), Published by: Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL, Kasaragod.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

==തെയ്യം==
ഇവർക്കു മാത്രമായല്ലാതെ തന്നെ അന്യസമുദായക്കാരുടെ ഇടയിലും മാവിലർ തെയ്യം കെട്ടാറുണ്ട്. മികച്ച തെയ്യക്കാരങ്കൊടക്കാരൻ, ചിങ്കം, ചേരിക്കല്ല് എന്നീ ആചാരപ്പേരുകൾ നൽകിവരുന്നു. മുക്രിപോക്കർ, കോയിമമ്മദ്, ആലിച്ചാമുണ്ഡി, കലന്തൻ മുക്രി തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ മാപ്പിളതെയ്യങ്ങളും ഇവർ കെട്ടുന്നു. ചെണ്ടയേക്കാൾ കൂടുതൽ തുടിയാണിവർ തെയ്യത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇപ്പോൾ തുടിയുടെ കൂടെ ചെണ്ടയും കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. കാർന്നോൻ തെയ്യം, മുത്താരൻ തെയ്യം എന്നിവ പല തറവാടുകളിലും ഇവരെ കൊണ്ട് ആടിക്കാറുണ്ട്. മരിച്ചുപോയ മുത്തച്ഛൻ ഈ തെയ്യത്തിലൂടെ തങ്ങൾക്കു മുമ്പിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നതാണു സങ്കൽപ്പം.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

ഒന്നു കുറേ നാല്പത്ത് തെയ്യങ്ങൾ (മുപ്പത്തി ഒമ്പതു തെയ്യങ്ങൾ) എന്നാണ് ഈ തെയ്യങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ മുപ്പത്തിയൊമ്പത് തെയ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ  കൊടുവളാൻ, കാട്ടുമടന്ത, കരിമണൽ ചാമുണ്ഡി, മലങ്കുറത്തി, തറുകണ്ടൻ, ചിങ്ങത്താർ വീരൻ, വീരമ്പിനാർ മുതലാൾ, ചട്ടിയൂർ ഭഗവതി, കാരണോൻ തെയ്യം, മൂത്താരൻ, വനഭൂതം, പഞ്ചുരുളി, കല്ലുരുട്ടി, പരതാളി, കരിം‌ചാമുണ്ഡി, കാപ്പാളത്തി, ആട്ടക്കാരി, പോത്താളൻ, അണങ്ങ് മനപ്പന, മന്ത്രമൂർത്തി, പന്നിവീരൻ, അണ്ണപഞ്ചുരുളി, നട്ടടുക്കം തെയ്യം, ആലിച്ചാമുണ്ഡി, മുക്രി പോക്കർ, കലന്തൻ മുക്രി, കോയി മമ്മദ് തുടങ്ങിയവയാണ്.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== കലാരൂപങ്ങൾ ==
തെയ്യം കൂടാതെ മാവിലരുടെ ഇടയിൽ കണ്ടുവരുന്ന മറ്റൊരു കലാരൂപമാണു '[[മംഗലംകളി]]'. വിവാഹവേളകളിൽ ആണു ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. തുളുവിലാണു വരികൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. 
;മംഗലംകളിപ്പാട്ടിലെ ചില വരികൾ, 
&lt;poem&gt;എള്ളുള്ളേരി എള്ളുള്ളേരി മാണിനങ്കരെ
ബീരാജ്പേട്ട ദുണ്ട്ഗയ മാണിനങ്കരെ&lt;/poem&gt;
{{main|മംഗലംകളി}}
;എരുത്കളി
പത്താമുദയദിവസം (തുലാമാസം പത്താം തിയ്യതി) മുളയും പുല്ലും വെച്ച് കാളയുടെ([[കാള|എരുത്]]) രൂപം കെട്ടി വീടുകൾ കയറി നൃത്തം ചെയ്യുന്ന കളിയാണിത്. വീടുകളിൽ ഐശ്വര്യം ലഭിക്കാനാണിങ്ങനെ ആടുന്നത്.കാലിയനും മരമീടനും ചേർന്നുള്ള നൃത്തരൂപമാണിത്. കാളയുടേത് പോലുള്ള ഒരു മുഖാവരണം അണിഞ്ഞിരിക്കും. വീട്ടുകളിൽ നിന്നും അരി, തേങ്ങ, പണം, മുണ്ട് എന്നിവ ഇവർക്ക് പ്രതിഫലമായി ലഭിക്കും. അവസാനം, എരുതിനെ അഴിച്ചു വിട്ട് അതിനു പുല്ലും വെള്ളവും കൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്, അപ്പോൾ നരിവേഷം(പുലി) കെട്ടിയ ആൾ എരുതിനുമേൽ ചാടിവീഴുന്നതോടെ ആ കലാരൂപം അവസാനിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;eru&quot;&gt;[http://www.keralaculture.org/malayalam/erathukali/668 എരുതുകളി]&lt;/ref&gt;
{{main|എരുതുകളി}}

== പുനം കൃഷി ==
ജന്മിമാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കാട്ടിൽ പുനം കൃഷി നടത്തുക പതിവായിരുന്നു. ധനുമാസം 28 - നാണ്‌ '''പുനംകൊത്തൽ''' ആരംഭിക്കുന്നത്. കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ച് തീവെച്ചു കരിച്ചെടുത്തു വൃത്തിയാക്കുന്നതിനേയാണു പുനംകൊത്തൽ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. പുനത്തിന്റെ ഒരു മൂലയിൽ നെൽ‌വിത്തുവിതയ്ക്കുന്ന '''പൊയ്തുകൊള്ളൽ''' എന്ന ചടങ്ങ് [[മീനം|മീനമാസം]] 27 - നാണു നടക്കുക. ചിലപ്പോൾ ഇത് [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതിയിലേക്കു മാറാറുമുണ്ട്. മേടം അവസാനത്തോടെ പുനം മുഴുവനായും കിളച്ചു തീർക്കും. [[ഇടവം|ഇടവത്തിൽ]] തന്നെ [[നെൽച്ചെടി|നെൽ‌വിത്തു]] വിതയ്ക്കും. [[കർക്കിടകം]] 18 ഓടെ '''കളപറിക്കൽ''' നടത്തും. കതിരിൽ വരുന്ന [[മഞ്ഞളിപ്പു രോഗം|മഞ്ഞളിപ്പു രോഗത്തിനെതിരെ]] [[ആവണക്കെണ്ണ]] ഉപയോഗിച്ച് മരുന്നു തെളിക്കും. കൂടെ മന്ത്രവാദവും നടത്തും. ഈ സമയത്തു തന്നെ പുനത്തിൽ കാവലിരിക്കാനുള്ള [[പന്തൽ]] കെട്ടിയൊരുക്കുന്നു. ഇതിനായി [[തൈലപ്പുല്ല്]], '''ഓടപ്പുല്ല്''' എന്നിവയാണുപയോഗിക്കുക. തറനിരപ്പിൽ നിന്നല്പം ഉയർത്തിയാവും പലപ്പോഴും പന്തൽ നിർമ്മിക്കുക. കാട്ടു മൃഗങ്ങളെ പേടിപ്പിച്ചോടിക്കാനായി [[തുടി|തുടിയിലോ]] [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയിലോ]] [[ടിൻ|ടിന്നിന്റെയോ]] [[തകരം|തകരത്തിന്റേയോ]] [[പാത്രങ്ങൾ|പാത്രങ്ങളിലോ]] തട്ടി ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ശബ്ദമുണ്ടാക്കും. [[ചിങ്ങം]] മുതൽ [[കന്നി|കന്നിവരെയാണു]] കാവലുണ്ടാവുക. കൊയ്ത്തു നടത്തുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ [[മണ്ണ്|മണ്ണു]] നിരത്തി തട്ടാക്കി വലിയ '''കളം'''( നെല്ലുണക്കിയെടുക്കാൻ നന്നായി [[വെയിൽ]] കൊള്ളുന്ന സ്ഥലങ്ങളെ നിരപ്പാക്കിയെടുത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നു) ഉണ്ടാക്കുന്നും മൂന്നും നാലും വട്ടം [[ചാണകം]] മെഴുകി ഉറപ്പിച്ചെടുക്കുന്നു. കൊയ്യാനുപയോഗിക്കുന്ന [[കത്തി|കത്തിയിൽ]] '''നൂറു''' ([[ചുണ്ണാമ്പ്]])പുരട്ടും. കൊയത്തിനു ശേഷം [[കാള|കാളകളെ]] ഉപയോഗിച്ചാണു മെതിക്കുക. മെതി കഴിഞ്ഞ് നെല്ലും പതിരും തിരിച്ചശേഷം [[പത്തായം]] നിറയ്ക്കൽ ചടങ്ങാണ്‌. ബാക്കി വരുന്ന നെല്ല് പൊതികെട്ടുന്നു. മൂന്നുപറ നെല്ലാണ്‌ ഒരു പൊതി. പണിക്കൂലിയായി നെല്ലാണ്‌ ഇവർക്കു കൊടുത്തിരുന്നത്.

&lt;!--== ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ ==--&gt;
== ചിത്രസഞ്ചയം ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:മാവിലരുടെ തെയ്യം-വീരഭദ്രൻ.JPG|വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ ആട്ടക്കളം. കാവിനു മുമ്പിലായി കളമൊരുക്കിയാണു തെയ്യാട്ടം നടത്തുക. കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ചക്കിട്ടടുക്കത്തിനടുത്ത് കണ്ടടുക്കം കരിഞ്ചാമുണ്ഡിയമ്മ കാവിൽ നടന്ന തെയ്യാട്ടത്തിൽ നിന്ന്.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രനു കുരുതി കൊടുക്കുന്നു.JPG|കോഴിയെ അറുത്ത് വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിനു കുരുതി നൽകുന്ന മാവിലൻ.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രൻതെയ്യത്തിനു മദ്യം നൽകുന്നു.JPG|വീരഭദ്രൻതെയ്യത്തിനു മദ്യം നൽകുന്നു. തെയ്യാട്ടത്തിനിടയിൽ ഇടയ്‌ക്കിടയ്‌ക്ക് മദ്യസേവ നടത്തും. പ്രധാന കാർമ്മികനാണിതു നൽകുന്നത്. ഇദ്ദേഹമാണ്‌ കാവിൽ എല്ലാ സക്രമണത്തിനും കലശം വെയ്ക്കുന്നത്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ മാത്രമേ, ഇദ്ദേഹം ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ആൾക്ക് ഈ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കാൻ പറ്റുകയുള്ളൂ.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ മുഖത്തെഴുത്ത്.JPG|വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ മുഖത്തെഴുത്ത്. തികച്ചും പ്രകൃദത്തമായ നിറങ്ങളാണ്‌ മുഖത്തെഴുത്തിനുപയോഗിക്കുന്നത്. മനയോലയും ചായില്യവും കരിയും ഒക്കെ ഉപയോഗിച്ച് വലരെ കലാചാതുരിയോടെയാണിവരുടെ മുഖത്തെഴുത്ത്.
പ്രമാണം:കരിഞ്ചാമുണ്ഡിയമ്മ.JPG| മാവിലർ കെട്ടിയാടുന്ന മറ്റൊരു തെയ്യമായ വിഷ്ണു മൂർത്തി .നരസിംഹാവതാരമായി കരുതുന്നു 
File:Eruthukali.jpg|എരുതുകളി
&lt;/gallery&gt;
{{കേരളത്തിലെ ആദിവാസികൾ}}
{{India-ethno-stub}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* പഠനം: മാവിലർ -  എം ജയചന്ദ്രൻ

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം കെട്ടുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജാതികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സമുദായങ്ങൾ മതം തിരിച്ച്]]
[[വർഗ്ഗം:ആദിവാസികൾ]]</text>
      <sha1>3yled25n237qhb9dcuvvpqw559bk52e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48552</id>
    <revision>
      <id>4647074</id>
      <parentid>4627470</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22018" sha1="mvtu9gsn5os7x494co6famkdrsds6sx" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 14
| name                   = കൂത്തുപറമ്പ്
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
| electorate             = 205,992 (2026)
|first member  =[[പി.ആർ. കുറുപ്പ്]], [[കോൺഗ്രസ്]]
| current mla            = [[പി.കെ. പ്രവീൺ]]
| party                  = ആർ.ജെ.ഡി.
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭ|കൂത്തുപറമ്പ്]], [[പാനൂർ നഗരസഭ |പാനൂർ]] എന്നീ നഗരസഭകളും, [[കോട്ടയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (കണ്ണൂർ)|കോട്ടയം]], [[കുന്നോത്തുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുന്നോത്തുപറമ്പ്]], [[മൊകേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മൊകേരി]], [[പാട്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാട്യം]],  [[തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/01-FO-KERALA.pdf&lt;/ref&gt;.  
&lt;mapframe text=&quot;കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q2240998,Q16135474,Q13111322,Q16137878,Q2722346,Q7798261,Q2568336&quot;}&lt;/mapframe&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭ|കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭയും]], [[പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിണറായി]], [[കോട്ടയം (കണ്ണൂർ ജില്ല)|കോട്ടയം]], [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]], [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം]], [[ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]], [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ]], [[കോളയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോളയാട്]], [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-02 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
മൂന്ന് പാർട്ടികളെ പ്രതിനിഥീകരിച്ച് ഒരുകുടുംബത്തിലെ മൂന്നു തലമുറയിലെ അംഗങ്ങൾ ഇവിടെ അംഗങ്ങളായി. [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|പി.എസ്.പി]]യെ പ്രതിനിഥീകരിച്ച് 1957,1960 തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്]] ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിഥീകരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ [[കെ.പി. മോഹനൻ]] 2011ൽ [[സോഷ്യലിസ്റ്റ്‌ ജനതാദൾ|സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനതാദളിനെയും ]]2021ൽ [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ|ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദളിനേയും]] 2026ൽ പൗത്രൻ [[പി.കെ. പ്രവീൺ]] [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ|രാഷ്ട്രീയ ജനതാദളിനെയും ]]പ്രതിനിഥീകരിച്ച് ഈ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും വിജയിച്ചു. 
* 2026 മുതൽ [[പി. കെ. പ്രവീൺ]], [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ |രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]]
* 2021 -1926 [[കെ.പി. മോഹനൻ]], [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]]
* 2016 - 2021  [[കെ.കെ. ശൈലജ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] 
* 2011 - 2016  [[കെ.പി. മോഹനൻ|കെ.പി. മോഹനൻ]] (SJD)&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=14&lt;/ref&gt;
*2006 - 2011 [[പി. ജയരാജൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] 
*2001 - 2006 [[പി. ജയരാജൻ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ.കെ. ശൈലജ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[പിണറായി വിജയൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 [[കെ.പി. മമ്മു]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 [[പി.വി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 [[എം.വി. രാഘവൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[പിണറായി വിജയൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 [[പിണറായി വിജയൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 [[കെ.കെ. അബു]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്|പി. ആർ കുറുപ്പ്]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്|പി. ആർ കുറുപ്പ്]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-02 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[പി. കെ. പ്രവീൺ]] ||  [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ|രാഷ്ട്രീയ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[ജയന്തി രാജൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2021 || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] ||  [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പൊട്ടങ്കണ്ടി അബ്ദുള്ള]] || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ||  [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2011 || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[സൈയ്ത് അലവി പുതിയവളപ്പിൽ]] || [[ഐ.എൻ.എൽ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2006 || [[പി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സജീവ് ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2001 || [[പി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ. പ്രഭാകരൻ (രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ)]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1991 || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1987 || [[കെ.പി. മമ്മു]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1982 || [[പി.വി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സി.എം. മാണി]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1980 || [[എം.വി. രാഘവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1977 || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1970 || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1967 || [[കെ.കെ. അബു]] ||[[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|എസ്.എസ്.പി]]
| || 
|-
|1965
|[[കെ.കെ. അബു]]
|[[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|എസ്.എസ്.പി]]
|എം.പി. മൊയ്തു ഹാജി
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
|-
| 1960 || [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്]] || [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] ||  || 
|-
| 1957 || [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്]] || [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] ||  || 
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാർ  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റു സ്ഥാനാർഥികൾ
|-
| 2026&lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/ceokerala/pdf/govt_orders/legislative-assembly-2026/form-20/AC014.pdf&lt;/ref&gt; ||205992 ||	164205 || [[പി. കെ. പ്രവീൺ]] , [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||70626 ||[[ജയന്തി രാജൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||68209||[[ഷിജിലാൽ]]
|-
| 2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/014.pdf&lt;/ref&gt; ||194344 ||156177 || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] , [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||70626 ||[[പൊട്ടങ്കണ്ടി അബ്ദുള്ള]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||61085||[[സി. സദാനന്ദൻ മാസ്റ്റർ]]
|-
| 2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/014.pdf&lt;/ref&gt; ||180683 ||146824 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] , [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||67013 ||[[കെ.പി. മോഹനൻ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||54722||[[സി. സദാനന്ദൻ മാസ്റ്റർ]]
|-
|2011&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/014.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-09-24 |archive-date=2021-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924160613/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/014.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; || 157631||125028||[[കെ.പി. മോഹനൻ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||57164 ||[[എസ്.എ. പുതിയവളപ്പിൽ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||53861||
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=12 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125634/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 157631||125028||[[പി. ജയരാജൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )|| 78246||[[സജീവ് ജോസഫ്]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||39919||[[എം.കെ. രഞ്ചിത്ത്]] ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]])
|-
|2005 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/lac-details.html#KUTHUPARAMBA |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-09-24 |archive-date=2013-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208112116/http://www.ceo.kerala.gov.in/lac-details.html#KUTHUPARAMBA |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 150321||||[[പി. ജയരാജൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )|| 81872||[[കെ. പ്രഭാകരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||36495||
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 150321||125277||[[പി. ജയരാജൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )|| 71240||[[കെ. പ്രഭാകരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||52620||
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||151050||115430||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||61519||[[എം.പി. കൃഷ്ണൻ നായർ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||42526||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||141876||110844||[[പിണറായി വിജയൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||58842||[[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||45782||
|-
|1987 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||112062||95230||[[കെ.പി. മമ്മു]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||47734||[[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||38771||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-07 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91889||69798||[[പി.വി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||42111||[[സി.എം. മാണി]]([[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]])||26648||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-20 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606085144/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||90189||67720||[[എൻ.വി. രാഘവൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||44207||[[ആർ. കരുണാകരൻ]]([[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]])||22556||
|-
|1977 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-05-16 |archive-date=2024-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823154832/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||80754||67720||[[പിണറായി വിജയൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||34465||[[അബ്ദുൾ ഖാദർ]]([[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]])||30064||
|-
|1970 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-29 |archive-date=2024-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241125064155/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||80561||61227||[[പിണറായി വിജയൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||28281||[[തായത്ത് രാഘവൻ]]([[പി.എസ്.പി.]])||27538||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||65563||51263||[[കെ.കെ. അബു]], ([[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] )||28449||[[എം.കെ. കൃഷ്ണൻ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])||17797||
|-
|1965 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||65173||53074||[[കെ.കെ. അബു]], ([[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] )||26448||[[എം.പി. മൊയ്തുഹാജി]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])||20416||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]


== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>mvtu9gsn5os7x494co6famkdrsds6sx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647083</id>
      <parentid>4647074</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22071" sha1="k5sd7k825kvlyigklye3z58f7qgclco" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 14
| name                   = കൂത്തുപറമ്പ്
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
| electorate             = 205,992 (2026)
|first member  =[[പി.ആർ. കുറുപ്പ്]], [[കോൺഗ്രസ്]]
| current mla            = [[പി.കെ. പ്രവീൺ]]
| party                  = [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]] (ആർ.ജെ.ഡി)
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭ|കൂത്തുപറമ്പ്]], [[പാനൂർ നഗരസഭ |പാനൂർ]] എന്നീ നഗരസഭകളും, [[കോട്ടയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (കണ്ണൂർ)|കോട്ടയം]], [[കുന്നോത്തുപറമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുന്നോത്തുപറമ്പ്]], [[മൊകേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മൊകേരി]], [[പാട്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പാട്യം]],  [[തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃപ്പങ്ങോട്ടൂർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/01-FO-KERALA.pdf&lt;/ref&gt;.  
&lt;mapframe text=&quot;കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q2240998,Q16135474,Q13111322,Q16137878,Q2722346,Q7798261,Q2568336&quot;}&lt;/mapframe&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭ|കൂത്തുപറമ്പ് നഗരസഭയും]], [[പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിണറായി]], [[കോട്ടയം (കണ്ണൂർ ജില്ല)|കോട്ടയം]], [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]], [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം]], [[ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]], [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ]], [[കോളയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോളയാട്]], [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-02 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
മൂന്ന് പാർട്ടികളെ പ്രതിനിഥീകരിച്ച് ഒരുകുടുംബത്തിലെ മൂന്നു തലമുറയിലെ അംഗങ്ങൾ ഇവിടെ അംഗങ്ങളായി. [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|പി.എസ്.പി]]യെ പ്രതിനിഥീകരിച്ച് 1957,1960 തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്]] ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിഥീകരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ [[കെ.പി. മോഹനൻ]] 2011ൽ [[സോഷ്യലിസ്റ്റ്‌ ജനതാദൾ|സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനതാദളിനെയും ]]2021ൽ [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ|ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദളിനേയും]] 2026ൽ പൗത്രൻ [[പി.കെ. പ്രവീൺ]] [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ|രാഷ്ട്രീയ ജനതാദളിനെയും ]]പ്രതിനിഥീകരിച്ച് ഈ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും വിജയിച്ചു. 
* 2026 മുതൽ [[പി. കെ. പ്രവീൺ]], [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ |രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]]
* 2021 -1926 [[കെ.പി. മോഹനൻ]], [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]]
* 2016 - 2021  [[കെ.കെ. ശൈലജ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] 
* 2011 - 2016  [[കെ.പി. മോഹനൻ|കെ.പി. മോഹനൻ]] (SJD)&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=14&lt;/ref&gt;
*2006 - 2011 [[പി. ജയരാജൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] 
*2001 - 2006 [[പി. ജയരാജൻ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ.കെ. ശൈലജ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[പിണറായി വിജയൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 [[കെ.പി. മമ്മു]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 [[പി.വി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 [[എം.വി. രാഘവൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[പിണറായി വിജയൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 [[പിണറായി വിജയൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 [[കെ.കെ. അബു]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്|പി. ആർ കുറുപ്പ്]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്|പി. ആർ കുറുപ്പ്]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-02 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[പി. കെ. പ്രവീൺ]] ||  [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ|രാഷ്ട്രീയ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[ജയന്തി രാജൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2021 || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] ||  [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പൊട്ടങ്കണ്ടി അബ്ദുള്ള]] || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ||  [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2011 || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[സൈയ്ത് അലവി പുതിയവളപ്പിൽ]] || [[ഐ.എൻ.എൽ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2006 || [[പി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സജീവ് ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2001 || [[പി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ. പ്രഭാകരൻ (രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ)]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1991 || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1987 || [[കെ.പി. മമ്മു]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1982 || [[പി.വി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സി.എം. മാണി]] || [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1980 || [[എം.വി. രാഘവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1977 || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1970 || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]] ||  || 
|-
| 1967 || [[കെ.കെ. അബു]] ||[[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|എസ്.എസ്.പി]]
| || 
|-
|1965
|[[കെ.കെ. അബു]]
|[[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|എസ്.എസ്.പി]]
|എം.പി. മൊയ്തു ഹാജി
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]
|-
| 1960 || [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്]] || [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] ||  || 
|-
| 1957 || [[പി. രാമുണ്ണി കുറുപ്പ്]] || [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] ||  || 
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാർ  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റു സ്ഥാനാർഥികൾ
|-
| 2026&lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/ceokerala/pdf/govt_orders/legislative-assembly-2026/form-20/AC014.pdf&lt;/ref&gt; ||205992 ||	164205 || [[പി. കെ. പ്രവീൺ]] , [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||70626 ||[[ജയന്തി രാജൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||68209||[[ഷിജിലാൽ]]
|-
| 2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/014.pdf&lt;/ref&gt; ||194344 ||156177 || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] , [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||70626 ||[[പൊട്ടങ്കണ്ടി അബ്ദുള്ള]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||61085||[[സി. സദാനന്ദൻ മാസ്റ്റർ]]
|-
| 2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/014.pdf&lt;/ref&gt; ||180683 ||146824 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] , [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||67013 ||[[കെ.പി. മോഹനൻ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||54722||[[സി. സദാനന്ദൻ മാസ്റ്റർ]]
|-
|2011&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/014.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-09-24 |archive-date=2021-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924160613/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/014.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; || 157631||125028||[[കെ.പി. മോഹനൻ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||57164 ||[[എസ്.എ. പുതിയവളപ്പിൽ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||53861||
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=12 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-02 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125634/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 157631||125028||[[പി. ജയരാജൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )|| 78246||[[സജീവ് ജോസഫ്]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||39919||[[എം.കെ. രഞ്ചിത്ത്]] ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]])
|-
|2005 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/lac-details.html#KUTHUPARAMBA |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-09-24 |archive-date=2013-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208112116/http://www.ceo.kerala.gov.in/lac-details.html#KUTHUPARAMBA |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 150321||||[[പി. ജയരാജൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )|| 81872||[[കെ. പ്രഭാകരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||36495||
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 150321||125277||[[പി. ജയരാജൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )|| 71240||[[കെ. പ്രഭാകരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||52620||
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||151050||115430||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||61519||[[എം.പി. കൃഷ്ണൻ നായർ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||42526||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||141876||110844||[[പിണറായി വിജയൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||58842||[[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||45782||
|-
|1987 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||112062||95230||[[കെ.പി. മമ്മു]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||47734||[[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])||38771||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-07 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91889||69798||[[പി.വി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||42111||[[സി.എം. മാണി]]([[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]])||26648||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-20 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606085144/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||90189||67720||[[എൻ.വി. രാഘവൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||44207||[[ആർ. കരുണാകരൻ]]([[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]])||22556||
|-
|1977 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-05-16 |archive-date=2024-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823154832/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||80754||67720||[[പിണറായി വിജയൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||34465||[[അബ്ദുൾ ഖാദർ]]([[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]])||30064||
|-
|1970 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-11-29 |archive-date=2024-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241125064155/http://www.webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||80561||61227||[[പിണറായി വിജയൻ]], ([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] )||28281||[[തായത്ത് രാഘവൻ]]([[പി.എസ്.പി.]])||27538||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||65563||51263||[[കെ.കെ. അബു]], ([[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] )||28449||[[എം.കെ. കൃഷ്ണൻ]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])||17797||
|-
|1965 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||65173||53074||[[കെ.കെ. അബു]], ([[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] )||26448||[[എം.പി. മൊയ്തുഹാജി]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])||20416||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]


== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>k5sd7k825kvlyigklye3z58f7qgclco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഹോസ്ദുർഗ് നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48640</id>
    <revision>
      <id>4647030</id>
      <parentid>4095892</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10023" sha1="j4yvy0v13935db5dwrsji1wgit3jin6" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 112
| name                   = ഹോസ്ദുർഗ്
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957-2008
| reserved               =
| electorate             = 136726 (1960)
| current mla            = [[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]]
|first member  =[[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]] [[പി.എസ്.പി.]]
| party                  = [[പി.എസ്.പി.]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 1960
| district               = [[കാസർഗോഡ് ജില്ല]]
| self governed segments = 
}}
[[കാസർഗോഡ് (ജില്ല)|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹോസ്‌ദുർഗ് താലൂക്കിൽപ്പെടുന്ന]] [[കാഞ്ഞങ്ങാട്|കാഞ്ഞങ്ങാട് മുനിസിപ്പാലറ്റി]], [[മടിക്കൈ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|മടിക്കൈ]], [[കള്ളാർ]], [[കോടോം-ബേളൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കോടോം-ബേളൂർ]], [[പനത്തടി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പനത്തടി]], [[ബളാൽ]], [[കിനാനൂർ-കരിന്തളം]], [[നീലേശ്വരം]], [[ചെറുവത്തൂർ]], [[പുല്ലൂർ-പെരിയ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പുല്ലൂർ-പെരിയ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''ഹോസ്‌ദുർഗ് നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2008-ലെ മണ്ഡലം പുനഃക്രമീകരണത്തോടെ ഈ മണ്ഡലം ഇല്ലാതായി.

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2006 - 2011 [[പള്ളിപ്രം ബാലൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി. പി. ഐ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=4 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124903/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
*2001 - 2006 എം. കുമാരൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt; (SC)
*1996 - 2001 എം. നാരായണൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt; (SC)
*1991 - 1996 എം. നാരായണൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt; (SC)
*1987 - 1991 എൻ. മനോഹരൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt; (SC)
*1982 - 1987 കെ. ടി. കുമാരൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt; (SC)
*1980 - 1982 കെ. ടി. കുമാരൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;(SC)
*1977 - 1979 കെ. ടി. കുമാരൻ .&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;(SC)
*1970 - 1977 എൻ. കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 എൻ. കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 [[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 [[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് 
!അസാധുവായ വോട്ടുകൾ!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=4 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124903/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 183769||128317
| ||[[പള്ളിപ്രം ബാലൻ]]([[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]])|| 71751||പി. രാമചന്ദ്രൻ([[ഡി.ഐ.സി.]])||36812||എൻ. വൽസലൻ([[ബി.ജെ.പി]])
|-
|2001&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3760-kerala-2001/&lt;/ref&gt; ||182038||139521
| ||[[എം. കുമാരൻ (കാസർഗോഡ്)]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]]||68033||[[സി.ജെ. കൃഷ്ണൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഐ.എൻ.സി]]||61055||
|-
|1996&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||174685 ||125835 
| || [[എം. നാരായണൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] ||62786 ||[[സി.പി. കൃഷ്ണൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഐ.എൻ.സി]]  ||50977 ||
|-
|1991&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;|| 157240 || 123598 
| || [[എം. നാരായണൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]]|| 60536 || [[കൊട്ടറ വാസുദേവ്]] || 53858 ||
|-
|1987 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; 
||129103 || 105014
| || [[എൻ. മനോഹരൻ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഐ.എൻ.സി]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||46677 || [[പള്ളിപ്രം ബാലൻ]] [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||46618 ||
|-
|1982&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||103876 || 74725
| || [[കെ.ടി. കുമാരൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] ||41728 || [[ടി. കുമാരൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഐ.എൻ.സി]] ||32144 ||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||105064 ||74618 || || [[കെ.ടി. കുമാരൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]]||42136 ||[[ടി. കുമാരൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഐ.എൻ.സി]]  ||32031 ||
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||85736 ||69819 || || [[കെ.ടി. കുമാരൻ]],[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] ||34683 ||[[എം. രാഘവൻ (സി.പി.എം.)]],[[സി.പി.എം.]]  ||32578 ||
|-
|1970&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||82021 || 62719|| || [[എൻ.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]], [[പി.എസ്.പി.]] ||29568 ||[[കെ.വി. മോഹൻലാൽ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]  ||22224 ||
|-
|1967&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||69031 ||50048 || ||[[എൻ.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] ||25717 ||[[എം.എൻ. നമ്പ്യാർ(പൊതുപ്രവർത്തകൻ)]],[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|ഐ.എൻ.സി]] ||16056 ||
|-
|1965&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||69272||52809|||1148|||[[എൻ.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]|||30558||[[എം. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ നമ്പ്യാർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|ഐ.എൻ.സി]]||17116||
|-
|1960&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||61891||51731|| || [[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]], [[പി.എസ്.പി.]] ||27862||[[കെ. മാധവൻ]],[[സി.പി.ഐ.]] ||22315||
|-
|1957&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt; ||60348 ||36521|| || [[കെ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]], [[പി.എസ്.പി.]] ||14150 ||[[കെ. മാധവൻ]], [[സി.പി.ഐ.]]  ||11209 ||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ ഇല്ലാതായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>j4yvy0v13935db5dwrsji1wgit3jin6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48644</id>
    <revision>
      <id>4647029</id>
      <parentid>4646852</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14896" sha1="fhz21fjr05zc48xhqpb9p6608gy07hx" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 5
| name                   = തൃക്കരിപ്പൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 210,090 (2026)
| current mla            = [[സന്ദീപ് വാര്യർ]]
| party                  = [[കോൺഗ്രസ് ]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ്]]
}}
[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹോസ്‌ദുർഗ് താലൂക്കിലെ]] [[നീലേശ്വരം നഗരസഭ]], [[ചെറുവത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുവത്തൂർ]], [[തൃക്കരിപ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[ഈസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഈസ്റ്റ് എളേരി]], [[വെസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെസ്റ്റ് എളേരി]], [[കയ്യൂർ ചീമേനി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കയ്യൂർ-ചീമേനി]], [[പീലിക്കോട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പീലിക്കോട്]], [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടന്ന]], [[വലിയപറമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വലിയപറമ്പ്]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]&lt;/ref&gt;. [[കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ് തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ് ==
[[തൃക്കരിപ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃക്കരിപ്പൂർ]], [[ഈസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഈസ്റ്റ് എളേരി]], [[വെസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെസ്റ്റ് എളേരി]], [[കയ്യൂർ ചീമേനി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കയ്യൂർ-ചീമേനി]], [[പീലിക്കോട്  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പീലിക്കോട്]], [[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടന്ന]], [[വലിയപറമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വലിയപറമ്പ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകളും [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കരിവെള്ളൂർ-പെരളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കരിവെള്ളൂർ-പെരളം]], [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര]], [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]], [[ചെറുപുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുപുഴ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു  തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
&lt;mapframe text=&quot;തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13112052,Q16137685,Q13110486,Q16138010,Q20575658,Q16136651,Q16135027,Q3595623&quot;}&lt;/mapframe&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2026 - [[സന്ദീപ് വാരിയർ|സന്ദീപ് വാരിയർ]]
* 2021 - [[എം. രാജഗോപാലൻ]]
* 2016 - [[എം. രാജഗോപാലൻ]]
* 2011 - [[‎കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] 
* 2006 - 2011 [[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811004843/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
*2001 - 2006 കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ. 
*1996 - 2001 കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[ഇ.കെ. നായനാർ]]. 
*1987 - 1991 [[ഇ.കെ. നായനാർ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt; 
*1982 - 1987 ഒ. ഭരതൻ. 
*1980 - 1982 [[പി. കരുണാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[പി. കരുണാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! ആകെ വോട്ട് !!പോൾ ചെയ്തത് !!വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും!!  വോട്ട് !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  വോട്ട്  || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  വോട്ട് 
|-
|2026&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/trikaripur/ |title=തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026}}&lt;/ref&gt;
|210,090
|170,194
|[[സന്ദീപ് വാരിയർ|സന്ദീപ് വാരിയർ]]
|കോൺഗ്രസ്
|83,109
|വി.പി.പി. മുസ്തഫ
|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]
|78,678
|രവി കുളങ്ങര
|[[ട്വന്റി20 പാർട്ടി]]
|7,837
|-
|2021 &lt;ref&gt;http://keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&amp;no=5&lt;/ref&gt;||202249||160408||[[എം. രാജഗോപാലൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||86151||[[എം.പി ജോസഫ്]]|| [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|കെ.സി (ജേക്കബ്)]]||60014||[[ടി.വി ഷിബിൻ]],|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||10961
|-
|2016 &lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/&lt;/ref&gt;||190119||155671||[[എം. രാജഗോപാലൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members.htm&lt;/ref&gt;|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||79286||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62327||എം. ഭാസ്കരൻ|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||10767
|-
|2011 &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=5&lt;/ref&gt;
|| 169019||135988||[[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||67871||[[കെ.വി. ഗംഗാധരൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||59106||[[ടി. രാധാകൃഷ്ണൻ]]|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||5450
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-04 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811004843/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=5 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185121||144994||[[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ (തൃക്കരിപ്പൂർ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] || 81050||[[എ.വി. വാമനകുമാർ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||57222||[[ടി. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]||4164
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 182751||144928||[[കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||79874||[[കരിമ്പിൽ കൃഷ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62865||പി വി ചന്ദ്രൻ||[[സ്വ]]||2089
|-
|1996 &lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3759-kerala-1996/&lt;/ref&gt;
||173839||133625||[[കെ. പി. സതീഷ് ചന്ദ്രൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||71234||[[സോണി സെബാസ്റ്റ്യൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||55486||കെ.കുഞ്ഞിരാമൻ ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||4097
|-
|1991&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3758-kerala-1991/&lt;/ref&gt;||165013||133528||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||69437||[[സി.കെ. ശ്രീധരൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||55105|| വി കെ കേളുനായർ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||3229
|-
|1987&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3756-kerala-1987/&lt;/ref&gt;||130995||112272||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt; || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||56037||[[കെ. കുഞ്ഞികൃഷ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||49620||കെ വി ലക്ഷ്മണൻ ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||3328
|-
|1982&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3755-kerala-1982/&lt;/ref&gt;||106654||84739||[[ഒ. ഭരതൻ]]&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||48197||[[കെ.ടി. മത്തായി]]|| [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||35995|| || ||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||108968||80942||[[പി. കരുണാകരൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||47643||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||32026||വി.വി രാഘവൻ ||[[സ്വ]] ||946
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||89711||73123||[[പി. കരുണാകരൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]]||38632||[[പി.ടി. ജോസ്]]|| [[കേരള കോൺഗ്രസ്]]||32512|| ടി.ജെ കുര്യാക്കോസ്||[[സ്വ]] ||485

|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>fhz21fjr05zc48xhqpb9p6608gy07hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48867</id>
    <revision>
      <id>4647052</id>
      <parentid>4592794</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShajiA</username>
        <id>1528</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>2026</comment>
      <origin>4647052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14214" sha1="6b7mxker925qqtknmtm9rmwsy12meel" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 3
| name                   = ഉദുമ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 2,28,512 (2026)&lt;ref&gt;https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/uduma/&lt;/ref&gt;
| current mla            = [[കെ. നീലകണ്ഠൻ]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കാസർഗോഡ് ജില്ല]]
| self governed segments = 
}}  

[[കാസർഗോഡ് (ജില്ല)|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[കാസർഗോഡ് താലൂക്ക്|കാസർകോട് താലൂക്കിലുൾപ്പെടുന്ന]] [[ചെമ്മനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്മനാട്]], [[ദേലംപാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ദേലംപാടി]], [[ബേഡഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബേഡഡുക്ക]],  [[മുളിയാർ  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുളിയാർ]], [[കുറ്റിക്കോൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുറ്റിക്കോൽ]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും, [[ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്കിലെ]] [[പള്ളിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കര]], [[പുല്ലൂർ-പെരിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുല്ലൂർ-പെരിയ]],[[ഉദുമ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദുമ]],  എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-08 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. [[കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കാസർഗോഡ് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ് ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം.

&lt;mapframe width=&quot;300&quot; height=&quot;300&quot; text=&quot;ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; align=&quot;right&quot;&gt;
{
  &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,
  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,
  &quot;properties&quot;: {
    &quot;stroke&quot;: &quot;#0000ff&quot;,
    &quot;stroke-width&quot;: 2
  },
  &quot;query&quot;: &quot;\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13110513 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}&quot;}
&lt;/mapframe&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
*2026 - [[കെ. നീലകണ്ഠൻ]]
*2021 - [[സി.എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു]]
*2016 - [[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ(ഉദുമ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[സി.പി.ഐ.എം.]]&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/generalelection2016/Statistical_Report_GE2016.pdf&lt;/ref&gt;
*2011 - [[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ(ഉദുമ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[സി.പി.ഐ.എം.]] 
* 2006 - 2011[[കെ.വി. കുഞ്ഞിരാമൻ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] &lt;ref&gt; http://www.niyamasabha.org/codes/members/kunhiramankv.pdf&lt;/ref&gt; 
*2001 - 2006 [[കെ.വി. കുഞ്ഞിരാമൻ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt; 
*1996 - 2001 പി.രാഘവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt; 
*1991 - 1996 പി.രാഘവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt; 
*1987 - 1991 കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt; 
*1985 - 1987 കെ. പുരുഷോത്തമൻ. ([[1985]] ജനുവരി 31-നു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു; [[ഫെബ്രുവരി 14]]-നു സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;)
*1982 - 1984 [[എം. കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ]]. ([[1984]] [[ഡിസംബർ 8]]-നു രാജി വെച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;)
*1980 - 1982 കെ. പുരുഷോത്തമൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 എൻ.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ  &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-05-02 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=3&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!  പാർട്ടി!!  വോട്ട് !!എതിരാളി!!  പാർട്ടി!!  വോട്ട് !!എതിരാളി!!  പാർട്ടി !!  വോട്ട് 
|-
|2021&lt;ref&gt;http://keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&amp;no=3&lt;/ref&gt; ||214209||165341||[[സി.എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 78664||[[ബാലകൃഷ്ണപെരിയ]]||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||65342||[[എ.വേലായുധൻ]]||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി. ജെ. പി]]||20360
|-
|2016&lt;ref&gt;http://keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2016&amp;no=3&lt;/ref&gt; || 199962||160178||[[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ(ഉദുമ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 70313||[[കെ. സുധാകരൻ]] ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||66615||[[കെ. ശ്രീകാന്ത്]]|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി. ജെ. പി]]||21231
|-
|2011 &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=3&lt;/ref&gt;
|| 173441||128626||[[കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ(ഉദുമ)|കെ. കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 61646||[[സി.കെ. ശ്രീധരൻ]] ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||50266||സുനിത പ്രശാന്ത്|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി. ജെ. പി]]||13073
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=3 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125759/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 173879||124485||[[കെ.വി. കുഞ്ഞിരാമൻ]]||[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 69221||[[പി. ഗംഗാധരൻ നായർ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||41927||[[ബി. രവീന്ദ്രൻ നായർ]]|| [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]||11117
|-
|2001&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 169876||128832||[[കെ.വി. കുഞ്ഞിരാമൻ]]||[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 62817||[[സി.കെ. ശ്രീധരൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||53153||ആർ ഗണേശൻ ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]||11106
|-
|1996&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||159185||110577||[[പി. രാഘവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 50854||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||40459||മഡിക്കൈ കുമാരൻ ||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]||14370
|-
|1991&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||145976||106358||[[പി. രാഘവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 47169||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||46212||എം ഉമാനാഥ റാവു||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||10932
|-
|1987&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||122373||95985||[[കെ.പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]  || 43775||[[കെ. പുരുഷോത്തമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]||35930||എം.ഉമാനാഥ് റാവു||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]||2820
|-
|1985 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/lac-details.html#UDMA |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-04-05 |archive-date=2013-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208112116/http://www.ceo.kerala.gov.in/lac-details.html#UDMA |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| || ||[[കെ. പുരുഷോത്തമൻ]]*(1)|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 37827||[[എം.കെ. നമ്പ്യാർ]] ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37011|| എം മൂസ||[[സ്വ]]||760
|-
|1982&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3755-kerala-1982/&lt;/ref&gt;||94591 ||69740 ||[[എം.കെ. നമ്പ്യാർ]]|| [[സ്വതന്ത്രൻ]]  || 32946||[[പി. മുഹമ്മദ് കുഞ്ഞി]]|| [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||26327||എ.സി ഗോപിനാഥ്||[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബിജെപി]]||9127
|-
|1980&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3754-kerala-1980/&lt;/ref&gt;||94737 ||69351 ||[[കെ. പുരുഷോത്തമൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]]  || 31948||[[എൻ.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]]|| [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||26928||കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ||സ്വത||9127
|-
|1977&lt;ref&gt;https://eci.gov.in/files/file/3753-kerala-1977/&lt;/ref&gt;||79412 ||63538 ||[[എൻ.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]]|| [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] || 31690||[[കെ.ജി. മാരാർ]]|| [[ബി.എൽ.ഡി]]||28145||കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ||സ്വത||9127
|-
|}


* (1) [[എം. കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ]] 1984 ഡിസംബർ 8-നു രാജി വെച്ചതുമൂലം 1985 - ൽ [[ഉദുമ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു.

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

{{Kerala-stub}}{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>6b7mxker925qqtknmtm9rmwsy12meel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48872</id>
    <revision>
      <id>4647004</id>
      <parentid>4622454</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രതിനിധികൾ */</comment>
      <origin>4647004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18963" sha1="qi4vy3k6687ro6z0b32utkypj54yv6j" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 9
| name                   = ഇരിക്കൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
| electorate             = 195695 (2021)
|first member  =[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[സജീവ് ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2021
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങളായി]], [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]], [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉളിക്കൽ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13112011,Q13110773,Q13110284,Q13112791,Q3595437,Q16134783,Q16134344,Q16134128,Q16133654&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1982 മുതൽ 2021 വരെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] [[കെ.സി. ജോസഫ്]] ആണ്‌ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt; 2021 മുതൽ [[സജീവ് ജോസഫ്|സജീവ് ജോസഫാണ്]] ഈ മണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രതിനിധി.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]],[[മലപ്പട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മലപ്പട്ടം]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു  ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} മലയാള മനോരമ, നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 08 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2026 - തുടരുന്നു - [[സജീവ് ജോസഫ്]] 
* 2021 - 2026 - [[സജീവ് ജോസഫ്]]
* 2011 - 2021 [[കെ.സി. ജോസഫ്]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=9&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011 കെ.സി. ജോസഫ്([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt;
* 2001 - 2006 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
* 1996 - 2001 കെ.സി. ജോസഫ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
* 1991 - 1996 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
* 1987 - 1991 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
* 1982 - 1987 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
* 1980 - 1982 [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
* 1977 - 1979 സി. പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 [[ഇ.കെ. നായനാർ]] [[1974]] [[മേയ് 3]]-ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു - സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത് [[മേയ് 16]]-ന്‌ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ [[1973]] [[നവംബർ 23]]-ന് നിര്യാതനായി. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
* 1967 - 1970 [[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ|ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
* 1960 - 1964 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
* 1957 - 1959 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-09 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2021 ||[[സജീവ് ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]] ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.ടി. ജോസ്]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[ജെയിംസ് മാത്യു]] ||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1996 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1991 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1980 ||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]|| || || 
|-
|1977 ||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1974*(1) ||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]|| || || 
|-
|1970  ||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| || || 
|-
|1967  ||[[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1960  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1957  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|}
* (1) 1973-ൽ എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ അന്തരിച്ചു. തുടർന്ന് 1974-ൽ [[ഇരിക്കൂർ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026 ||	||          || അഡ്വ. [[സജീവ് ജോസഫ്]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||         || അഡ്വ. [[മാത്യൂ കുന്നപ്പള്ളി]] 	കേരളാ കോൺഗ്രസ് (എം) ||       ||
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/009.pdf&lt;/ref&gt;||195695||153036||[[സജീവ് ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||76764||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]]||66754||[[ആനിയമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/009.pdf&lt;/ref&gt;||187023||148072||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||72548||[[കെ.ടി. ജോസ്]], [[സി.പി.ഐ.]]||62901||[[എ.പി. ഗംഗാധരൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/009.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||168376||130770||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||68503||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]], [[സി.പി.ഐ.]]||56746||
|-
|2006&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125819/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 165897||131039||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||63649||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. എം]]||61818||[[അനിയാമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|2001&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 164769||124070||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||67788||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||50884||
|-
|1996&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||154173||113907||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62407||[[എ.ജെ. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||44575||
|-
|1991&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||144905||112816||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62395||[[ജോർജ്ജ് സെബാസ്റ്റ്യൻ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||45647||
|-
|1987&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||115999||100667||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||51437||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[സി.പി.എം.]]||43961||
|-
|1982&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||91592||70976||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||39261||[[എസ്.കെ. മാധവൻ]], [[ജനതാ പാർട്ടി]]||30037||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||93892||70398||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||37440||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||31992||
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||76970||65050||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||34889||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ വെട്ടം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ബി)]]||27741||
|-
|1970&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||77233||59662||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]], [[സി.പി.എം]]||28766||[[ടി.ലോഹിതാക്ഷൻ]], [[ആർ.എസ്.പി]]||27098||
|-
|1967&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64245||49763||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||31590||[[കെ.ആർ. കരുണാകരൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||16679||
|-
|1965&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64308||48260||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||27284||[[എ. നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||17033||
|-
|1960&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||68284||62783||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||31769||[[എം. പി. മൊയ്തുഹാജി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||30489||
|-
|1957&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-30 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051021/https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||65150||43344||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||24518||[[നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||11052||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>qi4vy3k6687ro6z0b32utkypj54yv6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647016</id>
      <parentid>4647004</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18983" sha1="psh1i00jw17wd4lxf8ru65q8fny21dz" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 9
| name                   = ഇരിക്കൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
| electorate             = 199,326 (2026)
|first member  =[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[സജീവ് ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങളായി]], [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]], [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉളിക്കൽ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13112011,Q13110773,Q13110284,Q13112791,Q3595437,Q16134783,Q16134344,Q16134128,Q16133654&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1982 മുതൽ 2021 വരെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] [[കെ.സി. ജോസഫ്]] ആണ്‌ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt; 2021 മുതൽ [[സജീവ് ജോസഫ്|സജീവ് ജോസഫാണ്]] ഈ മണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രതിനിധി.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]],[[മലപ്പട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മലപ്പട്ടം]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു  ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} മലയാള മനോരമ, നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 08 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2026 - തുടരുന്നു - [[സജീവ് ജോസഫ്]] 
* 2021 - 2026 - [[സജീവ് ജോസഫ്]]
* 2011 - 2021 [[കെ.സി. ജോസഫ്]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=9&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011 കെ.സി. ജോസഫ്([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt;
* 2001 - 2006 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
* 1996 - 2001 കെ.സി. ജോസഫ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
* 1991 - 1996 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
* 1987 - 1991 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
* 1982 - 1987 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
* 1980 - 1982 [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
* 1977 - 1979 സി. പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 [[ഇ.കെ. നായനാർ]] [[1974]] [[മേയ് 3]]-ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു - സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത് [[മേയ് 16]]-ന്‌ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ [[1973]] [[നവംബർ 23]]-ന് നിര്യാതനായി. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
* 1967 - 1970 [[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ|ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
* 1960 - 1964 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
* 1957 - 1959 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-09 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2021 ||[[സജീവ് ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]] ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.ടി. ജോസ്]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[ജെയിംസ് മാത്യു]] ||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1996 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1991 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1980 ||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]|| || || 
|-
|1977 ||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1974*(1) ||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]|| || || 
|-
|1970  ||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| || || 
|-
|1967  ||[[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1960  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1957  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|}
* (1) 1973-ൽ എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ അന്തരിച്ചു. തുടർന്ന് 1974-ൽ [[ഇരിക്കൂർ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026 ||	||          || അഡ്വ. [[സജീവ് ജോസഫ്]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||         || അഡ്വ. [[മാത്യൂ കുന്നപ്പള്ളി]] 	കേരളാ കോൺഗ്രസ് (എം) ||       ||
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/009.pdf&lt;/ref&gt;||195695||153036||[[സജീവ് ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||76764||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]]||66754||[[ആനിയമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/009.pdf&lt;/ref&gt;||187023||148072||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||72548||[[കെ.ടി. ജോസ്]], [[സി.പി.ഐ.]]||62901||[[എ.പി. ഗംഗാധരൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/009.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||168376||130770||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||68503||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]], [[സി.പി.ഐ.]]||56746||
|-
|2006&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125819/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 165897||131039||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||63649||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. എം]]||61818||[[അനിയാമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|2001&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 164769||124070||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||67788||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||50884||
|-
|1996&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||154173||113907||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62407||[[എ.ജെ. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||44575||
|-
|1991&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||144905||112816||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62395||[[ജോർജ്ജ് സെബാസ്റ്റ്യൻ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||45647||
|-
|1987&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||115999||100667||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||51437||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[സി.പി.എം.]]||43961||
|-
|1982&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||91592||70976||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||39261||[[എസ്.കെ. മാധവൻ]], [[ജനതാ പാർട്ടി]]||30037||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||93892||70398||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||37440||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||31992||
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||76970||65050||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||34889||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ വെട്ടം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ബി)]]||27741||
|-
|1970&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||77233||59662||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]], [[സി.പി.എം]]||28766||[[ടി.ലോഹിതാക്ഷൻ]], [[ആർ.എസ്.പി]]||27098||
|-
|1967&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64245||49763||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||31590||[[കെ.ആർ. കരുണാകരൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||16679||
|-
|1965&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64308||48260||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||27284||[[എ. നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||17033||
|-
|1960&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||68284||62783||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||31769||[[എം. പി. മൊയ്തുഹാജി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||30489||
|-
|1957&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-30 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051021/https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||65150||43344||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||24518||[[നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||11052||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>psh1i00jw17wd4lxf8ru65q8fny21dz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647019</id>
      <parentid>4647016</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ */ ഉള്ളടക്കം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4647019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19252" sha1="qeyix31fp7mi4peywzzbv25i4k2jf0j" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 9
| name                   = ഇരിക്കൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
| electorate             = 199,326 (2026)
|first member  =[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[സജീവ് ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങളായി]], [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]], [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉളിക്കൽ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13112011,Q13110773,Q13110284,Q13112791,Q3595437,Q16134783,Q16134344,Q16134128,Q16133654&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1982 മുതൽ 2021 വരെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] [[കെ.സി. ജോസഫ്]] ആണ്‌ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt; 2021 മുതൽ [[സജീവ് ജോസഫ്|സജീവ് ജോസഫാണ്]] ഈ മണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രതിനിധി.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]],[[മലപ്പട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മലപ്പട്ടം]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു  ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} മലയാള മനോരമ, നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 08 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2026 - തുടരുന്നു - [[സജീവ് ജോസഫ്]] 
* 2021 - 2026 - [[സജീവ് ജോസഫ്]]
* 2011 - 2021 [[കെ.സി. ജോസഫ്]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=9&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011 കെ.സി. ജോസഫ്([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt;
* 2001 - 2006 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
* 1996 - 2001 കെ.സി. ജോസഫ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
* 1991 - 1996 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
* 1987 - 1991 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
* 1982 - 1987 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
* 1980 - 1982 [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
* 1977 - 1979 സി. പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 [[ഇ.കെ. നായനാർ]] [[1974]] [[മേയ് 3]]-ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു - സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത് [[മേയ് 16]]-ന്‌ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ [[1973]] [[നവംബർ 23]]-ന് നിര്യാതനായി. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
* 1967 - 1970 [[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ|ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
* 1960 - 1964 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
* 1957 - 1959 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-09 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||[[സജീവ് ജോസഫ്]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||അഡ്വ.മാത്യു കുന്നപ്പള്ളി ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2021 ||[[സജീവ് ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]] ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.ടി. ജോസ്]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[ജെയിംസ് മാത്യു]] ||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1996 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1991 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1980 ||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]|| || || 
|-
|1977 ||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1974*(1) ||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]|| || || 
|-
|1970  ||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| || || 
|-
|1967  ||[[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1960  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1957  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|}
* (1) 1973-ൽ എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ അന്തരിച്ചു. തുടർന്ന് 1974-ൽ [[ഇരിക്കൂർ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026 ||	||          || അഡ്വ. [[സജീവ് ജോസഫ്]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||         || അഡ്വ. [[മാത്യൂ കുന്നപ്പള്ളി]] 	കേരളാ കോൺഗ്രസ് (എം) ||       ||
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/009.pdf&lt;/ref&gt;||195695||153036||[[സജീവ് ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||76764||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]]||66754||[[ആനിയമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/009.pdf&lt;/ref&gt;||187023||148072||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||72548||[[കെ.ടി. ജോസ്]], [[സി.പി.ഐ.]]||62901||[[എ.പി. ഗംഗാധരൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/009.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||168376||130770||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||68503||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]], [[സി.പി.ഐ.]]||56746||
|-
|2006&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125819/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 165897||131039||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||63649||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. എം]]||61818||[[അനിയാമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|2001&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 164769||124070||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||67788||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||50884||
|-
|1996&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||154173||113907||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62407||[[എ.ജെ. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||44575||
|-
|1991&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||144905||112816||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62395||[[ജോർജ്ജ് സെബാസ്റ്റ്യൻ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||45647||
|-
|1987&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||115999||100667||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||51437||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[സി.പി.എം.]]||43961||
|-
|1982&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||91592||70976||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||39261||[[എസ്.കെ. മാധവൻ]], [[ജനതാ പാർട്ടി]]||30037||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||93892||70398||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||37440||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||31992||
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||76970||65050||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||34889||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ വെട്ടം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ബി)]]||27741||
|-
|1970&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||77233||59662||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]], [[സി.പി.എം]]||28766||[[ടി.ലോഹിതാക്ഷൻ]], [[ആർ.എസ്.പി]]||27098||
|-
|1967&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64245||49763||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||31590||[[കെ.ആർ. കരുണാകരൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||16679||
|-
|1965&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64308||48260||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||27284||[[എ. നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||17033||
|-
|1960&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||68284||62783||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||31769||[[എം. പി. മൊയ്തുഹാജി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||30489||
|-
|1957&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-30 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051021/https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||65150||43344||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||24518||[[നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||11052||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>qeyix31fp7mi4peywzzbv25i4k2jf0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647023</id>
      <parentid>4647019</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ */ ഉള്ളടക്കം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4647023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19621" sha1="corg78gd1kuoai6uqk4cw3ys4u1qx0u" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 9
| name                   = ഇരിക്കൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               =
| electorate             = 199,326 (2026)
|first member  =[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[സജീവ് ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ചെങ്ങളായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങളായി]], [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]], [[ഇരിട്ടി (താലൂക്ക്)|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉളിക്കൽ]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13112011,Q13110773,Q13110284,Q13112791,Q3595437,Q16134783,Q16134344,Q16134128,Q16133654&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1982 മുതൽ 2021 വരെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] [[കെ.സി. ജോസഫ്]] ആണ്‌ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt; 2021 മുതൽ [[സജീവ് ജോസഫ്|സജീവ് ജോസഫാണ്]] ഈ മണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രതിനിധി.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തളിപ്പറമ്പ്‌ (താലൂക്ക്‌)|തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിക്കൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഇരിക്കൂർ]] , [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ഉദയഗിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദയഗിരി]], [[നടുവിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|നടുവിൽ]], [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏരുവേശ്ശി]], [[പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പയ്യാവൂർ]], [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകണ്ഠാപുരം]],[[മലപ്പട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മലപ്പട്ടം]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു  ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} മലയാള മനോരമ, നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 08 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2026 - തുടരുന്നു - [[സജീവ് ജോസഫ്]] 
* 2021 - 2026 - [[സജീവ് ജോസഫ്]]
* 2011 - 2021 [[കെ.സി. ജോസഫ്]]([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=9&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011 കെ.സി. ജോസഫ്([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]])&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/josephkc.pdf&lt;/ref&gt;
* 2001 - 2006 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
* 1996 - 2001 കെ.സി. ജോസഫ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
* 1991 - 1996 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
* 1987 - 1991 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
* 1982 - 1987 കെ.സി. ജോസഫ്&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
* 1980 - 1982 [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
* 1977 - 1979 സി. പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 [[ഇ.കെ. നായനാർ]] [[1974]] [[മേയ് 3]]-ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു - സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തത് [[മേയ് 16]]-ന്‌ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
* 1970 - 1977 എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ [[1973]] [[നവംബർ 23]]-ന് നിര്യാതനായി. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
* 1967 - 1970 [[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ|ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
* 1960 - 1964 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
* 1957 - 1959 [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]].&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-09 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||[[സജീവ് ജോസഫ്]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||അഡ്വ.മാത്യു കുന്നപ്പള്ളി ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2021 ||[[സജീവ് ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]] ||[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കെ.ടി. ജോസ്]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]] ||[[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[ജെയിംസ് മാത്യു]] ||[[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]] || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1996 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1991 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1987 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1982 ||[[കെ.സി. ജോസഫ്]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]|| || [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|1980 ||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]|| || || 
|-
|1977 ||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1974*(1) ||[[ഇ.കെ. നായനാർ]]|| || || 
|-
|1970  ||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]]|| || || 
|-
|1967  ||[[ഇ.പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1960  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|1957  ||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]]|| || || 
|-
|}
* (1) 1973-ൽ എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ അന്തരിച്ചു. തുടർന്ന് 1974-ൽ [[ഇരിക്കൂർ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180113/http://www.ceo.kerala.gov.in/generalelection2011.html |date=2014-04-27 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/irikkur/ |title=ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026}}&lt;/ref&gt;||199,326||150,848|| [[സജീവ് ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]||90,895||അഡ്വ. മാത്യൂ കുന്നപ്പള്ളി, [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||48,469||ശ്രീനാഥ് പദ്മനാഭൻ, [[ട്വന്റി 20 കിഴക്കമ്പലം|ട്വൻ്റി 20]], [[എൻ.ഡി.എ.]]
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/009.pdf&lt;/ref&gt;||195695||153036||[[സജീവ് ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||76764||[[സജി കുറ്റിയാനിമറ്റം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം)]]||66754||[[ആനിയമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/009.pdf&lt;/ref&gt;||187023||148072||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||72548||[[കെ.ടി. ജോസ്]], [[സി.പി.ഐ.]]||62901||[[എ.പി. ഗംഗാധരൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]]
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/009.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||168376||130770||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||68503||[[പി. സന്തോഷ് കുമാർ]], [[സി.പി.ഐ.]]||56746||
|-
|2006&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125819/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=6 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 165897||131039||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||63649||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. എം]]||61818||[[അനിയാമ്മ രാജേന്ദ്രൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|2001&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 164769||124070||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||67788||[[മേഴ്സി ജോൺ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||50884||
|-
|1996&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||154173||113907||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62407||[[എ.ജെ. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||44575||
|-
|1991&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||144905||112816||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62395||[[ജോർജ്ജ് സെബാസ്റ്റ്യൻ]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||45647||
|-
|1987&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||115999||100667||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||51437||[[ജെയിംസ് മാത്യു]], [[സി.പി.എം.]]||43961||
|-
|1982&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||91592||70976||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||39261||[[എസ്.കെ. മാധവൻ]], [[ജനതാ പാർട്ടി]]||30037||
|-
|1980&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||93892||70398||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||37440||[[കെ.സി. ജോസഫ്]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജോസഫ്)]]||31992||
|-
|1977&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||76970||65050||[[സി.പി. ഗോവിന്ദൻ നമ്പ്യാർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||34889||[[സെബാസ്റ്റ്യൻ വെട്ടം]], [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ബി)]]||27741||
|-
|1970&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||77233||59662||[[എ. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ]], [[സി.പി.എം]]||28766||[[ടി.ലോഹിതാക്ഷൻ]], [[ആർ.എസ്.പി]]||27098||
|-
|1967&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64245||49763||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||31590||[[കെ.ആർ. കരുണാകരൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||16679||
|-
|1965&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||64308||48260||[[ഇ.പി.കെ. നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.എം]]||27284||[[എ. നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||17033||
|-
|1960&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||68284||62783||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||31769||[[എം. പി. മൊയ്തുഹാജി]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||30489||
|-
|1957&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-30 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608051021/https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||65150||43344||[[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[സി.പി.ഐ]]||24518||[[നാരായണൻ നമ്പീശൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||11052||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>corg78gd1kuoai6uqk4cw3ys4u1qx0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48908</id>
    <revision>
      <id>4647031</id>
      <parentid>4626319</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19092" sha1="8ppig38k9yfh87uli53rvfv4ju0io0g" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 11
| name                   = കണ്ണൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               = 
| electorate             = 182,682 (2026)
| current mla            = ടി.ഒ. മോഹനൻ
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 40 ഡിവിഷനുകളും , [[മുണ്ടേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടേരി]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;mapframe text=&quot;കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q30645795,Q16137048&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1965ൽ നിലവിൽവന്ന കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ആദ്യ എംഎൽഎ മുസ്ലിംലീഗ്‌ സ്വതന്ത്രൻ കെ എം അബൂബക്കറായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെയാണ്‌ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്‌. 67 ൽ ലീഗിലെ ഇ അഹമ്മദ്‌ കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. 70ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇ അഹമ്മദ്‌ എൻ കെ കുമാരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കു ശേഷം നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുമാരൻ ലോക്ദൾ സ്ഥാനാർഥി പി ഭാസ്കരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്‌ നടന്ന മൂന്ന്‌ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും യുഡിഎഫ്‌ സ്ഥാനാർഥിയായ പി ഭാസ്കരൻ വിജയിച്ചു. എൻ രാമകൃഷ്ണനും കോൺഗ്രസ്‌ എംഎൽഎയായി. മൂന്നുതവണ കെ സുധാകരൻ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് തവണ [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി|എ.പി അബ്ദുള്ളക്കുട്ടിയും]] സഭാംഗമായി [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)| കോൺഗ്രസ് എസ്സിലെ]] [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] ആണ്‌ [[2021]] മുതൽ 2026 വരെ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. നിലവിൽ 2026 മുതൽ [[യു.ഡി.എഫ്|യുഡിഎഫിലെ]] ടി.ഒ. മോഹനൻ ആണ് കണ്ണൂർ എംഎൽഎ സ്ഥാനം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-22 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529171719/http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും കണ്ണൂർ കന്റോൺമെന്റും [[ചിറക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കൽ]], [[പള്ളിക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കുന്ന്]], [[പുഴാതി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഴാതി]], [[എളയാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എളയാവൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെടുന്നതായിരുന്നു കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രതിനിധികൾ ==
*2016 മുതൽ  [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] -[[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]]
*2011 - 2016 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])  &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=11&lt;/ref&gt;
*2009 -2011 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2006 -2009 [[കെ. സുധാകരൻ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2001 - 2006 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 എൻ. കെ. കുമാരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 ഇ. അഹമ്മദ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 1: ആർ ശങ്കർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 2: പി മാധവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 1: സി. കണ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 2: കെ. പി. ഗോപാലൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||	അഡ്വ. ടി. ഒ. മോഹനൻ ||	[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]],  [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||ഡോ. എൻ. ജയരാജ് ||	Congress  (Secular)
|-
| 2021 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2009* || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എം.വി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] || [[കെ.പി. സഹദേവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1996 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1991 || [[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1987 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1982 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1980 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1977 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1970 || [[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]|| ||  || 
|-
|1967 || [[ഇ. അഹമ്മദ്]] || [[മുസ്ലീം ലീഗ്]]  ||  || 
|-
|1960*1 || [[ആ. ശങ്കർ]]|| ||  || 
|-
|1960*2 || [[പി. മാധവൻ]] ||   ||  || 
|-
|1957*1 || [[സി. കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|1957*2 || [[കെ.പി. ഗോപാലൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|}
* 2009 - ലോകസഭാംഗമായി കെ. സുധാകരൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം രാജി വെച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.
* *1 - കണ്ണൂർ 1 ലെ അംഗം
* *2 - കണ്ണൂർ 2 ലെ അംഗം

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ  &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/011.pdf&lt;/ref&gt;||174370||134774||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 60313||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||58568||അർച്ചന വണ്ടിച്ചൽ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/011.pdf&lt;/ref&gt;||162198||126244||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 54347||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||53151||കെ.ജി. ബാബു - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811032804/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185543||144446||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 82994 ||[[കെ.പി. സഹദേവൻ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]] ||53456 || ഭാഗ്യശീലൻ ചാലാട് [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 142841||102250||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 58080 ||[[കാസിം ഇരിക്കൂർ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||38947 || രമേഷ് കുമാർ. എം [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||135503||95243||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 45148 ||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||37086||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||129574||94004||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 51742 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||36937||
|-
|1987 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-10 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606082851/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||108426||86515||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 42787 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||34739||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-27 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||93058||70012||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 34871 ||[[എം. പവിത്രൻ]] - [[ജനതാ പാർട്ടി]]||32130||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-16 |archive-date=2024-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712183412/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91562||71719||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 35565 ||[[ഒ. ഭരതൻ]] - [[സി.പി.എം.]]||35216||
|-
|1977 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||82706||65508||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 31391 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]] - [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||30701||
|-
|1970 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||84922||65024||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 33544 ||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]||30543||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||75939||63589||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]|| 35261 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||26997||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>8ppig38k9yfh87uli53rvfv4ju0io0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647032</id>
      <parentid>4647031</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രതിനിധികൾ */</comment>
      <origin>4647032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19202" sha1="ccman6ok2uhcrpzsvbif9obtfdsifwr" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 11
| name                   = കണ്ണൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               = 
| electorate             = 182,682 (2026)
| current mla            = ടി.ഒ. മോഹനൻ
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 40 ഡിവിഷനുകളും , [[മുണ്ടേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടേരി]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;mapframe text=&quot;കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q30645795,Q16137048&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1965ൽ നിലവിൽവന്ന കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ആദ്യ എംഎൽഎ മുസ്ലിംലീഗ്‌ സ്വതന്ത്രൻ കെ എം അബൂബക്കറായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെയാണ്‌ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്‌. 67 ൽ ലീഗിലെ ഇ അഹമ്മദ്‌ കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. 70ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇ അഹമ്മദ്‌ എൻ കെ കുമാരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കു ശേഷം നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുമാരൻ ലോക്ദൾ സ്ഥാനാർഥി പി ഭാസ്കരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്‌ നടന്ന മൂന്ന്‌ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും യുഡിഎഫ്‌ സ്ഥാനാർഥിയായ പി ഭാസ്കരൻ വിജയിച്ചു. എൻ രാമകൃഷ്ണനും കോൺഗ്രസ്‌ എംഎൽഎയായി. മൂന്നുതവണ കെ സുധാകരൻ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് തവണ [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി|എ.പി അബ്ദുള്ളക്കുട്ടിയും]] സഭാംഗമായി [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)| കോൺഗ്രസ് എസ്സിലെ]] [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] ആണ്‌ [[2021]] മുതൽ 2026 വരെ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. നിലവിൽ 2026 മുതൽ [[യു.ഡി.എഫ്|യുഡിഎഫിലെ]] ടി.ഒ. മോഹനൻ ആണ് കണ്ണൂർ എംഎൽഎ സ്ഥാനം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-22 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529171719/http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും കണ്ണൂർ കന്റോൺമെന്റും [[ചിറക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കൽ]], [[പള്ളിക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കുന്ന്]], [[പുഴാതി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഴാതി]], [[എളയാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എളയാവൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെടുന്നതായിരുന്നു കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രതിനിധികൾ ==
*2026 മുതൽ ടി.ഒ. മോഹനൻ ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2016 - 2026  [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] -[[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]]
*2011 - 2016 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])  &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=11&lt;/ref&gt;
*2009 -2011 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2006 -2009 [[കെ. സുധാകരൻ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2001 - 2006 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 എൻ. കെ. കുമാരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 ഇ. അഹമ്മദ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 1: ആർ ശങ്കർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 2: പി മാധവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 1: സി. കണ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 2: കെ. പി. ഗോപാലൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||	അഡ്വ. ടി. ഒ. മോഹനൻ ||	[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]],  [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||ഡോ. എൻ. ജയരാജ് ||	Congress  (Secular)
|-
| 2021 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2009* || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എം.വി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] || [[കെ.പി. സഹദേവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1996 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1991 || [[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1987 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1982 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1980 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1977 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1970 || [[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]|| ||  || 
|-
|1967 || [[ഇ. അഹമ്മദ്]] || [[മുസ്ലീം ലീഗ്]]  ||  || 
|-
|1960*1 || [[ആ. ശങ്കർ]]|| ||  || 
|-
|1960*2 || [[പി. മാധവൻ]] ||   ||  || 
|-
|1957*1 || [[സി. കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|1957*2 || [[കെ.പി. ഗോപാലൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|}
* 2009 - ലോകസഭാംഗമായി കെ. സുധാകരൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം രാജി വെച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.
* *1 - കണ്ണൂർ 1 ലെ അംഗം
* *2 - കണ്ണൂർ 2 ലെ അംഗം

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ  &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/011.pdf&lt;/ref&gt;||174370||134774||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 60313||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||58568||അർച്ചന വണ്ടിച്ചൽ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/011.pdf&lt;/ref&gt;||162198||126244||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 54347||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||53151||കെ.ജി. ബാബു - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811032804/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185543||144446||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 82994 ||[[കെ.പി. സഹദേവൻ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]] ||53456 || ഭാഗ്യശീലൻ ചാലാട് [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 142841||102250||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 58080 ||[[കാസിം ഇരിക്കൂർ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||38947 || രമേഷ് കുമാർ. എം [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||135503||95243||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 45148 ||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||37086||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||129574||94004||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 51742 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||36937||
|-
|1987 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-10 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606082851/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||108426||86515||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 42787 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||34739||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-27 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||93058||70012||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 34871 ||[[എം. പവിത്രൻ]] - [[ജനതാ പാർട്ടി]]||32130||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-16 |archive-date=2024-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712183412/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91562||71719||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 35565 ||[[ഒ. ഭരതൻ]] - [[സി.പി.എം.]]||35216||
|-
|1977 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||82706||65508||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 31391 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]] - [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||30701||
|-
|1970 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||84922||65024||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 33544 ||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]||30543||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||75939||63589||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]|| 35261 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||26997||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>ccman6ok2uhcrpzsvbif9obtfdsifwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647033</id>
      <parentid>4647032</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19216" sha1="903g2fe2m9pjoadq7vk485gzvujci7g" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 11
| name                   = കണ്ണൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               = 
| electorate             = 182,682 (2026)
| current mla            = അഡ്വ. ടി.ഒ. മോഹനൻ
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 40 ഡിവിഷനുകളും , [[മുണ്ടേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടേരി]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;mapframe text=&quot;കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q30645795,Q16137048&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1965ൽ നിലവിൽവന്ന കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ആദ്യ എംഎൽഎ മുസ്ലിംലീഗ്‌ സ്വതന്ത്രൻ കെ എം അബൂബക്കറായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെയാണ്‌ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്‌. 67 ൽ ലീഗിലെ ഇ അഹമ്മദ്‌ കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. 70ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇ അഹമ്മദ്‌ എൻ കെ കുമാരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കു ശേഷം നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുമാരൻ ലോക്ദൾ സ്ഥാനാർഥി പി ഭാസ്കരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്‌ നടന്ന മൂന്ന്‌ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും യുഡിഎഫ്‌ സ്ഥാനാർഥിയായ പി ഭാസ്കരൻ വിജയിച്ചു. എൻ രാമകൃഷ്ണനും കോൺഗ്രസ്‌ എംഎൽഎയായി. മൂന്നുതവണ കെ സുധാകരൻ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് തവണ [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി|എ.പി അബ്ദുള്ളക്കുട്ടിയും]] സഭാംഗമായി [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)| കോൺഗ്രസ് എസ്സിലെ]] [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] ആണ്‌ [[2021]] മുതൽ 2026 വരെ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. നിലവിൽ 2026 മുതൽ [[യു.ഡി.എഫ്|യുഡിഎഫിലെ]] ടി.ഒ. മോഹനൻ ആണ് കണ്ണൂർ എംഎൽഎ സ്ഥാനം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-22 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529171719/http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും കണ്ണൂർ കന്റോൺമെന്റും [[ചിറക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കൽ]], [[പള്ളിക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കുന്ന്]], [[പുഴാതി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഴാതി]], [[എളയാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എളയാവൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെടുന്നതായിരുന്നു കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രതിനിധികൾ ==
*2026 മുതൽ ടി.ഒ. മോഹനൻ ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2016 - 2026  [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] -[[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]]
*2011 - 2016 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])  &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=11&lt;/ref&gt;
*2009 -2011 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2006 -2009 [[കെ. സുധാകരൻ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2001 - 2006 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 എൻ. കെ. കുമാരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 ഇ. അഹമ്മദ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 1: ആർ ശങ്കർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 2: പി മാധവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 1: സി. കണ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 2: കെ. പി. ഗോപാലൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||	അഡ്വ. ടി. ഒ. മോഹനൻ ||	[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]],  [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||ഡോ. എൻ. ജയരാജ് ||	Congress  (Secular)
|-
| 2021 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2009* || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എം.വി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] || [[കെ.പി. സഹദേവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1996 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1991 || [[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1987 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1982 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1980 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1977 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1970 || [[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]|| ||  || 
|-
|1967 || [[ഇ. അഹമ്മദ്]] || [[മുസ്ലീം ലീഗ്]]  ||  || 
|-
|1960*1 || [[ആ. ശങ്കർ]]|| ||  || 
|-
|1960*2 || [[പി. മാധവൻ]] ||   ||  || 
|-
|1957*1 || [[സി. കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|1957*2 || [[കെ.പി. ഗോപാലൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|}
* 2009 - ലോകസഭാംഗമായി കെ. സുധാകരൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം രാജി വെച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.
* *1 - കണ്ണൂർ 1 ലെ അംഗം
* *2 - കണ്ണൂർ 2 ലെ അംഗം

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ  &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/011.pdf&lt;/ref&gt;||174370||134774||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 60313||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||58568||അർച്ചന വണ്ടിച്ചൽ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/011.pdf&lt;/ref&gt;||162198||126244||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 54347||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||53151||കെ.ജി. ബാബു - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811032804/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185543||144446||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 82994 ||[[കെ.പി. സഹദേവൻ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]] ||53456 || ഭാഗ്യശീലൻ ചാലാട് [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 142841||102250||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 58080 ||[[കാസിം ഇരിക്കൂർ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||38947 || രമേഷ് കുമാർ. എം [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||135503||95243||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 45148 ||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||37086||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||129574||94004||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 51742 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||36937||
|-
|1987 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-10 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606082851/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||108426||86515||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 42787 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||34739||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-27 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||93058||70012||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 34871 ||[[എം. പവിത്രൻ]] - [[ജനതാ പാർട്ടി]]||32130||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-16 |archive-date=2024-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712183412/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91562||71719||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 35565 ||[[ഒ. ഭരതൻ]] - [[സി.പി.എം.]]||35216||
|-
|1977 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||82706||65508||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 31391 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]] - [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||30701||
|-
|1970 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||84922||65024||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 33544 ||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]||30543||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||75939||63589||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]|| 35261 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||26997||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>903g2fe2m9pjoadq7vk485gzvujci7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647034</id>
      <parentid>4647033</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രതിനിധികൾ */</comment>
      <origin>4647034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19230" sha1="6oh4fft611vdlybiidyc1qq675ldc50" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 11
| name                   = കണ്ണൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               = 
| electorate             = 182,682 (2026)
| current mla            = അഡ്വ. ടി.ഒ. മോഹനൻ
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 40 ഡിവിഷനുകളും , [[മുണ്ടേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടേരി]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;mapframe text=&quot;കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q30645795,Q16137048&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1965ൽ നിലവിൽവന്ന കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ആദ്യ എംഎൽഎ മുസ്ലിംലീഗ്‌ സ്വതന്ത്രൻ കെ എം അബൂബക്കറായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെയാണ്‌ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്‌. 67 ൽ ലീഗിലെ ഇ അഹമ്മദ്‌ കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. 70ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇ അഹമ്മദ്‌ എൻ കെ കുമാരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കു ശേഷം നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുമാരൻ ലോക്ദൾ സ്ഥാനാർഥി പി ഭാസ്കരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്‌ നടന്ന മൂന്ന്‌ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും യുഡിഎഫ്‌ സ്ഥാനാർഥിയായ പി ഭാസ്കരൻ വിജയിച്ചു. എൻ രാമകൃഷ്ണനും കോൺഗ്രസ്‌ എംഎൽഎയായി. മൂന്നുതവണ കെ സുധാകരൻ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് തവണ [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി|എ.പി അബ്ദുള്ളക്കുട്ടിയും]] സഭാംഗമായി [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)| കോൺഗ്രസ് എസ്സിലെ]] [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] ആണ്‌ [[2021]] മുതൽ 2026 വരെ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. നിലവിൽ 2026 മുതൽ [[യു.ഡി.എഫ്|യുഡിഎഫിലെ]] ടി.ഒ. മോഹനൻ ആണ് കണ്ണൂർ എംഎൽഎ സ്ഥാനം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-22 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529171719/http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും കണ്ണൂർ കന്റോൺമെന്റും [[ചിറക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കൽ]], [[പള്ളിക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കുന്ന്]], [[പുഴാതി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഴാതി]], [[എളയാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എളയാവൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെടുന്നതായിരുന്നു കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രതിനിധികൾ ==
*2026 മുതൽ അഡ്വ. ടി.ഒ. മോഹനൻ ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2016 - 2026  [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] -[[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]]
*2011 - 2016 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])  &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=11&lt;/ref&gt;
*2009 -2011 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2006 -2009 [[കെ. സുധാകരൻ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2001 - 2006 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 എൻ. കെ. കുമാരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 ഇ. അഹമ്മദ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 1: ആർ ശങ്കർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 2: പി മാധവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 1: സി. കണ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 2: കെ. പി. ഗോപാലൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||	അഡ്വ. ടി. ഒ. മോഹനൻ ||	[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]],  [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||ഡോ. എൻ. ജയരാജ് ||	Congress  (Secular)
|-
| 2021 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2009* || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എം.വി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] || [[കെ.പി. സഹദേവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1996 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1991 || [[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1987 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1982 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1980 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1977 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1970 || [[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]|| ||  || 
|-
|1967 || [[ഇ. അഹമ്മദ്]] || [[മുസ്ലീം ലീഗ്]]  ||  || 
|-
|1960*1 || [[ആ. ശങ്കർ]]|| ||  || 
|-
|1960*2 || [[പി. മാധവൻ]] ||   ||  || 
|-
|1957*1 || [[സി. കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|1957*2 || [[കെ.പി. ഗോപാലൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|}
* 2009 - ലോകസഭാംഗമായി കെ. സുധാകരൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം രാജി വെച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.
* *1 - കണ്ണൂർ 1 ലെ അംഗം
* *2 - കണ്ണൂർ 2 ലെ അംഗം

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ  &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/011.pdf&lt;/ref&gt;||174370||134774||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 60313||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||58568||അർച്ചന വണ്ടിച്ചൽ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/011.pdf&lt;/ref&gt;||162198||126244||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 54347||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||53151||കെ.ജി. ബാബു - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811032804/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185543||144446||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 82994 ||[[കെ.പി. സഹദേവൻ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]] ||53456 || ഭാഗ്യശീലൻ ചാലാട് [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 142841||102250||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 58080 ||[[കാസിം ഇരിക്കൂർ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||38947 || രമേഷ് കുമാർ. എം [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||135503||95243||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 45148 ||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||37086||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||129574||94004||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 51742 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||36937||
|-
|1987 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-10 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606082851/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||108426||86515||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 42787 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||34739||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-27 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||93058||70012||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 34871 ||[[എം. പവിത്രൻ]] - [[ജനതാ പാർട്ടി]]||32130||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-16 |archive-date=2024-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712183412/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91562||71719||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 35565 ||[[ഒ. ഭരതൻ]] - [[സി.പി.എം.]]||35216||
|-
|1977 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||82706||65508||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 31391 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]] - [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||30701||
|-
|1970 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||84922||65024||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 33544 ||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]||30543||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||75939||63589||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]|| 35261 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||26997||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>6oh4fft611vdlybiidyc1qq675ldc50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647035</id>
      <parentid>4647034</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4647035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19850" sha1="gmmyrybvzbbo62yegpe0vyeookd6ztu" xml:space="preserve">{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 11
| name                   = കണ്ണൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957
| reserved               = 
| electorate             = 182,682 (2026)
| current mla            = അഡ്വ. ടി.ഒ. മോഹനൻ
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] കണ്ണൂർ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനിലെ 40 ഡിവിഷനുകളും , [[മുണ്ടേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുണ്ടേരി]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;mapframe text=&quot;കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q30645795,Q16137048&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

1965ൽ നിലവിൽവന്ന കണ്ണൂർ മണ്ഡലത്തിന്റെ ആദ്യ എംഎൽഎ മുസ്ലിംലീഗ്‌ സ്വതന്ത്രൻ കെ എം അബൂബക്കറായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെയാണ്‌ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്‌. 67 ൽ ലീഗിലെ ഇ അഹമ്മദ്‌ കോൺഗ്രസ്‌ സ്ഥാനാർഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. 70ൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇ അഹമ്മദ്‌ എൻ കെ കുമാരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അടിയന്തരാവസ്ഥക്കു ശേഷം നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുമാരൻ ലോക്ദൾ സ്ഥാനാർഥി പി ഭാസ്കരനോട്‌ പരാജയപ്പെട്ടു. പിന്നീട്‌ നടന്ന മൂന്ന്‌ തെരഞ്ഞെടുപ്പിലും യുഡിഎഫ്‌ സ്ഥാനാർഥിയായ പി ഭാസ്കരൻ വിജയിച്ചു. എൻ രാമകൃഷ്ണനും കോൺഗ്രസ്‌ എംഎൽഎയായി. മൂന്നുതവണ കെ സുധാകരൻ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് തവണ [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി|എ.പി അബ്ദുള്ളക്കുട്ടിയും]] സഭാംഗമായി [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)| കോൺഗ്രസ് എസ്സിലെ]] [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] ആണ്‌ [[2021]] മുതൽ 2026 വരെ ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. നിലവിൽ 2026 മുതൽ [[യു.ഡി.എഫ്|യുഡിഎഫിലെ]] ടി.ഒ. മോഹനൻ ആണ് കണ്ണൂർ എംഎൽഎ സ്ഥാനം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-22 |archive-date=2011-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529171719/http://www.ldfkannur.org/index.php/%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%B2%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%86/2011-03-18-05-00-39.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിലെ]] [[കണ്ണൂർ]] മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും കണ്ണൂർ കന്റോൺമെന്റും [[ചിറക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കൽ]], [[പള്ളിക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കുന്ന്]], [[പുഴാതി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂഴാതി]], [[എളയാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എളയാവൂർ]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും ഉൾപ്പെടുന്നതായിരുന്നു കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രതിനിധികൾ ==
*2026 മുതൽ അഡ്വ. ടി.ഒ. മോഹനൻ ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2016 - 2026  [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] -[[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]]
*2011 - 2016 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])  &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=11&lt;/ref&gt;
*2009 -2011 [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2006 -2009 [[കെ. സുധാകരൻ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]])
*2001 - 2006 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm&lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. സുധാകരൻ]] &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm&lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm&lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm&lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm&lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 പി. ഭാസ്കരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm&lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 പി. ഭാസ്കരൻ&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm&lt;/ref&gt;
*1970 - 1977 എൻ. കെ. കുമാരൻ &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm&lt;/ref&gt;
*1967 - 1970 ഇ. അഹമ്മദ് &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 1: ആർ ശങ്കർ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1960 - 1964 കണ്ണൂർ 2: പി മാധവൻ. &lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 1: സി. കണ്ണൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;
*1957 - 1959 കണ്ണൂർ 2: കെ. പി. ഗോപാലൻ.&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_1.htm&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 ||	അഡ്വ. ടി. ഒ. മോഹനൻ ||	[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]],  [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] ||ഡോ. എൻ. ജയരാജ് ||	Congress  (Secular)
|-
| 2021 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[സതീശൻ പാച്ചേനി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]] || [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2009* || [[എ.പി. അബ്ദുള്ളക്കുട്ടി]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എം.വി. ജയരാജൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] || [[കെ.പി. സഹദേവൻ]]|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2001 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1996 || [[കെ. സുധാകരൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1991 || [[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] ||  || 
|-
|1987 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1982 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1980 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1977 || [[പി. ഭാസ്‌കരൻ]]|| ||  || 
|-
|1970 || [[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]|| ||  || 
|-
|1967 || [[ഇ. അഹമ്മദ്]] || [[മുസ്ലീം ലീഗ്]]  ||  || 
|-
|1960*1 || [[ആ. ശങ്കർ]]|| ||  || 
|-
|1960*2 || [[പി. മാധവൻ]] ||   ||  || 
|-
|1957*1 || [[സി. കണ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|1957*2 || [[കെ.പി. ഗോപാലൻ]] || [[സി.പി.ഐ]] ||  || 
|-
|}
* 2009 - ലോകസഭാംഗമായി കെ. സുധാകരൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന് ശേഷം രാജി വെച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്.
* *1 - കണ്ണൂർ 1 ലെ അംഗം
* *2 - കണ്ണൂർ 2 ലെ അംഗം

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ  &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/kannur/ |title=കണ്ണൂർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026}}&lt;/ref&gt;||182682||139814||അഡ്വ. ടി.ഒ. മോഹനൻ-[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||70620||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 52069||സി.രഘുനാഥ്-[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/011.pdf&lt;/ref&gt;||174370||134774||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 60313||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||58568||അർച്ചന വണ്ടിച്ചൽ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2016&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/011.pdf&lt;/ref&gt;||162198||126244||[[രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി]]- [[കോൺഗ്രസ് (എസ്.)]]|| 54347||[[സതീശൻ പാച്ചേനി]] - [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||53151||കെ.ജി. ബാബു - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2006 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-09 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811032804/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&amp;no=10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|| 185543||144446||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 82994 ||[[കെ.പി. സഹദേവൻ]] - [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ]] ||53456 || ഭാഗ്യശീലൻ ചാലാട് [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|2001 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
|| 142841||102250||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 58080 ||[[കാസിം ഇരിക്കൂർ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||38947 || രമേഷ് കുമാർ. എം [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]
|-
|1996 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||135503||95243||[[കെ. സുധാകരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 45148 ||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]] - [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||37086||
|-
|1991 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||129574||94004||[[എൻ. രാമകൃഷ്ണൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 51742 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||36937||
|-
|1987 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-10 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606082851/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||108426||86515||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]|| 42787 ||[[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] - [[ഇൻഡ്യൻ കോൺഗ്രസ് (സോഷ്യലിസ്റ്റ്)]]||34739||
|-
|1982 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-11-27 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606090837/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||93058||70012||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 34871 ||[[എം. പവിത്രൻ]] - [[ജനതാ പാർട്ടി]]||32130||
|-
|1980 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-16 |archive-date=2024-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712183412/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
||91562||71719||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 35565 ||[[ഒ. ഭരതൻ]] - [[സി.പി.എം.]]||35216||
|-
|1977 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||82706||65508||[[പി. ഭാസ്കരൻ (കോൺഗ്രസ്സ്)]]- [[ജനതാ പാർട്ടി]]|| 31391 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]] - [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||30701||
|-
|1970 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||84922||65024||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]|| 33544 ||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]||30543||
|-
|1967 &lt;ref&gt;https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;
||75939||63589||[[ഇ. അഹമ്മദ്]] - [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]]|| 35261 ||[[എൻ.കെ. കുമാരൻ]]- [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]]||26997||
|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala-stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>gmmyrybvzbbo62yegpe0vyeookd6ztu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48967</id>
    <revision>
      <id>4647025</id>
      <parentid>4599263</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16230" sha1="egqb5y5fbsqad932v849visloi97tan" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 16
| name                   = പേരാവൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 182,384 (2026)
| current mla            = [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിട്ടി നഗരസഭ]]യും [[ആറളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആറളം]] , [[അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അയ്യൻകുന്ന്]] , [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] ,  ,[[കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കേളകം]] , [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൊട്ടിയൂർ]], [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പായം]] , [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.  &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q87746071,Q13110930,Q6385454,Q13111620,Q16137327,Q13113197,Q13113471,Q25588302,Q13110089&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

2006-മുതൽ 2011 വരെ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ (എം)]]-ലെ [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/members/shylajateacher.pdf കേരള നിയമസഭയുടെ മെംബർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ] - കെ. കെ. ഷൈലജ എം. എൽ. എ ,ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt; 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] (INC) ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[മട്ടന്നൂർ]] മുനിസിപ്പാലറ്റിയും, [[കൂടാളി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കൂടാളി]] , [[കീഴല്ലൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴല്ലൂർ]] , [[കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി]] , [[തില്ലങ്കേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|തില്ലങ്കേരി]] ,[[പായം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പായം]] , [[ആറളം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|ആറളം]], [[അയ്യങ്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|അയ്യങ്കുന്ന്]] , [[മുഴക്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പേരാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 10 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;. 

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=16&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011  [[കെ.കെ. ശൈലജ]]- [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] . &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
*2001 - 2006 [[എ. ഡി. മുസ്തഫ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm കേരള നിയമസഭ ]- പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ] - ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-11 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2021 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ബിനോയ് കുര്യൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|2001 || [[എ.ഡി. മുസ്തഫ]] ||  ||  || 
|-
|1996 || [[കെ.ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]] ||  ||  || 
|-
|1991 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1987 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1982 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1980 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1977 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
=== 2006 മുതൽ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/016.pdf&lt;/ref&gt;||177818||143378||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||66706||[[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]], [[സി.പി.എം.]]||63534||
|-
|2016&lt;ref&gt;https://resultuniversity.com/election/peravoor-kerala-assembly-constituency&lt;/ref&gt;||168458||136505||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||65659||[[ബിനോയ് കുര്യൻ]], [[സി.പി.എം.]]||57670||
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||145983||116832||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||56151||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]]||52711||
|-
|2006 &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ,  സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} -പേരാവൂർ  ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
|| 179145||143654||[[കെ.കെ. ശൈലജ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] || 72065||എ. ഡി. മുസ്തഫ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62966||എം. ജി. രാമകൃഷ്ണൻ[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|}

=== 1977 മുതൽ 2001 വരെ ===
1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ്  ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി
|-
|2001||137.19 || 82.38  || എ. ഡി. മുസ്തഫ ||  47.51  ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്||46.65  ||[[എൻ.സി.പി.]]
|-
||1996 || 125.55  ||76.81  ||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്.||46.50  ||[[ICS]]  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||46.35  ||[[INC]]  
|-
||1991  ||120.29 || 79.84  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||50.67  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||43.62  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1987  ||103.98  ||85.27  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ ||46.19  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||44.45  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1982  ||77.45  ||78.58  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||47.90  ||[[IND]]  ||പി. രാമകൃഷ്ണൻ||47.74  ||[[ICS]]  
|-
||1980  ||77.16  ||80.13  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||59.18  ||[[INC(U)]]  ||സി. എം. കരുണാകരൻ നമ്പ്യാർ||40.82  ||[[INC(I)]]  
|-
||1977  ||70.44  ||84.89  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||53.06  ||[[INC]]  ||ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ||45.81  ||[[CPM]]  
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>egqb5y5fbsqad932v849visloi97tan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647027</id>
      <parentid>4647025</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ */</comment>
      <origin>4647027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16441" sha1="889hfmjs9lpev3lup7lsq6h2fz6j4mp" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 16
| name                   = പേരാവൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 182,384 (2026)
| current mla            = [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിട്ടി നഗരസഭ]]യും [[ആറളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആറളം]] , [[അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അയ്യൻകുന്ന്]] , [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] ,  ,[[കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കേളകം]] , [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൊട്ടിയൂർ]], [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പായം]] , [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.  &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q87746071,Q13110930,Q6385454,Q13111620,Q16137327,Q13113197,Q13113471,Q25588302,Q13110089&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

2006-മുതൽ 2011 വരെ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ (എം)]]-ലെ [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/members/shylajateacher.pdf കേരള നിയമസഭയുടെ മെംബർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ] - കെ. കെ. ഷൈലജ എം. എൽ. എ ,ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt; 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] (INC) ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[മട്ടന്നൂർ]] മുനിസിപ്പാലറ്റിയും, [[കൂടാളി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കൂടാളി]] , [[കീഴല്ലൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴല്ലൂർ]] , [[കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി]] , [[തില്ലങ്കേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|തില്ലങ്കേരി]] ,[[പായം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പായം]] , [[ആറളം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|ആറളം]], [[അയ്യങ്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|അയ്യങ്കുന്ന്]] , [[മുഴക്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പേരാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 10 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;. 

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=16&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011  [[കെ.കെ. ശൈലജ]]- [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] . &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
*2001 - 2006 [[എ. ഡി. മുസ്തഫ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm കേരള നിയമസഭ ]- പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ] - ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-11 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2021 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ബിനോയ് കുര്യൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|2001 || [[എ.ഡി. മുസ്തഫ]] ||  ||  || 
|-
|1996 || [[കെ.ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]] ||  ||  || 
|-
|1991 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1987 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1982 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1980 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1977 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
=== 2006 മുതൽ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/016.pdf&lt;/ref&gt;||177818||143378||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||66706||[[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]], [[സി.പി.എം.]]||63534||
|-
|2016&lt;ref&gt;https://resultuniversity.com/election/peravoor-kerala-assembly-constituency&lt;/ref&gt;||168458||136505||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||65659||[[ബിനോയ് കുര്യൻ]], [[സി.പി.എം.]]||57670||
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||145983||116832||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||56151||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]]||52711||
|-
|2006 &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ,  സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} -പേരാവൂർ  ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
|| 179145||143654||[[കെ.കെ. ശൈലജ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] || 72065||എ. ഡി. മുസ്തഫ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62966||എം. ജി. രാമകൃഷ്ണൻ[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|}

=== 1977 മുതൽ 2001 വരെ ===
1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ്  ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി
|-
|2001||137.19 || 82.38  || എ. ഡി. മുസ്തഫ ||  47.51  ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്||46.65  ||[[എൻ.സി.പി.]]
|-
||1996 || 125.55  ||76.81  ||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്.||46.50  ||[[ICS]]  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||46.35  ||[[INC]]  
|-
||1991  ||120.29 || 79.84  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||50.67  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||43.62  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1987  ||103.98  ||85.27  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ ||46.19  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||44.45  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1982  ||77.45  ||78.58  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||47.90  ||[[IND]]  ||പി. രാമകൃഷ്ണൻ||47.74  ||[[ICS]]  
|-
||1980  ||77.16  ||80.13  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||59.18  ||[[INC(U)]]  ||സി. എം. കരുണാകരൻ നമ്പ്യാർ||40.82  ||[[INC(I)]]  
|-
||1977  ||70.44  ||84.89  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||53.06  ||[[INC]]  ||ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ||45.81  ||[[CPM]]  
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>889hfmjs9lpev3lup7lsq6h2fz6j4mp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647028</id>
      <parentid>4647027</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T19:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39449-33</username>
        <id>220297</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4647028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16922" sha1="lhgsj7e5aexaoj6m58udg9gbvppmxyq" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 16
| name                   = പേരാവൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1977
| reserved               =
| electorate             = 182,384 (2026)
| current mla            = [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]]
| party                  = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| front                  = [[യു.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[ഇരിട്ടി നഗരസഭ]]യും [[ആറളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആറളം]] , [[അയ്യൻകുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അയ്യൻകുന്ന്]] , [[കണിച്ചാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിച്ചാർ]] ,  ,[[കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കേളകം]] , [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൊട്ടിയൂർ]], [[മുഴക്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പായം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പായം]] , [[പേരാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.  &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]&lt;/ref&gt; 
&lt;mapframe text=&quot;പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q87746071,Q13110930,Q6385454,Q13111620,Q16137327,Q13113197,Q13113471,Q25588302,Q13110089&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

2006-മുതൽ 2011 വരെ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ (എം)]]-ലെ [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/members/shylajateacher.pdf കേരള നിയമസഭയുടെ മെംബർമാരുടെ വിവരങ്ങൾ] - കെ. കെ. ഷൈലജ എം. എൽ. എ ,ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt; 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] (INC) ഈ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.

==2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തിനു മുൻപ്==
[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി (താലൂക്ക്‌)|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[മട്ടന്നൂർ]] മുനിസിപ്പാലറ്റിയും, [[കൂടാളി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കൂടാളി]] , [[കീഴല്ലൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴല്ലൂർ]] , [[കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|കീഴൂർ-ചാവശ്ശേരി]] , [[തില്ലങ്കേരി (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|തില്ലങ്കേരി]] ,[[പായം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പായം]] , [[ആറളം (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|ആറളം]], [[അയ്യങ്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|അയ്യങ്കുന്ന്]] , [[മുഴക്കുന്ന് (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|മുഴക്കുന്ന്]] , [[പേരാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)|പേരാവൂർ]] എന്നീ ‍പഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതായിരുന്നു പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം. &lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 10 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;. 

== പ്രതിനിധികൾ ==
* 2011 മുതൽ [[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]] &lt;ref&gt;http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&amp;no=16&lt;/ref&gt;
* 2006 - 2011  [[കെ.കെ. ശൈലജ]]- [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] . &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
*2001 - 2006 [[എ. ഡി. മുസ്തഫ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1996 - 2001 [[കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm കേരള നിയമസഭ ]- പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1991 - 1996 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1987 - 1991 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1982 - 1987 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ] - ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1980 - 1982 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;
*1977 - 1979 [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]]. &lt;ref&gt;[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008 &lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-11 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2021 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2016 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ബിനോയ് കുര്യൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2011 || [[സണ്ണി ജോസഫ്]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|2006 || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|2001 || [[എ.ഡി. മുസ്തഫ]] ||  ||  || 
|-
|1996 || [[കെ.ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്]] ||  ||  || 
|-
|1991 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1987 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1982 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1980 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|1977 || [[കെ.പി. നൂറുദ്ദീൻ]] ||  ||  || 
|-
|}

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ ==
=== 2006 മുതൽ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}&lt;/ref&gt;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ
|-
|2026&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/peravoor/ |title=പേരാവൂർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026}}&lt;/ref&gt;||182,384||146,869||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||76140||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||61687||
|-
|2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/016.pdf&lt;/ref&gt;||177818||143378||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||66706||[[കെ.വി. സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ]], [[സി.പി.എം.]]||63534||
|-
|2016&lt;ref&gt;https://resultuniversity.com/election/peravoor-kerala-assembly-constituency&lt;/ref&gt;||168458||136505||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||65659||[[ബിനോയ് കുര്യൻ]], [[സി.പി.എം.]]||57670||
|-
|2011&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||145983||116832||[[സണ്ണി ജോസഫ് (കേരള നിയമ സഭാംഗം)|സണ്ണി ജോസഫ്]], [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]||56151||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]]||52711||
|-
|2006 &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/May2006/pollupd/ac/states/S11/Aconst15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ,  സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} -പേരാവൂർ  ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
|| 179145||143654||[[കെ.കെ. ശൈലജ]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|CPI (M)]] || 72065||എ. ഡി. മുസ്തഫ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||62966||എം. ജി. രാമകൃഷ്ണൻ[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]]
|-
|}

=== 1977 മുതൽ 2001 വരെ ===
1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. &lt;ref&gt;[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp15.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പേരാവൂർ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 16 സെപ്റ്റംബർ 2008&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ്  ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി
|-
|2001||137.19 || 82.38  || എ. ഡി. മുസ്തഫ ||  47.51  ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്||46.65  ||[[എൻ.സി.പി.]]
|-
||1996 || 125.55  ||76.81  ||കെ. ടി. കുഞ്ഞഹമ്മദ്.||46.50  ||[[ICS]]  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||46.35  ||[[INC]]  
|-
||1991  ||120.29 || 79.84  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||50.67  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||43.62  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1987  ||103.98  ||85.27  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ ||46.19  ||[[INC]]  ||രാമചന്ദ്രൻ കടന്നപ്പള്ളി||44.45  ||[[ICS(SCS)]]  
|-
||1982  ||77.45  ||78.58  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||47.90  ||[[IND]]  ||പി. രാമകൃഷ്ണൻ||47.74  ||[[ICS]]  
|-
||1980  ||77.16  ||80.13  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ  ||59.18  ||[[INC(U)]]  ||സി. എം. കരുണാകരൻ നമ്പ്യാർ||40.82  ||[[INC(I)]]  
|-
||1977  ||70.44  ||84.89  ||കെ. പി. നൂറുദ്ദീൻ||53.06  ||[[INC]]  ||ഇ. പി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ||45.81  ||[[CPM]]  
|}

== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
[[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>lhgsj7e5aexaoj6m58udg9gbvppmxyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആർത്തവം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62352</id>
    <revision>
      <id>4647127</id>
      <parentid>4627484</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നവ */ ചെറിയ ഒരു കൺഫ്യൂഷൻ ഇതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് നീക്കി. ചൂടുവെള്ളം കൊണ്ട് കഴുകേണ്ട. സോപ്പിട്ടാൽ മതിയാകും.</comment>
      <origin>4647127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88299" sha1="e90e5wuudswl343vqli51trz9rly643" xml:space="preserve">{{prettyurl| Menstruation}}
[[ചിത്രം:MenstrualCycle2.png|thumb|300px|right|ആർത്തവചക്രം.]]
[[ഗർഭപാത്രം|ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ]] ഉൾപാളിയായ എന്റോമെട്രിയം  അടർന്ന് [[രക്തം|രക്തത്തോടൊപ്പം]] [[യോനി|യോനിയിലൂടെ]] പുറത്തുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണ് '''ആർത്തവം,''' '''മാസമുറ'''. ഇംഗ്ലീഷിൽ മെൻസ്‌ട്രൂവേഷൻ (Menstruation) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ‘മെൻസസ്, പീരീഡ്സ്’ എന്നൊക്കെയുള്ള പേരുകളിൽ ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. 28 ദിവസങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടത്തെ ഒരു [[ആർത്തവചക്രം]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അതായത് ഓരോ 28 ദിവസം കൂടുമ്പോഴും ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നു.  

ശരീരത്തിലെ [[ഈസ്ട്രജൻ|ഈസ്ട്രജൻ,]] [[പ്രൊജസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ സ്ത്രീ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തന ഫലമായാണ് ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നത്. പല സ്ത്രീകൾക്കും ആർത്തവ സമയത്ത് മിതമായ വയറു വേദന, ശരീര വേദന, അസ്വസ്ഥത, ക്ഷീണം, മൂട് വ്യത്യാസങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന് കോപം, [[വിഷാദം]]) തുടങ്ങിയവ അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ നിത്യ ജീവിതത്തെ പോലും ബാധിക്കുന്ന രീതിയിൽ അമിതമായ വേദന, അമിത രക്തസ്രാവം എന്നിവ അനുഭവപ്പെട്ടാൽ ഉടനെ ചികിത്സ തേടേണ്ടതാണ്. ഇവയിൽ പലതിനും ഇന്ന് ഫലപ്രദമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാണ്.   

സാധാരണ ഗതിയിൽ സ്ത്രീകളിൽ 45-55 വയസിനുള്ളിൽ  [[ആർത്തവവിരാമം]] (മെനോപോസ്/ Menopause)  എത്തുന്നത് വരെ ആർത്തവം തുടരുന്നു. മെനോപോസ് എത്തുന്നതോട് കൂടി സ്ത്രീ ഹോർമോണുകളുടെ ഉത്പാദനം കുറയുകയും ആർത്തവം നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആർത്തവം ഉണ്ടായി എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു പെൺകുട്ടി [[പ്രസവം|പ്രസവത്തിനോ]], [[ലൈംഗികബന്ധം|ലൈംഗികബന്ധത്തിനോ]] ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ പക്വതനേടി എന്ന് പറയാനാവില്ല. [[ഗർഭപാത്രം|ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ]] വളർച്ച പൂർത്തിയാകാനും, [[ഹോർമോൺ]] ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടാനും, ആർത്തവം ക്രമമാകാനും, [[പ്രത്യുൽപ്പാദനം|പ്രത്യുൽപ്പാദനത്തിന്]] പാകമാകാനും, മാനസികപക്വത ഉണ്ടാകാനും പിന്നേയും ധാരാളം വർഷങ്ങൾ എടുക്കാറുണ്ട്.  ആർത്തവം, ആർത്തവവിരാമം എന്നിവയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അവബോധം ഇന്നും പലർക്കുമില്ല. എന്നാൽ പല വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ഇതേപറ്റി കൃത്യമായ ബോധവൽക്കരണം വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ദതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.  

== പദപരിചയം ==

*ആർത്തവം (Menstruation)
*[[ആർത്തവചക്രം]] (Menstrual Cycle)
*[[ആർത്തവചക്രവും സുരക്ഷിതകാലവും]]
*ശരിയായ ആർത്തവം (Eumenorrhoea)
*വേദനയോടു കൂടിയ ആർത്തവം (Dysmenorrhoea)
*അടുത്തടുത്തുണ്ടാകുന്ന ആർത്തവം (Polymenorrhoea)
*[[എൻഡോമെട്രിയം]]
*[[അണ്ഡം]]
*അണ്ഡവിസർ‌ജനം (Ovulation)
*ആർത്തവം നിലയ്ക്കുക (Amenorrhea)
*[[ആർത്തവവിരാമം]] (Menopause)
*[[ഗർഭപാത്രം]]
*[[അണ്ഡം]]
*[[ഈസ്ട്രജൻ]]
*[[യോനീ വരൾച്ച]]
*[[ഗർഭധാരണം]]
*[[പ്രസവം]]
*[[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]]
*[[പ്രത്യുത്പാദനേന്ദ്രിയ വ്യൂഹം]]
*[[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]]

== ആർത്തവചക്രം ==
{{main|ആർത്തവചക്രം }}

ഒരു ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ (Menstrual Cycle)  ദൈർഘ്യം സാധാരണ ഗതിയിൽ 28±7 ദിവസങ്ങൾ ആണ്. ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും അനുഭവവേദ്യമാകുന്ന ഭാഗമാണ് ''ആർത്തവം''. ആർത്തവചക്രം കണക്കാക്കുന്നത് ആർത്തവരക്തം പോക്കിന്റെ ആദ്യ ദിനം മുതലാണ്, അഥവാ ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ പഴയ ഉൽപാളി വിസ്സർജ്ജിക്കുന്ന ദിനം മുതൽ. ഈ സമയം മുതൽ അടുത്ത അണ്ഡവിസർജനത്തിന് ശരീരം തയ്യാറെടുക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഒരു ആർത്തവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിനം മുതൽ അടുത്ത ആർത്തവത്തിന് തൊട്ടു മുമ്പ് വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ഗർഭപാത്രത്തിലും ശരീരത്തിൽ പൊതുവെയും ഉണ്ടാകുന്ന ക്രമമായ മാറ്റങ്ങളെ ഒരു ആർത്തവചക്രം എന്നു കണക്കാക്കുന്നു.  ആർത്തവത്തിന്റെ ആരംഭം ശരീരത്തിലെ [[ഹോർമോൺ]] വ്യതിയാനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.  ആർത്തവത്തിന് ശേഷമുള്ള ആദ്യത്തെ കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ യോനി പൊതുവേ വരണ്ടു കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ഇതിനെ ‘ഡ്രൈ ഡേയ്‌സ് അഥവാ വരണ്ട ദിവസങ്ങൾ’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇക്കാരണത്താൽ [[യോനീ വരൾച്ച]] സ്വാഭാവികമാണ്. ഈ സമയത്ത് ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുക ആണെങ്കിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് ഒഴിവാക്കാൻ ചിലപ്പോൾ കേവൈ ജെല്ലി പോലെയുള്ള ഒരു [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] ഉപയോഗിക്കേണ്ടതായി വന്നേക്കാം. [[ഗർഭം|ഗർഭകാലത്തും]] മുലയൂട്ടുന്ന കാലയളവിലും ആർത്തവം താൽക്കാലികമായി നിലയ്ക്കുന്നു. ആർത്തവം പുനരാരംഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ മുലയൂട്ടുന്ന കാലയളവിൽ ഗർഭിണിയാവനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=menstral+cycle&amp;cvid=03a344c0e23a47b29309cc0cc28a7b05&amp;aqs=edge..69i57j0l8.4580j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=menstral cycle - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;

=== ആർത്തവവും അണ്ഡവിസർ‌ജനവും ===

കൗമാരപ്രായത്തിൽ ആർത്തവം ആരംഭിച്ചാലും അണ്ഡവിസർജനം നടക്കാൻ പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ എടുത്തേക്കാം. ഏതാണ്ട് പതിനെട്ടു വയസോടെയാകും മിക്കവരിലും അണ്ഡവിസർജനം, ഹോർമോൺ നില എന്നിവയൊക്കെ ക്രമമാകുന്നത്. ഇത് [[ഗർഭധാരണം]] എന്ന പ്രക്രിയയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഓരോ ആർത്തവചക്രത്തിലും അണ്ഡവിസർ‌ജനം അഥവാ ഓവുലേഷൻ (Ovulation) നടക്കാറുണ്ട്. 28 ദിവസമുള്ള ഒരു ആർത്തവചക്രത്തിൻറെ ഏതാണ്ട് പകുതിയോടെ അതായത് ഏകദേശം 14-ലാം ദിവസത്തോടടുത്താകും അണ്ഡവിസർ‌ജനം (Ovulation) നടക്കുക. ആർത്തവം തുടങ്ങിയ ദിവസം ഒന്ന് എന്ന് കണക്കാക്കിയാൽ ഒന്പതാം ദിവസത്തിനും പതിനെട്ടാം ദിവസത്തിനും ഇടയിലാകും ഓവുലേഷൻ സാധ്യത കൂടുതൽ. ഈ സമയത്ത് വളർച്ചയെത്തിയ അണ്ഡം ബീജസംയോഗത്തിന് തയ്യാറായിരിക്കും. [[ലൈംഗിക ബന്ധം]] നടന്നാൽ ഗർഭധാരണം നടക്കാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാധ്യതയുള്ള ദിവസങ്ങൾ കൂടിയാണ് ഇത്. അതിനാൽ കുട്ടികളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഗർഭധാരണത്തിന് പറ്റിയ  സമയം കൂടിയാണ് ഇത്.  ശരീര താപനിലയിൽ നേരിയ വർധന, യോനിയുടെ ഉൾഭാഗത്തു നിന്നും നേർത്തസ്രവങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളും കണ്ടേക്കാം. യുവതികളിൽ ആർത്തവചക്രത്തിന്റെ ഏകദേശം മധ്യത്തിലായി വരുന്ന അണ്ഡവിസർജനം അഥവാ ഓവുലേഷന്റെ സമയത്ത് ലൂബ്രിക്കേഷൻ സ്രവങ്ങൾ കൂടുതലായി  ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുവാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഒന്നുമില്ലാതെ ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെട്ടാൽ ഗർഭധാരണം നടന്നേക്കാം. ഇതോടെ  ആർത്തവം താത്കാലികമായി നിലയ്ക്കുന്നു. മറ്റ് ദിവസങ്ങളിൽ ഗർഭധാരണം നടക്കാൻ ഉള്ള സാധ്യത കുറവായിരിക്കും. എന്നാൽ കൃത്യമായ [[ആർത്തവചക്രം]] ഉള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമേ അണ്ഡവിസർ‌ജനം ശരിയായി നിർണ്ണയിക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. അതും ചിലപ്പോൾ രണ്ടോ മൂന്നോ ദിവസം മാറാറുണ്ട്. സ്ത്രീ ശരീരത്തിൽ എത്തുന്ന പുരുഷബീജങ്ങൾ കുറച്ചു ദിവസം ആരോഗ്യത്തോടെ ഉണ്ടാവുകയും അണ്ഡവുമായി യോജിച്ചു ഗർഭം ധരിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://americanpregnancy.org/getting-pregnant/understanding-ovulation/|title=Understanding Ovulation|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

==ആർത്തവവും ശുചിത്വവും==

ആർത്തവ ദിനങ്ങളിൽ ഗർഭാശയഗളം തുറന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ അണുക്കൾക്ക് [[ഗർഭപാത്രം|ഗർഭപാത്രത്തിലേക്കും]] ഇടുപ്പറയിലേക്കും സ്വതന്ത്രമായി കയറിപ്പോകാനുള്ള സാഹചര്യമൊരുക്കാം. അണുനാശകമായ അസിഡിക് അന്തരീക്ഷം മാറി [[യോനി|യോനീ ഭാഗത്ത്‌]] ക്ഷാരാവസ്ഥ വരും. ഇതും അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത കൂട്ടും. 

സ്ത്രീകളിലുണ്ടാകുന്ന മൂത്രനാളി അണുബാധകളുടെ ഒരു പ്രധാനകാരണം ആർത്തവദിനങ്ങളിൽ വേണ്ടത്ര ശുചിത്വം പാലിക്കാത്തതാണ്. ആർത്തവ സമയത്ത് ശരീരശുചിത്വം, പ്രത്യേകിച്ചും യോനിശുചിത്വം, കൃത്യ സമയത്ത് പാഡ് മാറ്റുക എന്നിവ വളരെ അത്യാവശ്യമാണ്. കാരണം അണുബാധയ്ക്ക് ഏറെ സാധ്യതയുള്ള സമയമാണിത്. 

യോനിഭാഗം കഴുകുന്നതും, സാനിറ്ററി വസ്തുക്കൾ മാറ്റുന്ന ആവൃത്തി മുതൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സാനിറ്ററി വസ്തുക്കളിൽ വരെ ഏറെ ശ്രദ്ധ വേണ്ട സമയമാണിത്. യോനിഭാഗത്തു വീര്യം കൂടിയ സോപ്പ്, ബോഡിവാഷ്, പെർഫ്യൂം തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കുന്നതും നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ പാഡ് മാറ്റാതിരിക്കുന്നതും ചൊറിച്ചിൽ, ചുണങ്ങ്, ഫംഗസ് ഇൻഫെക്ഷൻ, മൂത്രാശയ അണുബാധ പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.  

മറ്റൊന്ന് യോനീ ഭാഗത്തെ രോമങ്ങൾ പാഡ് അല്ലെങ്കിൽ നാപ്കിൻ  ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കുക ആണെങ്കിൽ അവ ആർത്തവത്തിന് മുൻപ് ഒരു വൃത്തിയുള്ള കത്രിക അല്ലെങ്കിൽ ട്രിമ്മർ ഉപയോഗിച്ചു നീളം കുറച്ചു നിർത്താവുന്നതാണ്. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം യോനീ ഭാഗത്തെ രോമങ്ങൾ ഷേവ് ചെയ്യുക, ഹെയർ റിമൂവൽ ക്രീം ഉപയോഗിച്ച് നീക്കം ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവ ഒഴിവാക്കുക എന്നതാണ്. അണുബാധ തടയുക, ഗുഹ്യ ചർമത്തിന്റെ സംരക്ഷണം എന്നിവയാണ് ഗുഹ്യ രോമത്തിന്റെ ധർമ്മം. കാരണം ലോലമായ ഗുഹ്യ ചർമത്തിൽ ഷേവ് ചെയ്യുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സൂക്ഷ്മമായ മുറിവുകളിലൂടെ രോഗാണു ബാധകൾ പകരാനുള്ള സാധ്യത കണക്കിലെടുത്താണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/hygiene/about/menstrual-hygiene.html|title=Healthy Habits: Menstrual Hygiene|last=CDC|date=2025-03-18|publisher=U.S. Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us}}&lt;/ref&gt; 

ആർത്തവ ശുചിത്വം പാലിക്കാത്തത് ശരീര ദുർഗന്ധത്തിന് കാരണമാകും. വായുവും ബാക്ടീരിയയും സമ്പർക്കത്തിൽ വരുന്ന രക്തവും ആർത്തവ കലകളും വിഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഒരു പ്രത്യേക ദുർഗന്ധം ഉണ്ടാകാം. കാരണം യോനിയിലെ ബാക്ടീരിയകൾ രക്തത്തെയും മറ്റ് ദ്രാവകങ്ങളെയും വിഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വോലറ്റൈൽ സൾഫർ സംയുക്തങ്ങളും അമിനുകളും എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്ന ജൈവ സംയുക്തത്തിന് കാരണമാകും. മാത്രമല്ല, സമ്മർദ്ദവും വിയർപ്പും അത്തരം ശരീര ദുർഗന്ധം വർദ്ധിപ്പിക്കും.

ഈ സമയത്ത് ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കുക അധികം ബന്ധപ്പെടുക ആണെങ്കിൽ അണുബാധ കണക്കിലെടുത്ത് പുരുഷൻ [[കോണ്ടം]] ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. 

ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോഗ്യകരമായ അറിവുകൾ സ്കൂൾതലം മുതൽക്കേ എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും പകർന്നു കൊടുക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ]] അഭാവം അഥവാ [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം]] എന്നതിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ഇത്തരം അറിവുകൾ ആളുകൾക്ക് ലഭ്യമാകാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=menstration&amp;cvid=1a640b3218c74c23bbc52e70e56fa2fd&amp;aqs=edge..69i57j0l8.5552j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=menstration - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;

==ആർത്തവവും ലൈംഗികബന്ധവും==

ലൈംഗികബന്ധം വഴി ആർത്തവം ഉണ്ടാക്കാതെ അവസ്ഥയെ ആണ് കുളി തെറ്റുക എന്ന പരാമര്ശിക്കപ്പെടുന്നത്, ശരീരം ഊർവ്വരമായിരുന്നപ്പോൾ ഗർഭധാരണം സംഭവിച്ചു എന്നാണ് അതിന്റെ അർഥം. ആർത്തവ സമയത്ത് ശരിയായ ശുചിത്വം പാലിച്ചാൽ  ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നത് ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്കിടയാക്കുകയില്ല. സ്ത്രീയുടെ ശാരീരിക മാനസിക ആരോഗ്യം കൂടി കണക്കിലെടുക്കണമെന്ന് മാത്രം.  എന്നാൽ ഈ സമയത്ത് അണുബാധ ഉണ്ടാവാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണ്. സാധാരണ ഗതിയിൽ അമ്ലഗുണമുള്ള യോനിയിലെ പിഎച്ച് ആർത്തവ സമയത്ത് ഉയർന്നിരിക്കും. ഗർഭാശയമുഖം (സർവിക്സ്) പതിവിലും താഴ്ന്ന സ്ഥാനത്തായിരിക്കും കാണപ്പെടുന്നത്, എന്ടോമെട്രിയം എന്ന ഗർഭാശയത്തിന്റെ ഉൾപ്പാളി ഇളകിയ നിലയിലായിരിക്കും, ഗർഭാശയത്തിലേയ്ക്ക് തുറക്കുന്ന ഭാഗം രക്തത്തെ പുറന്തള്ളാൻ കുറച്ചൊന്നു വികസിച്ചായിരിക്കും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇക്കാരണങ്ങളാൽ പുറമേ നിന്നുള്ള രോഗാണുക്കൾ നേരിട്ട് ശരീരത്തിനുള്ളിലേക്ക് കടക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലായിരിക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് പങ്കാളിക്ക് ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗാണുബാധകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ സ്ത്രീയിലേക്ക് ഇവ വേഗം പടരാം. അതിനാൽ ഗർഭനിരോധന ഉറ (Condom), ചിലതരം മെൻസ്ട്രൽ കപ്പുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചു കൊണ്ടുള്ള സുരക്ഷിതമായ ലൈംഗികബന്ധം മാത്രമേ  ഈ സമയത്ത് പാടുള്ളു. അല്ലെങ്കിൽ അണുബാധ പകരാം. സ്ത്രീകൾക്കുള്ള ഉറയും അണുബാധ തടയാൻ  ഫലപ്രദമാണ്. ഈ സമയത്ത് ലൈംഗിക ശുചിത്വം പാലിക്കുകയും പങ്കാളികൾ ഇരുവരും ശാരീരിക ബന്ധത്തിന് മുൻപും ശേഷവും ലൈംഗികാവയവങ്ങൾ ശുദ്ധജലത്താൽ കഴുകി വൃത്തി ആക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. ഇത് കണക്കിലെടുത്ത് ആർത്തവ സമയത്ത് സംഭോഗം ഒഴിവാക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്  &lt;ref&gt;[http://www.beautyepic.com/facts-and-myths-about-menstruation/ മാനസികാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള വസ്തുതകളും മിഥ്യയും]&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ ഈ സമയത്ത് വേഴ്ചയിലേർപ്പെടുന്നത്  ആർത്തവരക്തസ്രാവം പെട്ടെന്ന് നിലയ്ക്കാനോ വേഗത്തിലാക്കാനോ  കാരണമായേക്കാം. [[രതിമൂർച്ഛ|രതിമൂർച്ഛയിലെത്തുന്നത്]] ഗർഭാശയം സങ്കോചിച്ച് എൻഡോമെട്രിയൽ ആവരണത്തെ പുറന്തള്ളുന്നത് എളുപ്പത്തിലാക്കുമെന്നും, വേദന കുറയ്ക്കുമെന്നും പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു, സ്വയംഭോഗം അല്ലെങ്കിൽ ഭഗശിശ്നിക ഉത്തേജനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന രതിമൂർച്ഛ ഇക്കാര്യത്തിൽ ഗുണകരമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=WAYS TO SHORTEN A MENSTRUAL CYCLE|url=http://www.livestrong.com/article/179464-ways-to-shorten-a-menstrual-cycle}}&lt;/ref&gt;

==ആർത്തവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ==

ആർത്തവരക്തം വസ്ത്രങ്ങളിലും മറ്റും പറ്റി അഴുക്കാകാതിരിക്കാൻ പല സംവിധാനങ്ങളുമുണ്ട്. സ്വകാര്യഭാഗങ്ങൾ ഇടയ്ക്ക് ശുദ്ധജലത്താൽ വൃത്തിയാക്കാവുന്നതാണ്.

===വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നവ===
{{double image
|1=right
|2=Coupe-menstruelle.jpg
|3={{#expr: (150 * 591 / 713) round 0}}
|4=Clothpad.jpg
|5={{#expr: (150 * 320 / 216) round 0}}
|6=[[ആർത്തവരക്ത ശേഖരണി|മെൻസ്ട്രുവൽ കപ്പ്]]
|7=[[Cloth menstrual pad|മെൻസ്ട്രുവൽ പാഡ്]]
|8=മെൻസ്ട്രുവൽ കപ്പ്
|9=മെൻസ്ട്രുവൽ പാഡ്}}

* [[Cloth menstrual pad|വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന തുണി, പാഡ്]] — കോട്ടൻ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ പാഡുകൾ വീണ്ടും കഴുകി ഉപയോഗിക്കാറൂണ്ട്. ആർത്തവകാലത്ത് ഉപയോഗിക്കുവാൻ വൃത്തിയുള്ള സാനിറ്ററി പാഡുകൾ ഇന്നു ലഭിക്കും. പാഡുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെങ്കിൽ ഇടയ്ക്കിടെ പാഡുകൾ മാറ്റണം.
*[[ആർത്തവരക്ത ശേഖരണി|മെൻസ്ട്രുവൽ കപ്പുകൾ]] — മണിയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള ഒരുപകരണം.  മെഡിക്കൽ ഗ്രേഡ് സിലിക്കോണിൽ നിർമ്മിച്ച ചെറിയ, ഫ്ലെക്സിബിൾ ബെൽ ആകൃതിയിലുള്ള ഒരു ഉപകരണം. ടാമ്പൂണിനെ പോലെയോ അല്ലെങ്കിൽ [[സ്ത്രീകൾക്കുള്ള കോണ്ടം]] പോലെയോ [[യോനി|യോനിയുടെ]] (Vagina) ഉള്ളിൽ ഇടുന്നു.  രക്തം ആഗിരണം ചെയ്യുന്നതിന് പകരം ഈ കപ്പ് ശേഖരിക്കുന്നു (collects). മെഡിക്കൽ നിലവാരത്തിലുള്ള സിലിക്കൺ കൊണ്ടാണ് ഇവ നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിനെ പീരീഡ് കപ്പ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രസവിച്ചവർക്കും പ്രസവിക്കാത്തവർക്കും കൗമാര പ്രായക്കാർക്കും ഇവ ഒരുപോലെ ഉപയോഗിക്കാം. പന്ത്രണ്ട് മണിക്കൂർ വരെ തുടർച്ചയായി ഒരു കപ്പ് ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കും. ഇവ ചെറുതും വലുതുമായ പല വലിപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്. ഓരോരുത്തർക്കും സൗകര്യപ്രദമായവ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. കപ്പ് നിറഞ്ഞാൽ ഇതിൽ ശേഖരിക്കപ്പെട്ട രക്തം കളഞ്ഞ ശേഷം വെള്ളം കൊണ്ട് കഴുകി വീണ്ടും ഉള്ളിലേക്ക് വയ്ക്കാം. ഒരു കപ്പ് പത്ത് വർഷം വരെ ഉപയോഗിക്കാം. അതിനാൽ ഇത് ലാഭകരമാണ്. എല്ലാത്തവണയും ഇവ അണുവിമുക്തമാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. അതിനായി ഓരോ ആർത്തവത്തിന് ശേഷവും (മാസം തോറും) സോപ്പിട്ടു കഴുകി കപ്പ് ഉണക്കി  സൂക്ഷിക്കാം. ശരിയായി ഉപയോഗിച്ചാൽ ആർത്തവ കാലത്ത് ഏറ്റവും സുരക്ഷിതവും സൗകര്യപ്രദവും ആണ്‌ മെൻസ്ട്രൽ കപ്പ്. പാഡും മറ്റും ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ടുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇതിലൂടെ മറികടക്കാം. ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ട് യോനിയുടെ വ്യാസം വർധിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ ഇത് ലൈംഗികജീവിതത്തിനെ ബാധിക്കുന്നില്ല. സാധാരണ ഗതിയിൽ മെൻസ്ട്രൽ കപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ട് യാതൊരുവിധ അസ്വസ്ഥതയും ഉണ്ടാകാറില്ല. ശരിയായ രീതിയിൽ  ഉപയോഗിച്ചാൽ ഇതിന്‌  പാർശ്വഫലങ്ങളും തീരെയില്ല. ഇത്തരം ഒരു കപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്ന കാര്യം തന്നെ പലപ്പോഴും സ്ത്രീകൾക്ക് അനുഭവപ്പെടാറില്ല. ഇത് ധരിച്ചുകൊണ്ട് കായിക വിനോദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനോ, യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനോ, നീന്തൽ, നൃത്തം  പോലെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനോ ബുദ്ധിമുട്ടില്ല. അത്രമേൽ മെച്ചപ്പെട്ടതാണ് ഈ ചെറിയ ഉപകരണം. മാത്രമല്ല ആർത്തവ രക്തം ശരീരത്തിന് പുറത്തേക്ക് വരാത്തതിനാൽ കൂടുതൽ ഗുണകരമാണ് ഈ സംവിധാനം. എന്നാൽ 12 മണിക്കൂറിൽ കൂടുതൽ തുടർച്ചയായി ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒരിക്കലും നല്ലതല്ല. മിക്കപ്പോഴും കൗമാരക്കാർക്കും, പ്രസവിക്കാത്ത സ്ത്രീകൾക്കും ചെറിയ ആർത്തവ കപ്പാണ് അനുയോജ്യമെങ്കിൽ, പ്രസവം കഴിഞ്ഞവർക്ക് ഏകദേശം ഒരു മീഡിയം വലുപ്പമുള്ള കപ്പായിരിക്കും യോജിക്കുക. വ്യക്തിപരമായി ഇത് ചിലപ്പോൾ  മാറാറുണ്ട്. അതിനാൽ സ്ത്രീകൾ തങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ കപ്പ് തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം.  ആദ്യമായി മെൻസ്ട്രൽ കപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്ക് ആർത്തവമില്ലാത്ത സമയത്ത് ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി സ്വയം പരിശീലിച്ചു നോക്കാവുന്നതാണ്. മെൻസ്ട്രൽ കപ്പ് യോനിയിലേക്ക് കടത്തിവെക്കാൻ ചെറിയ ബുദ്ധിമുട്ട് ഉള്ളവർക്ക് ഒരു നല്ല [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]]യുടെ (ഉദാഹരണത്തിന്: കേവൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ്, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ) സഹായത്താൽ അത് എളുപ്പത്തിൽ ചെയ്യാവുന്നതാണ്. [[യോനീസങ്കോചം]] അഥവാ [[വജൈനിസ്മസ്]] (Vaginismus) എന്ന അവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് മെൻസ്ട്രൽ കപ്പ് ഉപയോഗിക്കാൻ പലപ്പോഴും ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ആർത്തവ കപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് കൊണ്ട് കന്യാചർമ്മം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടമാകും എന്നൊക്കെയുള്ള ചിലരുടെ ധാരണ തികച്ചും അശാസ്ത്രീയമാണ് എന്ന് ആരോഗ്യവിദഗ്ദർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.  മെൻസ്ട്രൽ കപ്പ് (Menstrual Cup) എന്നത് സ്ത്രീകളുടെ ഋതുമതിയുടെ സമയത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ആധുനിക, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഉൽപ്പന്നമാണ്. 
*പ്രധാന ഗുണങ്ങൾ (Advantages): ദീർഘകാല ഉപയോഗം,  8–12 മണിക്കൂർ വരെ ഉപയോഗിക്കാം, ചെലവ് കുറവ്, ഒരു കപ്പ് 5–10 വർഷം വരെ ഉപയോഗിക്കാം, ഇത് പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമാണ്, പ്ലാസ്റ്റിക് പാഡുകളും ടാമ്പൂണുകളും പോലെ മാലിന്യം ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല, കുറഞ്ഞ ലീക്ക്, ശരിയായി ഇട്ടാൽ ലീക്ക് വളരെ കുറവ്, ഏറെ സുഖകരം, ഗന്ധം ഇല്ല, വരണ്ടതായി തോന്നില്ല തുടങ്ങിയവ.   
*ഇത് എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാം?  ആദ്യമായി തിരഞ്ഞെടുക്കൽ:   സൈസ്: ചെറുത് (S ), മീഡിയം (M), വലുത് (L) എന്നിങ്ങനെ അളവുകൾ ഉണ്ട്.   ആദ്യ ഉപയോഗം മുൻപ് ആവശ്യമെങ്കിൽ ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരോട് ചോദിച്ച് ശരിയായ സൈസ് തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
*2. ഇൻസെർട്ട് ചെയ്യൽ (Insertion):  കൈകൾ നന്നായി കഴുകുക. കപ്പ് മടക്കി “C” അല്ലെങ്കിൽ “U” ആകൃതിയിൽ ആക്കുക. ഒരു കാൽ ഉയർത്തി, യോനിയിൽ 45 ഡിഗ്രി കോണിൽ താഴേക്ക് തിരിച്ച് ഇടുക. കപ്പ് ഉള്ളിൽ വന്നതിന് ശേഷം അടിഭാഗം തിരുകി അത് തുറക്കുക എന്ന് ഉറപ്പാക്കുക (സ്റ്റം പിടിച്ച് തിരിക്കാം).
*3. നീക്കം ചെയ്യൽ (Removal):  വയറിന് താഴെ ഭാഗത്ത് മസിൽ അയക്കുക. സ്റ്റം പിടിച്ച് താഴ്ന്ന ഭാഗം തൊട്ട് മടക്കി പുറത്തെടുക്കുക. ഇതിലെ ആർത്തവ രക്തം ടോയ്‌ലറ്റിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളത്തിൽ കഴുകി വീണ്ടും ഇടാം.
*4. വൃത്തിയാക്കൽ (ക്ലീനിങ്):  ദിവസവും വെള്ളത്തിൽ കഴുകുക.  
*ഒരു ആർത്തവം കഴിഞ്ഞാൽ: തിളപ്പിച്ച വെള്ളത്തിൽ 5–7 മിനിറ്റ് വേവിക്കുക.  അല്ലെങ്കിൽ സ്റ്റെറിലൈസ് ചെയ്യുക.  
*ആർക്കൊക്കെ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ല?  ആദ്യമായി ആർത്തവം ആരംഭിക്കുന്നവർക്ക് (കാരണം പ്രാക്ടീസ് ആവശ്യം). യോനി അണുബാധ (ഇൻഫെക്ഷൻ) ഉള്ളവർ. [[കോപ്പർ ഐ.യു.ഡി]] (ഉദാഹരണം: കോപ്പർ ടി) പോലെയുള്ള IUD (intrauterine device) [[കുടുംബാസൂത്രണം|കുടുംബാസൂത്രണ മാർഗങ്ങൾ]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിലരിൽ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം ആവശ്യം.  
*സാധാരണ പ്രശ്നങ്ങളും &amp; പരിഹാരങ്ങളും:    ലീക്ക് ആകുന്നു → സൈസ് തെറ്റായിരിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ഇത് പൂർണമായി തുറന്നിട്ടില്ല.   ഉള്ളിലേക്ക് വയ്ക്കുമ്പോൾ വേദന → റിലാക്സ് ചെയ്ത് ഇടുക, വെള്ളം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] ഉപയോഗിക്കാം. (ഉദാഹരണത്തിന് കേവൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ്, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ. ഇവ ഫാർമസിയിൽ ലഭ്യമാണ്.)  എടുക്കാൻ പ്രയാസം → ശ്വസനം നിയന്ത്രിച്ച് മസിൽ അയക്കുക. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=menstral+pads+cups&amp;cvid=1639d4bbca554447a304b823887be825&amp;aqs=edge..69i57.6265j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=menstral pads cups - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;
*[[Sea sponge|സ്പോഞ്ച്]] — കടലിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന സ്വാഭാവിക സ്പോഞ്ചുകൾ ടാമ്പോൺ മാതിരി യോനിക്കുള്ളിൽ ആർത്തവരക്തം വലിച്ചെടുക്കാനായി ധരിക്കാറുണ്ട്. 
*പാഡുള്ള പാന്റികൾ — അടിവസ്ത്രത്തിൽ ആർത്തവരക്തം വലിച്ചെടുക്കാനുദ്ദേശിച്ച് അധികപാളികൾ ചേർത്ത സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 
*[[towel|തുണികൾ]] — രാത്രിയിൽ ഒരു വലിയ കഷണം തുണി ആർത്തവരക്തം ഒലിക്കാതിരിക്കാൻ തുടകൾക്കിടയിൽ ധരിക്കാറുണ്ട്. പാഡുകൾ വാങ്ങാൻ സാധ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ തുണി ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരികയാണെങ്കിൽ വൃത്തിയുള്ള തുണി തന്നെ ഉപയോഗിക്കണം. ഇവ നല്ല വെയിലിൽ കഴുകി ഉണക്കുന്നതും അണുബാധ ഉണ്ടാകാതെ സഹായിക്കും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=menstral+pads+cups&amp;cvid=1639d4bbca554447a304b823887be825&amp;aqs=edge..69i57.6265j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=menstral pads cups - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;.

===ഡിസ്പോസബിൾ സംവിധാനങ്ങൾ===

{{double image
|1=right
|2=Instead cup.jpg
|3={{#expr: (142 * 305 / 277) round 0}}
|4=Sanitary towel 1.jpg
|5={{#expr: (142 * 400 / 300) round 0}}
|6=[[Menstrual cup|മെൻസ്ട്രുവൽ കപ്പ്]]
|7=[[Sanitary napkin|ഡിസ്പോസബിൾ നാപ്കിൻ]]
|8=ഡിസ്പോസബിൾ കപ്പ്
|9=ഡിസ്പോസബിൾ നാപ്കിൻ}}

[[File:Tampon.JPG|thumb|187px|right|[[Tampon|ടാമ്പോൺ]]]]

{{-}}

*[[Sanitary napkin|സാനിട്ടറി നാപ്കിനുകൾ]] — ചതുരാകൃതിയിലുള്ള ഈ സംവിധാനം ആർത്തവരക്തസ്രാവം വലിച്ചെടുക്കാനായി അടിവസ്ത്രത്തോട് ചേർത്ത് ധരിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇവയ്ക്ക് ചിറകുകളും &quot;വിങ്സ്&quot; ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഈ ചിറകുകൾ അടിവസ്ത്രത്തിനു ചുറ്റും പൊതിഞ്ഞ് നാപ്കിൻ സ്ഥാനം മാറിപ്പോകാതെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. 
*[[Tampon|ടാമ്പോൺ]] — ഇവ യോനിക്കുള്ളിലേയ്ക്ക് കടത്തിവയ്ക്കുന്ന സിലിണ്ടർ ആകൃതിയുള്ള സംവിധാനങ്ങളാണ്. ആർത്തവരക്തം വലിച്ചെടുക്കുകയാണ് ഇവയും ചെയ്യുന്നത്. [[യോനീസങ്കോചം]] അഥവാ വാജിനിസ്മസ് (Vaginismus) എന്ന അവസ്ഥ ഉള്ളവർക്ക് ടാമ്പോൺ  ഉപയോഗിക്കാൻ ചിലപ്പോൾ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്.
*പാഡെറ്റുകൾ — യോനിക്കുള്ളിലായി ആർത്തവരക്തം വലിച്ചെടുക്കാനായി ധരിക്കുന്ന ചെറിയ പാഡുകൾ
*ഉപേക്ഷിക്കാവുന്ന [[menstrual cups|മെൻസ്ട്രുവൽ കപ്പുകൾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=napkins+tampoons&amp;cvid=b1edd2373408481eadbfcc664e43f3ae&amp;aqs=edge..69i57.5255j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=napkins tampoons - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;

== ആർത്തവവും ആരോഗ്യവും ==

ആർത്തവം തുടങ്ങുന്ന സമയത്ത് ഒരുമാസം അത് വരാതിരിക്കുന്നതോ, രണ്ടോ മൂന്നോ മാസം ഇടവിട്ട് വരുന്നതോ പ്രശ്‌നമുള്ള അവസ്ഥയല്ല. എന്നാൽ ഒരുമാസത്തിൽ തന്നെ രണ്ടോ അതിൽകൂടുതലോ തവണ മാസമുറ ഉണ്ടാകുന്നതും ആർത്തവങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ദൈർഘ്യം കുറയുന്നതും ശ്രദ്ധിക്കണം. ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കഠിനമായ ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. ചെറിയ ഒരു ശതമാനത്തിന് മാത്രമാണ് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. ശരിയായ ചികിത്സ കൊണ്ടു ഇത് ഒരുപരിധിവരെ പരിഹരിക്കാനും സാധിക്കും. അമിതമായ രക്തസ്രാവം, ക്ഷീണം, തളർച്ച, വിളർച്ച എന്നിവയും പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉണ്ടാകുന്ന വേദനകൾക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്ന ചികിത്സകൾ ഇന്നു ലഭ്യമാണ്. അസഹ്യമായ വേദന ഉള്ള അവസരങ്ങളിൽ ഡോക്ടർമാർ നിർദേശിക്കുന്ന അളവിൽ വേദന സംഹാരികൾ കഴിക്കാവുന്നതാണ്. പരീക്ഷയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ കടുത്ത വേദന കാരണം പഠിക്കുവാനും, പരീക്ഷ എഴുതുവാനും കഴിയാതെ വിഷമിക്കുന്ന കുട്ടികളുണ്ട്.    ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ വൈദ്യശാസ്ത്ര വിദഗ്ദരെ സമീപിക്കാം.  

ആർത്തവകാലത്ത് ചില പെൺകുട്ടികൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന കാൽകഴപ്പ്, തലവേദന, ക്ഷീണം എന്നിവയ്ക്ക് ഡോക്ടറെ കാണുന്നത് നല്ലതായിരിക്കും. ആർത്തവകാലത്ത് സാധാരണമായതും മിതമായതുമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നടത്താവുന്നതാണ്. എന്നാൽ അമിതമായ അദ്ധ്വാനവും, ഓടിക്കളിക്കുന്നതും കുറയ്ക്കുന്നത് നല്ലത്‌ ആണ്. അമിത രക്തസ്രാവമുള്ള ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ഒഴിവാക്കാം.

===ആർത്തവ രക്തസ്രാവവും ഗർഭാശയ കാൻസറും=== 

സ്ത്രീകളിൽ ആർത്തവ സമയത്ത് അമിതമായ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാവുക ആണെങ്കിലോ അല്ലെങ്കിൽ മാസമുറ സമയത്ത് അല്ലാതെ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുമെങ്കിലോ അത് ഗർഭാശയ കാൻസർ ആകാം. ഇത്തരം പ്രശ്നം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റിനെ കണ്ടു ഉടനെ പരിശോധന നടത്തേണ്ടതാണ്. ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതേപറ്റി കൃത്യമായ ബോധവൽക്കരണം അനിവാര്യമാണ്.

=== ആർത്തവ ക്രമക്കേടും, തെറ്റുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങളും ===

ആദ്യ ആർത്തവത്തിന് ശേഷം ഓരോ 28 ദിവസം കൂടുമ്പോഴും [[ആർത്തവചക്രം]] ആവർത്തിക്കും. ഗർഭാശയത്തിലെ ആന്തരിക സ്തരമായ 'എന്ടോമെട്രിയം' രക്തവുമായി കലർന്ന് [[യോനി]] വഴി പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന ഈ പ്രക്രിയ ഓരോ മാസവും നാലോ അഞ്ചോ ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കും. ആരോഗ്യനില അനുസരിച്ചു ദിവസത്തിന്റെ എണ്ണത്തിൽ വ്യത്യാസം വരാം. എന്നാൽ ചിലരിൽ 35 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷവും ആർത്തവം സംഭവിക്കാതിരിക്കാറുണ്ട്. ഇതിനെ ക്രമം തെറ്റിയ ആർത്തവമായി കണക്കാക്കാം.

പലപ്പോഴും [[ക്രമരഹിതമായ ആർത്തവം]] സംഭവിക്കുന്നതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ ജീവിത ശൈലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ചിലപ്പോൾ ഇത് മറ്റെന്തെങ്കിലും രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണവുമാകാറുണ്ട്. അതിനാൽ ഇത്തരം അവസ്ഥകൾ കണ്ടെത്തി ക്രമമായ ആർത്തവം ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.medicoverhospitals.in/ml/articles/menstrual-irregularities|title=ആർത്തവ ക്രമക്കേടുകൾ: കാരണങ്ങൾ, ലക്ഷണങ്ങൾ, ചികിത്സ|last=ജ്യോത്സ്ന ടി.|first=ടീം മെഡിക്കോവർ|date=2024-07-25|publisher=മെഡിക്കോവർ ഹോസ്പിറ്റൽസ്}}&lt;/ref&gt; 

&lt;u&gt;'''കാരണങ്ങൾ'''&lt;/u&gt;

# ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ: സ്ത്രീ ഹോർമോണുകളായ [[ഈസ്ട്രജൻ]], പ്രോജസ്റ്ററോൺ എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനത്തിലെ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ആർത്തവം ക്രമരഹിതമാക്കും. 
# ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങളുടെ ഉപയോഗം: ഗുളികകൾ പോലുള്ള ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നവരിൽ ക്രമരഹിതമായ ആർത്തവത്തിന് സാധ്യതയുണ്ട്. 
# മാനസിക സമ്മർദ്ദം: ക്രമരഹിത ആർത്തവത്തിനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണ് അമിത മാനസിക സമ്മർദ്ദം.
# പോഷകക്കുറവ്: സ്ത്രീകളുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് പോഷകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. വ്യത്യസ്ത ഭക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കേണ്ട പോഷക ഗുണങ്ങൾ ശരീരത്തിലെത്താത്തത് ആർത്തവം ക്രമരഹിതമാകുന്നതിനു കാരണമാകും. പോഷക സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് ആർത്തവം ക്രമപ്പെടുത്തും. സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷണവും കൃത്രിമ ഭക്ഷണവും ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്നു. ഇത് ആർത്തവചക്രത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തും. ഇതു പരിഹരിക്കാൻ നിങ്ങളുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, ഉണങ്ങിയ പഴങ്ങൾ, മത്സ്യം, മുട്ട, ഇരുമ്പ് ധാരാളം അടങ്ങിയ മുരിങ്ങയില, ഈന്തപ്പഴം, ആട്ടിറച്ചി തുടങ്ങിയ പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുക. പ്രത്യേകിച്ച്  സോയ ഉത്പന്നങ്ങൾ, പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ, ചണവിത്ത്, എള്ള്, ഒലിവ് ഓയിൽ, മാതളം, ആപ്പിൾ, ബദാം, തൈര് അഥവാ  യോഗർട്ട് തുടങ്ങിയവ  സ്ത്രീകളിലെ ഈസ്ട്രജൻ നില മെച്ചപ്പെടുത്തും. 
# ചിട്ടയായ വ്യായാമം: ഹോർമോണുകളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പതിവായി വ്യായാമം ചെയ്യുന്നത് സഹായിക്കും. സ്ത്രീകൾക്ക് നടത്തം, ഓട്ടം, നൃത്തം, സൈക്ലിങ്, നീന്തൽ, അയോധന കലകൾ പോലുള്ള വ്യായാമങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാം. വ്യായാമം ശരീരത്തിലെ രക്തയോട്ടം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഇത്  ആർത്തവചക്രം  ക്രമപ്പെടുത്തും. എന്നാൽ അമിതമായ അധ്വാനം ഒഴിവാക്കണം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=irregular+menstration&amp;qs=n&amp;form=QBRE&amp;msbsrank=6_7__0&amp;sp=-1&amp;pq=irregular+menstration&amp;sc=13-21&amp;sk=&amp;cvid=4D77A227E4CB42C28FBA0E78E51286EA#|title=irregular menstration - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;.

==ആർത്തവവിരാമം==

ആർത്തവം നിലയ്ക്കുന്നതിനെ [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ മെനോപോസ് (Menopause) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആർത്തവം പോലെ തന്നെ ആർത്തവവിരാമത്തെ പറ്റി അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതും ഏറെ പ്രധാനമാണ്. സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ച് ഏറെ വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതായ ഒരു കാലഘട്ടമാണ് ഇത്. ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ ആർത്തവ വിരാമം മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. പലപ്പോഴും സ്ത്രീകൾക്കും അവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കും, പങ്കാളികൾക്കും ഇതിനെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രീയ അറിവ് ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. ചിലപ്പോൾ മാനസിക പിന്തുണ ആവശ്യമുള്ള ഒരു സമയമാണിത്.

സാധാരണ ഗതിയിൽ ഒരു സ്ത്രീയിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] എന്ന ഘട്ടത്തിൽ എത്തുന്നത് വരെ ആർത്തവം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ ഋതുവിരാമം (Menopause) എന്നത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ ആർത്തവ പ്രക്രിയ നിലയ്ക്കുന്നതിനെയാണ്‌ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഒരു വർഷത്തോളം തുടർച്ചയായി ആർത്തവം ഉണ്ടാകാതിരുന്നാലേ ആർത്തവ വിരാമം അഥവാ മെനോപോസ് സംഭവിച്ചതായി കണക്കാക്കാറുള്ളു. 

ഏകദേശം 45 വയസ്സാവുമ്പോൾ സ്ത്രീ ഹോർമോണായ [[ഈസ്ട്രജൻ]], പ്രൊജസ്റ്റിറോൺ, [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] എന്നി ഹോർമോണുകളുടെ ഉത്പാദനം കുറയുകയും, അണ്ഡാശയത്തിലെ (ovary) ഫോളിക്കിളുകൾ ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ക്രമേണ അണ്ഡോൽപ്പാദനവും (ഓവുലേഷൻ) ആർത്തവവും പൂർണമായി നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മിക്കവരിലും 45നും 55 വയസ്സിനും ഇടയ്ക്ക് (ശരാശരി 47-52 വയസ്)  ഇത് സംഭവിക്കുന്നു. ഇത് സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുത്പാദനശേഷി ഇല്ലാതാക്കുന്നു. 

സ്ത്രീ ഹോർമോണുകളുടെ സംരക്ഷണം കുറയുന്നതോട് കൂടി ഹൃദയസംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. ആർത്തവ വിരാമ ഘട്ടത്തിൽ സ്ത്രീ ശരീരത്തിൽ പെട്ടന്നുള്ള ചൂടും, വിയർപ്പും, അസ്ഥികൾക്ക് ബലക്കുറവ്, എല്ലുകളുടെ പൊട്ടൽ, [[വിഷാദരോഗം]], കോപം തുടങ്ങിയ മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ, [[അമിതവണ്ണം]], മൂത്രാശയ അണുബാധ, അജിതേന്ദ്രിയത്വം അഥവാ ചുമക്കുമ്പോഴും മറ്റും അറിയാതെ മൂത്രം പോകുക, ഓർമക്കുറവ്, ക്ഷീണം, മുടി കൊഴിച്ചിൽ, വരണ്ട ചർമ്മം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകാം. മാത്രമല്ല, ഹോർമോൺകുളുടെ കുറവ്മൂലം സഹാനുഭൂതി നാഡീ വ്യവസ്ഥ (Sympathetic nervous system) അമിതമായി സജീവമാകുന്നതിനാൽ സ്ഥിരമായ ജാഗ്രതയും, പൊതു ആശങ്കയും വളരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് സ്ലീപ് ഡിസോർഡർ മൂലമുള്ള അസ്ഥിരത, ഉത്കണ്ഠ, ഓർമശക്തി സംബന്ധമായ പ്രശനങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം.

[[ആർത്തവവിരാമം]] ലൈംഗിക ജീവിതത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. ആർത്തവവിരാമ സമയത്ത് ഈസ്ട്രജൻ കുറവ് മൂലം യോനിയിലെ നനവ് അഥവാ [[രതിസലിലം|ലൂബ്രിക്കേഷൻ]] കുറയുക അതായത് [[യോനീ വരൾച്ച]], യോനിയുടെ ഉൾതൊലിയുടെ കട്ടി കുറയുക, തന്മൂലം [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]], [[രതിമൂർച്ഛയില്ലായ്മ]] എന്നിവ ഉണ്ടാകാം. ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലെ വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടും താല്പര്യക്കുറവ് ഉണ്ടാകാൻ ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്. എന്നാൽ ഇതിന് പലതരം ചികിത്സകൾ ലഭ്യമാണ്. എന്നാൽ പലർക്കും ഇതേപറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ല. ഫാർമസിയിലും ഓൺലൈൻ മാർഗത്തിലും മറ്റും ലഭ്യമായ ഏതെങ്കിലും ഗുണമേന്മയുള്ള ഒരു [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] (ഉദാ:കേവൈ ജെല്ലി, മൂഡ്സ്, ഡ്യുറക്സ് തുടങ്ങിയവ) ഉപയോഗിക്കുന്നത് [[യോനീ വരൾച്ച]] പരിഹരിക്കുകയും, വേദനരഹിതവും സുഖകരവുമായ ലൈംഗികബന്ധത്തിന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു ഡോക്ടറുടെ നിർദേശപ്രകാരം [[ഈസ്ട്രജൻ]] ഹോർമോൺ അടങ്ങിയ ക്രീം ഉപയോഗിക്കുന്നത് യോനിഭാഗത്തെ ഹോർമോൺ കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നു. ഇത് യോനിചർമത്തിന്റെ കട്ടി വർധിപ്പിക്കുകയും, ഈർപ്പം നിലനിർത്തുകയും, ഇടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന അണുബാധ തടയുകയും, ലൈംഗികജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശാരീരിക മാനസിക [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യത്തിന്]] സന്തോഷകരമായ ലൈംഗികത ഏറെ ഗുണകരമാണ്. 

===ആർത്തവവിരാമവും, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും===
 
ആർത്തവം നിലച്ചതിന് ശേഷമുള്ള ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്. 45-55 വയസ് പിന്നിട്ട സ്ത്രീകൾ ഇത് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചിട്ടയായ [[വ്യായാമം|വ്യായാമം ,]] പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഭക്ഷണം, മതിയായ ഉറക്കം, ശരിയായ ലൈംഗികജീവിതം, സന്തോഷകരമായ മാനസികാവസ്ഥ, പുകയില തുടങ്ങിയ ലഹരി വിമോചനം  തുടങ്ങിയവ പാലിച്ചു പോരുന്നവരിൽ ആർത്തവവിരാമം മൂലമുള്ള ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ പൊതുവേ കുറവാണ്. 

പ്രധാനമായും സ്ത്രീകൾ ഈ സമയത്ത് കൃത്യമായി വ്യായാമം ചെയ്യേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. വേഗത്തിലുള്ള നടത്തം, സൈക്ലിങ്, നൃത്തം, [[സുംബ]] ഫിറ്റ്നസ് ഡാൻസ്, കളികൾ, നീന്തൽ, അയോധന കലകൾ, ജിം ട്രെയിനിങ് തുടങ്ങിയ ഏതെങ്കിലും ശീലമാക്കാം. ഇത് ആർത്തവ വിരാമത്തിന് ശേഷം എല്ലുകളുടെ ആരോഗ്യം നിലനിർത്താനും [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. പെൺകുട്ടികൾ ചെറുപ്പത്തിലേ വ്യായാമം ചെയ്തു തുടങ്ങേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 

പഴങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ, മത്സ്യം, മുട്ട എന്നിവ അടങ്ങിയ പോഷക സമൃദ്ധമായ ആഹാരം കൃത്യമായ അളവിൽ കഴിക്കുക. ഇത് വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, ഫൈബർ, പ്രോട്ടീൻ, ഒമെഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് എന്നിവ ശരീരത്തിന് ലഭ്യമാക്കുന്നു. ഇത് ആരോഗ്യം, രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.  [[സാലഡ്]] പോലെയുള്ളവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുക. 

കൂടാതെ അന്നജം, എണ്ണ, കൊഴുപ്പ്, ഉപ്പ്, മധുരം അല്ലെങ്കിൽ പഞ്ചസാര എന്നിവ അമിതമായി അടങ്ങിയ അനാരോഗ്യകരമായ ആഹാരം നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ചോറ്, ബിരിയാണി, ചപ്പാത്തി, വറുത്തതും പൊരിച്ചതും, അച്ചാർ, പലഹാരങ്ങൾ, കൊഴുപ്പ് കൂടിയ മാംസം തുടങ്ങിയവ നിയന്ത്രിക്കുക. 

എല്ലുകളുടെ ആരോഗ്യത്തിന് കാൽസ്യം (അസ്ഥികളെ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ), വിറ്റാമിൻ ഡി (കാൽസ്യം ആഗിരണം ചെയ്യാൻ), മഗ്നീഷ്യം (പേശികൾക്ക് വിശ്രമം നൽകാനും ഉറക്കം മെച്ചപ്പെടുത്താനും), വിറ്റാമിൻ കെ 2 (അസ്ഥികളിലേക്ക് കാൽസ്യം എത്തിക്കാൻ), ബി വിറ്റാമിനുകൾ - പ്രത്യേകിച്ച് ബി 6, ബി 12, ഫോളേറ്റ് (ഊർജ്ജം, മാനസികാവസ്ഥ, ഹൃദയാരോഗ്യം എന്നിവയ്ക്ക്), ഒമേഗ -3 ഫാറ്റി ആസിഡുകൾ (ഹൃദയത്തെയും തലച്ചോറിനെയും സംരക്ഷിക്കാൻ), ഫൈറ്റോ ഈസ്ട്രജൻ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ (ശരീര താപനില ക്രമീകരിക്കാനും ഹൃദയത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും), പ്രോട്ടീൻ (പേശികളെ നിലനിർത്താൻ) എന്നിവ അടങ്ങിയ പോഷകസമൃദ്ധമായ ആഹാരം കഴിക്കേണ്ടതും കൃത്യമായി വ്യായാമം ചെയ്യേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. വ്യായാമം ശാരീരികബലം മാത്രമല്ല മാനസികമായ ആരോഗ്യവും ആത്മവിശ്വാസവും വർധിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sirajlive.com/menopause-and-health.html?s|title=ആർത്തവ വിരാമവും ആരോഗ്യവും|access-date=|last=സി. എം.|first=സൗമ്യ|date=2022-03-20|publisher=സിറാജ് മലയാളം ഡെയിലി|language=ml}}&lt;/ref&gt; 

സസ്യജന്യ സ്ത്രീ ഹോർമോണുകൾ അടങ്ങിയ ചേമ്പ്, കാച്ചിൽ, സോയാബീൻ, ശതാവരി, ഫ്‌ളാക്‌സ് സീഡ്‌സ്, മാതളം തുടങ്ങിയവയും കാൽസ്യം ധാരാളമായി അടങ്ങിയ മുരിങ്ങയില, കൊഴുപ്പ് നീക്കിയ പാൽ കൂടാതെ ധാരാളം പഴങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ, മുട്ട, മത്സ്യം തുടങ്ങിയവ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് ഗുണകരമാണ്. മാത്രമല്ല ആഹാരത്തിൽ അമിതമായ കൊഴുപ്പ്, മധുരം, അന്നജം, ഉപ്പ് എന്നിവ കുറക്കേണ്ടതാണ്. [[കെഗൽ വ്യായാമം]], വിവിധ ചികിത്സകൾ എന്നിവ അജിതേന്ദ്രിയത്വം നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കും.

ഒരു ഡോക്ടറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഹോർമോൺ ചികിത്സയും, ജീവിതശൈലി സബന്ധമായ വൈദ്യോപദേശവും ഏറെ ഫലപ്രദമാണ്. എന്നാൽ തുടർച്ചയായ ഹോർമോൺ ചികിത്സ അപകടസാധ്യതകൾ ഉയർത്തുന്നു. അതിനാൽ ഒരു ഡോക്ടറുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രമേ ഇത് ചെയ്യാൻ പാടുള്ളു. 

[[സ്തനാർബുദം]], ഗർഭാശയഗള അർബുദം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരിശോധനയും ഈ ഘട്ടത്തിൽ ചെയ്യുന്നത് ഏറെ ഗുണകരമാണ്. സ്തനങ്ങളിൽ മുഴ, തടിപ്പ്, നിറം മാറ്റം എന്നിവ കണ്ടാൽ ഉടൻ ശാസ്ത്രീയ വൈദ്യ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്ത്രീകൾക്ക് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ സ്തനം പരിശോധിച്ച് ഇത് മനസിലാക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ. ആർത്തവവിരാമത്തിന് ശേഷമുള്ള രക്തസ്രാവം, ലൈംഗികമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോഴുള്ള രക്തസ്രാവം തുടങ്ങിയവ [[കാൻസർ]] ലക്ഷണങ്ങൾ ആകെയാൽ വളരെ ഗൗരവമായി വൈദ്യ പരിശോധന നടത്തേണ്ടതുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bing.com/search?q=menopause&amp;cvid=70ae01a9a6b346cfa14fc30188271aa8&amp;aqs=edge..69i57j69i59l3j0l5.5928j0j1&amp;pglt=41&amp;FORM=ANNAB1&amp;PC=HCTS#|title=menopause - തിരയുക|access-date=2022-05-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vns2&quot;&gt;page 104,  All about human body, Addone Publishing Group&lt;/ref&gt;

== ആർത്തവവുമായി ബന്ധപെട്ട ചടങ്ങുകൾ, അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ, സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ ==

ആദ്യമായി ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നതോടെ ‘തിരണ്ടു കല്യാണം’ എന്ന ചടങ്ങ് ആഘോഷപൂർവം നടത്തുന്ന രീതി പണ്ടുകാലത്തു കേരളത്തിൽ ഉൾപ്പെടെ നടന്നിരുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ വ്യാപകമായിരുന്ന ആഘോഷമാണു് തിരണ്ടുകല്യാണം. അതു് ഏറെക്കുറെ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത് തമിഴ്‌നാട്ടിലാണ്. ബന്ധുമിത്രാദികളെയെല്ലാം ക്ഷണിച്ചു പന്തൽ കെട്ടി (ഇപ്പോൾ കല്യാണമണ്ഡപങ്ങളും മറ്റും വാടകക്കെടുത്തും ഇതു നടത്താറുണ്ടു്) നടത്തുന്ന വിപുലമായ ആഘോഷമാണു് അവിടത്തെ 'പൂപ്പുനിത നീരാട്ടുവിഴാ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന തിരണ്ടുകല്യാണം. 'കന്നി'പ്പെണ്ണിന്  അതിഥികൾ ഉപഹാരങ്ങൾ നല്കുന്ന പതിവുമുണ്ട്. ഋതുമതിയായ പെൺകുട്ടിയെ ഏഴാം ദിവസം അണിയിച്ചൊരുക്കി  വിശേഷാൽ ഭക്ഷണങ്ങൾ നല്കുകയും ചെയ്യും. കരിപ്പട്ടി (പനഞ്ചക്കര), മുട്ട, നല്ലെണ്ണ (എള്ളെണ്ണ), അരിപ്പൊടി എന്നിവ ചേർത്ത് ഉരുളയാക്കിയെടുക്കുന്ന പോഷകസാന്ദ്രമായ ഒരു വിഭവമാണു് ഇതിൽ പ്രധാനം. ബന്ധുക്കൾ വീട്ടിലെത്തി പെൺകുട്ടിക്കു് ഈ ആചാരഭക്ഷണം ഉണ്ടാക്കി നല്കണമെന്നാണു് വ്യവസ്ഥ. ഇതിനു് 'മാവുകൊട'എന്നാണ് പേരു്. ഏഴാം ദിവസം പെൺകുട്ടിയെ കുളിപ്പിച്ചു് അണിയിച്ചൊരുക്കി വീടിന്റെ ഉമ്മറത്തേക്കു് കൊണ്ടുവരും. തുടർന്നു് പുണ്യാഹവും ആരതിയുഴിയലും നടത്തും. പെൺകുട്ടിയെ ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ ഭഗവതിയുടെ പ്രതീകമായി കണ്ട് ആഘോഷിക്കുന്ന ചടങ്ങ് ആണിത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഊർവരതയുടെ  ആഘോഷം കൂടി ആണിത്. ക്ഷണിതാക്കൾക്കെല്ലാം സദ്യയും ഉണ്ടായിരിക്കും. തമിഴ്നാട്ടിൽ തിരണ്ടുകല്യാണം കഴിഞ്ഞ പെൺകുട്ടി കല്യാണം വരെ ചാന്തുപൊട്ടണിയുന്ന രീതിയുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ചെങ്ങന്നൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലും ആസാമിലെ കാമാഖ്യാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലും [[പരാശക്തി]]യുടെ ആർത്തവം ആഘോഷമായി ആചരിക്കുന്ന രീതിയുണ്ട്. ചെങ്ങന്നൂർ ഭഗവതിയുടെ തൃപ്പൂത്താറാട്ട് ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചടങ്ങാണ്. പ്രത്യേകമായി നടത്തുന്ന ശാക്തേയ പൂജയിൽ ആർത്തവക്കാരിയുടെ സാന്നിധ്യം വിശേഷമാണ് എന്ന വിശ്വാസവും പ്രബലമാണ്. 

ആർത്തവം സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയ ആണെങ്കിലും ഇതൊരു അശ്ലീലമോ പാപമോ രോഗമോ ആയിക്കാണേണ്ട ഒന്നാണെന്ന ധാരണ പല സമൂഹങ്ങളിലുമുണ്ട്. ആർത്തവം മാറ്റി നിർത്തേണ്ട, അല്ലെങ്കിൽ സ്വകാര്യമായി സംസാരിക്കേണ്ട ഒന്നാണെന്നാണ് പൊതുവേ കരുതിപ്പോരുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇതേപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവ് പലർക്കും ലഭിക്കുന്നില്ല. ഒട്ടേറെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും തെറ്റായ ധാരണകളും ആർത്തവവുമായി ബന്ധപെട്ടു ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് പലപ്പോഴും സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതം ദുഷ്ക്കരമാക്കാനും അനാരോഗ്യകരമായ ശീലങ്ങളിലേക്കും വഴി വെക്കാറുണ്ട്. [[നേപ്പാൾ|നേപ്പാളിൽ]] ആർത്തവക്കാരായ യുവതികളെ വീടുകളിൽ നിന്നും അകലെ 'ചൌപഡി' എന്ന ചെറിയ മൺകുടിലിലേക്ക് മാറ്റി താമസിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ഇവിടെ വച്ച് പാമ്പുകടിയേറ്റും അപകടങ്ങളിൽപ്പെട്ടും ധാരാളം യുവതികൾ മരണപ്പെടാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/news/woman-dies-after-being-exiled-to-outdoor-hut-during-her-period|title=ആർത്തവ അശുദ്ധി; വീടിന് പുറത്ത് നിർത്തിയ യുവതി തണുത്ത് മരവിച്ച് മരിച്ചു|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt; 2017 ൽ നേപ്പാൾ ഗവൺമെന്റ് ഈ അനാചാരം നിരോധിച്ചതാണ്. ആർത്തവകാലത്ത് സ്ത്രീകളെ വീടിനു പുറത്തുള്ള കുടിലിൽ താമസിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നത് മൂന്നുമാസം തടവും പിഴയുമാണ് നേപ്പാളിൽ.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/women/women-news/2019/01/11/mother-and-two-kids-die-in-nepal-menstrual-cup.html&lt;/ref&gt; ആർത്തവക്കാരായ സ്ത്രീകൾ ചില ഭക്ഷണപദാർഥങ്ങൾ കഴിക്കാൻ പാടില്ല, വ്യായാമം ചെയ്യാൻ പാടുള്ളതല്ല, ആർത്തവക്കാർ സ്പർശിച്ചാൽ തുളസി, വേപ്പ്, വെറ്റില മുതലായവ കരിഞ്ഞു പോകും, ആർത്തവക്കാരുടെ ശരീരത്ത് നെഗറ്റീവ് ഊർജ്ജം ഉണ്ട്, ആർത്തവ സമയത്ത് ശരീര താപനില കൂടുതലാണ്, ആർത്തവരക്തം അപകടകരമാണ് തുടങ്ങി പല തെറ്റിദ്ധാരണകളും ആർത്തവവുമായി ബന്ധപെട്ടു കാണാം. എന്നാൽ ഇവയ്ക്കൊനും ശാസ്ത്രീയമായി യാതൊരു അടിസ്ഥാനവുമില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4408698/|title=Menstruation related myths in India: strategies for combating it|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

ലോകമെമ്പാടും, മിക്കവാറും എല്ലാ മതങ്ങളിലും, ആർത്തവം  അശുദ്ധിയായാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. ആ ദിവസങ്ങളിൽ സ്ത്രീ അശുദ്ധയാണെന്നാണ് സങ്കൽപ്പം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ആ സമയത്ത് വിശുദ്ധഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ സ്പര്ശിക്കുവാനോ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാനോ    നോയമ്പ് അഥവാ വ്രതം എടുക്കാനോ അനുവാദമുണ്ടാകില്ല. സ്ത്രീകൾക്ക് പൗരോഹിത്യ പദവി ലഭ്യമാക്കാതിരുന്നതിന്റെ കാരണവും ഇതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ആർത്തവക്കാരികളെ സ്പർശിച്ചാൽ ഏഴു വെള്ളത്തിൽ കുളിക്കണമെന്ന് പറയുന്ന മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ വരെയുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ഇക്കാര്യത്തിൽ ചില മാറ്റങ്ങൾ ലോകത്ത് പലയിടത്തും കാണാം. ഇന്ത്യയിൽ ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവേചനങ്ങൾ സർവ സാധാരണമാണ്. മുപ്പത് വർഷം മുൻപ് വരെ കേരളത്തിലെ ഒരു വിധം എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളിലും ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അനവധി അനാചാരങ്ങൾ വ്യാപകമായിരുന്നു. ആർത്തവം ആയിക്കഴിഞ്ഞാൽ മാറിത്താമസിക്കുതിന്നായി പ്രത്യേകം 'പ്രത്യേകമുറി' ഓരോ വീട്ടിലുമുണ്ടായിരുന്നു. പഴമക്കാരിലൂടെ പുതുതലമുറയിലേക്ക്​ കൈമാറിയെത്തുന്ന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്ന് ആർത്തവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ആർത്തവ കാലത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് വിശ്രമിക്കാൻ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്ന ഇത്തരം സങ്കേതങ്ങൾ പിന്നീട് അശുദ്ധിയുടെ ഇടങ്ങളായി മാറുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ നഗരവൽക്കരണവും വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യപരമായ ബോധവൽക്കരണവും വ്യാപകമായതോടെ ഇത്തരം അനാചാരങ്ങൾ പൊതുവെ  കുറഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നു.  

ആർത്തവകാലത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് ആരാധനാലയങ്ങളിൽ പോകാൻ, പ്രത്യേകിച്ച് ക്ഷേത്രദർശനം, ചില വിഭാഗങ്ങളുടെ പള്ളി, മസ്ജിദ്, വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രവേശനം  നിഷേധിയ്ക്കപ്പെട്ടതാണ്. സ്ത്രീ അശുദ്ധയായതിനാൽ അവൾ ആരാധനാലയങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ ദൈവകോപമുണ്ടാകുമെന്നതാണ് പൊതുവേ ഇതിനു മതങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്ന വിശദീകരണം. ഉദാ: [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല]] ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രായത്തിലുള്ള സ്‌ത്രീകളെ മാത്രം പ്രവേശിക്കാൻ അനുവദിക്കാത്തതിന്റെ കാരണമായി പറഞ്ഞിരുന്നത് ഇതേ കാരണങ്ങളായിരുന്നു. 2018 സപ്തംബറിൽ, ഏതു പ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾ‍ക്കും ശബരിമലയിൽ പ്രവേശനം അനുവദിച്ച് [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതിയുടെ]] വിധി വന്നത് ഈ മേഖലയിൽ നിരവധി സംവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവച്ചു. ആർത്തവത്തിന്റെ പേരിൽ യുവതികൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനം അനുവദിക്കാതിരിക്കുന്നത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്നും സ്ത്രീകളെ തരംതാഴ്ത്തുന്ന വിശ്വാസങ്ങൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകാൻ സാധിക്കില്ല എന്നും സുപ്രീംകോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/09/28/sc-judgement-on-sabarimala-women-entry.html&lt;/ref&gt;

==ഇതും കാണുക==

* [[പി എം ഡി ഡി]]
* [[ആർത്തവവിരാമം]]
* [[എൻഡോമെട്രിയോസിസ്]]
* [[പ്രസവം]]
* [[ആർത്തവചക്രവും സുരക്ഷിതകാലവും]]
* [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം]]
* [[യോനി]]
* [[കുടുംബാസൂത്രണം]]
* [[ബീജം]]
* [[പ്രത്യുൽപ്പാദനം]]
* [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]]

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{ഫലകം:Sex}}
{{health-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ശരീരശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>e90e5wuudswl343vqli51trz9rly643</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സ്കൈപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73690</id>
    <revision>
      <id>4647036</id>
      <parentid>4632700</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T20:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <origin>4647036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20294" sha1="b977hr5t4cxdpqliq08ronx69dnddbx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Skype}}
{{Infobox software
| title = Skype
| name = Skype
| logo = Skype logo (2019–present).svg
| logo size = 140px
| logo alt = Logo of Skype (2019–present)
| screenshot = Skype screenshot.png
| screenshot size = 
| screenshot alt = Screenshot of Skype version 8 for Windows desktop
| caption = Skype 8 for Windows 
| collapsible = 
| author = [[Priit Kasesalu]] and [[Jaan Tallinn]]
| developer = {{ubl | [[Skype Technologies]]&lt;br&gt;(2003–2011) | [[Microsoft]]&lt;br&gt;(2011–2025)}}
| released = {{Start date and age|df=yes|2003|08|29|p=yes}}
| discontinued = {{End date and age|df=yes|2025|05|05|p=yes}}
| ver layout = stacked
| operating system = [[Microsoft Windows|Windows]], [[Windows Server]], [[Windows Phone]], [[macOS]], [[Linux]], [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]], [[iPadOS]], [[WatchOS]], [[Wear OS]], [[HoloLens]], [[Xbox One]], [[Xbox Series X/S]]
| platform = 
| replaces = [[MSN Messenger]]
| replaced_by = [[Microsoft Teams]]
| size = 
| language = 
| language count = 108
| language footnote = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.microsoft.com/en-us/store/p/skype-preview/9wzdncrfj364 |title=Skype |publisher=Microsoft Store}}&lt;/ref&gt;
| genre = [[Videoconferencing]], [[VoIP]] and [[Instant messaging]]
| license = [[Proprietary software]]
| website = {{URL| https://web.archive.org/web/20250102150852/https://www.skype.com/en/|www.skype.com}} (archived January 2025)
| standard = 
| AsOf = 
}}
{{Microsoft Skype Division}}


'''സ്കൈപ്പ്''' ({{IPAc-en|s|k|aɪ|p|audio=Voice-skype-en-gb.ogg}}) ഇൻറർനെറ്റ് വഴി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറാണ്. നിക്ലാസ് സെൻസ്ലോം, ജാനസ് ഫ്രീസ് എന്നീ വ്യവസായ സംരംഭകരാണ് ഈ ഇൻറർനെറ്റ് ടെലിഫോണി സംവിധാനം ആവിഷ്കരിച്ചത്. ആരോടും ഏതു സമയത്തും സംസാരിക്കാമെന്ന സൌകര്യമാണ് സ്കൈപ്പ് രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ആശയവിനിമയം നടത്തുന്ന രണ്ടു പേരു സ്കൈപ്പാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെങ്കിൽ സേവനം തികച്ചും സൌജന്യമാണ്. ആദ്യകാലത്ത്  സ്കൈപ്പ് ഗ്രൂപ്പായിരുന്നു ഉടമസ്ഥർ. പിൽക്കാലത്ത് മൈക്രോസോഫ്ട് ഏറ്റെടുക്കുകയും അവരുടെ ഉപകമ്പനിയായി മാറുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://share.skype.com/sites/en/2006/12/skype_is_expanding_engineering.html | title=Skype is expanding engineering to Prague | author=Jaanus Kase | publisher=Skype Blogs | accessdate=2006-12-05 | archive-date=2006-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061208093554/http://share.skype.com/sites/en/2006/12/skype_is_expanding_engineering.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ലംക്സംബർഗ്ഗിലാണ് സ്കൈപ്പ് ഗ്രൂപ്പിൻറെ ആസ്ഥാനം. ഒട്ടു മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും 28 ഭാഷകളിലുമായി സ്കൈപ്പ് സേവനം ലഭ്യമാണ്.

2005 സെപ്റ്റംബറിൽ, 2.6 ബില്യൺ ഡോളറിന് [[ഈബേ]](eBay) സ്കൈപ്പിനെ ഏറ്റെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=EBay to buy Skype in $2.6bn deal|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4237338.stm|work=[[BBC News]]|access-date=2 October 2014|date=12 September 2005}}&lt;/ref&gt; 2009 സെപ്റ്റംബറിൽ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thestar.com/business/2009/09/02/canada_pension_plan_buys_skype_stake.html |title=Canada Pension plan buys Skype stake &amp;#124; Toronto Star |work=Thestar|date=2 September 2014 |access-date=21 August 2014}}&lt;/ref&gt; സിൽവർ ലേക്ക്, ആൻഡ്രീസെൻ ഹൊറോവിറ്റ്‌സ്, കാനഡ പെൻഷൻ പ്ലാൻ ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ബോർഡ് എന്നിവർ സ്‌കൈപ്പിന്റെ 65% 1.9 ബില്യൺ ഡോളറിന് ഈബേയിൽ നിന്ന് വാങ്ങി, ബിസിനസിന്റെ മൂല്യം $2.92 ബില്യൺ ആയിരുന്നു. 2011 മെയ് മാസത്തിൽ, [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] 8.5 ബില്യൺ ഡോളറിന് സ്കൈപ്പ് വാങ്ങി, അവരുടെ [[വിൻഡോസ് ലൈവ് മെസഞ്ചർ|വിൻഡോസ് ലൈവ് മെസഞ്ചറിന്]] പകരമായി അത് ഉപയോഗിച്ചു. 2011 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഡെവലപ്‌മെന്റ് ടീമിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും എല്ലാ ഡിവിഷനിലെ 44% ജീവനക്കാരും [[എസ്റ്റോണിയ|എസ്റ്റോണിയയിലെ]] [[ടാലിൻ]], ടാർട്ടു എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Skype employees&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ap3.ee/article/2011/5/10/44-skype-i-tootajatest-on-parit-odava-toojouga-eestist|title=Skype eelistab odavat Eesti tööjõudu|work=Äripäev|access-date=2022-07-10|archive-date=2011-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110929141050/http://www.ap3.ee/article/2011/5/10/44-skype-i-tootajatest-on-parit-odava-toojouga-eestist|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.skype.com/en/2011/10/acquisitionclose.html|title=Tony Bates Weighs in on Microsoft's Acquisition of Skype – – Skype Blogs|work=Skype Blogs|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015124254/http://blogs.skype.com/en/2011/10/acquisitionclose.html|archive-date=15 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/business-13343600|date=10 May 2011| title=Microsoft confirms takeover of Skype| publisher=bbc.com| access-date=6 November 2012}}&lt;/ref&gt;

സ്കൈപ്പ് ഒരു ഹൈബ്രിഡ് [[പിയർ-റ്റു-പിയർ നെറ്റ്വർക്ക്|പിയർ-ടു-പിയർ]], ക്ലയന്റ്-സെർവർ സിസ്റ്റം അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ferdinand|first1=Von Götzen|date=1 December 2014|title=An interview with Jaan Tallinn, co-founder and author of Skype|url=http://affairstoday.co.uk/interview-jaan-tallinn-co-founder-author-skype/|publisher=Affairs Today|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207051233/http://affairstoday.co.uk/interview-jaan-tallinn-co-founder-author-skype/|archive-date=7 December 2014}}&lt;/ref&gt; 2012 മെയ് മാസത്തിൽ ഇത് പൂർണ്ണമായും മൈക്രോസോഫ്റ്റ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന സൂപ്പർനോഡുകളാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = https://arstechnica.com/business/2012/05/skype-replaces-p2p-supernodes-with-linux-boxes-hosted-by-microsoft/|title = Skype replaces P2P supernodes with Linux boxes hosted by Microsoft (updated)|date = May 2012}}&lt;/ref&gt; 2017-ൽ ഇത് പിയർ-ടു-പിയർ സേവനത്തിൽ നിന്ന് കേന്ദ്രീകൃത [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് അസൂർ|അസൂർ]] അധിഷ്ഠിത സേവനത്തിലേക്ക് മാറി.

2020 മാർച്ച് വരെ, 100 ദശലക്ഷം ആളുകൾ മാസത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും 40 ദശലക്ഷം ആളുകളും ഓരോ ദിവസവും 40 ദശലക്ഷം ആളുകളും സ്കൈപ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Microsoft Teams is coming to consumers – but Skype is here to stay|url=https://techcrunch.com/2020/03/30/microsoft-teams-is-coming-to-consumers-but-skype-is-here-to-stay/|access-date=2020-05-02|website=TechCrunch|language=en-US}}&lt;/ref&gt; [[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക്]] സമയത്ത്, സ്കൈപ്പിന് [[സൂം (സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ)|സൂമിന്റെ]](Zoom)വളർച്ച മൂലം അതിന്റെ വിപണി വിഹിതത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zoom's Success During the Pandemic Came at Skype's Expense|url=https://www.pcmag.com/news/zooms-success-during-the-pandemic-came-at-skypes-expense|access-date=2021-10-10|website=PCMAG|language=en}}&lt;/ref&gt;
==പദോൽപ്പത്തി==
സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പേര് &quot;സ്കൈ പിയർ-ടു-പിയർ&quot; എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, അത് പിന്നീട് &quot;സ്കൈപ്പർ&quot; എന്ന് ചുരുക്കി. എന്നിരുന്നാലും, &quot;സ്കൈപ്പർ&quot; എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട  മറ്റു ചില ഡൊമെയ്ൻ നാമങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eplanetventures.com/en/news/releases/pr_013006_1.html|title=The World's Hottest VC?|archive-url=https://web.archive.org/web/20080109184710/http://www.eplanetventures.com/en/news/releases/pr_013006_1.html|archive-date=9 January 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ആയതിനാൽ അവസാന &quot;ആർ(r)&quot; ഡ്രോപ്പ് ചെയ്യുകയും  &quot;സ്കൈപ്പ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ട് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;nameorigin&quot;&gt;{{cite web|url=http://share.skype.com/blog/insight/origin_of_the_name%10word_%22skype%22/|title=Origin of the name/word Skype|archive-url=https://web.archive.org/web/20051104064354/http://share.skype.com/blog/insight/origin_of_the_name%10word_%22skype%22/|archive-date=4 November 2005|url-status=dead|access-date=13 August 2010}}&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
2003-ൽ സ്വീഡനിൽ നിന്നുള്ള നിക്ലാസ് സെൻസ്ട്രോം, ഡെന്മാർക്കിൽ നിന്നുള്ള ജാനസ് ഫ്രിസ് എന്നിവർ ചേർന്നാണ് സ്കൈപ്പ് സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://about.skype.com/|title=About Skype: What is Skype?|access-date=28 July 2010|archive-date=11 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511000725/http://about.skype.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;എസ്റ്റോണിയക്കാരായ അഹ്തി ഹെയ്ൻല, പ്രീത് കസെസലു, ജാൻ ടാലിൻ, ടോയ്വോ അന്നസ് എന്നിവർ ചേർന്നാണ് സ്കൈപ്പ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സൃഷ്ടിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=Tänavsuu|first=Toivo|date=2018-09-03|title=&quot;How can they be so good?&quot;: The strange story of Skype|url=https://arstechnica.com/information-technology/2018/09/skypes-secrets/|access-date=2020-07-21|website=Ars Technica|language=en-us}}&lt;/ref&gt; കാസയിലേത് പോലെയുള്ള പി2പി(P2P) പ്രോട്ടോക്കോൾ ഉപയോഗിച്ച് വോയ്‌സ് കോളുകളുടെ വില കുറയ്ക്കുക എന്ന ആശയം ഫ്രിസിനും ആനുസിനും ലഭിച്ചു.&lt;ref name=arsp2&gt;{{Cite web|last=Tänavsuu|first=Toivo|date=2018-09-03|title=&quot;How can they be so good?&quot;: The strange story of Skype|url=https://arstechnica.com/information-technology/2018/09/skypes-secrets/2/|access-date=2020-07-21|website=Ars Technica|language=en-us}}&lt;/ref&gt;ആദ്യകാല ആൽഫ പതിപ്പ് 2003 വസന്തകാലത്ത് സൃഷ്ടിക്കുകയും പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, ആദ്യത്തെ പൊതു ബീറ്റ പതിപ്പ് 2003 ഓഗസ്റ്റ് 29 ന് പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Happy Birthday Skype: Even monkeys use it now|url=http://www.emirates247.com/news/happy-birthday-skype-even-monkeys-use-it-now-2013-08-28-1.519060|access-date=28 August 2013|newspaper=[[Emirates 24/7]]|date=28 August 2013|archive-date=2020-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028024944/https://www.emirates247.com/news/happy-birthday-skype-even-monkeys-use-it-now-2013-08-28-1.519060|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arsp2/&gt;
== ഉപയോഗം ==

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! തീയതി
! മൊത്തം ഉപയോക്താക്കൾ&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;(in millions)&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://investor.ebay.com/common/download/download.cfm?companyid=ebay&amp;fileid=69405&amp;filekey=2cbacae7-15cf-46fb-9a19-a89664d4e591&amp;filename=eBayIncEarningsReleaseQ42006.pdf | format=PDF | title=eBay Inc. reports third quarter 2006 results | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-25 | archive-url=https://www.webcitation.org/61BuMl1tV?url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/1381362741x0x69405/2cbacae7-15cf-46fb-9a19-a89664d4e591/eBayIncEarningsReleaseQ42006.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://investor.ebay.com/common/download/download.cfm?companyid=ebay&amp;fileid=91666&amp;filekey=69437bfc-314d-4be6-a2d5-ec014c8e9313&amp;filename=eBayIncQ12007EarningsRelease.pdf | format=PDF | title=eBay Inc. reports first quarter 2007 results | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-25 | archive-url=https://www.webcitation.org/61BuNDJVg?url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/1381362900x0x91666/69437bfc-314d-4be6-a2d5-ec014c8e9313/eBayIncQ12007EarningsRelease.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/290714019x0x188143/0f787a2a-4ebb-4b72-8439-40e711047d9d/eBay_FINALQ12008EarningsRelease.pdf | format=PDF | title=eBay Inc. reports first quarter 2008 results | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-25 | archive-url=https://www.webcitation.org/61BuNddCE?url=http://files.shareholder.com/downloads/ebay/290714019x0x188143/0f787a2a-4ebb-4b72-8439-40e711047d9d/eBay_FINALQ12008EarningsRelease.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fz2009-01-10&quot;&gt;[http://www.fudzilla.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=11338&amp;Itemid=1 Skype is the limit thanks to recession], accessed at [[10 january]] [[2009]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://ebayinkblog.com/wp-content/uploads/2009/01/skype-fast-facts-q4-08.pdf | format=PDF | title=Skype fast facts Q4 2008 | access-date=2009-07-11 | archive-date=2011-08-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110810122803/http://ebayinkblog.com/wp-content/uploads/2009/01/skype-fast-facts-q4-08.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.slideshare.net/earningreport/presentation-on-q1-2009-earning-report-of-ebay-inc | title=Skype facts Q1 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;
! നിലവിലുള്ള ഉപഭോക്താക്കൾ - ദിവസേന&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;(in millions)&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | title=Skype users online now | access-date=2009-07-11 | archive-date=2009-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090306082650/http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;
! സ്കൈപ്പ് ടു സ്കൈപ്പ് മിനിറ്റുകൾ&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;(in billions)&lt;/span&gt;
! സ്കൈപ്പ് ഔട്ട് മിനിറ്റുകൾ&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;(in billions)&lt;/span&gt;
! ആകെ വരുമാനം USD&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;(in millions)&lt;/span&gt;
|-
| Q4 2005 || 74.7 || 10.8 || N/A || N/A || N/A
|-
| Q1 2006 || 94.6 || 15.2 || 6.9 || 0.7 || 35
|-
| Q2 2006 || 113.1 || 16.6 || 7.1 || 0.8 || 44
|-
| Q3 2006 || 135.9 || 18.7 || 6.6 || 1.1 || 50
|-
| Q4 2006 || 171.2 || 21.2 || 7.6 || 1.5 || 66
|-
| Q1 2007 || 195.5 || 23.2 || 7.7 || 1.3 || 79
|-
| Q2 2007 || 219.6 || 23.9 || 7.1 || 1.3 || 90
|-
| Q3 2007 || 245.7 || 24.2 || 6.1 || 1.4 || 98
|-
| Q4 2007 || 276.3 || 27.0 || 11.9 || 1.6 || 115
|-
| Q1 2008 || 309.3 || 31.3 || 14.2 || 1.7 || 126
|-
| Q2 2008 || 338.2 || 32.0 || 14.8 || 1.9 || 136
|-
| Q3 2008 || 370 || 33.7 || 16 || 2.2 || 143
|-
| Q4 2008 || 405 || 36.5 || 20.5 || 2.6 || 145
|-
| Q1 2009 || 443 || 42.2 || 23.6 || 2.9 || 153
|}

ഒരു ഉപയോക്താവിന് ഒന്നിലേറെ അക്കൌണ്ടുകളുണ്ടാക്കാം.&lt;/br&gt;
2009 ജനുവരിയിൽ ആൻഡ്രോയിഡ് ഫോണുകൾക്കും നൂറിലധികം ജാവാ ഫോണുകൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള സ്കൈപ്പ് പുറത്തിറങ്ങി&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | title=All-Time peak of concurrent real users | access-date=2009-07-11 | archive-date=2009-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090306082650/http://glimfeather.com/borderless/OnlineNow.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align: right;&quot;
|-
! തീയതി
! ഉപയോക്താക്കൾ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://skypenumerology.blogspot.com/2009/01/15-million-today.html |title=15 million today | author= |publisher=skypenumerology |accessdate=2008-01-14}}&lt;/ref&gt;
! ദിവസങ്ങൾ
|-
| 2009-03-23 || 17,000,000 || 49
|-
| 2009-02-02 || 16,000,000 || 21
|-
| 2009-01-12 || 15,000,000 || 84
|-
| 2008-10-20 || 14,000,000 || 35
|-
| 2008-09-15 || 13,000,000 || 209
|-
| 2008-02-18 || 12,000,000 || 42
|-
| 2008-01-07 || 11,000,000 || 84
|-
| 2007-10-15 || 10,000,000 || 259
|-
| 2007-01-29 || 9,000,000 || 82
|-
| 2006-11-08 || 8,000,000 || 71
|-
| 2006-08-29 || 7,000,000 || 155
|-
| 2006-03-27 || 6,000,000 || 66
|-
| 2006-01-20 || 5,000,000 || 92
|-
| 2005-10-20 || 4,000,000 || 155
|-
| 2005-05-18 || 3,000,000 || 93
|-
| 2005-02-14 || 2,000,000 || 117
|-
| 2004-10-20 || 1,000,000 || 418
|-
| 2003-08-29 || 0 || -
|}

[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലുള്ള]] വോഡാഫോൺ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്കൈപ്പ് സേവനമാണ് സ്കൈപ്പ്നൌ!.


&lt;gallery&gt;
Image:Skype 1.4.0.58 alpha for Linux.png|സ്കൈപ്പ് 1.4, running on a [[Linux]] desktop.
Image:Skype MacOSX.png|സ്കൈപ്പ് 2.7, running on [[Mac OS X]].
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [http://www.skypejournal.com/ Skype Journal], independent coverage of Skype since 2003
* [http://www1.cs.columbia.edu/~salman/skype/index.html Compilation of research and technology articles involving Skype]
* [http://saikat.guha.cc/pub/iptps06-skype.pdf An Experimental Study of the Skype Peer-to-Peer VoIP System]
* [http://www.ucexpo.co.uk/Speakers/Ian-Robin Skype for Business Director Ian Robin Speaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090728083337/http://www.ucexpo.co.uk/Speakers/Ian-Robin |date=2009-07-28 }} at Unified Communications Expo]

{{IM clients}}
{{URI scheme}}
[[വർഗ്ഗം:ആപ്ലിക്കേഷൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>b977hr5t4cxdpqliq08ronx69dnddbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>90403</id>
    <revision>
      <id>4647006</id>
      <parentid>4644087</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata weekly summary #740 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4647006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172259" sha1="tcysbwfqgz2xj6zagsjfvn97ps0unfs" xml:space="preserve">*[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ 1]]

== ഫലകം പുനഃപരിശോധിക്കണം ==

താങ്കൾ [[ഇന്ത്യയിലെ തർക്ക ബാധിത മേഖലകൾ]] എന്ന താളിൽ ചേർത്ത ഫലകം ദയവായി പുനഃപരിശോധിക്കുക. ആ താളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികളുമായി എന്താ ബന്ധം? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:54, 27 മേയ് 2020 (UTC)

പിഴവു പറ്റിയതാണ്. ഇപ്പോ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 14:37, 27 മേയ് 2020 (UTC)
== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്.  താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 06:00, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
* Thank You Pathu--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 10:15, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

==[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു==

&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;'''[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.&lt;!-- Template:Cfd-notify--&gt; നന്ദി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:59, 22 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
== കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ ==

[[കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] ഈ താളിലെ ജനന തീയതി ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ? അതു പോലെ ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയാണോ പ്രജാസഭയാണോ എന്ന കാര്യത്തിലും സംശയമുണ്ട്. അസംബ്ലി എന്ന് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 21:39, 5 നവംബർ 2020 (UTC)
::[http://klaproceedings.niyamasabha.org/pdf/TSMA-002-00014-00001.pdf ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി] തന്നെ. ജനനത്തീയതി പരിശോധിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 08:38, 8 നവംബർ 2020 (UTC

== [[:വർഗ്ഗം:ഗോണ്ട് ചിത്ര കല]] ==

ഈ ചിത്രവും കലയും രണ്ടാണോ, അതോ ഒന്നോ? കുറേ കാലമായി എന്നെറിയാം, എന്തേലും ഓർമ്മവരുന്നുണ്ടോ?--&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 11:21, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
:: ഗോണ്ട് ചിത്രകലാ ശൈലി എന്നാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്
--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 15:27, 9 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[:d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2023 12 18|Read the full report]]''' · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:Mohammed Abdulai (WMDE)|Mohammed Abdulai  (WMDE)]] 17:15, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=25974255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Mohammed Abdulai (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #730 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset.
* Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now.
** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026.
** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia &amp; Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration.
** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh.
** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026.
** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes.
* Africa Wiki Women:
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] -  how images are used across the Projects with examples documenting African Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects.
** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership.

''' Tool of the week '''
* [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub])

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson.
* [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (&lt;nowiki&gt;topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets  ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (&lt;nowiki&gt;age requirement documentation URL statement of this website or company&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (&lt;nowiki&gt;(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]]
* WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies.
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning &quot;to give&quot;, &quot;to perform/hold&quot;, or &quot;to diminish in strength&quot;

''' Development '''
* Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing
* WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #731 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]'''  will take place between '''19 - 21 June'''.&lt;br&gt;WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''.
** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May
** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026]
** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore.
** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos
** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata]
** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice]
** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali.
** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods.
** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance.
* Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics:
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer]
** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda.
** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization''
* Presentations:
** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]]
** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next.

''' Tool of the week '''
* [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''&quot;an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies.&quot;''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn.
* [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''
&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (&lt;nowiki&gt;amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing.
** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William &amp; May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. 

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing
* Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area
* Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #732 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to &quot;แม่แบบอนุกรมวิธาน&quot; (taxonomy template).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24.
** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity.
** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link).

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia &amp; Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary]
* Papers:
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files
** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals.
** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor.
*Presentations
**[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026

''' Tool of the week '''
*[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties
* [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap.
* The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (&lt;nowiki&gt;cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (&lt;nowiki&gt;‎algebraic closure of the field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14414|real closure]] (&lt;nowiki&gt;real closure of the formally real field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (&lt;nowiki&gt;specialized type of an eusocial animal&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (&lt;nowiki&gt;Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;French video game content rating (1999–2003)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (&lt;nowiki&gt;URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (&lt;nowiki&gt;form of name or title with no assumption of gender&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (&lt;nowiki&gt;Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14469|election result map]] (&lt;nowiki&gt;map that displays the result of this election&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (&lt;nowiki&gt;portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to reviews: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;''(no English description proposed yet)''&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (&lt;nowiki&gt;page title used in a Grokipedia article URL&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (&lt;nowiki&gt;Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (&lt;nowiki&gt;depicts taxon&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (&lt;nowiki&gt;Still taken from the film&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source])
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after  Mothers death date]]

''' Development '''
* Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement].
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not
* Mobile statement editing:
** We worked on reducing the load for users with limited data
** We are continuing to fix issues uncovered in testing
* Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #733 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]],  [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00]  [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data'']
* Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]]

''' Tool of the week '''
* [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Starting May 28, 2026, the &lt;code&gt;Special:EntityData&lt;/code&gt; page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g &lt;code&gt;.php&lt;/code&gt; URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: &lt;code&gt;Q42.json&lt;/code&gt;). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (&lt;nowiki&gt;image of a name-plate or similar identifying plate of the subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (&lt;nowiki&gt;photographer&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source])

* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.]
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)]

''' Development '''
* Mobile statement editing:
** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans
** We are improving how error messages are shown
* Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #734 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:'''
** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_&quot;*estauxunidense&quot;_with_&quot;d'Estaos_Xuníos&quot;|Project Chat]], replace &quot;''estauxunidense''&quot; in Asturian descriptions with &quot;''d'Estaos Xuníos''&quot;. Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674345 here].
** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm.
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike.
** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans.
** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details.
** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST.
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr
** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos.
** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar.
* Papers:
** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026).
** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026).
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs
** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that.
** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&amp;t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo
* Presentations:
** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video])
** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026).

''' Tool of the week '''
* [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' (&quot;Maxx&quot;, about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created.
* Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs &amp; Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize]
**
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka &lt;small&gt;''(Q854)''&lt;/small&gt;]]. 
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it?
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]]

''' Development '''
* Mobile editing of statements:
** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]])
** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]])
** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]])
** We addressed issues found in testing
* Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item
* GraphQL:
** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]])
** We are improving the documentation.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #735 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links.
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English)
** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians.
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration.
** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via  [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad].
* Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations.
** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &amp;lt;P812: academic major&amp;gt; Property] by rtnf.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan.
* Papers:
** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics.
** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725  Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026)
** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026).
** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026)
* Videos:
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events.
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk.

''' Tool of the week '''
* [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
*  The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles]
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:: 
**[[:d:Property:P14511|trailer of]] (&lt;nowiki&gt;works that this trailer video represents&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld &amp; Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (&lt;nowiki&gt;ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (&lt;nowiki&gt;the operational status of something like ship or building&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]])
** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]])
* Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero  &lt;small&gt;''(Q139959656)''&lt;/small&gt;]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] -  for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. 
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]]
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to &quot;fan&quot; in English

''' Development '''
* The team was involved in workshops last week so there are no updates.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. 
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...&lt;small&gt;(click UTC for your local timezone)&lt;/small&gt;
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC]
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] 
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC]
** Click here -&gt; [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] &lt;- for access links to the event.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
**[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] 
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata.
** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN.
* Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland.
** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons.

''' Tool of the week '''
* [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&amp;id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors.
* [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (&lt;nowiki&gt;in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14519|body modification]] (&lt;nowiki&gt;deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;

&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (&lt;nowiki&gt;Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;Taxon footprint&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (&lt;nowiki&gt;Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (&lt;nowiki&gt;link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (&lt;nowiki&gt;dual notion in category theory&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (&lt;nowiki&gt;Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (&lt;nowiki&gt;Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.&lt;/nowiki&gt;)

* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* WikiProject Highlights:
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&amp;user=&amp;page=&amp;excludetempacct=1&amp;wpdate=&amp;tagfilter=&amp;wpfilters%5B%5D=thanks&amp;wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha &lt;--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar

''' Development '''
* Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details])
* GraphQL:
** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]])
** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]])
* MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]])
* Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects.
** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist.
* Mobile editing of statements:
** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]])
** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]])
** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC)
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles 

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions.
** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan.
** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]]  - don't forget to submit your Wikidata-sessions.
** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers.
** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium.
* Papers:
** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml  How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by  F. Bailo, E. Booth, and J. Williams
** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026).
** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026)
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands]
** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0  EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)]
** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR.

''' Tool of the week '''
* [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used]
* As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement])
* A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14539|perfumer]] (&lt;nowiki&gt;person who created a perfume&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;dual of the concept in category theory&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft

''' Development '''
* We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]])
* We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]).
* We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]).
* We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]).
* We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]).
* We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]).
* We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]).


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #738 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) 
* New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata]
** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community]
* Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026)
* Videos:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program.
** [[commons:File:Jason Evans, &quot;Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey&quot;.webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]]

''' Tool of the week '''
* [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&amp;A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]).
* [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (&lt;nowiki&gt;less specific academic discipline&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (&lt;nowiki&gt;Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (&lt;nowiki&gt;issuer of a ranking&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (&lt;nowiki&gt;group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]])
* Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. 
** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]]
* WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches.

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs.
** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster.
* Mobile editing of statements:
** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item.
** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end.
* REST API:
** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]])
** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]])
* GraphQL:
** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]])
** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #739 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful'''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID &lt;small&gt;(P648)&lt;/small&gt;]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement.
* Closed request for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved'''

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' 
** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase.
** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC.
** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT)

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia*
* Papers:
** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026).
** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026).
* Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides.

''' Tool of the week '''
* [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain.
* [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July.
* The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details''

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
*  Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14574|photographer]] (&lt;nowiki&gt;person who took this photograph&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;video game ratings of the Saudi Arabian rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14603|visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14610|garden]] (&lt;nowiki&gt;garden of this subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise objects of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14614|morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise morphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14615|terminal object]] (&lt;nowiki&gt;the precise terminal object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14616|initial object]] (&lt;nowiki&gt;the precise initial object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise products of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise coproducts of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise epimorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise regular monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (&lt;nowiki&gt;the left adjoint of the functor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14625|enriched over]] (&lt;nowiki&gt;the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (&lt;nowiki&gt;the “tensor product” bifunctor of the monoidal category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise 2-morphisms of the 2-category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;image of a footprint of this taxon&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company  ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (&lt;nowiki&gt;maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The development team are at an offsite retreat this week.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #740 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

'''Discussions'''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - &lt;small&gt;RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every  statement is sourced. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] -  '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers.
* Call for Participation in Improving Constraints
** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]].

'''Events''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online.
** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details.
* Previous events:
** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript  is available to read:&lt;br&gt;[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]]

'''Press, articles, blog posts, videos'''
* Blogs
** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]]
** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]]
** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]]
** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]]
** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford
* Papers
** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026)
* Videos
** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents &quot;Using OpenRefine&quot; during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra).
** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents  how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive &quot;slippy&quot; local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan.  
** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI  GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents &quot;citizen science workflows&quot; (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections.

'''Tool of the week'''
*[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata

'''Other Noteworthy Stuff'''
* A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500.
* There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items.

'''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review'''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (&lt;nowiki&gt;Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (&lt;nowiki&gt;this fictional or mythical entity transforms from that form&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (&lt;nowiki&gt;code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

'''Did you know?'''
* Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia 
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise.
** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices.
**[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]]

'''Development'''
* Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]])
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]])
* GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]])
* REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

'''Weekly Tasks'''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''·   [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>tcysbwfqgz2xj6zagsjfvn97ps0unfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടോമിൻ തച്ചങ്കരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111309</id>
    <revision>
      <id>4647108</id>
      <parentid>4620811</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21958" sha1="orp29a92n482r3zm5xkg2pgo0bzltdw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987-2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിൽ തുടരുന്ന അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലിൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി {{Citation needed}}.

*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.

*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.

*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>orp29a92n482r3zm5xkg2pgo0bzltdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647109</id>
      <parentid>4647108</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ് */</comment>
      <origin>4647109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21981" sha1="7foi87kbl9iqgvvd870t0qc0gmpwvdm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987-2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് 2023 കാലയളവിൽ തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലിരുന്ന അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലിൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി {{Citation needed}}.

*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.

*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.

*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>7foi87kbl9iqgvvd870t0qc0gmpwvdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647110</id>
      <parentid>4647109</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21983" sha1="iai5d1k2812sb81ed2wyqinp7re265z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tomin Thachankary}}
{{Infobox police officer
| honorific_prefix = 
| name             = ടോമിൻ.ജെ.തച്ചങ്കരി 
| honorific_suffix = ഐ.പി.എസ്.
| image            =
| caption          = 
| currentstatus    = സംസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ മേധാവി(റിട്ട.)
| department       = [[കേരള പോലീസ്]] 
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| birth_date = {{birth date and age|1963|07|29|df=yes}}
| death_date       =
| nickname         = 
| badgenumber      = 19871060 
| birth_place      = [[കലയന്താനി]], [[തൊടുപുഴ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] (ഇപ്പോൾ [[ഇടുക്കി ജില്ല]]), [[കേരളം]]
| death_place      = 
| resting_place    = 
| resting_place_coordinates =
| spouse           = അനിത
| children         = മേഘ, കാവ്യ
| parents          = ജോസഫ് തോമസ് തച്ചങ്കരി, തങ്കമ്മ ജോസഫ്
| religion         = [[ക്രിസ്തുമതം]]
| allegiance       = 
| service          = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]]
| serviceyears     = 1987 - 2023
| rank             = ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്(റിട്ട.)
| awards           =
| relations        = 
| almamater        =
| laterwork        = 
| module           = 
| years_active     = 
| url              =
}}
[[കേരള പോലീസ്|കേരള പോലീസിലെ]] 1987 ബാച്ച് [[ഐ.പി.എസ്.]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു '''ടോമിൻ .ജെ.തച്ചങ്കരി&lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/kerala/dgp-tomin-thachankari-will-retire-on-monday-1186484 ഡി.ജി.പി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നു]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/07/29/dgp-tomin-j-thachankary-will-retire-from-service-on-monday.html ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ജൂലൈ 31ന് വിരമിക്കുന്നു. തിങ്കളാഴ്ച വൈകിട്ട് പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് ഔദ്യോഗിക വിടവാങ്ങൽ പരിപാടി.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/07/28/tomin-j-thachankary-to-film-police-experiences.html പോലീസ് അനുഭവങ്ങൾ സിനിമയാക്കാൻ തച്ചങ്കരി]&lt;/ref&gt;'''. [[കേരള പോലീസ്| കേരള പോലീസിൽ]] ഡി.ജി.പി. പദവിയിലിരുന്ന തച്ചങ്കരി &lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/07/09/tomin-thachankary-retire-month-vinod-kumar-dgp.html&lt;/ref&gt; 2021 മെയ് 27 മുതൽ 2023 ജൂലൈ 31 വരെ സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻ ഡയറക്ടർ ജനറലായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/06/01/tomin-thachankary-take-charge-in-human-rights-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/05/26/thachankary-in-human-commission.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=542483&amp;u=thachankari&lt;/ref&gt;2020 സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് (എക്സ് കേഡർ) ഡി.ജി.പി പദവി ലഭിച്ചു.
കെ.എഫ്.സി. സി.എം.ഡി, ക്രൈംബ്രാഞ്ച് എ.ഡി.ജി.പി, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി, കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി. എം.ഡി, പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് എ.ഡി.ജി.പി, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണർ,  കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി, എറണാകുളം ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ഡി.ഐ.ജി, ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി എന്നീ പദവികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankary-promoted-to-rank-of-dgp-1.5019465&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ [[തൊടുപുഴ താലൂക്ക്|തൊടുപുഴ താലൂക്കിൽ]] [[കലയന്താനി]] ആണ് സ്വദേശം. വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നീട് [[ചങ്ങനാശ്ശേരി]]യിൽ ആയിരുന്നു. എക്സൈസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ആയിരുന്ന ജോസഫ് തോമസിന്റേയും പ്രഥമാധ്യാപിക ആയിരുന്ന തങ്കമ്മയുടേയും അഞ്ചു മക്കളിൽ നാലാമനായി 1963 ജൂലൈ 29-ന് ആണ് ജനനം. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ സ്കൂൾ കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സംഗീത സംവിധാനത്തിലായിരുന്നു ആദ്യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേർന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഇൻഡ്യൻ പോലീസ് സർവീസ്==
സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ പാസായതിനു ശേഷം ഐ.പി.എസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1987 ബാച്ച് 
ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ടോമിൻ തച്ചങ്കരി 1991-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ
എ.എസ്.പി.യായ ശേഷം പിന്നീട് ഇടുക്കി, കോഴിക്കോട്, എറണാകുളം, പാലക്കാട്, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവി ആയി സ്ഥാനമേറ്റു. 
2005-ൽ ഡി.ഐ.ജി.
2009-ൽ ഐ.ജി. 
2015-ൽ എ.ഡി.ജി.പി സ്ഥാനങ്ങളിലൂടെ കേരളാ പോലീസിൻ്റെ അമരത്ത് എത്തി.
2020 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ ആയിരുന്ന എൻ.ശങ്കർ റെഡ്ഢി സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ഒഴിവിൽ സംസ്ഥാന എക്സ് കേഡർ ഡി.ജി.പി ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2021 ജനുവരി 12ന് ഐ.പി.എസ് അസോസിയേഷൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായി ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. നിലവിലെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ഡി.ജി.പി ആർ. ശ്രീലേഖ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്നാണിത്.&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=470889&amp;u=thachankary&lt;/ref&gt;
36 വർഷത്തെ ഐ.പി.എസ് കരിയർ പൂർത്തിയാക്കിയ സംസ്ഥാന പോലീസിലെ സീനിയർ ഡി.ജി.പിയായ തച്ചങ്കരി 2023 ജൂലൈ 31ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു.

''' കേരളാ പോലീസ് '''

2023 ജൂലൈ 31ന് 36 വർഷത്തെ പോലീസ് ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിക്കുമ്പോൾ സംസ്ഥാന പോലീസിൽ ഡി.ജി.പി റാങ്കിലെ സീനിയോരിറ്റിയിൽ ഒന്നാമനായിരുന്നു 1987 ബാച്ച് ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി. സംസ്ഥാന ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ലോക്നാഥ് ബെഹ്‌റ,
ജയിൽ ഡി.ജി.പിയായിരുന്ന ഋഷിരാജ് സിംഗ് എന്നിവർ 2021 ജൂൺ 30നും, ജൂലൈ 31നും സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതോടെയാണ് തച്ചങ്കരി ഒന്നാം സ്ഥാനത്തേക്ക് ഉയർന്നത്.
കേന്ദ്ര സർവീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലുള്ള അരുൺ കുമാർ സിൻഹ, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന കെ.സുദേഷ്കുമാർ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയായ വൈ.അനിൽ കാന്ത്, ഫയർഫോഴ്സ് മേധാവി ബി.സന്ധ്യ എന്നിവരാണ് 2023 കാലയളവിൽ തച്ചങ്കരിക്ക് തൊട്ടുപിന്നിലുള്ളവർ. ഇവരിൽ കേന്ദ്ര ഡെപ്യൂട്ടേഷനിലിരുന്ന അരുൺകുമാർ സിൻഹ ഒഴിച്ച് ബാക്കി എല്ലാവരും 2023-ൽ സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചവരാണ്.

==പൊതുമേഖല സ്ഥാപനം==
കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ &amp; മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (സി.എം.ഡി) എന്ന പദവിയിലാണ് ടോമിൻ തച്ചങ്കരി സർവീസിലെ ഏറെക്കാലവും ചെലവഴിച്ചത്.
സിവിൽ സപ്ലൈസ് എംഡിയായാണ് ആദ്യ നിയമനം. പിന്നീട് കേരള ബുക്ക്സ് ആൻഡ് പബ്ലിഷിംഗ് സൊസൈറ്റി, മാർക്കറ്റ്ഫെഡ്, ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്മീഷണറേറ്റ്,
കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി, കേരള ഫൈനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ (കെ.എഫ്.സി) എന്നീ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സേവനം ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html&lt;/ref&gt; 2023 ജൂലൈ 31ന് വിരമിച്ചപ്പോൾ പോലീസ് വകുപ്പിൽ തന്നെയുള്ള സംസ്ഥാന മനുഷ്യവകാശ കമ്മീഷനിൽ ഇൻവിസ്റ്റിഗേഷൻസ് ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/news/kerala/tomin-thachankary-transfered-to-human-rights-commission-1.5696702{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/videos/news/news-in-videos/tomin-j-thachankary-new-posting-in-human-rights-commission-1.5696715{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം==
* ഭാര്യ : പരേതയായ അനിത (2019-ൽ അന്തരിച്ചു)
* രണ്ട് മക്കൾ:
* മേഘ ഗൗതം (ബാംഗ്ലൂർ)
* കാവ്യ ക്രിസ്റ്റഫർ (കാനഡ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }} |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-11 |archive-date=2019-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

''' സഹോദരങ്ങൾ '''

* ടെസ്സ(ന്യൂസിലാൻഡ്)
* ടോജോ(അമേരിക്ക പ്രൊഫസർ)
* ടിസൺ(ദുബായ് ബിസിനസ്)
* ടിജി(ന്യൂസിലാൻഡ്)

==സംഗീതസംവിധാനം==
വചനം എന്ന ആൽബത്തിലെ രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരം എല്ലാം നീക്കണെ എന്ന ഗാനരചനയിലൂടെ  ശ്രദ്ധേയനായി. പിന്നീട് ഒരുപാട് ക്രിസ്റ്റ്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾക്ക്  രചനയും സംഗീതവും നൽകി.
1993-1996 കാലഘട്ടത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടുമിക്ക ക്രിസ്തീയ ഗാനങ്ങളും ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ സംഭാവനകൾ ആണ്. ഈ പാട്ടുകളിൽ ഏറെയും സൂപ്പർ ഹിറ്റ് ആയതും ഇന്ന് ഏറെ ആൾക്കാർ കേൾക്കുന്നതും ആണ്. പി.കെ.ഗോപി എഴുതി ടോമിൻ തച്ചങ്കരി ഈണം പകർന്ന ആ ഗാനങ്ങൾ എല്ലാം ഭക്തി സാന്ദ്രങ്ങൾ ആണ് ഇന്നും.

''' ശ്രദ്ധേയ ഗാനങ്ങൾ '''

* രക്ഷകാ എൻ്റെ പാപഭാരമെല്ലാം നീക്കണെ...
* കാൽവരിക്കുന്നിലെ കാരുണ്യമെ...
* മഹിതമാം വഴിയിലെ...
* ഒരിക്കൽ യേശുനാഥൻ....
* ആത്മാവിൻ വരമരുളിയാലും....
* സങ്കീർത്തനങ്ങൾ നീതിമാനെ വാഴ്ത്തുന്നു...
* എൻ്റെ അടുത്തു നിൽക്കാൻ...
* ആശാദീപം കാണുന്നു ഞാൻ...
* തിരുനാമം സ്തുതിയായ്...
* ക്രിസ്മസ് രാവണഞ്ഞ നേരം...
* ദൈവ സ്നേഹം വർണിച്ചീടാൻ...
* ആരാധിച്ചീടാം കുമ്പിട്ടാരാധിച്ചീടാം...&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/music/features/2022/12/26/pk-gopi-and-vachanam-songs.html&lt;/ref&gt;

''[[കുസൃതിക്കാറ്റ്]]'', ''[[ബോക്സർ (ചലച്ചിത്രം)|ബോക്സർ]]'', ''മാന്ത്രികക്കുതിര'' തുടങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങളുടെയും നിരവധി ക്രിസ്തീയ ഭക്തിഗാനങ്ങളുടെയും സംഗീതസംവിധാനം ഇദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |title=മലയാളസംഗീതം |access-date=2012-09-15 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213725/http://msidb.org/displayProfile.php?category=musician&amp;artist=Tomin%20Thachankari |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*[[1991]]-ൽ ആലപ്പുഴ എ.എസ്.പി. ആയിരിക്കെ [[ആലപ്പുഴ]] സ്വദേശിനി സുജ എന്ന യുവതി മരിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്  അയൽവാസിയായ പ്രകാശൻ എന്നയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത് ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും എന്നാൽ തുടർന്ന് നടന്ന അന്വേഷണത്തിൽ ഇയാൾ നിരപരാധിയാണെന്ന് തെളിയുകയയും ചെയ്തു. ഇതേ തുടർന്ന് ഈ കേസിൽ പ്രകാശൻ നടത്തിയ നിയമപോരാട്ടത്തിൽ തച്ചങ്കരിയെ പ്രോസീക്യൂട്ട് ചെയ്യുവാൻ സുപ്രീംകോടതി അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും നിരന്തരം കേസ് നടത്തി തളർന്ന വാദി കേസ് ഒത്തുതീർപ്പാക്കി പിൻവലിയുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |title=ലോക്കപ്പ് മർദ്ദനം: തച്ചങ്കരിയെ വെറുതേവിട്ടു |access-date=2012-09-15 |archive-date=2011-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111217090100/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=238131 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

*[[2007]] ജൂലൈയിൽ ഡി.ഐ.ജി.യായിരുന്ന ടോമിൻ തച്ചങ്കരി വരവിൽ കവിഞ്ഞ സ്വത്ത് സമ്പാദിച്ചുവെന്ന വിജിലൻസ് കേസിൻറെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയുടെ ഭാര്യ നടത്തുന്ന റിയാൻ സ്റ്റുഡിയോ വിജിലിൻസ് എസ്.പിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പരിശോധന നടത്തി {{Citation needed}}.

*[[2009]] ഡിസംബറിൽ [[തടിയന്റവിട നസീർ|തടിയന്റവിട നസീറിനെ]] ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ അറിയാതെയാണ് ഐ.ജി. ടോമിൻ തച്ചങ്കരിയെ [[ബെംഗളൂരു|ബാംഗ്ലൂരിലേയ്ക്ക്]] അയച്ചതെന്ന [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വിഎസ് അച്യുതാനന്ദന്റെ]] പരാമർശവും വിവാദത്തിനിടയാക്കി.

*[[2010]] ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ [[ഗൾഫ്|ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ]] സന്ദർശനം നടത്തുന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സിപിഎം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയനൊപ്പം]] തച്ചങ്കരിയും ഉണ്ടെന്നു പ്രതിപക്ഷം ആരോപണമുന്നയിച്ചു. തച്ചങ്കരിയുടെ വിദേശ യാത്രയെപ്പറ്റി അന്വേഷിയ്ക്കാൻ [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രി]] വിജിലിജൻസ് എഡിജിപി സിബി മാത്യൂസിന് നിർദ്ദേശം നൽകി {{Citation needed}}.

*2010-ൽ കണ്ണൂർ റെയ്ഞ്ച് ഐ.ജി. സ്ഥാനത്തിരിക്കവെ സർക്കാരിൻ്റെ അനുമതി ഇല്ലാതെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയതിന് സർവ്വീസിൽ നിന്ന് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു&lt;ref&gt;https://www.thenewsminute.com/article/look-controversies-around-tomin-thachankary-man-promoted-keralas-adgp-22465&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[Category:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]]

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*
https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2020/09/04/tomin-j-thachankary-appointed-as-kerala-financial-corporation-chairman.html

*
https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/tomin-j-thachankari-promoted-to-dgp-1.5019201

*
https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407050441/https://nanaonline.in/tag/tomin-j-thachankary/ |date=2022-04-07 }}

*
https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805170632/https://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/tomin-thachankary-daughters-marriage-1.3899657 |date=2019-08-05 }}</text>
      <sha1>iai5d1k2812sb81ed2wyqinp7re265z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഘോരികൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131099</id>
    <revision>
      <id>4646998</id>
      <parentid>3622623</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>പെരുമാൾ മഠം</username>
        <id>220295</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11811" sha1="odqx1fixps9e0nge3gri7l7tmiw6ocu" xml:space="preserve">{{prettyurl|Aghori}}
[[File:Agori.JPG|thumb|right|അഘോരി]]
പുറം ലോകവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത[[ഭാരതം|ഭാരതീയ]] [[സന്ന്യാസി|സന്ന്യാസിമാരാണ്]] '''അഘോരികൾ'''. അഘോരമൂർത്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ കാലഭൈരവൻ,പരാഭൈരവൻ അല്ലൿിൽ പരമശിവൻ ചിലപ്പോൾ അഘോരേശ്വരിയേയും ഭജിച്ചിരുന്ന ഇവർ അസാധാരണങ്ങളായ പല ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചുവരുന്നു&lt;ref name=&quot;manorama-1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.manoramaonline.com/travel/travel-india/2018/02/20/visit-agoris-temple-in-india.html||title=ചുടലഭസ്മം പൂശി, തലയോട്ടി മാലയണിയുന്ന അഘോരി ക്ഷേത്രങ്ങളിലൂടെ യാത്ര|publisher=Manorama|date=2018 February 21}}&lt;/ref&gt;.

==ചരിത്രം==
പ്രാചീനകാല[[ചൈന|ചൈനീസ്]] സഞ്ചാരിയായിയും പണ്ഡിതനുമായിരുന്ന [[ഷ്വാൻ ത്സാങ്|ഹ്യൂയാൻസാങ്ങിന്റെ]] ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള യാത്രാവിവരണങ്ങളിലാണ് അഘോരികളെക്കുറിച്ച് ആദ്യമായി പരാമർശമുണ്ടായിട്ടുള്ളതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. നഗ്നരായ ഈ സന്ന്യാസിമാർ ചിതാഭസ്മം ദേഹത്ത് പൂശിയിരുന്നതായും ഹ്യൂയാൻസാങ്ങ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;manorama-1&quot;/&gt;. 

==ജനസംഖ്യ==
1901-ലെ സെൻസസ് റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച് ഈ സന്ന്യാസിമാരുടെ എണ്ണം&amp;nbsp;5,580&amp;nbsp;ആയിരുന്നു. ഇവരിൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷവും ബീഹാറിലും പശ്ചിമ ബംഗാളിലും ശേഷിച്ചവർ അജ്‌മീർ‍-മേർവാഡായിലും ബീഹാറിലും ആണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്ന ഇവർക്ക് ആബുപർവതം,&amp;nbsp;ഗിർനാർ,&amp;nbsp;ബുദ്ധഗയ,&amp;nbsp;കാശി,&amp;nbsp;ഹിംഗ്ളാജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ സന്ന്യാസിമഠങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;anweshanam-1&quot;&gt;{{cite web|url=http://anweshanam.com/index.php/world/news/Aghori-Giant|title=അഘോരി സന്യാസിമാരുടെ ലോകത്തുള്ള എല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നും ആവിർഭവിച്ചതാണ്|publisher=Anweshanam|date=2013 August 9|access-date=2018-12-25|archive-date=2019-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220041018/http://anweshanam.com/index.php/world/news/Aghori-Giant|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

==ജീവിതരീതി==
അധികം അറിയപ്പെടാത്തതും നിഗൂഢത നിറഞ്ഞതുമാണ്‌ ആഘോര സന്യാസികളുടെ ജീവിതം. ശരീരമാസകലം ചിതാഭസ്മം പൂശി പൂർണനഗ്നരായാണ് ഇവർ നടക്കുന്നത്. മൃതശരീരങ്ങളുമായി വളരെ അടുപ്പം കാണിക്കുന്ന ഇവർ പലതരം ആചാര-അനുഷ്‌ഠാനങ്ങൾക്കും തലയോട്ടികളാണ്‌ ഉപയോഗിക്കുന്നത്‌. ഒറ്റ കുളബ് ഒഴിച്ച് മറ്റെല്ലാ [[മൃഗം|മൃഗങ്ങളുടെയും,]] [[മാംസം]] ഇവർ ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു.. മദ്യം, ഭാംഗ്‌ കഞ്ചാവ്‌ തുടങ്ങിയ ലഹരി വസ്തുക്കളും സോമരസവും ഇവരുടെ ഇഷ്ട പാനീയങ്ങളാണ്.&lt;ref name=&quot;malayalam boldsky-1&quot;&gt;{{cite web|url=https://malayalam.boldsky.com/inspiration/bizarre-truths-about-the-mystic-aghori-sadhus-009786-009786.html|title=അഘോര സന്യാസികളെ കുറിച്ചുള്ള വിചിത്ര സത്യങ്ങൾ|publisher=Malayalam Boldsky|date=2015 August 5}}&lt;/ref&gt;.

==ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ==
ഹിന്ദുമതത്തിലെ നാല് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളായ  വൈഷ്ണവം, ശാക്തേയം, സ്മാർഥം, ശൈവസമ്പ്രദായം എന്നിവയിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ശൈവസമ്പ്രദായം അനുവർത്തിച്ചുപോരുന്നവരാണ് അഘോരികൾ. 
ഇവരെ ശൈവർ എന്നും വിളിക്കുന്നുണ്ട്. ശൈവവിശ്വാസപ്രകാരം സംപൂർണ്ണ പ്രപഞ്ചത്തിലെ സർവ്വവും ശിവമയമാണ്. അഘോരമൂർത്തി എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ ശിവനെയും കാളിദേവിയെയും ഭജിച്ചിരുന്ന ഇവർ അസാധാരണങ്ങളായ പല ആചാരങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതന നഗരങ്ങളിലൊന്നായ 5000ത്തോളം വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള വാരണാസി(ബനാറസ്-കാശി)യാണ് ഇവരുടെ പ്രധാന ആവാസ ഭൂമി. &amp;nbsp;ശിവനെപ്പോലെ ശ്മശാനത്തിലാണ് വാസം. ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുളള ചിന്തകൾ ഇവരെ ബാധിക്കുന്നേയില്ല. തങ്ങൾക്ക് പുറത്തുളളതെല്ലാം മിഥ്യയാണെന്ന് ഇവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ആളുകൾ കടന്ന് വരാൻ മടിക്കുന്ന ശ്മശാന ഭൂമികയിൽ&amp;nbsp;തങ്ങൾക്ക് ഏകാഗ്രതയോടെ ധ്യാനിക്കാൻ&amp;nbsp;കഴിയുന്നതായി ഇവർ അവകാശപ്പെടുന്നു.

ധാരാളം  അമാനുഷിക ശക്തികൾ  ഉള്ളവരാണ്‌ അഘോരികൾ. വളരെ കഠിനമായ സാധനകൾ ഇവർ അനുഷ്ഠിച്ച് പോരുന്നു. സാധനകളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത്‌ പോലെയുള്ള ഇത്തരം അനുഷ്‌ഠാനങ്ങൾ അമാനുഷിക ശക്തികളെ ഉയർത്താൻ സഹായിക്കും എന്നാണ്‌ അവരുടെ വിശ്വാസം. അഘോരി സ്‌ത്രീകൾ കാളിയെപ്പോലെ  ചിതാഭസ്‌മം പൂശി മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചും പെരുമ്പറ കൊട്ടിയും ആഗ്രഹ പൂർത്തീകരണം നടത്തും.  അഘോരികളുടെ മാനസികശക്തി അപാരമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. മന്ത്ര-തന്ത്ര സിദ്ധികൾ കൈവരിച്ച ഒരു സാധകനു ആകാശത്തിൽ നിന്നു സൂര്യകിരണങ്ങളെ ആവാഹിച്ച്‌ അതുകൊണ്ടു അഗ്നികുണ്ഡം ജ്വലിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നും ആകാശത്തിൽ മഞ്ഞുമഴപെയ്യിക്കാനും മൂടൽമഞ്ഞുകൊണ്ടു മറ&amp;nbsp;സൃഷ്ടിക്കുവാനും ഇവർക്കു കഴിവുണ്ടെന്നും കരുതുന്നു. എരിയുന്നതീയിൽക്കൂടി നടക്കുക. ആളിക്കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ കിടക്കുക. ത്രിശൂലത്താൽ ആഞ്ഞുകുത്തിയാലും രക്തം വരാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയ വിദ്യകൾ മിക്കവർക്കും അറിയാം. ഘടികാരം സ്തംഭിപ്പിക്കുക വസ്ത്രം തനിയെ കീറുക. അതു കത്തിക്കുക. ഒരാളുടെ ധമനികൾപൊട്ടിച്ച്‌ രക്തം ഒഴുക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രയോഗങ്ങളൊക്കെ ഏകാഗ്രമാക്കിയ മനസ്സിന്റെ അപാരമായ മന്ത്രസിദ്ധികളുടെ ഫലമാണെന്നും ഇാശക്തിയും,ക്രിയാശക്തിയും യോജിക്കുമ്പോൾ ഇതൊക്കെസാധ്യമാണെന്നും അഘോരികൾ സമർത്ഥിക്കുന്നു. പരകായപ്രവേശം അറിയുന്നവരും അഘോരികളിലുണ്ട്‌. ആത്മാക്കളോടു സംസാരിക്കുവാനും ഇവർക്കു സാധിക്കും. കുണ്ഡലിനീ ശക്തിയെ ഉണർത്തുന്നതിൽ അപാരമായ പ്രാവിണ്യം നേടിയവരാണു അഘോരികൾ.അഷ്ടഭൈരവരുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു അണ് പരമശിവൻ അലൿിൽ പരാഭൈരവൻ.ഈ ഭൈരവൻമാരിലൂടെയും,യോഗിനികളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചാണ് ഇവർ പരമശിവനിൽ എത്തുക.അതോടെ ഭയം പാശബന്ധങ്ങൾ ശരീരം എന്ന ഭൗതികതലങ്ങളോലൂടെ എല്ലാം സഞ്ചരിച്ച് താൻതന്നെയാണ് പരാ എന്ന ബോധത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
* [https://malayalam.samayam.com/astrology/others/who-is-aghori-saints-know-more-about-them/articleshow/62521024.cms അഘോരികൾ]
* [http://www.expressmalayali.com/2985-2ahori/ ആരാണ് അഘോരികൾ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181212052301/http://www.expressmalayali.com/2985-2ahori/ |date=2018-12-12 }} 
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}
{{India-ethno-stub}}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹൈന്ദവം]]</text>
      <sha1>odqx1fixps9e0nge3gri7l7tmiw6ocu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji</title>
    <ns>3</ns>
    <id>137256</id>
    <revision>
      <id>4647007</id>
      <parentid>4644088</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata weekly summary #740 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4647007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="222623" sha1="i5a3eha8029k5syysroq2ouk8hmfn72" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']]
[[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']]
|}
0_0


== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #727 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC)
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles.
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]].
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations.
* Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input.

''' Events ''' 
* Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]]
* Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June.
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]]
**[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!]
** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration.
** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida.
** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98
** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine &amp; Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important.
** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren
** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi
** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&amp;pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why &amp; how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter.
** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&amp;pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL.
** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&amp;pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]]
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]].
** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective.
** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area]  by Clair Kronk.

''' Tool of the week '''
* [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (&lt;nowiki&gt;3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (&lt;nowiki&gt;URL of a team's official page about this player&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (&lt;nowiki&gt;type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (&lt;nowiki&gt;Usenet newsgroup associated with the item&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (&lt;nowiki&gt;significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (&lt;nowiki&gt;writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (&lt;nowiki&gt;person designated to take on royal position after death of subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (&lt;nowiki&gt;time for video thumbnail in seconds&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian &amp; Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a language (system) in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (&lt;nowiki&gt;anatomical location of a tattoo that this person or character have&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia
** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]])
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish.

''' Development '''
* The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities].
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #728 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC)
* Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].
** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate].
** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link).
** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable.  
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
* Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 -  Wikidata &amp; Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V &amp; Kasyap P.
** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history.

''' Tool of the week '''
* [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (&lt;nowiki&gt;discography that this musical release is a part of&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]])
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning &quot;a photographic transparency&quot;, &quot;a playground or gym apparatus&quot;, or &quot;a mass movement of earth or snow&quot;

''' Development '''
* The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] 
* The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145]

* In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype]

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല ==

എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

:@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #729 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin!
* New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan
** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok.
* Papers:
** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme &amp; M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series.
** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile.
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports.
** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. 
* Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]]

''' Tools of the week '''
* [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events.
* [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release:
** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications.
** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages.
** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud.
** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability.
** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14345|perspective]] (&lt;nowiki&gt;point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (&lt;nowiki&gt;identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (&lt;nowiki&gt;The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14359|‎motive]] (&lt;nowiki&gt;verified reasoning behind an action&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (&lt;nowiki&gt;(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (&lt;nowiki&gt;This property is to be distinguished from the other property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by  [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''&lt;small&gt;(P106)&lt;/small&gt;'']], [[d:Q12737077|occupation ''&lt;small&gt;(Q12737077)&lt;/small&gt;'']] with data verified from official national occupation classification systems.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication 
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning &quot;to move from one place to another&quot;, &quot;a sports team member moving to another team&quot;, or &quot;a ticket allowing continuation of a journey&quot;

''' Development '''
* Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML &amp; GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]])
* The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]])
* The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]])
* Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL  ([[phab:T413655]])


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 ==

[[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]]
The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''.

The Programming Team is inviting the following types of session proposals:

* '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic
* '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&amp;A)
* '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics)
* '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged

Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on:
* Potential impact and expected outcomes
* Relevance to the conference theme or focus areas

Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission.

'''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]'''

For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com

&lt;!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --&gt;

(This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #730 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset.
* Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now.
** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026.
** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia &amp; Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration.
** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh.
** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026.
** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes.
* Africa Wiki Women:
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] -  how images are used across the Projects with examples documenting African Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects.
** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership.

''' Tool of the week '''
* [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub])

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson.
* [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (&lt;nowiki&gt;topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets  ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (&lt;nowiki&gt;age requirement documentation URL statement of this website or company&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (&lt;nowiki&gt;(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]]
* WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies.
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning &quot;to give&quot;, &quot;to perform/hold&quot;, or &quot;to diminish in strength&quot;

''' Development '''
* Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing
* WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #731 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]'''  will take place between '''19 - 21 June'''.&lt;br&gt;WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''.
** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May
** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026]
** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore.
** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos
** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata]
** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice]
** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali.
** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods.
** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance.
* Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics:
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer]
** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda.
** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization''
* Presentations:
** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]]
** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next.

''' Tool of the week '''
* [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''&quot;an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies.&quot;''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn.
* [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''
&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (&lt;nowiki&gt;amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing.
** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William &amp; May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. 

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing
* Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area
* Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #732 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to &quot;แม่แบบอนุกรมวิธาน&quot; (taxonomy template).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24.
** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity.
** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link).

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia &amp; Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary]
* Papers:
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files
** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals.
** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor.
*Presentations
**[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026

''' Tool of the week '''
*[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties
* [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap.
* The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (&lt;nowiki&gt;cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (&lt;nowiki&gt;‎algebraic closure of the field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14414|real closure]] (&lt;nowiki&gt;real closure of the formally real field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (&lt;nowiki&gt;specialized type of an eusocial animal&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (&lt;nowiki&gt;Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;French video game content rating (1999–2003)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (&lt;nowiki&gt;URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (&lt;nowiki&gt;form of name or title with no assumption of gender&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (&lt;nowiki&gt;Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14469|election result map]] (&lt;nowiki&gt;map that displays the result of this election&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (&lt;nowiki&gt;portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to reviews: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;''(no English description proposed yet)''&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (&lt;nowiki&gt;page title used in a Grokipedia article URL&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (&lt;nowiki&gt;Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (&lt;nowiki&gt;depicts taxon&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (&lt;nowiki&gt;Still taken from the film&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source])
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after  Mothers death date]]

''' Development '''
* Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement].
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not
* Mobile statement editing:
** We worked on reducing the load for users with limited data
** We are continuing to fix issues uncovered in testing
* Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ==

ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു.

അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ?

വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC)

:താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:37, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::https://en.wikipedia.org/wiki/Janalynn_Castelino ഈലേഖനം വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കും നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനേക്കാൾ നല്ലത്. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക. പകുതി ചെയ്യാതെ ലേഖനം മുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:34, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] വിവർത്തനം അനുവദനീയമാണോ എന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു. അറിയിച്ചതിന് നന്ദി. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം എനിക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാമോ?
:::::::ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ അരിയാന ഗ്രാൻഡെ ലേഖനം മികച്ചതാണ്, നിലവിലുള്ളത് സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ അത് വിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ് എനിക്ക് എളുപ്പമെന്ന് തോന്നുന്നു. അതൊരു നല്ല ആശയമാണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:49, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::നിലവിൽ https://en.wikipedia.org/wiki/Ariana_Grande വളരെ വലിയ ലേഖനമാണ്. 413,896 bytes ഉണ്ട്. ഇതുമുഴുവനും വിവർത്തനം ചെയ്യാമെങ്കിൽ വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. താങ്കൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ഇതിൽ യാന്ത്രിക വിവർത്തനം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിനാൽ ശ്രദ്ധിക്കുക. വാചകങ്ങൾ വിക്കിശാലിയിലാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:53, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::അതെ, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്! വളരെ നീണ്ട ഒരു ലേഖനം. ഉള്ളടക്ക വിവർത്തന ഉപകരണം എവിടെ കണ്ടെത്താമെന്ന് പറയാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 12:58, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::[[വിക്കിപീഡിയ:ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷ]] നോക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:00, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::നന്ദി. പുതിയ വിവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ ശേഷം, ഞാൻ നേരത്തെ ഉണ്ടാക്കിയ നിലവിലുള്ള ഡ്രാഫ്റ്റ് ഇല്ലാതാക്കണോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:03, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::അത് നോക്കാം. ശരിയാക്കാവുന്നതാണ് [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 13:04, 20 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതായിരിക്കാം. നിങ്ങൾ എന്നോട് പറഞ്ഞ വിവർത്തനം വളരെ നല്ല ആശയമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 13:12, 20 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  ശുഭദിനം! അരിയാന ഗ്രാൻഡെയ്ക്ക് വേണ്ടി നിങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ വിവർത്തന ഉപകരണം ഉപയോഗിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ എങ്ങനെയോ അത് എനിക്ക് ഒരു വിവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല, കാരണം ലേഖനം ഇതിനകം നിലവിലുണ്ട്.
::::::::::::::ഗായിക സെലിൻ ഡിയോണിന്റെ പേജിനും ഇത് ബാധകമാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 07:08, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::പുതിയ വിവർത്തനത്തിന് ശ്രമിച്ചാൽ സാധിക്കുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:21, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::സംവാദത്തിൽ പോലും യാന്ത്രികതയാണല്ലോ. മലയാളി അല്ലേ [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]]?. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:23, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]]  പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് നിലവിലുള്ള ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കാം. ഇത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും, പക്ഷേ എന്റെ ഒഴിവുസമയത്ത് ഞാൻ ശ്രമിക്കാം. മറുപടിക്കും സഹായത്തിനും നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:02, 21 മേയ് 2026 (UTC)
:::::::::::::::::അതായത് ലേഖനം നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും പുതിയ വിവർത്തനം തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ആ ടൂളിൽ അതിനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. ശ്രമിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:29, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::::ഞാൻ വീണ്ടും ശ്രമിക്കാം. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:33, 21 മേയ് 2026 (UTC)
::::::::::::::::@[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]]  ഞാൻ അഭിമാനിയായ ഒരു മലയാളിയാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 14:07, 21 മേയ് 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #733 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]],  [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00]  [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data'']
* Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]]

''' Tool of the week '''
* [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Starting May 28, 2026, the &lt;code&gt;Special:EntityData&lt;/code&gt; page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g &lt;code&gt;.php&lt;/code&gt; URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: &lt;code&gt;Q42.json&lt;/code&gt;). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (&lt;nowiki&gt;image of a name-plate or similar identifying plate of the subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (&lt;nowiki&gt;photographer&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source])

* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.]
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)]

''' Development '''
* Mobile statement editing:
** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans
** We are improving how error messages are shown
* Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഈ താരകം 2010 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് താങ്കൾ നൽകുന്ന സംഭാവനകൾക്ക്. [[ഉപയോക്താവ്:Pachu Kannan|Pachu Kannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Pachu Kannan|സംവാദം]]) 20:05, 25 മേയ് 2026 (UTC)
|}

== Wikidata weekly summary #734 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:'''
** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_&quot;*estauxunidense&quot;_with_&quot;d'Estaos_Xuníos&quot;|Project Chat]], replace &quot;''estauxunidense''&quot; in Asturian descriptions with &quot;''d'Estaos Xuníos''&quot;. Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674345 here].
** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm.
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike.
** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans.
** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details.
** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST.
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr
** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos.
** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar.
* Papers:
** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026).
** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026).
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs
** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that.
** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&amp;t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo
* Presentations:
** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video])
** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026).

''' Tool of the week '''
* [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' (&quot;Maxx&quot;, about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created.
* Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs &amp; Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize]
**
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka &lt;small&gt;''(Q854)''&lt;/small&gt;]]. 
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it?
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]]

''' Development '''
* Mobile editing of statements:
** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]])
** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]])
** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]])
** We addressed issues found in testing
* Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item
* GraphQL:
** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]])
** We are improving the documentation.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

what the hell are you doing.. [[ഉപയോക്താവ്:Manjushpiyush|Manjushpiyush]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manjushpiyush|സംവാദം]]) 19:12, 3 ജൂൺ 2026 (UTC)

== Wikidata weekly summary #735 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links.
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English)
** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians.
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration.
** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via  [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad].
* Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations.
** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &amp;lt;P812: academic major&amp;gt; Property] by rtnf.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan.
* Papers:
** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics.
** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725  Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026)
** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026).
** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026)
* Videos:
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events.
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk.

''' Tool of the week '''
* [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
*  The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles]
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:: 
**[[:d:Property:P14511|trailer of]] (&lt;nowiki&gt;works that this trailer video represents&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld &amp; Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (&lt;nowiki&gt;ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (&lt;nowiki&gt;the operational status of something like ship or building&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]])
** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]])
* Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero  &lt;small&gt;''(Q139959656)''&lt;/small&gt;]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] -  for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. 
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]]
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to &quot;fan&quot; in English

''' Development '''
* The team was involved in workshops last week so there are no updates.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. 
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...&lt;small&gt;(click UTC for your local timezone)&lt;/small&gt;
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC]
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] 
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC]
** Click here -&gt; [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] &lt;- for access links to the event.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
**[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] 
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata.
** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN.
* Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland.
** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons.

''' Tool of the week '''
* [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&amp;id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors.
* [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (&lt;nowiki&gt;in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14519|body modification]] (&lt;nowiki&gt;deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;

&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (&lt;nowiki&gt;Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;Taxon footprint&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (&lt;nowiki&gt;Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (&lt;nowiki&gt;link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (&lt;nowiki&gt;dual notion in category theory&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (&lt;nowiki&gt;Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (&lt;nowiki&gt;Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.&lt;/nowiki&gt;)

* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* WikiProject Highlights:
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&amp;user=&amp;page=&amp;excludetempacct=1&amp;wpdate=&amp;tagfilter=&amp;wpfilters%5B%5D=thanks&amp;wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha &lt;--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar

''' Development '''
* Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details])
* GraphQL:
** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]])
** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]])
* MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]])
* Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects.
** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist.
* Mobile editing of statements:
** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]])
** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]])
** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC)
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles 

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions.
** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan.
** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]]  - don't forget to submit your Wikidata-sessions.
** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]]

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers.
** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium.
* Papers:
** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml  How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by  F. Bailo, E. Booth, and J. Williams
** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026).
** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026)
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands]
** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0  EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)]
** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata]
** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR.

''' Tool of the week '''
* [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used]
* As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement])
* A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14539|perfumer]] (&lt;nowiki&gt;person who created a perfume&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;dual of the concept in category theory&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})&lt;/nowiki&gt;)
* External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft

''' Development '''
* We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]])
* We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]).
* We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]).
* We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]).
* We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]).
* We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]).
* We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]).


[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:32, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #738 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) 
* New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan.
** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata]
** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community]
* Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026)
* Videos:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program.
** [[commons:File:Jason Evans, &quot;Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey&quot;.webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]]

''' Tool of the week '''
* [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&amp;A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]).
* [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits).

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (&lt;nowiki&gt;less specific academic discipline&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (&lt;nowiki&gt;Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (&lt;nowiki&gt;issuer of a ranking&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (&lt;nowiki&gt;group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]])
* Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. 
** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]]
* WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches.

''' Development '''
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs.
** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster.
* Mobile editing of statements:
** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item.
** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end.
* REST API:
** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]])
** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]])
* GraphQL:
** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]])
** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:51, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30720282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #739 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Closed request for adminship:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful'''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects.
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID &lt;small&gt;(P648)&lt;/small&gt;]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement.
* Closed request for permissions/Bot: 
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved'''
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved'''

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' 
** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase.
** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC.
** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT)

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia*
* Papers:
** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026).
** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026).
* Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides.

''' Tool of the week '''
* [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain.
* [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July.
* The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details''

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
*  Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14574|photographer]] (&lt;nowiki&gt;person who took this photograph&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (&lt;nowiki&gt;video game ratings of the Saudi Arabian rating system&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14603|visual style]] (&lt;nowiki&gt;the visual style used in a video game (or other creative work)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14610|garden]] (&lt;nowiki&gt;garden of this subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise objects of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14614|morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise morphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14615|terminal object]] (&lt;nowiki&gt;the precise terminal object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14616|initial object]] (&lt;nowiki&gt;the precise initial object of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise products of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (&lt;nowiki&gt;the precise coproducts of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise epimorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise regular monomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise isomorphisms of the category (category theory)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (&lt;nowiki&gt;the left adjoint of the functor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14625|enriched over]] (&lt;nowiki&gt;the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (&lt;nowiki&gt;the “tensor product” bifunctor of the monoidal category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (&lt;nowiki&gt;the precise 2-morphisms of the 2-category&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;image of a footprint of this taxon&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company  ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (&lt;nowiki&gt;maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (&lt;nowiki&gt;URL to the official about page&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Development '''
* The development team are at an offsite retreat this week.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:05, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #740 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

'''Discussions'''
* Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - &lt;small&gt;RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)&lt;/small&gt;
* New requests for permissions/Bot:
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every  statement is sourced. 
** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] -  '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers.
* Call for Participation in Improving Constraints
** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]].

'''Events''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online.
** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details.
* Previous events:
** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript  is available to read:&lt;br&gt;[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]]

'''Press, articles, blog posts, videos'''
* Blogs
** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]]
** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]]
** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]]
** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]]
** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford
* Papers
** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026)
* Videos
** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents &quot;Using OpenRefine&quot; during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra).
** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&amp;pp=iggCQAE%3D&amp;ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents  how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive &quot;slippy&quot; local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them
** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan.  
** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI  GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents &quot;citizen science workflows&quot; (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections.

'''Tool of the week'''
*[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata

'''Other Noteworthy Stuff'''
* A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500.
* There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items.

'''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review'''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]:
** General datatypes: none
** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review:
** General datatypes: 
***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (&lt;nowiki&gt;Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (&lt;nowiki&gt;identifier for a script in OpenType&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (&lt;nowiki&gt;this fictional or mythical entity transforms from that form&lt;/nowiki&gt;)
***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (&lt;nowiki&gt;code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts&lt;/nowiki&gt;)
** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

'''Did you know?'''
* Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia 
* Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments.
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise.
** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]]
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices.
**[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]]

'''Development'''
* Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]])
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]])
* GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]])
* REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

'''Weekly Tasks'''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''·   [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:01, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30773585 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>i5a3eha8029k5syysroq2ouk8hmfn72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144991</id>
    <revision>
      <id>4647103</id>
      <parentid>4620662</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8336" sha1="ffzp91dyptc4r9vn9nc7p5r34xufsde" xml:space="preserve">
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 15
| name                   = മട്ടന്നൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957-1965, 2011-
| reserved               =
| electorate             = 201,719 (2026)
|first member  =[[എൻ.ഇ. ബലറാം]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[വി. കെ. സനോജ്]]
| party                  = [[സി.പി.എം.]]
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]], [[കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കീഴല്ലൂർ]], [[കൂടാളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടാളി]], [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ]], [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം]],[[കോളയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോളയാട്]], എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[തില്ലങ്കേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തില്ലങ്കേരി]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും, [[മട്ടന്നൂർ നഗരസഭ|മട്ടന്നൂർ നഗരസഭയും]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.എം.]] പ്രതിനിധി ആയ വി. കെ. സനോജാണ് മട്ടന്നൂർ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 
&lt;mapframe text=&quot;മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13111963,Q6430512,Q13114032,Q6427848,Q13113964,Q16137456,Q13113792,Q7123808,Q16135647&quot;}&lt;/mapframe&gt; 
1957ൽ ഈ മണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നു&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ 1965ലെ പുനക്രമീകരണത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായ ഈ മണ്ഡലം
2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം തിരികെ നിലവിൽ വന്നത്&lt;ref name=&quot;vol1&quot;/&gt;.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2021||[[കെ.കെ. ശൈലജ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[ഇല്ലിക്കൽ അഗസ്തി]]||[[ആർ.എസ്.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|2016||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[കെ.പി. പ്രശാന്ത്]]||[[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|2011||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[ജോസഫ് ചവറ]]||[[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|1960||[[എൻ.ഇ. ബാലറാം]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[അച്ചുതൻ]]||[[പി.എസ്.പി.]]|| ||
|-
|1957||[[എൻ.ഇ. ബാലറാം]]||[[സി.പി.ഐ.]] ||[[കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]] ||[[കോൺഗ്രസ്സ്(ഐ)]] || ||
|-
|}

==തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ
|-
|2021 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/mattannur-assembly-elections-kl-15/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-08 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507175250/https://www.oneindia.com/mattannur-assembly-elections-kl-15/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||189308||148677||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||96129||[[ഇല്ലിക്കൽ അഗസ്തി]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||35166
|-
|2016 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/131.pdf&lt;/ref&gt;||177911||155134||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||84030||[[കെ.പി. പ്രശാന്ത്]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||40649
|-
|2011 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/131.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||160711||132947||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||75177||[[ജോസഫ് ചാവറ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||44665
|-
|1960 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||71354||62874||[[എൻ.ഇ. ബലറാം]], [[സി.പി.ഐ.]]||31119||[[അച്ചുതൻ]], [[പി.എസ്.പി.]]||31034
|-
|1957 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||70385||46092||[[എൻ.ഇ. ബലറാം]], [[സി.പി.ഐ.]]||23540||[[കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]], [[കോൺഗ്രസ്സ്(ഐ)]]||13089
|}

== ഇതും കാണുക ==
* [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>ffzp91dyptc4r9vn9nc7p5r34xufsde</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647106</id>
      <parentid>4647103</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ */</comment>
      <origin>4647106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8593" sha1="r566h15qwqvz12cofpwvlnqfa5sq7ro" xml:space="preserve">
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 15
| name                   = മട്ടന്നൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957-1965, 2011-
| reserved               =
| electorate             = 201,719 (2026)
|first member  =[[എൻ.ഇ. ബലറാം]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[വി. കെ. സനോജ്]]
| party                  = [[സി.പി.എം.]]
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]], [[കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കീഴല്ലൂർ]], [[കൂടാളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടാളി]], [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ]], [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം]],[[കോളയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോളയാട്]], എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[തില്ലങ്കേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തില്ലങ്കേരി]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും, [[മട്ടന്നൂർ നഗരസഭ|മട്ടന്നൂർ നഗരസഭയും]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.എം.]] പ്രതിനിധി ആയ വി. കെ. സനോജാണ് മട്ടന്നൂർ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 
&lt;mapframe text=&quot;മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13111963,Q6430512,Q13114032,Q6427848,Q13113964,Q16137456,Q13113792,Q7123808,Q16135647&quot;}&lt;/mapframe&gt; 
1957ൽ ഈ മണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നു&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ 1965ലെ പുനക്രമീകരണത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായ ഈ മണ്ഡലം
2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം തിരികെ നിലവിൽ വന്നത്&lt;ref name=&quot;vol1&quot;/&gt;.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026||വി.കെ. സനോജ്||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||ചന്ദ്രൻ തില്ലങ്കേരി||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| || 
|-
|2021||[[കെ.കെ. ശൈലജ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[ഇല്ലിക്കൽ അഗസ്തി]]||[[ആർ.എസ്.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|2016||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[കെ.പി. പ്രശാന്ത്]]||[[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|2011||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[ജോസഫ് ചവറ]]||[[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|1960||[[എൻ.ഇ. ബാലറാം]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[അച്ചുതൻ]]||[[പി.എസ്.പി.]]|| ||
|-
|1957||[[എൻ.ഇ. ബാലറാം]]||[[സി.പി.ഐ.]] ||[[കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]] ||[[കോൺഗ്രസ്സ്(ഐ)]] || ||
|-
|}

==തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ
|-
|2021 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/mattannur-assembly-elections-kl-15/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-08 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507175250/https://www.oneindia.com/mattannur-assembly-elections-kl-15/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||189308||148677||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||96129||[[ഇല്ലിക്കൽ അഗസ്തി]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||35166
|-
|2016 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/131.pdf&lt;/ref&gt;||177911||155134||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||84030||[[കെ.പി. പ്രശാന്ത്]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||40649
|-
|2011 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/131.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||160711||132947||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||75177||[[ജോസഫ് ചാവറ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||44665
|-
|1960 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||71354||62874||[[എൻ.ഇ. ബലറാം]], [[സി.പി.ഐ.]]||31119||[[അച്ചുതൻ]], [[പി.എസ്.പി.]]||31034
|-
|1957 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||70385||46092||[[എൻ.ഇ. ബലറാം]], [[സി.പി.ഐ.]]||23540||[[കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]], [[കോൺഗ്രസ്സ്(ഐ)]]||13089
|}

== ഇതും കാണുക ==
* [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>r566h15qwqvz12cofpwvlnqfa5sq7ro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647107</id>
      <parentid>4647106</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ */ ഉള്ളടക്കം ചേർത്തു</comment>
      <origin>4647107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9076" sha1="r3r1mwzxdd9dcehc870m836wz3jr652" xml:space="preserve">
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 15
| name                   = മട്ടന്നൂർ
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 1957-1965, 2011-
| reserved               =
| electorate             = 201,719 (2026)
|first member  =[[എൻ.ഇ. ബലറാം]] [[സി.പി.ഐ]]
| current mla            = [[വി. കെ. സനോജ്]]
| party                  = [[സി.പി.എം.]]
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2026
| district               = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]]
| self governed segments = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] [[ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാരിപ്പറമ്പ്]], [[കീഴല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കീഴല്ലൂർ]], [[കൂടാളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കൂടാളി]], [[മാലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാലൂർ]], [[മാങ്ങാട്ടിടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാങ്ങാട്ടിടം]],[[കോളയാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോളയാട്]], എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും [[ഇരിട്ടി താലൂക്ക്|ഇരിട്ടി താലൂക്കിലെ]] [[പടിയൂർ-കല്യാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിയൂർ-കല്യാട്]], [[തില്ലങ്കേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തില്ലങ്കേരി]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും, [[മട്ടന്നൂർ നഗരസഭ|മട്ടന്നൂർ നഗരസഭയും]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.എം.]] പ്രതിനിധി ആയ വി. കെ. സനോജാണ് മട്ടന്നൂർ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 
&lt;mapframe text=&quot;മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q13111963,Q6430512,Q13114032,Q6427848,Q13113964,Q16137456,Q13113792,Q7123808,Q16135647&quot;}&lt;/mapframe&gt; 
1957ൽ ഈ മണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നു&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ 1965ലെ പുനക്രമീകരണത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമായ ഈ മണ്ഡലം
2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം തിരികെ നിലവിൽ വന്നത്&lt;ref name=&quot;vol1&quot;/&gt;.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-07-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|2026||വി.കെ. സനോജ്||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||ചന്ദ്രൻ തില്ലങ്കേരി||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| || 
|-
|2021||[[കെ.കെ. ശൈലജ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[ഇല്ലിക്കൽ അഗസ്തി]]||[[ആർ.എസ്.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|2016||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[കെ.പി. പ്രശാന്ത്]]||[[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|2011||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]]||[[സി.പി.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||[[ജോസഫ് ചവറ]]||[[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്]]|| ||
|-
|1960||[[എൻ.ഇ. ബാലറാം]]||[[സി.പി.ഐ.]]||[[അച്ചുതൻ]]||[[പി.എസ്.പി.]]|| ||
|-
|1957||[[എൻ.ഇ. ബാലറാം]]||[[സി.പി.ഐ.]] ||[[കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]] ||[[കോൺഗ്രസ്സ്(ഐ)]] || ||
|-
|}

==തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം  !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ
|-
|2026&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/mattannur/ |title=മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം 2026}}&lt;/ref&gt;||201719||169087||വി.കെ. സനോജ്, [[സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||81456||ചന്ദ്രൻ തില്ലങ്കേരി, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||67288
|-
|2021 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/mattannur-assembly-elections-kl-15/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-08 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507175250/https://www.oneindia.com/mattannur-assembly-elections-kl-15/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||189308||148677||[[കെ.കെ. ശൈലജ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||96129||[[ഇല്ലിക്കൽ അഗസ്തി]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||35166
|-
|2016 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/131.pdf&lt;/ref&gt;||177911||155134||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||84030||[[കെ.പി. പ്രശാന്ത്]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||40649
|-
|2011 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/131.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;||160711||132947||[[ഇ.പി. ജയരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||75177||[[ജോസഫ് ചാവറ]], [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||44665
|-
|1960 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||71354||62874||[[എൻ.ഇ. ബലറാം]], [[സി.പി.ഐ.]]||31119||[[അച്ചുതൻ]], [[പി.എസ്.പി.]]||31034
|-
|1957 &lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf&lt;/ref&gt;||70385||46092||[[എൻ.ഇ. ബലറാം]], [[സി.പി.ഐ.]]||23540||[[കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]], [[കോൺഗ്രസ്സ്(ഐ)]]||13089
|}

== ഇതും കാണുക ==
* [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>r3r1mwzxdd9dcehc870m836wz3jr652</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.പി. മോഹനൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149577</id>
    <revision>
      <id>4647089</id>
      <parentid>4628256</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ */</comment>
      <origin>4647089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6725" sha1="np0khouqoe3hfzabo5eevy1nbzi5jev" xml:space="preserve">{{prettyurl|K. P. Mohanan}} 

{{PU|K. P. Mohanan}}
{{Infobox Indian politician
|name         = കെ.പി. മോഹനൻ  
|image        = 
|caption      = 
|birth_date   =  
|birth_place  = 
|residence    = 
|nationality  = {{Flag icon|India}} [[ഇന്ത്യൻ]] 
|death_date   =
|death_place  =
|office       =  കേരളത്തിലെ കൃഷി,മൃഗസംരക്ഷണം, അച്ചടി &amp; സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രി
|term_start   = 18 മെയ് 2011
| term_end = 20 മേയ് 2016
|predecessor  = [[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]
|successor    = [[വി.എസ്. സുനിൽ കുമാർ]] (കൃഷി) [[കെ. രാജു]] (മൃഗസംരക്ഷണം)
|office1       =  കേരള നിയമസഭാംഗം
|constituency1 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
|term_start1   = 2011
| term_end1 = 2016
|predecessor1  = [[പി. ജയരാജൻ]]
|successor1    = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
|constituency2 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
|term_start2    = 2021
| term_end2= 2026
|predecessor2  = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
|successor2    =
|constituency3 = 
|term_start3   = 
| term_end3 =
|predecessor3  =
|successor3    =
|party        =
| religion = 
| mother= 
| father= 
|spouse       = 
|children     = 
|website      = 
|footnotes    = 
|date         = 
|year         =
|source       = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/122%20V%20S%20Sunil%20Kumar.pdf നിയമസഭ
}}


{{For|ഇതേപേരിലുള്ള സാഹിത്യകാരനെക്കുറിച്ചറിയാൻ|കെ.പി. മോഹനൻ (സാഹിത്യകാരൻ‌)|}}
കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവാണ് '''കെ.പി. മോഹനൻ'''. LJD([[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാ ദൾ]]) പാർട്ടിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹം 2011-ലേയും 2021-ലേയും കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡത്തിൽ]] നിന്ന് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനു മുൻപ് മൂന്നു തവണ നിയമസഭയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.        2011മുതൽ 2016 വരെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ കൃഷി വകുപ്പ് മന്ത്രി ആയിരുന്നു...!

==ജീവിതരേഖ==
മുൻമന്ത്രി പരേതനായ [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്|പി.ആർ. കുറുപ്പിന്റെയും]], പരേതയായ കെ.പി. ലീലാവതി അമ്മയുടെയും മകനായി 1950 മാർച്ച് 3-നു് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] പുത്തൂരിൽ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/mohanankp.pdf&lt;/ref&gt;. ഭാര്യ ഹേമജ മോഹനൻ. ഒരു മകനും രണ്ടു പെണ്മക്കളുമുണ്ട്. 

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/014.pdf&lt;/ref&gt; || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || പൊട്ടക്കണ്ടി അബ്ദുള്ള || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]]
|-
| 2016 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ||  [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2011 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[സൈയ്ത് അലവി പുതിയവളപ്പിൽ]] || [[ഐ.എൻ.എൽ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 
|-
|}

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:മോഹനൻ}}

[[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 3-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>np0khouqoe3hfzabo5eevy1nbzi5jev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647091</id>
      <parentid>4647089</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6860" sha1="mux2p8wun28zf10tit4gr7oi76ytz31" xml:space="preserve">{{prettyurl|K. P. Mohanan}} 

{{PU|K. P. Mohanan}}
{{Infobox Indian politician
|name         = കെ.പി. മോഹനൻ  
|image        = 
|caption      = 
|birth_date   =  
|birth_place  = 
|residence    = 
|nationality  = {{Flag icon|India}} [[ഇന്ത്യൻ]] 
|death_date   =
|death_place  =
|office       =  കേരളത്തിലെ കൃഷി,മൃഗസംരക്ഷണം, അച്ചടി &amp; സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രി
|term_start   = 18 മെയ് 2011
| term_end = 20 മേയ് 2016
|predecessor  = [[മുല്ലക്കര രത്നാകരൻ]]
|successor    = [[വി.എസ്. സുനിൽ കുമാർ]] (കൃഷി) [[കെ. രാജു]] (മൃഗസംരക്ഷണം)
|office1       =  കേരള നിയമസഭാംഗം
|constituency1 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
|term_start1   = 2011
| term_end1 = 2016
|predecessor1  = [[പി. ജയരാജൻ]]
|successor1    = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
|constituency2 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
|term_start2    = 2021
| term_end2= 2026
|predecessor2  = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
|successor2    =
|constituency3 = 
|term_start3   = 
| term_end3 =
|predecessor3  =
|successor3    =
|party        =
| religion = 
| mother= 
| father= 
|spouse       = 
|children     = 
|website      = 
|footnotes    = 
|date         = 
|year         =
|source       = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/122%20V%20S%20Sunil%20Kumar.pdf നിയമസഭ
}}


{{For|ഇതേപേരിലുള്ള സാഹിത്യകാരനെക്കുറിച്ചറിയാൻ|കെ.പി. മോഹനൻ (സാഹിത്യകാരൻ‌)|}}
കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവാണ് '''കെ.പി. മോഹനൻ'''. നിലവിൽ [[എൽ.ഡി.എഫ്]] സഖ്യകക്ഷിയായ [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]] (എൽ.ജെ.ഡി) പാർട്ടിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹം 2011-ലേയും 2021-ലേയും കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡത്തിൽ]] നിന്ന് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനു മുൻപ് മൂന്നു തവണ നിയമസഭയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.        2011മുതൽ 2016 വരെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ കൃഷി വകുപ്പ് മന്ത്രി ആയിരുന്നു.

==ജീവിതരേഖ==
മുൻമന്ത്രി പരേതനായ [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്|പി.ആർ. കുറുപ്പിന്റെയും]], പരേതയായ കെ.പി. ലീലാവതി അമ്മയുടെയും മകനായി 1950 മാർച്ച് 3-നു് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] പുത്തൂരിൽ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;http://www.niyamasabha.org/codes/members/mohanankp.pdf&lt;/ref&gt;. ഭാര്യ ഹേമജ മോഹനൻ. ഒരു മകനും രണ്ടു പെണ്മക്കളുമുണ്ട്. 

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2021&lt;ref&gt;http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/014.pdf&lt;/ref&gt; || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[ലോക് താന്ത്രിക് ജനതാദൾ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || പൊട്ടക്കണ്ടി അബ്ദുള്ള || [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]]
|-
| 2016 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] || [[കെ.കെ. ശൈലജ]] ||  [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 2011 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ]] || [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് ജനത (ഡെമോക്രാറ്റിക്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[സൈയ്ത് അലവി പുതിയവളപ്പിൽ]] || [[ഐ.എൻ.എൽ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 
|-
|}

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:മോഹനൻ}}

[[വർഗ്ഗം:1950-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 3-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കൃഷിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>mux2p8wun28zf10tit4gr7oi76ytz31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഏപ്രിൽ 6 യുവജനപ്രസ്ഥാനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156378</id>
    <revision>
      <id>4647005</id>
      <parentid>4577588</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10541" sha1="1px4sfnyadel1234x7mvwg3siwio762" xml:space="preserve">{{prettyurl|April 6 Youth Movement}} 
{{Infobox Non-profit
| Non-profit_name   = April 6 Youth Movement &lt;br /&gt;ഏപ്രിൽ 6 യുവജനപ്രസ്ഥാനം &lt;br /&gt; حركة شباب 6 أبريل
| area_served       = ഈജിപ്ത് {{EGY}}
| Non-profit_logo   = [[File:April 6 Youth Movement.jpg|270px]]
| vector_logo       =
| Non-profit_type   = [[സമ്മർദ്ധ ശക്തി]]&lt;br&gt; [[രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനം]] 
| native_name       = Harket Sabab 6 April &lt;br /&gt; حركة شباب 6 أبريل
| method            =
| revenue           =
| num_volunteers    =
| owner             =
| Non-profit_slogan = 
| founder           = [[അസ്മ മഹ്ഫൂസ്]], [[w:Ahmed Maher (youth leader)|അഹ്മദ് മെഹർ]], [w:Israa Abdel Fattah|ഇസ്രാ അബ്ദുൽ ഫതഹ്]]
| key_people        = [[Mohammed Adel Amr Ali]] (leading member and blogger)
| founded_date      = 2008
| focus             = [[ജനാധിപത്യം]] &lt;br /&gt; [[സാമൂഹ്യനീതി]] &lt;br /&gt; [[സ്വതന്ത്ര തെരഞ്ഞെടുപ്പ്]] &lt;br /&gt; [[ആഭ്യന്തര പ്രതിഷേധം]]
| homepage          = [http://www.6april.org/ 6april.org]
| tax_exempt        =
| dissolved         =
| footnotes         =
}}

2008 ഏപ്രിൽ 6 ന് സമരാഹ്വാനം പ്രഖ്യാപിച്ച [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലെ]] അൽ മഹല്ലുൽ കുബ്റ എന്ന വ്യാവസായിക നഗരത്തിലെ തൊഴിലാളികൾക്ക് പിന്തുണ നൽകുവാനായി രൂപീകരിച്ച [[ഫേസ്‌ബുക്ക്]] ഉപഭോക്തൃ കൂട്ടായ്മയാണ് '''ഏപ്രിൽ 6 യുവജനപ്രസ്ഥാനം''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: The April 6 Youth Movement, [[അറബി]]: حركة شباب 6 أبريل).ഫേസ് ബുക്കിനെ കൂടാതെ ട്വിറ്റർ, ബ്ലോഗ് പോലുള്ള അനേകം ഓൺലൈൻ കൂട്ടായ്മകളും ഇതിൽ പങ്ക് വഹിച്ചു.&lt;ref name=wired&gt;{{Cite journal|url=http://www.wired.com/techbiz/startups/magazine/16-11/ff_facebookegypt |title= Cairo Activists Use Facebook to Rattle Regime |date=October 20, 2008 |first=David |last=Wolman |journal=[[Wired (magazine)|Wired]] |publisher=[[Condé Nast Publications]] |accessdate=February 15, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nat&gt;{{cite news|title=Parliament is burning, and the watching crowd is laughing |first=Hamida |last=Ghafour |date=August 25, 2008 |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |publisher=[[Martin Newland]]|url=http://www.thenational.ae/article/20080825/OPINION/235828560/1080&amp;template=opinion |accessdate=February 15, 2008}}&lt;/ref&gt;

പ്രക്ഷോഭനേതാക്കൾ അണികളോട് കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിക്കുവാനും ജോലിയിൽ നിന്ന് വിട്ട് നിൽക്കുവാനും ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ബ്ലോഗർമാരും തദ്ദേശിയ പത്രപ്രവർത്തകരും സമരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ പുറത്തുവിടാനും പോലീസ് നടപടികളെക്കുറിച്ചുള്ള സൂചനകൾ അണികളിലെത്തിക്കുവാനും വേണ്ട നിയമസഹായം നൽകുവാനുമുള്ള ഉപാധിയായി ഫേസ്‌ബുക്ക്, ട്വിറ്റർ തുടങ്ങിയ നവ ഓൺലൈൻ മാർഗ്ഗങ്ങളെ അവലംബമാക്കി.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.arabmediasociety.com/?article=692|work=Arab Media &amp; Society|title=Core to Commonplace: The evolution of Egypt's blogosphere|publisher=American University of Cairo |first=Courtney |last=Radsch |date=Fall 2008 |accessdate=February 15, 2008}}&lt;/ref&gt;

''ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്'' ഇവരെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് മികച്ച സംവേദനശക്തിയുള്ള ഫേസ്‌ബുക്ക് ഈജിപ്ഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയകൂട്ടായ്മ എന്നാണ്. &lt;ref name=nyt&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/01/25/magazine/25bloggers-t.html |title=Revolution, Facebook-Style |first=Samantha M |last=Shapiro |work=The New York Times |publisher=[[The New York Times Company]] |date=January 22, 2009 |accessdate=February 15, 2008}}&lt;/ref&gt; 2009  ജനുവരിയിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഏകദേശം 70,000-ത്തോളം പേർ മുഖ്യമായും ചെറുപ്പക്കാരും വിദ്യാസമ്പന്നരും ഈ കൂട്ടയ്മയിൽ അംഗങ്ങളായുണ്ട്. 
==സ്ഥാപകർ==
* [[w:Ahmed Maher (youth leader)|അഹ്മദ് മെഹർ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.aawsat.com/english/news.asp?section=3&amp;id=24109 |title=Asharq Al-Awsat |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301173951/http://www.aawsat.com/english/news.asp?section=3&amp;id=24109 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; was a prominent participant in the anti-[[Mubarak]] demonstrations in [[Egypt]] in 2011.&lt;ref&gt;Esam Al-Amin, [http://www.counterpunch.com/amin02042011.html From Counter-Attack to Departure Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207004350/http://www.counterpunch.com/amin02042011.html |date=2011-02-07 }}, Counterpunch, 4 February 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David Wolman, [http://www.wired.com/dangerroom/2011/02/leading-egyptian-facebook-activist-arrested-friends-say/ Did Egypt Detain a Top Facebook Activist?] , Wired, 2 February 2011&lt;/ref&gt;. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://egyptelections.carnegieendowment.org/2010/09/22/the-april-6-youth-movement |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307145305/http://egyptelections.carnegieendowment.org/2010/09/22/the-april-6-youth-movement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* [[അസ്മ മഹ്ഫൂസ്]] posted a video blog that went [[Viral video|viral]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://boingboing.net/2011/02/02/egypt-the-viral-vlog.html |title=Egypt: The viral vlog of Asmaa Mahfouz |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904081544/http://boingboing.net/2011/02/02/egypt-the-viral-vlog.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; She urged the Egyptian people to join her in a protest on January 25, in [[Tahrir Square]] to bring down Mubarak’s regime&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2011/02/02/world/middleeast/02iht-letter02.html?_r=1 The New York Times]&lt;/ref&gt; and urged people not to be afraid.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thecanadiancharger.com/page.php?id=5&amp;a=774 |title=The Canadian Charger |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501105119/http://www.thecanadiancharger.com/page.php?id=5&amp;a=774 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* [[w:Israa Abdel Fattah|ഇസ്രാ അബ്ദുൽ ഫതഹ്]], also called ''Facebook Girl'';&lt;ref name=cohen&gt;Noam Cohen: [http://www.nytimes.com/2008/07/21/technology/21iht-link21.1.14629408.html In Egypt, Wikipedia is more than hobby]. ''[[The New York Times]]'', July 21, 2008. Retrieved January 31, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=stack&gt;Liam Stack, [[Neil MacFarquhar]] (Amr Emam contributed reporting): [http://www.nytimes.com/2011/03/10/world/middleeast/10cairo.html?hp Egyptians Get View of Extent of Spying]. ''The New York Times'', March 9, 2011, p. A10 NY ed. Retrieved March 10, 2011.&lt;/ref&gt; drew the attention of the foreign media&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://earabgirls.com/egyptian-internet-activist-and-blogger-israa-abdel-fattah/ |title=Egyptian Internet Activist and Blogger Israa Abdel Fattah |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811204838/http://earabgirls.com/egyptian-internet-activist-and-blogger-israa-abdel-fattah/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; to the [[2011 Egyptian revolution]].

* [[w:Waleed Rashed|വലീദ് റഷീദ്]] (Arabic وليد راشد born November 15, 1983 in El Sharkia, Egypt) , is one of the co-founders of the April 6 Youth Movement and a prominent participant in the anti-Mubarak demonstrations in Egypt in 2011.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.internationalspeakers.com/speaker/16237/waleed_rashed |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-08-07 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928162321/http://www.internationalspeakers.com/speaker/16237/waleed_rashed |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; He speaks globally on behalf of the April 6 Movement.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==Further reading==
* {{cite news | first = David D. | last = Kirkpatrick | coauthors = David E. Sanger | title = A Tunisian-Egyptian link that shook Arab history | date = February 13, 2011 | url = http://www.nytimes.com/2011/02/14/world/middleeast/14egypt-tunisia-protests.html | work = The New York Times | accessdate = 2011-02-27}}
* {{cite news | first = David | last = Wolman | title = The techie dissidents who showed Egyptians how to organize online | date = February 13, 2011 | url = http://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/02/the-techie-dissidents-who-showed-egyptians-how-to-organize-online/70734/ | work = The Atlantic | accessdate = 2011-02-27}}

==പുറങ്കണ്ണികൾ==
* [http://6april.org/ 6 April Youth Movement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202013041/http://6april.org/ |date=2011-02-02 }} ''official site'' (Arabic)
* [http://www.facebook.com/group.php?gid=9973986703 April 6 Movement Facebook group page]
* [http://6aprilmove.blogspot.com/ April 6 Movement Blog حركة 6 ابريل]
* [http://english.aljazeera.net/programmes/peopleandpower/2011/02/201128145549829916.html Documentary] on April 6 Movement's involvement with the Egyptian Revolution
* [http://www.almasryalyoum.com/en/english-free-tags/6-april-protest-movement Collected news coverage] at ''[[Al-Masry Al-Youm]]''
* hashtag: #6April</text>
      <sha1>1px4sfnyadel1234x7mvwg3siwio762</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കലിഗ്രഫി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167529</id>
    <revision>
      <id>4647050</id>
      <parentid>4627048</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T00:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17481" sha1="jfxwqdalv9etycppou8nyu77unqt2vo" xml:space="preserve">{{prettyurl|calligraphy}}
[[Image:Ijazah3.jpg|thumb|right|1791 ൽ തുർക്കിയിൽ നൽകിയ ഒരു യോഗ്യതാ പത്രം]]
[[പ്രമാണം:കാലിഗ്രഫി.png|ലഘുചിത്രം|തുഗ്ര അറബി കാലിഗ്രഫി]]
അക്ഷരങ്ങളുടെ പ്രത്യേകരീതിയിലുള്ള ക്രമീകരണത്തിലൂടെ മനോഹരമായ ചിത്രമാക്കി മാറ്റുന്ന കലയാണ് '''കലിഗ്രഫി'''. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടോടെ തന്നെ റോമൻ കൊത്തുപണികളിൽ ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല കൊണ്ടുള്ള കലിഗ്രഫി കാണാൻ കഴിയും . നാലും, അഞ്ചും നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുൻപേ തന്നെ ബൈബിൾ പകർത്തിയെഴുതുന്നതിൽ കലിഗ്രഫി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.  പ്രധാനമായും [[അറബിഭാഷ|അറബിഭാഷയിലാണ്]] ഈ കലാരൂപം കൂടതലായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നത്. ചൈനീസ് നാഗരികതയിലും കലിഗ്രഫി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അക്ഷരങ്ങളെ ഒറ്റയൊറ്റയായി മാത്രമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഖുർആൻ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുവേണ്ടി അറബി ലിപി വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ആരംഭിച്ച ലിപി പരിഷ്ക്കരണ ശ്രമങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് അറബി കലിഗ്രഫി രൂപപ്പെട്ടു വന്നത്. [[ഖുർആൻ]] പ്രതികൾ, മദ്രസകൾ, പള്ളികൾ, എന്നിവ അലങ്കരിക്കുന്നതിന് ചിത്രങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ കലിഗ്രഫി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

എഴുത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കലാരൂപമാണ്‌ കാലിഗ്രാഫി. ബ്രഷ്, മൂർച്ചയുള്ള, എഴുത്ത് ഉപകരണം, എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചു എഴുത്തുകൾ ഡിസൈൻ ചെയ്യുകയും എഴുതുകയും ചെയ്യുന്ന കലയാണ്‌ ഇത്. &lt;ref name=mediaville1996&gt;{{cite book|last=Mediaville|first=Claude|title=Calligraphy: From Calligraphy to Abstract Painting|year=1996|publisher=Scirpus-Publications|location=Belgium|isbn=9080332518}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zapf2007 /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Henning, W.E.|year=2002|title=An Elegant Hand: The Golden Age of American Penmanship and Calligraphy|editor-last=Melzer|editor-first=P.|publisher=Oak Knoll Press|location=New Castle, Delaware|isbn=978-1584560678}}&lt;/ref&gt;

ഭാഷയെ ഒരു കൂട്ടം ചിഹ്നങ്ങളോ പ്രതീകങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതാണ് എഴുത്ത്. ഗുഹാചിത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ചിത്രണങ്ങളും കാന്തികനാടയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭാഷണവും എഴുത്തിൽ നിന്ന് ഭിന്നമാണ്. സാധന കൈമാറ്റങ്ങൾ കുറിച്ചുവെക്കേണ്ടി വന്നതിൻറെ ഫലമായാണ് എഴുത്ത് രൂപപ്പെട്ടത്. ഉദ്ദേശ്യം ബി.സി. 4-ആം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ വാണിജ്യവും അതിൻറെ നടത്തിപ്പും ഓർമ്മയിൽ സൂക്ഷിക്കാനാവാത്ത വിധം സങ്കീർണ്ണമാകുകയും എഴുത്ത് ക്രയവിക്രയങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും സ്ഥിരമായ രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനും കൂടുതൽ ആവശ്യമായിവരികയും ചെയ്തു. മദ്ധ്യഅമേരിക്കയിൽ എഴുത്ത് രൂപപ്പെട്ടത് കാലഗണന, ചരിത്രസംഭവങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയെന്ന രാഷ്ട്രീയാവശ്യം എന്നിവക്ക് വേണ്ടിയാണെന്ന് കരുതുന്നു.

ആധുനിക കാലത്തെ കാലിഗ്രാഫി ഫൈൻ ആർട്ടുകൾ ആണ്, ചിലപ്പോൾ വായിക്കാൻ സാധിക്കാത്തതുമാണ്. പരമ്പരാഗത കാലിഗ്രാഫി ടൈപ്പോഗ്രാഫിയിൽനിന്നും നോൺ-ക്ലാസിക്കൽ ഹാൻഡ്‌-ലെറ്ററിംഗിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ്, അതേസമയം ഒരു കാലിഗ്രാഫർ ഇതെല്ലാം പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്നുണ്ടാകാം. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Pott, G.|year=2006|title=Kalligrafie: Intensiv Training|trans_title=Calligraphy: Intensive Training|publisher=Verlag Hermann Schmidt|isbn=9783874397001|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Pott, G.|year=2005|title=Kalligrafie: Erste Hilfe und Schrift-Training mit Muster-Alphabeten|publisher=Verlag Hermann Schmidt|isbn=9783874396752|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zapf2007&gt;{{cite book|author=Zapf, H.|year=2007|title=Alphabet Stories: A Chronicle of technical developments|publisher=Cary Graphic Arts Press|location=Rochester, New York|isbn=9781933360225}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=zapf2006&gt;{{cite book|author=Zapf, H.|year=2006|title=The world of Alphabets: A kaleidoscope of drawings and letterforms}} CD-ROM&lt;/ref&gt;

കല്യാണ കുറികൾ, പരിപാടികളുടെ കുറികൾ, ഫോണ്ട് ഡിസൈൻ ആൻഡ്‌ ടൈപ്പോഗ്രാഫി, യഥാർത്ഥ കൈയക്ഷര ലോഗോ ഡിസൈൻ, മതപരമായ കലകൾ, അറിയിപ്പുകൾ, ഗ്രാഫിക് ഡിസൈൻ, എന്നിങ്ങനെ കാലിഗ്രാഫി ഈ കാലത്ത് വലിയ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. സിനിമകളിലും ടിവി പരിപാടികളിലും നീങ്ങുന്ന ചിത്രങ്ങൾക്കായും, ടെസ്റ്റിമോണിയലുകൾക്കും, ജനന മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾക്കും, മാപ്പുകൾക്കും മറ്റു എഴുത്ത് ജോലികൾക്കും കാലിഗ്രാഫി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Geddes, A.|author2=Dion, C.|year=2004|title=Miracle: a celebration of new life|publisher=Photogenique Publishers|location=Auckland|isbn= 9780740746963}}&lt;/ref&gt;
==വ്യത്യസ്ത തരം അറബി കലിഗ്രഫി ലിപികൾ==

#കൂഫി ലിപി
#നസ്ഖ് ലിപി
#ഥുലുഥ്
#മുഹഖ്ഖഖ്
#റയ്ഹാനി
#റുഖ്അ
#തൗഖി
#മഗരിബി
#ഫാർസി
#തുഗ്ര 
==ഉപകരണങ്ങൾ==

പെന്നും ബ്രഷുമാണ് ഒരു കാലിഗ്രാഫർക്ക് വേണ്ട അടിസ്ഥാന ഉപകരണങ്ങൾ. പറന്ന, ഉരുണ്ട, കൂർത്ത നിബ്ബുകളുള്ള കാലിഗ്രാഫി പെന്നുകളുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite book|author=Reaves, M.|author2=Schulte, E.|year=2006|title=Brush Lettering: An instructional manual in Western brush calligraphy|edition=Revised|publisher=Design Books|location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Child|editor-first=H.|year=1985|title=The Calligrapher's Handbook|publisher=Taplinger Publishing Co.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Lamb|editor-first=C.M.|origyear=1956|title=Calligrapher's Handbook|publisher=Pentalic|year=1976}}&lt;/ref&gt; ചില അലങ്കാര പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഒന്നിലധികം നിബ്ബുകളുള്ള പെന്നുകൾ, സ്റ്റീൽ ബ്രഷുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഫെൽറ്റ്-ടിപ് പെന്നുകളും ബോൾപോയിന്റ് പെന്നുകളും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.
എച്ച്.ജി. വെൽസിൻറെ വാദമനുസരിച്ച് എഴുത്തിന് &quot;ഒത്തുതീർപ്പുകളും കരാറുകളും നിയമങ്ങളും ശാസനങ്ങളും 
രേഖയാക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ട്. ഇത് പഴയകാല നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളേക്കാൾ വളരെക്കൂടുതൽ വളരാൻ രാജ്യങ്ങളെ പര്യാപ്തമാക്കി. തുടർച്ചയായ ചരിത്രപരമായ ഒരു അവബോധം സാദ്ധ്യമാക്കിയത് എഴുത്താണ്. പുരോഹിതന്റെയോ രാജാവിന്റെയോ ഉത്തരവും അവരുടെ മുദ്രയും അവരുടെ കാഴ്ച്ചയ്ക്കും ശബ്ദത്തിനുമപ്പുറത്ത് ചെല്ലാനും അവരുടെ മരണത്തിനു ശേഷവും അവശേഷിക്കാനും സാദ്ധ്യതയുണ്ടായി&quot;

==പരമ്പരാഗത ശൈലികൾ==

പാശ്ചാത്യ കാലിഗ്രാഫി ലാറ്റിൻ എഴുത്ത് വഴി മനസ്സിലാക്കാവുന്നതാണ്. [[യൂറോപ്പ്]], ഈസ്റ്റ് ഏഷ്യ, സൗത്ത് ഏഷ്യ, എന്നിവിടങ്ങളിലെ കാലിഗ്രാഫികളെല്ലാം വ്യത്യസ്തമാണ്.

ഭാഷയെ ഒരു കൂട്ടം ചിഹ്നങ്ങളോ പ്രതീകങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതാണ് എഴുത്ത്. ഗുഹാചിത്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ചിത്രണങ്ങളും കാന്തികനാടയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭാഷണവും എഴുത്തിൽ നിന്ന് ഭിന്നമാണ്.

സാധനക്കൈമാറ്റങ്ങൾ കുറിച്ചുവെക്കേണ്ടിവന്നതിൻറെ ഫലമായാണ് എഴുത്ത് രൂപപ്പെട്ടത്. ഉദ്ദേശ്യം ബി.സി. 4-ആം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ വാണിജ്യവും അതിന്റെ നടത്തിപ്പും ഓർമ്മയിൽ സൂക്ഷിക്കാനാവാത്ത വിധം സങ്കീർണ്ണമാകുകയും എഴുത്ത് ക്രയവിക്രയങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനും സ്ഥിരമായ രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനും കൂടുതൽ ആവശ്യമായിവരികയും ചെയ്തു. മദ്ധ്യഅമേരിക്കയിൽ എഴുത്ത് രൂപപ്പെട്ടത് കാലഗണന, ചരിത്രസംഭവങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയെന്ന രാഷ്ട്രീയാവശ്യം എന്നിവക്ക് വേണ്ടിയാണെന്ന് കരുതുന്നു.

അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ എഴുത്തുരീതി സുമേരിയ (യൂഫ്രട്ടീസ് - ടൈഗ്രീസ് നദീതടങ്ങൾ)യിൽ നിന്നാണു കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്. മുദ്രകളുണ്ടാക്കി ആവശ്യാനുസരണം നനവുള്ള കളിമൺ കട്ടകളിൽ അമർത്തിയെടുത്തു ഉണക്കി സൂക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു അന്നു ചെയ്തിരുന്നത്. സമാനമായ രീതി സിന്ധുനദീതടത്തിലെ ഹാരപ്പൻ- മൊഹഞ്ജദാരൊ സംസ്കാരത്തിലും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. തുടർന്ന് സുമേർ പ്രദേശങ്ങളിൽ മുളംകമ്പുകൾകൊണ്ട് കളിമൺഫലകങ്ങളിൽ നേരിട്ടെഴുതുന്ന രീതി നടപ്പിലായി. ഈജിപ്തിൽ ഹീറൊഗ്ലിഫിക് എന്നു പറയുന്ന ചിത്രലിപികൾ പുരാതനകാലത്തു ഉപയോഗത്തിലിരുന്നു. ജന്തുക്കളുടേയും പക്ഷികളുടേയും മറ്റു വസ്തുക്കളുടേയും ചിത്രങ്ങളും അവയുടെ സങ്കലനങ്ങളും ഇതിനു ഉപയോഗിച്ചുവന്നു. പിരമിഡ്ഡുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും മറ്റും ഇങ്ങനെയാണു എഴുതിവന്നിരുന്നത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{art-stub}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==

* [https://paleography.library.utoronto.ca French Renaissance Paleography] This is a scholarly maintained site that presents over 100 carefully selected French manuscripts from 1300 to 1700, with tools to decipher and transcribe them.
* [http://www.kallipos.de/ Kallipos] 
* [http://www.calligraphy.co.uk Manuscript Pen Company]
* [http://www.scribblers.co.uk Scribblers] 
* [http://hans.presto.tripod.com/engli001.html Blam! Design] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210214239/http://hans.presto.tripod.com/engli001.html |date=2021-02-10 }} 
* [https://www.dmoz.org/Arts/Visual_Arts/Calligraphy/ Calligraphy] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011109101848/http://dmoz.org/arts/visual_arts/calligraphy/ |date=2001-11-09 }} at DMOZ
* [http://www.birminghamheritage.org.uk/pentrade.html The Pen Museum] at Birmingham Heritage forum
* [https://web.archive.org/web/20081220044310/http://penroom.co.uk/default.aspx Birmingham Pen Room], writing and pen museum (Archive)
* [http://calligraphy-museum.com/eng/default.aspx Contemporary museum of calligraphy (Russia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130417191341/http://www.calligraphy-museum.com/eng/default.aspx |date=2013-04-17 }}
* [http://www.schriftmuseum.at/ Schrift-und Heimatmuseum, Pettenbach (Austria)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423220111/http://www.schriftmuseum.at/ |date=2016-04-23 }}
* [http://www.hmml.org/ Hill Museum &amp; Manuscript Library]
*[https://ashrafiyaarts.blogspot.com/2020/10/surah-al-alaq-96-quran-calligraphy.html Surah Alaq in Arabic Calligraphy]
* [http://www.klingspor-museum.de/UeberdasMuseum.html Klingspor Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209060642/http://www.klingspor-museum.de/UeberdasMuseum.html |date=2017-12-09 }}
* [http://www.manuscriptcenter.org/museum/ Manuscript Museum of the Library of Alexandria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141019061047/http://www.manuscriptcenter.org/museum/ |date=2014-10-19 }}
* [http://www.rain.org/~karpeles/ The Karpeles Manuscript Library Museums] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171115160606/http://www.rain.org/~karpeles/ |date=2017-11-15 }}
* [http://www.vam.ac.uk/content/articles/n/nal-modern-calligraphy/ The Modern Calligraphy Collection of the National Art Library at the Victoria and Albert Museum]
*[https://ashrafiyaarts.blogspot.com/2019/06/quran-arabic-calligraphy-surah-al-mulk.html &lt;nowiki&gt;Quran Arabic Calligraphy Surah Al Mulk [67] ഖുർആൻ കാലിഗ്രഫി&lt;/nowiki&gt;]
*[https://youtube.com/playlist?list=PLvNM85g7n9TjJdMfqvAwbjO1irYKzcBwK Tughra Arabic Calligraphy Video] 

[[വർഗ്ഗം:കൈയെഴുത്തുശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>jfxwqdalv9etycppou8nyu77unqt2vo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എ.കെ. രാമാനുജൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183883</id>
    <revision>
      <id>4646949</id>
      <parentid>4568033</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4646949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23677" sha1="ep7uz3g9i7lk3dkynri9udoesf81rt8" xml:space="preserve">{{prettyurl|A.K. Ramanujan}}{{Infobox writer|name=എ.കെ. രാമാനുജൻ|image=A.K.RamanujanPic.jpg|birth_date={{birth date|1929|03|16|df=y}}|birth_place=[[Mysore]], [[Kingdom of Mysore]], [[British India]]|death_date={{death date and age|1993|07|13|1929|03|16|df=y}}|death_place=[[Chicago]], [[Illinois]], United States|notableworks=''The Striders''; ''Second Sight''|language=[[English language|English]], [[Tamil language|Tamil]] and [[Kannada]]|nationality=[[India]]n|education=PhD. in [[Linguistics]]|alma_mater=[[Indiana University]]
[[University of Mysore]]
[[Deccan College (Pune)|Deccan College]]|awards=[[MacArthur Fellowship]], [[List of Sahitya Akademi Award winners for English|Sahitya Akademi Award]] and [[Padma Shree]]}}
[[പ്രമാണം:A K Ramanujan.jpg|thumb|250px|എ.കെ. രാമാനുജൻ]]
കർണാടകത്തിലെ മൈസൂരു സ്വദേശിയായ മതപണ്ഡിതനും ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനും എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''അത്തിപ്പെട്ട് കൃഷ്ണസ്വാമി''' എന്ന '''എ.കെ. രാമാനുജൻ''' (1929-1993). അമേരിക്കയിലെ ഇന്ത്യാന സർവകലാശാലയിൽനിന്ന് ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി ചിക്കാഗോ സർവകലാശാലയിൽ അധ്യാപകനായി ജോലിചെയ്ത ഇദ്ദേഹം  ഇന്ത്യൻ ക്ലാസിക്കൽ സാഹിത്യത്തിലെ ആധികാരിക ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.
==ജീവിതരേഖ==
മൈസൂർ സർവ്വകലാശാലയിൽ ഗണിതശാസ്ത്രാദ്ധ്യാപകനായിരുന്ന അട്ടിപ്പട്ട് അസുരി കൃഷ്ണസ്വാമിയുടെ മകനായി മൈസൂരിൽ 16 മാർച്ച് 1929 ന് ജനിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛന് ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലും ജ്യോതിഷത്തിലും സാഹിത്യത്തിലും അഗാധതാത്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ്, കന്നട, സംസ്കൃതം ഭാഷകളിലെ പുസ്തകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഒരു ഗ്രന്ഥശാല വീട്ടിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.  കന്നട, തമിഴ് ഭാഷകളിൽ പരന്ന വായനയുടെ പശ്ചാത്തലമുണ്ടായിരുന്ന അമ്മ, സാധാരണക്കാരിയെങ്കിലും ആശയവൈവിദ്ധ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ പകച്ചു പോകാത്തവളായിരുന്നു. &lt;ref name =&quot;dhim&quot;&gt;എ.കെ.രാമാനുജന്റെ ലേഖങ്ങളുടെ സമാഹാരം, ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലാ പ്രെസ്, ആമുഖം, എഡ്‌വേഡ് ധിമ്മോക്കും കൃഷ്ണ രാമാനുജനും ചേർന്നെഴുതിയ അനുസ്മരണ&lt;/ref&gt;

&quot;കഥ പറയൽ&quot; (telling tales) എന്ന ലേഖനത്തിൽ രാമാനുജൻ &quot;അച്ഛൻ ഭാഷകളും&quot;, &quot;അമ്മ മൊഴികളും&quot; മുഴങ്ങിക്കേട്ടിരുന്ന മൈസൂറിലെ മൂന്നു നിലകളുള്ള വീട്ടിലെ തന്റെ  ബാല്യത്തെ ഇങ്ങനെ അനുസ്മരിക്കുന്നു:-

{{Cquote|അച്ഛൻ ഞങ്ങളോടു സംസാരിച്ചിരുന്നത് [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തേയോ]] [[ജ്യോതിഷം|ജ്യോതിഷത്തേയോ]], [[യൂക്ലിഡ്|യൂക്ലിഡിനേയോ]], [[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവദ്ഗീതയേയോ]], [[ജെഫ്രി ചോസർ|ചോസറിനേയോ]], [[വില്യം ഷെയ്ക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പിയറേയോ]], [[ലിയോ ടോൾസ്റ്റോയ്|ടോൾസ്റ്റോയ്‌-യേയോ]], ഡ്യൂമായേയോ, അപ്പോൾ തന്റെ വായനയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന മറ്റെന്തിനെയെങ്കിലുമോ കുറിച്ചായിരിക്കും. ഒരിക്കൽ അടുക്കളയിൽ അദ്ദേഹം [[മാക്ബെത്ത്|മാക്ബത്തിന്റെ]] കഥ മുഴുവൻ അമ്മയോട്, ഞങ്ങളെല്ലാവരും കേൾക്കെ [[തമിഴ്|തമിഴിൽ]] പറഞ്ഞു.  അതൊരു അപൂർവസന്ദർഭമാണെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ വളർന്നു വന്നതോടെ, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതവും]] [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷും]] ഞങ്ങൾക്ക് &quot;അച്ഛൻ ഭാഷകളും&quot;(father languages) തമിഴും കന്നടയും അമ്മമൊഴികളും (mother tongues) ആയി.  &quot;അച്ഛൻ ഭാഷകൾ&quot; ഞങ്ങളെ ഞങ്ങളുടെ തന്നെ ബാല്യത്തിൽ നിന്നും കാലിവളർത്തൽക്കാരായ ഗ്രാമീണർ നിറഞ്ഞ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി. &quot;അമ്മ മൊഴികൾ&quot; ഞങ്ങളെ അവയുമായി അടുപ്പിച്ചു.  ഞങ്ങളുടെ വീട് മൂന്നു നിലയുള്ളതായിരുന്നു എന്നതിൽ വലിയ ഔചിത്യം ഇപ്പോൾ എനിക്കു കാണാൻ കഴിയുന്നു.  താഴത്തെ നില തമിഴിന്റെ ലോകമായിരുന്നു; മുകളിലത്തെ നിലകൾ [[ഇംഗ്ലീഷ്]], [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതങ്ങളുടെ]] ലോകവും. അതിനൊക്കെ മുകളിലുള്ള വീടിന്റെ തുറന്ന മട്ടുപ്പാവിലിരിക്കുമ്പോൾ അച്ഛൻ നക്ഷത്രങ്ങളെ ചൂണ്ടി അവയുടെ [[ഇംഗ്ലീഷ്]], സംസ്കൃത നാമങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്കു പറഞ്ഞു തരുമായിരുന്നു.  അവിടെയിരുന്ന്, താഴെയുള്ള കന്നുകാലി വളർത്തുകാരുടെ കോളണിയും ഞങ്ങൾക്കു കാണാമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;എ.കെ.രാമാനുജന്റെ ലേഖങ്ങളുടെ സമാഹാരം, ഓക്സ്ഫോർഡ് സർവകലാശാലാ പ്രെസ്(പുറങ്ങൾ 449-50) &quot;ടെല്ലിങ്ങ് ടേൽസ്&quot;(Telling Tales) എന്ന ലേഖനം&lt;/ref&gt;}}

മാതാപിതാക്കളും ബാല്യത്തിലെ ചുറ്റുപാടുകളും തന്നിൽ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് രാമാനുജൻ പിന്നീട് &quot;ആത്മചിത്രം&quot;(സെൽഫ് പോർട്രെയിറ്റ്) എന്ന കവിതയിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

{{Cquote|എനിക്ക് ഞാനൊഴിച്ച് മറ്റെല്ലാവരുടേയും ഛായയുണ്ട്.&lt;br /&gt;
ചിലപ്പോൾ, പീടികകളുടെ സ്പടികജാലകങ്ങൾ,&lt;br /&gt;
പ്രാകാശശാസ്ത്രത്തിലെ നിയമങ്ങൾക്കു വിരുദ്ധമായി,&lt;br /&gt;
എനിക്ക് ഒരു അപരിചിതന്റെ മുഖരൂപം കാട്ടിത്തരുന്നു.&lt;br /&gt;
അത് എഴുതപ്പെട്ടത് എന്നെന്നു നിശ്ചയമില്ല.&lt;br /&gt;
ചിലപ്പോൾ അത്ന്റെ ഒരു മൂലയിൽ&lt;br /&gt;
എന്റെ അച്ഛന്റെ കയ്യൊപ്പു മാത്രം കാണാം.&lt;ref name =&quot;dhim&quot;/&gt;}}

മാരിമല്ലപ്പ ഹൈസ്കൂളിലും മൈസൂർ മഹാരാജാ കോളേജിലും പഠിച്ചു. 1959 -62 കാലത്ത് ഇൻഡ്യാന യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ഫുൾ ബ്രൈറ്റ് സ്കോളറായി, ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ പി.എച്ച്.ഡി നേടി. 1962 ൽ ചിക്കാഗോ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായി, മുപ്പതു വർഷത്തോളം അവിടെ പ്രവർത്തിച്ചു.സൗത്ത് ഏഷ്യൻ ഭാഷകളും നാഗരികതകളും വകുപ്പിന്റെ ചെയർമാനായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഹാർവാർഡ്, വിസ്കോൺസിൻ, മിഷിഗൻ, കാലിഫോർണിയ തുടങ്ങി നിരവധി സർവ്വകലാശാലകളിൽ പഠിപ്പിച്ചു. ചിക്കാഗോ സർവ്വകലാശാലയിൽ സൗത്ത് ഏഷ്യൻ സ്റ്റഡീസ് പ്രോഗ്രാം തുടങ്ങാൻ നേതൃത്ത്വം നൽകി.

==വിവാദം==
എ കെ രാമാനുജന്റെ &quot;ത്രീ ഹൺഡ്രഡ് രാമായണാസ്: ഫൈവ് എക്സാംബിൾസ് ആൻഡ് ത്രീ തോട്ട്സ് ഓൺ ട്രാൻസ്ലേഷൻ&quot; എന്ന പ്രബന്ധം ഹി­ന്ദു­മ­ത­വി­കാ­ര­ത്തെ വ്ര­ണ­പ്പെ­ടു­ത്തു­ന്നു എന്ന കാ­ര­ണ­ത്താൽ ഡൽഹി സർവകലാശാലയിലെ ബിഎ രണ്ടാം വർഷ സിലബസിൽനിന്ന് എടുത്തുമാറ്റാനുള്ള അക്കാദമിക് കൗൺസിലിന്റെ തീരുമാനം വലിയ വിവാദം ക്ഷണിച്ചു വരുത്തി&lt;ref&gt;{{cite news|title = രാമന്റെ യാത്രകൾ|url = http://malayalamvaarika.com/2012/march/09/COLUMN3.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2012 മാർച്ച് 09|accessdate = 2013 ഫെബ്രുവരി 25|language = മലയാളം|archive-date = 2016-03-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20160306111337/http://malayalamvaarika.com/2012/march/09/COLUMN3.pdf|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://workersforum.blogspot.in/2011/11/blog-post_03.html&lt;/ref&gt;. കൗൺസിലിലെ 120 അംഗങ്ങളിൽ ഒമ്പത് പേർമാത്രമാണ് പ്രബന്ധത്തിന് അനുകൂലമായ നിലപാടെടുത്തത്. തുടർന്ന് ഭൂരിപക്ഷ അഭിപ്രായപ്രകാരം പ്രബന്ധം സിലബസിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യാൻ സർവകലാശാല ഉത്തരവിറക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/printNewscontent.php?id=79910 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215050/http://www.deshabhimani.com/printNewscontent.php?id=79910 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1987 ൽ പി­റ്റ്സ്‌­ബർ­ഗ് യൂ­ണി­വേ­ഴ്സി­റ്റി­യിൽ നട­ന്ന കോൺ­ഫ­റൻ­സിൽ എ.­കെ. രാ­മാ­നു­ജൻ അവ­ത­രി­പ്പി­ച്ച പ്ര­ബ­ന്ധ­മാ­ണ്  &quot;ത്രീ ഹൺഡ്രഡ് രാമായണാസ്: ഫൈവ് എക്സാംബിൾസ് ആൻഡ് ത്രീ തോട്ട്സ് ഓൺ ട്രാൻസ്ലേഷൻ&quot;. ഇന്ത്യ­യി­ലും തെ­ക്കു­കി­ഴ­ക്കൻ ഏഷ്യ­യി­ലെ പല രാ­ജ്യ­ങ്ങ­ളി­ലും പ്ര­ചാ­ര­ത്തി­ലു­ള്ള രാ­മാ­യ­ണ­ങ്ങ­ളു­ടെ വൈ­വി­ധ്യ­ങ്ങ­ളെ­യും വൈ­രു­ദ്ധ്യ­ങ്ങ­ളെ­യും പറ്റി പരാ­മർ­ശി­ക്കു­ന്ന­തി­ലൂ­ടെ ഈ ഇതി­ഹാ­സ­കാ­വ്യ­ത്തി­ന്റെ  വ്യാ­ഖ്യാ­ന­ങ്ങ­ളെ­ക്കു­റി­ച്ച് കൃ­ത്യ­മായ അറി­വു നൽ­കു­ന്നു­. ഭൂ­മി­ശാ­സ്ത്ര­പ­ര­മായ പ്ര­ത്യേ­ക­ത­കൾ­ക്കും സാ­മൂ­ഹിക സാ­ഹ­ച­ര്യ­ങ്ങൾ­ക്കും അനു­സൃ­ത­മാ­യി രചി­ക്ക­പ്പെ­ട്ട ഈ ഗ്ര­ന്ഥ­ങ്ങ­ളെ­യെ­ല്ലാം തന്നെ രാ­മാ­യ­ണ­സാ­ഹി­ത്യ­ശാ­ഖ­യി­ലെ വി­ല­പ്പെ­ട്ട സം­ഭാ­വ­ന­ക­ളാ­യി അദ്ദേ­ഹം കണ­ക്കാ­ക്കു­ന്നു. വ്യ­ത്യ­സ്‌­ത  ആഖ്യാ­ന­ങ്ങ­ളിൽ ഒരേ ­ക­ഥ തന്നെ പല­രീ­തി­യിൽ ചി­ത്രീ­ക­രി­ച്ചി­രി­ക്കു­ന്ന­തി­നെ­ക്കു­റി­ച്ചും പല രൂ­പ­ത്തി­ലും സ്വ­ഭാവ വി­ശേ­ഷ­ങ്ങ­ളി­ലും കഥാ­പ­ത്ര­ങ്ങൾ വരു­ന്ന­തി­നെ­ക്കു­റി­ച്ചും രാ­മാ­നു­ജൻ പ്ര­ബ­ന്ധ­ത്തിൽ വി­ശ­ദ­മാ­യി പ്ര­തി­പാ­ദി­ച്ചി­രി­ക്കു­ന്നു­.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayal.am/%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82/13363/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A3%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%AC%E0%B4%B9%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%85%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82 |title=&quot;രാമായണത്തിന്റെ ബഹുസ്വരതകളും ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ അസ്വസ്ഥതകളും&quot; |access-date=2012-03-22 |archive-date=2013-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130808110736/http://malayal.am/%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82/13363/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A3%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%AC%E0%B4%B9%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%85%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==കൃതികൾ==
പ്രാചീന തമിഴ് ക്ലാസിക് കൃതികളുടെയും മധ്യ കാലത്തെ കന്നഡ കൃതികളുടെയും തർജ്ജമകൾ
;തർജ്ജമകളും സാഹിത്യ പഠനങ്ങളും
*''The Interior Landscape: Love Poems from a Classical Tamil Anthology'', 1967
*''Speaking of Siva'', 1973
*''The Literatures of India''. Edited with Edwin Gerow. Chicago: University of Chicago Press, 1974
*''Hymns for the Drowning'', 1981
*''Poems of Love and War''. New York: Columbia University Press, 1985
*''Folktales from India, Oral Tales from Twenty Indian Languages'', 1991
*&quot;Is There an Indian Way of Thinking?&quot; in  ''India Through Hindu Categories'', edited by McKim Marriott, 1990
*''[http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft1k4003tz When God Is a Customer: Telugu Courtesan Songs by Ksetrayya and Others]'' (with Velcheru Narayana Rao and David Shulman), 1994
*''[http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99wt A Flowering Tree and Other Oral Tales from India]'', 1997

; കവിത, കഥ, നാടകം 
*''The Striders''. London: Oxford University Press, 1966
*''Hokkulalli Huvilla, No Lotus in the Navel''. Dharwar, 1969
*''Relations''. London, New York: Oxford University Press, 1971
*''Selected Poems''. Delhi: Oxford University Press, 1976
*''Samskara''. (translation of U R Ananthamurthy's novel)  Delhi: Oxford University Press, 1976
*''Mattu Itara Padyagalu and Other Poems''. Dharwar, 1977
*''Second Sight''. New York: Oxford University Press, 1986
എ.കെ. രാമാനുജന്റെ മൂന്നു കന്നഡ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളും ഒരു നോവെല്ലയും ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തി ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*പത്മശ്രീ (1976)
*മാക് ആർതർ പ്രൈസ് ഫെല്ലോഷിപ്പ്(19830

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
*[http://malayal.am/%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82/13363/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A3%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%AC%E0%B4%B9%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%85%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82 രാമായണത്തിന്റെ ബഹുസ്വരതകളും ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ അസ്വസ്ഥതകളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808110736/http://malayal.am/%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82/13363/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A3%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%AC%E0%B4%B9%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%85%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%A4%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%82 |date=2013-08-08 }}
* [http://www.english.emory.edu/Bahri/Ramanujan.html Attipati  Krishnasami  Ramanujan (addhe)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320071051/http://english.emory.edu/Bahri/Ramanujan.html |date=2012-03-20 }}, Candy Wagoner
* [http://oldpoetry.com/oauthor/show/A.K._Ramanujan A.K. Ramanjuan], oldpoetry.com
* http://allpoetry.com/A.K._Ramanujan
* http://www.telegraphindia.com/1040530/asp/opinion/story_3299009.asp
* http://www.thehindu.com/news/cities/Bangalore/article2224815.ece
* http://www.outlookindia.com/article.aspx?211094
* http://yabaluri.org/TRIVENI/CDWEB/voyagewithinandvoyagewithoutjan2007.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313120318/http://yabaluri.org/TRIVENI/CDWEB/voyagewithinandvoyagewithoutjan2007.htm |date=2012-03-13 }}
* http://www.hindu.com/mag/2008/01/13/stories/2008011350160500.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126160828/http://www.hindu.com/mag/2008/01/13/stories/2008011350160500.htm |date=2012-01-26 }}
* http://findarticles.com/p/articles/mi_go2081/is_3_121/ai_n28875385/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126155531/http://findarticles.com/p/articles/mi_go2081/is_3_121/ai_n28875385/ |date=2012-01-26 }}
* http://www.hardnewsmedia.com/2008/03/2120 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211113310/http://www.hardnewsmedia.com/2008/03/2120 |date=2012-02-11 }}
* http://www.hindu.com/lr/2005/12/04/stories/2005120400180400.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110063824/http://www.hindu.com/lr/2005/12/04/stories/2005120400180400.htm |date=2012-11-10 }}
* http://www.tribuneindia.com/2005/20051218/spectrum/book2.htm
* http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99wt&amp;brand=ucpress
* http://yabaluri.org/TRIVENI/CDWEB/thefamilyrelationshipsoct98.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323070444/http://yabaluri.org/TRIVENI/CDWEB/thefamilyrelationshipsoct98.htm |date=2012-03-23 }}
* http://www-personal.umich.edu/~pehook/226.sangam.html
* http://www.timeshighereducation.co.uk/story.asp?storyCode=163480&amp;sectioncode=21
* http://www.outlookindia.com/article.aspx?277644
* http://www.outlookindia.com/article.aspx?236954
* http://www.telegraphindia.com/1030803/asp/opinion/story_2160364.asp
* http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft3j49n8h7;brand=eschol {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111231070147/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft3j49n8h7;brand=eschol |date=2011-12-31 }}
* http://yabaluri.org/TRIVENI/CDWEB/theexpatriatesensibilityofakramanujanjan95.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313120401/http://yabaluri.org/TRIVENI/CDWEB/theexpatriatesensibilityofakramanujanjan95.htm |date=2012-03-13 }}
* http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft1k4003tz

[[വർഗ്ഗം:ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ കവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1929-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ep7uz3g9i7lk3dkynri9udoesf81rt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എസ്.എസ്.എൽ.സി.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192067</id>
    <revision>
      <id>4646996</id>
      <parentid>4083528</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4646996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6337" sha1="mp1ijir6wm4yl0ibuxwfv74acrhxspq" xml:space="preserve">{{prettyurl|SSLC}}
കേരളത്തിലെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് പത്താം തരത്തിൽ കേരള സ്കൂൾ സിലബസിൽ പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി നടത്തുന്ന പരീക്ഷയാണ് സെക്കന്ററി സ്കൂൾ ലീവിങ്ങ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ്(Secondary School Leaving Certificate) അഥവാ '''എസ്.എസ്.എൽ.സി'''. ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായി 5 വർഷത്തെ പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും (Primary Schooling) അഞ്ചു വർഷത്തെ സെക്കന്ററി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും അവസാനം നടത്തുന്നു എന്നതിനാലാണ് ഈ പേരിൽ ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. എല്ലാ വർഷവും മാർച്ച് മാസത്തിലാണ് ഈ പരീക്ഷ നടത്തുന്നത്. കേരളത്തിലെ എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും ഒരൊറ്റ ചോദ്യപ്പേപ്പറും, കേന്ദ്രീകൃത മൂല്യനിർണ്ണയ രീതിയുമാണ് ഈ പരീക്ഷക്കുള്ളത്.  സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ എജ്യുക്കേഷൻ റിസേർച്ച് ആന്റ് ട്രയിനിങ്ങ് (State Council Educational Research and Training‌) അഥവാ എസ് സി ഇ ആർ ടി (SCERT) തയ്യാറാക്കിയ സിലബസ്സിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പരീക്ഷ നടത്തുന്നത്. 

എസ് എസ് എൽ സി ലഭിച്ച ഒരു വിദ്യാർത്ഥിക്ക് പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സ്കൂൾ അംഗീകാരം  നേടിയിട്ടുള്ള ബോർഡ് (കേരളത്തിൽ പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് , കേരള) നടത്തുന്ന ഈ പരീക്ഷ , പ്രീ ഡിഗ്രി , പ്ലസ് റ്റു മറ്റു തത്തുല്യ സർവകലാശാലാ വിദ്യാഭ്യാസങ്ങൾക്ക് യോഗ്യതയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു . ഈ കാരണത്താൽ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന പ്രഥമ പ്രധാന പരീക്ഷയായി എസ് എസ് എൽ സിയെ പലപ്പോഴും  കണക്കാക്കാറുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ വിദ്യഭ്യാസ കലണ്ടർ ആരംഭിക്കുന്നത് ജൂണിലും അവസാനിക്കുന്നത് മാർച്ചിലുമാണ്. മാർച്ചിലാണ് എസ്.എസ്.എൽ.സി പരീക്ഷ നടത്തുന്നത്. 1986-1987 കാലഘട്ടത്തിൽ വിദ്യഭ്യാസപരിഷ്കരണ നടപടികളുടെ ഭാഗമായി പരീക്ഷയുടെ പേരിന് മാറ്റം വരുത്തി എസ്.എസ്.സി എന്നാക്കിയിരുന്നു. സെക്കന്ററി സ്കൂൾ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്(Secondary School Certificate) എന്നാണ് മുഴുവൻ പേര്. പക്ഷേ 1987-1988 മുതൽ ഈ പരിഷ്കാരം പിൻവലിച്ച് എസ്.എസ്.എൽ.സി എന്ന് തന്നെയാക്കുകയും ചെയ്തു.
==ഗ്രേഡിംഗ് സിസ്റ്റം==
2004-വരെ എസ്.എസ്.എൽ.സി. പരീക്ഷയിൽ റാങ്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മാർക്ക് വാങ്ങുന്ന വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ഒന്നാം റാങ്ക് എന്ന രീതിയിലായിരുന്നു അത്. 2005-ൽ ഈ റാങ്ക് സമ്പ്രദായം എടുത്തുകളയുകയും പകരം ഗ്രേഡിംഗ് സമ്പ്രദായം നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/05/25/stories/2005052513900400.htm |title=SSLC examination grading system: history being created in State |access-date=2012-04-26 |archive-date=2012-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111080504/http://www.hindu.com/2005/05/25/stories/2005052513900400.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://resultsnic.com/school-education-boards-india/kerala-sslc-examination-grading-system-details/|title=Kerala SSLC Examination Grading System Details|access-date=2024-05-07|language=en-US|archive-date=2024-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240507105127/https://resultsnic.com/school-education-boards-india/kerala-sslc-examination-grading-system-details/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.2017 ൽ നടന്ന എസ് എസ് എൽ സി പരീക്ഷയിൽ 95 . 98 % വിദ്യാർഥികൾ വിജയിച്ചു &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2017/05/05/sslc-results-declared.html SSLC Results 2017]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
[[വർഗ്ഗം:പരീക്ഷകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വിദ്യാഭ്യാസം]]
==External links==
* [https://www.oneworld.website/exams/sslc/2020/ Remaining Time for Kerala sslc result 2020] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200628124253/https://www.oneworld.website/exams/sslc/2020/ |date=2020-06-28 }}</text>
      <sha1>mp1ijir6wm4yl0ibuxwfv74acrhxspq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്രിസ് ഗെയ്ൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>208863</id>
    <revision>
      <id>4647129</id>
      <parentid>3462926</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9332" sha1="qcogxi0wz6m4o3zgu7asgsf6vw2f97v" xml:space="preserve">{{prettyurl|Chris Gayle}} 
{{Infobox cricketer
|          playername = ക്രിസ് ഗെയ്ൽ
|               image = ChrisGayle Cropped.jpg
|             caption = 2005 ൽ ഐസിസി ലോക ഇലവനു വേണ്ടി [[Docklands Stadium|ഡോക്ക്ലാൻഡ്സിൽ]] കളിക്കുന്ന ക്രിസ് ഗെയ്ൽ.
|             country = വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ്
|            fullname = ക്രിസ്റ്റഫർ ഹെൻറി ഗെയ്ൽ
|            nickname = ഗെയ്ൽ ഫോഴ്സ്, ഗെയ്ൽ സ്റ്റോം
|              living = true
|          dayofbirth = 21
|        monthofbirth = 9
|         yearofbirth = 1979
|        placeofbirth = [[Kingston, Jamaica|കിംഗ്സ്റ്റൻ]]
|      countryofbirth = [[ജമൈക്ക]]
|            heightft = 6
|          heightinch = 3
|             heightm =  &lt;ref&gt;[http://www.bigstarcricket.com/bs/players/gayle/about.shtml Big Star Creations]. Bigstarcricket.com. Retrieved on 2012-05-03.&lt;/ref&gt;
|             batting = ഇടം കൈ
|             bowling = വലം കൈ ഓഫ്ബ്രേക്ക്
|                role = [[ഓൾ റൗണ്ടർ]]
|              family = 
|            best fan =

 
|       international = true
|       testdebutdate = 16 മാർച്ച്
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = സിംബാബ്വെ
|             testcap = 232
|        lasttestdate = 6 ആഗസ്റ്റ്
|        lasttestyear = 2012
|     lasttestagainst = ന്യൂസിലാൻഡ്
|        odidebutdate = 11 സെപ്റ്റംബർ
|        odidebutyear = 1999
|     odidebutagainst = ഇന്ത്യ
|              odicap = 97
|         lastodidate = 16 ജൂലൈ
|         lastodiyear = 2012
|      lastodiagainst = ന്യൂസിലാൻഡ്
|            odishirt = 45
|               club1 = [[Jamaica national cricket team|ജമൈക്ക]]
|               year1 = 1998–2008, 2010 –
|         clubnumber1 = 333
|               club2 = [[Worcestershire County Cricket Club|വോഴ്സ്റ്റർ ഷെയർ]]
|               year2 = 2005
|               club3 = [[കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ്]]
|               year3 = 2008–2010
|               club4 = [[വെസ്റ്റേൺ വാരിയേഴ്സ്]]
|               year4 = 2009–2011
|               club5 = [[റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ]]
|               year5 = 2011–
|               club6 = [[സിഡ്നി തണ്ടർ]]
|               year6 = 2011–
|               club7 = [[ബാരിസൽ ബർണേഴ്സ്]]
|               year7 = 2012–
|             columns = 4
|             column1 = [[Test cricket|ടെസ്റ്റ്]]
|            matches1 = 93
|               runs1 = 6,603
|            bat avg1 = 42.32
|           100s/50s1 = 14/34
|          top score1 = 333
|         deliveries1 = 6,857
|            wickets1 = 72
|           bowl avg1 = 41.59
|            fivefor1 = 2
|             tenfor1 = 0
|       best bowling1 = 5/34
|  catches/stumpings1 = 87/–
|             column2 = [[One Day International|ഏകദിനം]]
|            matches2 = 234
|               runs2 = 8,360
|            bat avg2 = 39.43
|           100s/50s2 = 20/45

|          top score2 = 153*
|         deliveries2 = 6,936
|            wickets2 = 156
|           bowl avg2 = 35.08
|            fivefor2 = 1
|             tenfor2 = n/a
|       best bowling2 = 5/46
|  catches/stumpings2 = 103/–
|             column3 = [[First-class cricket|ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്]]
|            matches3 = 168
|               runs3 = 12,524
|            bat avg3 = 45.37
|           100s/50s3 = 31/60
|          top score3 = 333
|         deliveries3 = 12,247
|            wickets3 = 131
|           bowl avg3 = 38.67
|            fivefor3 = 2
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 5/34
|  catches/stumpings3 = 146/–
|             column4 = [[List A cricket|LA]]
|            matches4 = 301
|               runs4 = 10,833
|            bat avg4 = 39.97
|           100s/50s4 = 23/61
|          top score4 = 153*
|         deliveries4 = 9,080
|            wickets4 = 215
|           bowl avg4 = 31.84
|            fivefor4 = 1
|             tenfor4 = n/a
|       best bowling4 = 5/46
|  catches/stumpings4 = 129/–
|                date = 31 ആഗസ്റ്റ്
|                year = 2012
|              source = http://www.cricinfo.com/ci/content/player/51880.html ESPNCricinfo
}}

[[വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ്]] അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് ടീമിലെ [[ജമൈക്ക|ജമൈക്കൻ]] ക്രിക്കറ്റ് താരമാണ് '''ക്രിസ്റ്റഫർ ഹെൻറി ഗെയ്ൽ'''. 1979 സെപ്റ്റംബർ 21നാണ് ജനിച്ചത്. ആഭ്യന്തര ക്രിക്കറ്റിൽ ജമൈക്കയേയും ഐപിഎല്ലിൽ കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനെയും [[ബിഗ് ബാഷ് ലീഗ്|ബിഗ് ബാഷ് ലീഗിൽ]] [[സിഡ്നി തണ്ടർ|സിഡ്നി തണ്ടറിനേയും]] [[ബംഗ്ലാദേശ് പ്രീമിയർ ലീഗ്|ബംഗ്ലാദേശ് പ്രീമിയർ ലീഗിൽ]] [[ബാരിസൽ ബർണേഴ്സ്|ബാരിസൽ ബർണേഴ്സിനേയും]] പ്രതിനിധീകരിക്കന്നു.

ക്രിക്കറ്റിന്റെ എല്ലാ ഫോർമാറ്റുകളിലും സെഞ്ച്വറി നേടിയ ആദ്യ കളിക്കാരനാണ് ഗെയ്ൽ. മാത്രമല്ല ടെസ്റ്റ് ക്രിക്കറ്റിൽ 2 ട്രിപ്പിൾ സെഞ്ച്വറി നേടിയ 4 കളിക്കാരിൽ ഒരാളുമാണ് ഗെയ്ൽ. സൗത്ത് ആഫ്രിക്കയ്ക്കെതിരെ 2005ൽ നേടിയ 317 റൺസും ശ്രീലങ്കയ്ക്കെതിരെ 2010ൽ നേടിയ 333 റൺസുമാണവ. ഏകദിനത്തിൽ മൂന്നോ അതിൽ കൂടൂതലോ തവണ 150 റൺസിനു മേൽ സ്കോർ ചെയ്ത 6 കളിക്കാരിലൊരാൾ കൂടിയാണ് ഗെയ്ൽ.&lt;ref name=&quot;iccg&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.iccworldtwenty20.com/teams/men/west-indies/squad/236/Chris-Gayle/ |title=ICC_ഗെയ്ൽ |access-date=2012-09-28 |archive-date=2012-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929014422/http://www.iccworldtwenty20.com/teams/men/west-indies/squad/236/Chris-Gayle/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അന്താരാഷ്ട്ര കരിയർ ==

=== ടെസ്റ്റ് ===

=== ഏകദിനം ===
ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ആദ്യമായി ഇരട്ടശതകം നേടിയ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് താരം എന്ന ബഹുമതി ക്രിസ് ഗെയിലിന് സ്വന്തമാണ്.[[ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പ് 2015|2015 ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പിൽ]] സിംബാബ്‌വെയ്ക്കെതിരെയായിരുന്നു ഗെയിലിന്റെ ഈ നേട്ടം

=== ട്വന്റി 20 ===
11 ടീമുകൾക്ക് വേണ്ടി ഗെയ്ൽ ട്വന്റി 20 കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. അന്താരാഷ്ട്ര ട്വന്റി 20യിലേയും ട്വന്റി 20 ലോക കപ്പിലേയും ആദ്യ സെഞ്ച്വറിക്കുടമയാണ് ഇദ്ദേഹം. 2007 ലെ ലോകകപ്പ് ഉദ്ഘാടന മത്സരത്തിൽ നേടിയ 117 റൺസ് അന്താരാഷ്ട്ര 20-20യിലെ ഉയർന്ന മൂന്നാമത്തെ സ്കോറാണ്. ഈ സെഞ്ച്വറിയോടെ '''ക്രിക്കറ്റിന്റെ എല്ലാ ഫോർമാറ്റുകളിലും സെഞ്ച്വറി നേടിയ ആദ്യ കളിക്കാരൻ''' എന്ന നേട്ടത്തിനർഹനായി. 20-20യിൽ ഏറ്റവും കൂടൂതൽ '''സിക്സറുകളും''' ഗെയ്ലിന്റെ പേരിലാണ്.&lt;ref name=&quot;iccg&quot;/&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1979-ൽ ജനിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 21-ന് ജനിച്ചവർ]]


[[വർഗ്ഗം:വെസ്റ്റിൻഡീസ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ ഇരട്ടശതകം നേടിയ കളിക്കാർ]]</text>
      <sha1>qcogxi0wz6m4o3zgu7asgsf6vw2f97v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219535</id>
    <revision>
      <id>4647093</id>
      <parentid>4561750</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96435" sha1="jdbxsj8cnqibzun3fd2xcwysug9hgxs" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kingdom of the Netherlands}}
{{Infobox country
|native_name = {{native name|nl|ക്രോണിൻക്രിക് ഡെർ നെഡെർലാൻഡെൻ}}&lt;br/&gt;{{native name|pap|റൈനോ ഹുലാൻഡെസ്}}
|conventional_long_name = കിംഗ്ഡം ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സ്
|common_name = ദി നെതർലാന്റ്സ്
|image_flag = Flag of the Netherlands.svg
|image_coat = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
|image_map = Kingdom of the Netherlands in its region (special marker).svg
|map_caption = [[Europe|യൂറോപ്പ്]] [[Caribbean|കരീബിയൻ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലായുള്ള നെതർലാന്റ്സ് രാജ്യത്തിന്റെ സ്ഥാനം. 
|national_anthem = ദി ''വിൽഹെൽമസ്''&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[File:United States Navy Band - Het Wilhelmus (tempo corrected).ogg]]&lt;/center&gt;
|national_motto = &lt;span style=&quot;line-height:133%;&quot;&gt;''ജെ മെയിന്റിയെൻഡ്രാജ്''{{spaces|2}}&lt;small&gt;(ഫ്രെഞ്ച്)&amp;nbsp;{{ref|box1|1}}&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;(''ഇക് സാൽ ഹാൻഢാവൻ''){{spaces|2}}&lt;small&gt;(ഡച്ച്)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;(''ഞാൻ ഉറച്ചുനിൽക്കും''){{spaces|2}}&lt;small&gt;(മലയാളം)&amp;nbsp;{{ref|box2|2}}&lt;/small&gt;
|capital = [[Amsterdam|ആംസ്റ്റർഡാം]]{{ref|box3|3}}
|largest_city = തലസ്ഥാനം
|latd = 52
|latm = 22
|latNS = N
|longd = 4
|longm = 53
|longEW = E
|official_languages = {{nowrap|[[Dutch language|ഡച്ച്]] &lt;small&gt;(പ്രവൃത്തിയിൽ ദേശീയഭാഷയാണിത്)&lt;/small&gt;{{ref|box4|4}}}}
|languages_type = പ്രാദേശികഭാഷകൾ&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&amp;nbsp;
|languages = [[Papiamento|പാപിയമെന്റോ]]{{ref|box4|4}}&lt;br/&gt;[[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]&lt;br/&gt;[[West Frisian language|വെസ്റ്റ് ഫ്രിസിയൻ]]
|languages_sub= അതെ
|demonym=[[Dutch people|ഡച്ച്]]
|government_type = {{nowrap|[[പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യം]]&lt;br/&gt;[[constitutional monarchy|ഭരണഘടനാസാധുതയുള്ള രാജ്യഭരണം]]}}
|leader_title1 = [[Monarchy of the Netherlands|രാജാവ്/രാജ്ഞി]]
|leader_name1 = [[Beatrix of the Netherlands|ബിയാട്രിക്സ്]]
|leader_title2 = {{nowrap|നെതർലാന്റ്സിലെ മന്ത്രിസഭാ കൗൺസിലിന്റെ&lt;br/&gt;ചെയർമാൻ (പ്രധാനമന്ത്രി){{ref|box5|5}}}}
|leader_name2 = [[Mark Rutte|മാർക്ക് റട്ടെ]]
|leader_title3 = {{nowrap|അരൂബയിലെ&lt;br/&gt;മിനിസ്റ്റർ പ്ലിനിപൊട്ടൻഷ്യറി}}
|leader_name3 = [[Edwin Abath|എഡ്വിൻ അബാത്ത്]]
|leader_title4 = {{nowrap|കുറകാവോയിലെ&lt;br/&gt;മിനിസ്റ്റർ പ്ലെനിപൊട്ടൻഷ്യറി}}
|leader_name4 = [[Sheldry Osepa|ഷെൽഡി ഓസെപ്ര]]
|leader_title5 = {{nowrap|സിന്റ് മാർട്ടനിലെ &lt;br/&gt;മിനിസ്റ്റർ പ്ലെനിപൊട്ടൻഷ്യറി}}
|leader_name5 = [[Mathias Voges|മത്തിയാസ് വോഗസ്]]
|legislature = സ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ, നെതർലാന്റ്സ്
|upper_house = സെനെറ്റ് (നെതർലാന്റ്സ്)
|lower_house = {{nowrap|നെതർലാന്റ്സിലെ ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭ}}
|sovereignty_type = സ്വതന്ത്രരാജ്യം
|established_date1 = 1579 ജനുവരി 23
|established_event1 = യൂണിയൻ ഓഫ് യുട്രെച്റ്റ്
|established_date2 = 1581 ജൂലൈ 26
|established_event2 = ആക്റ്റ് ഓഫ് അബ്ജുറേഷൻ
|established_date3 = 1609 ഏപ്രിൽ 9
|established_event3 = 12 വർഷത്തെ സമാധാനം
|established_date4 = 1648 മേയ് 15
|established_event4 = പീസ് ഓഫ് മുൻസ്റ്റർ
|established_date5 = 1815 മാർച്ച് 16
|established_event5 = ഇപ്പോഴുള്ള കിംഗ്ഡം നിലവിൽ വന്നു
|established_date6 = 1954 ഒക്റ്റോബർ 28
|established_event6 = കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിന്റെ ചാർട്ടർ
|area_rank = 136-ആമത്
|area_magnitude = 1 E10
|area_km2 = 42,508
|area_sq_mi = 16,478 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|percent_water = 18.41
|population_estimate = 17,034,544
|population_estimate_year = 2012
|population_estimate_rank = 61-ആമത്
|population_density_km2 = 393
|population_density_sq_mi = 1,019 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
|population_density_rank = 30-ആമത്
|GDP_PPP_year = 2006
|GDP_PPP = 
|GDP_PPP_rank = 
|GDP_PPP_per_capita = 
|GDP_PPP_per_capita_rank = 
|currency = {{nowrap|[[Euro|യൂറോ]] &lt;small&gt;(യൂറോപ്യൻ നെതർലാന്റ്സിൽ)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[US dollar|അമേരിക്കൻ ഡോളർ]] &lt;small&gt;(കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിൽ)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[Netherlands Antillean guilder|നെതർലാന്റ്സ് ആന്റില്ലിയൻ ഗ്വിൽഡർ]] &lt;small&gt;([[Curaçao|കുറകാവോയിൽ]])&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;നെതർലാന്റ്സ് ആന്റില്ലൻ ഗ്വിൽഡർ &lt;small&gt;([[Sint Maarten|സിന്റ് മാർട്ടനിൽ]])&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[Aruban florin|അരൂബൻ ഫ്ലോറിൻ]] &lt;small&gt;([[Aruba|അരൂബയ്ല്]])&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;&lt;!--carriage-return needed for formatting--&gt;}}
|currency_code = € EUR, USD, ANG, AWG
|country_code = 
|time_zone = [[Central European Time|മദ്ധ്യ യൂറോപ്യൻ സമയം]], [[Atlantic Standard Time|അറ്റ്ലാന്റിക് സ്റ്റാൻഡാർഡ് സമയം എന്നിവ]]
|utc_offset = +1, −4 എന്നിവ
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|സെൻട്രൽ യൂറോപ്യൻ സമ്മർ സമയമേഖല]], [[Atlantic Standard Time|അറ്റ്ലാന്റിക് സ്റ്റാൻഡാർഡ് സമയമേഖല]]&lt;br/&gt;&lt;!--carriage-return needed for formatting--&gt;
|utc_offset_DST = +2, −4 എന്നിവ
|drives_on = വലതുവശത്ത്
|cctld = [[.nl]]{{ref|box6|6}}, [[.aw]], [[.an]], [[.bq]]
|calling_code = [[+31]], [[+297]], [[+599]], [[+1&amp;nbsp;721]]
|footnote1 = {{note|box1}} {{cite web |title=വാറ്റ് ഐസ് ഹെറ്റ് കോണിങ്ക്ലിജ്ക് വാപെൻ ഓഫ് റിജ്ക്സ്വാപെൻ? (Google translate) |url=http://translate.google.com/translate?js=n&amp;prev=_t&amp;hl=nl&amp;ie=UTF-8&amp;layout=2&amp;eotf=1&amp;sl=auto&amp;tl=en&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.rijksoverheid.nl%2Fdocumenten-en-publicaties%2Fvragen-en-antwoorden%2Fwat-is-het-koninklijk-wapen-of-rijkswapen.html |work=ഔദ്യോഗിക ഡച്ച് സർക്കാർ വെബ് സൈറ്റ് |accessdate=2011 ഓഗസ്റ്റ് 8}}
|footnote2 = {{note|box2}} ഔദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യം ഫ്രഞ്ചിലാണ്; &quot;ഞാൻ നിലനിർത്തും (I will maintain)&quot; എന്നാണ് നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തനം. ''ഞാൻ ഉറച്ചുനിൽക്കും'' എന്നോ ''ഞാൻ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കും'' (പ്രദേശത്തിന്റെ ഐക്യവും സ്വാതന്ത്ര്യവുമാണ് വിവക്ഷിക്കുന്നത്) എന്നോ ആണ് ശരിയായ അർത്ഥം
|footnote3 = {{note|box3}} നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭരണകേന്ദ്രം [[The Hague|ഹേഗ്]] ആണ്. അരൂബയുടെ തലസ്ഥാനം [[Oranjestad, Aruba|ഓറഞ്ച്സ്റ്റെഡ്]] ആണ്; കുറകാവോയുടെ തലസ്ഥാനം [[Willemstad|വില്ലംസ്റ്റാഡ്]] ആണ്; സിന്റ് മാർട്ടന്റേത് [[Philipsburg, Sint Maarten|ഫിലിപ്സ്ബർഗും]].
|footnote4 = {{note|box4}} നാല് രാജ്യങ്ങളുടെയും ഔദ്യോഗികഭാഷ ഡച്ചാണ്. പാപിയമെന്റോ [[Aruba|അരൂബയിലെയും]] [[Curaçao|കുറകാവോയിലെയും]]ഒരു ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Migge |first1=Bettina |last2=Léglise |first2=Isabelle |last3=Bartens |first3=Angela |year=2010 |title=Creoles in Education: An Appraisal of Current Programs and Projects |publisher=John Benjamins Publishing Company |location=Amsterdam |page = 268 |url=http://books.google.com/books?id=4SMLb6hKv4YC&amp;lpg=PT276&amp;dq=aruba%20official%20language%20Papiamento&amp;pg=PT276#v=onepage&amp;q=aruba%20official%20language%20Papiamento&amp;f=false |isbn=978-90-272-5258-6}}&lt;/ref&gt; ഈ ഭാഷയ്ക്ക് [[Bonaire|ബോണൈറിൽ]] ഔദ്യോഗിക പദവിയുണ്ട്.&lt;ref name=languages&gt;{{cite web|url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal%2Bin%2Bhet%2Bbestuurlijk%2Bverkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012|title=Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|language=Dutch|publisher=wetten.nl|accessdate=14 October 2012|archive-date=2015-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150117173755/http://wetten.overheid.nl/BWBR0028063/tekst_bevat_taal+in+het+bestuurlijk+verkeer/geldigheidsdatum_14-10-2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഇംഗ്ലീഷ് [[Sint Maarten|സിന്റ് മാർട്ടനിൽ]] ഔദ്യോഗികഭാഷയാണ്&lt;ref&gt;According to [http://www.sxmparliament.org/images/staatsregeling.engels.constitution1.pdf Art. 1 para 2. Constitution of Sint Maarten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140310123816/http://www.sxmparliament.org/images/staatsregeling.engels.constitution1.pdf |date=2014-03-10 }}: &quot;The official languages are Dutch and English&quot;&lt;/ref&gt; [[Saba|സാബ]], [[Sint Eustatius|സിന്റ് യൂസ്റ്റേഷ്യസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഇതിന് ഔദ്യോഗികപദവിയുണ്ട്.&lt;ref name=languages/&gt; സ്പാനിഷ് ഔദ്യോഗികഭാഷകളി‌ൽ പെടുന്നില്ലെങ്കിലും കരീബിയൻ ദ്വീപുകളിൽ വ്യാപകമായി സംസാരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. [[Friesland|ഫ്രീസ്‌ലാന്റിൽ]], വെസ്റ്റ് ഫ്രിസിയൻ ഭാഷയ്ക്ക് ഔദ്യോഗിക പദവിയുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wetten.overheid.nl/BWBR0002219/tekst_bevat_Fries/geldigheidsdatum_25-10-2010 |title=Wet gebruik Friese taal in het rechtsverkeer |publisher=wetten.nl |accessdate=25 October 2010 |language=Dutch}}&lt;/ref&gt; [[Dutch Low Saxon|ഡച്ച് ലോ സാക്സൺ]], [[Limburgish language|ലിംബർഗിഷ് ഭാഷ]] എന്നിവ നെതർലാന്റ്സിൽ പ്രാദേശികവും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടേതുമായ യൂറോപ്യൻ ചാർട്ടറിന്റെ ഭാഗമായി ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
|footnote5 = {{note|box5}} നെതർലാന്റ്സിലെ പ്രധാനമന്ത്രിയെ കിംഗ്ഡത്തിന്റെ മന്ത്രിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സമയത്ത് ഇപ്രകാരമാണ് ഔദ്യോഗികമായി അഭിസംബോധന ചെയ്യുക. “കിംഗ്ഡത്തിന്റെ കൗൺസിൽ ഓഫ് മിനിസ്റ്റേഴ്സിന്റെ ചെയർമാൻ എന്ന പദവി വഹിക്കുന്ന ഞങ്ങളുടെ പ്രധാനമന്ത്രി” ({{lang-nl|Onze Minister-President, in zijn hoedanigheid van voorzitter van de raad van ministers van het Koninkrijk}}).  മറ്റു മന്ത്രിമാരെയും ഇപ്രകാരം വിവക്ഷിക്കാറുണ്ട്. ഇതെസംബന്ധിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [http://books.google.nl/books?id=2-tZN0vj5QwC&amp;lpg=PA85&amp;ots=JAllrMREpx&amp;dq=in%20zijn%20hoedanigheid%20als%20minister%20van%20het%20koninkrijk&amp;pg=PA85#v=onepage&amp;q&amp;f=false ബോർമാൻ 2005], [http://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/regelmaat/2010/2/RM_0920-055X_2010_025_002_004 ബോർമാൻ 2010] എന്നിവ കാണുക.
|footnote6 = {{note|box6}} [[.eu]] മറ്റ് യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗങ്ങ‌ളെപ്പോലെ നെതർലാന്റ്സിലും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. 
}}

യൂറോപ്പിലും കരീബിയനിലുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭരണഘടന നിലവിലുള്ളതും രാജഭരണം നിലനിൽക്കുന്നതുമായ ഒരു അസ്തിത്വമാണ് '''കിംഗ്ഡം ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സ്''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Koninkrijk der Nederlanden2.ogg|ക്രോണിൻക്രിക് ഡെർ നെഡെർലാൻഡെൻ}}}}; {{lang-pap|റൈനോ ഹുലാൻഡെസ്}}). ഇതൊരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രമാണ്. [[Aruba|അരൂബ]], [[Curaçao|കുറകാവോ]], [[Netherlands|നെതർലാന്റ്സ്]], [[Sint Maarten|സിന്റ് മാർട്ടൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളാൺ കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ. തത്ത്വത്തിൽ ഇവ കിംഗ്ഡത്തിലെ തുല്യപങ്കാളികളാണ്. &lt;ref&gt;The Charter of the Kingdom was fully explained in an “EXPLANATORY MEMORANDUM to the Charter for the Kingdom of the Netherlands”, transmitted to the U.N. Secretary-General in compliance with the wishes expressed in General Assembly resolutions 222 (III) and 747 (VIII). New York, 30 March 1955(* Ministerie van Buitenlandse Zaken , 41, Suriname en de Nederlandse Antillen in de Verenigde Naties III, Staatsdrukkerij-en uitgeversbedrijf/ ’s Gravenhage, 1956)&lt;/ref&gt; യഥാർത്ഥത്തിൽ രാജ്യഭരണം ഏകദേശം പൂർണ്ണമായി നെതർലാന്റ്സാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ 98% പ്രദേശങ്ങളും ജനങ്ങളും നെതർലാന്റ്സിൽ താമസിക്കുന്നവരാണ്. ഫലത്തിൽ അരൂബയും കുറകാവോയും സിന്റ് മാർട്ടനും നെതർലാന്റ്സിന്റെ ആശ്രിതരാജ്യങ്ങളാണ്. 

നെതർലാന്റ്സ് എന്ന രാജ്യം യൂറോപ്പിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് (കരീബിയനിലെ മൂന്ന് പ്രത്യേക മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ ഒഴികെ). അരൂബ, കുറകാവോ, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളും കരീബിയനിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 

== ചരിത്രം ==

1813-ൽ [[Napoleon|നെപ്പോളിയന്റെ]] പരാജയത്തെത്തുടർന്നാണ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ചരിത്രമാരംഭിക്കുന്നത്. നെതർലാന്റ്സിന് ആ വർഷം സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുകയും [[William I of the Netherlands|നെതർലാന്റ്സിലെ വില്യം ഒന്നാമൻ]] പരമാധികാരമുള്ള പ്രിൻസിപ്പാലിറ്റിയായി രാജ്യത്തെ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. 1814-ൽ ഇപ്പോഴത്തെ [[Belgium|ബെൽജിയം]], [[Luxembourg|ലക്സംബർഗ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളും കൂടിച്ചേർന്ന് [[United Kingdom of the Netherlands|യുനൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്]] രൂപീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. 1815 മാർച്ചിൽ നെതർലാന്റ്സിലെ പരമാധികാരിയായ രാജകുമാരൻ ''നെതർലാന്റ്സിലെ രാജാവ്'' എന്ന പദവി സ്വീകരിച്ചു. ഇതോടെ കിംഗ്ഡം നിലവിൽ വന്നു. നെതർലാന്റ്സിലെ രാലാവ് ലക്സംബർഗിലെ ഗ്രാന്റ് ഡ്യൂക്ക് എന്ന പദവിയും സ്വീകരിച്ചിരുന്നു. ഇത് കിംഗ്ഡത്തിലെ പ്രവിശ്യയായിരിക്കെത്തന്നെ ജർമൻ കോൺഫഡറേഷനിലെ ഒരു ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചിയുമായിരുന്നു.

1830-ൽ [[Belgium|ബെൽജിയം]] കിംഗ്ഡത്തിൽ നിന്ന് വിഘടിച്ചു. 1839-ൽ മാത്രമാണ് നെതർലാന്റ്സ് ഈ നടപടി അംഗീകരിച്ചത്. ഈ സമയത്ത് ലക്സംബർഗ് നെതർലാന്റ്സുമായി കൂടിച്ചേരുകയും പൂർണ്ണസ്വാതന്ത്ര്യമുള്ള രാജ്യമാവുകയും ചെയ്തു. ലക്സംബർഗിന്റെ പകുതിയിലേറെ പ്രദേശങ്ങളും ഇതോടൊപ്പം ബെൽജിയത്തിന്റെ ഭാഗമായി. [[German Confederation|ജർമൻ കോൺഫെഡറേഷന്]] ഇതുമൂലമുണ്ടായ നഷ്ടം നികത്തുവാനായി ലിംബർഗ് എന്ന ഡച്ച് പ്രവിശ്യയുടെ ബാക്കി ഭാഗത്തിന്റെ നില ലക്സംബർഗിന്റെ പഴയ അവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് (ഗ്രാന്റ് ഡച്ചി) മാറ്റപ്പെട്ടു. 1867-ൽ ജർമൻ കോൺഫെഡറേഷൻ ഇല്ലതെയായതോടെയാണ് ഈ രീതി ഇല്ലാതെയായത്.

1954-ൽ ഭരണപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടു. ഇതിന്റെ ഉദ്ഭവം 1931-ലെ [[Westminster, Statute of|വെസ്റ്റ് മിനിസ്റ്റർ നിയമവും]] 1941-ലെ [[Atlantic Charter|അറ്റ്ലാന്റിക് ഉടമ്പടിയുമായിരുന്നു]] (''തങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നത് ഏതു ഭരണകൂടത്തിനു കീഴിലാണ് എന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ ജനങ്ങൾക്കവകാശമുണ്ട്'', ''പൊതുസുരക്ഷയ്ക്കായി ഒരു സ്ഥിരം സംവിധാനം വേണം'') എന്നിവയായിരുന്നു ഇവയുടെ കാതലായ ഉടമ്പടികൾ. 1942 ജനുവരി 1-നാണ് നെതർലാന്റ്സ് ഇവയിൽ ഒപ്പുവച്ചത്. 1942 ഡിസംബർ 7-ന് [[Wilhelmina of the Netherlands|വിൽഹെൽമ രാജ്ഞി]] റേഡിയോയിലൂടെ നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിൽ ഒളിവിൽ കഴിയുകയായിരുന്ന ഡച്ച് സർക്കാരിനുവേണ്ടി നെതർലാന്റ്സിനും അതിന്റെ കോളനികൾക്കും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നവീകരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത എടുത്തുപറയുകയുണ്ടായി. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു ശേഷം സർക്കാർ ഒരു കോൺഫറൻസ് വിളിച്ചുകൂട്ടുകയും തുല്യപങ്കാളികൾ എന്ന നിലയ്ക്ക് കോളനികൾക്ക് രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കാം എന്ന തീരുമാനമെടുക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പ്രസംഗത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി. പ്രചാരണലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ പ്രസംഗം നടത്തപ്പെട്ടത്. [[Indonesia|ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ]] കാര്യം മനസ്സിൽ വച്ചുകൊണ്ടായിരുന്ന് ഡച്ച് സർക്കാർ ഈ തീരുമാനമെടുത്തത്. കോളനിഭരണരീതിയോട് സംശയമുണ്ടായിരുന്ന അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ജനങ്ങളെ സമാധാനിപ്പിക്കാം എന്ന ലക്ഷ്യം മനസ്സിൽ വച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ഈ പ്രവൃത്തി. &lt;ref name=&quot;Meel&quot;&gt;Peter Meel, ''Tussen autonomie en onafhankelijkheid. Nederlands-Surinaamse betrekkingen 1954–1961'' (Between Autonomy and Independence. Dutch-Surinamese Relations 1954–1961; Leiden: KITLV 1999).&lt;/ref&gt;

ഇൻഡോനീഷ്യ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം പുതിയ ഫെഡറൽ ഭരണഘടനയുടെ ആവശ്യമില്ല എന്ന തോന്നലുണ്ടായി. [[Suriname|സുരിനാം]] [[Netherlands Antilles|നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ്]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി നെതർലാന്റ്സിനെ അപേക്ഷിച്ച് അവഗണിക്കത്തക്ക തരത്തിൽ തുച്ഛമായിരുന്നതാണ് ഇതിനു കാരണം. 1954-ൽ സുരിനാമിനും നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിനും നെതർലാന്റ്സ് ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പ്ലെനിപൊട്ടൻഷ്യറി മിനിസ്റ്ററെ ലഭിച്ചു. രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ ബാധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഡച്ച് കാബിനറ്റ് കൂടി തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുമ്പോൾ ഈ മന്ത്രിമാർക്ക് മന്ത്രിസഭാ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. സുരിനാമിന്റെയും നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിന്റെയും പ്രതിനിധികൾക്ക് ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭയിലും പങ്കെടുക്കാൻ അധികാരം ലഭിച്ചു. ചാർട്ടർ പ്രകാരം സുരിനാമിനും നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിനും സ്വന്തം അടിസ്ഥാന നിയമം പരിഷ്കരിക്കാനുള്ള അധികാരവുമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾക്കും ഏകപക്ഷീയമായി നെതർലാന്റ്സ് വിട്ടുപോകാനുള്ള അധികാരം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. എങ്കിലും പരസ്പര ചർച്ചകളിലൂടെ ചാർട്ടർ ഇല്ലാതെയാക്കുവാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Meel&quot; /&gt;

കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ് ചാർട്ടർ 1954-ൽ നിലവിൽ വരുന്നതിനു മുൻപ് സുരിനാം, നെതർലാന്റ്സിനു കീഴിലുണ്ടായിരുന്ന ന്യൂ ഗിനിയ, നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ്, എന്നിവ നെതർലാന്റ്സിന്റെ കോളനികളായിരുന്നു.

1954 മുതൽ 1975 വരെ സുരിനാം കിംഗ്ഡത്തിലെ ഒരു അംഗരാജ്യമായിരുന്നു. നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ് 1954 മുതൽ 2010 വരെ ഈ അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. സുരിനാം പിന്നീട് പരമാധികാരമുള്ള സ്വതന്ത്രരാജ്യമായി മാറി. നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ് പിന്നീട് കിംഗ്ഡത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയുള്ള സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളായി വിഘടിച്ചു. അരൂബ (1986-നു ശേഷം), കുറകാവോ, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നിവ (2010-നു ശേഷം) എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ഘട്ടമായാണ് വിഭജനം നടന്നത്. നെതർലാന്റ്സിന്റെ കീഴിലുള്ള ന്യൂ ഗിനിയ 1962 വരെ ഒരു ആശ്രിതരാജ്യമായിരുന്നുവെങ്കിലും സ്വയം നിർണയാവകാശമുള്ള രാജ്യമായിരുന്നില്ല. ഇതെപ്പറ്റി ചാർട്ടറിൽ പരാമർശവുമില്ല.

1955-ൽ [[Juliana of the Netherlands|ജൂലിയാന രാജ്ഞിയും]] രാജകുമാരനും സുരിനാമും നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസും സന്ദർശിച്ചു. ഇത് വൻ വിജയമായിരുന്നു. ഇതിനുശേഷവും ധാരാളം രാജകീയ സന്ദർശനങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Oostindie1&quot;&gt;Gert Oostindie, ''De parels en de kroon. Het koningshuis en de koloniën'' (The Pearls and the Crown. The Royal House and the Colonies; Amsterdam: [[De Bezige Bij]], 2006).&lt;/ref&gt;

1969-ൽ ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെടാതെ കുറകാവോ ദ്വീപിൽ നടന്ന ഒരു പണിമുടക്ക് വലിയ കുഴപ്പത്തിലും കൊള്ളയിലുമാണ് കലാശിച്ചത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള നഗരകേന്ദ്രമായ [[Willemstad|വില്യംസ്റ്റെഡ്]] തീപിടിച്ചു നശിച്ചു. ഡച്ച് മറീനുകളാണ് സമാധാനം പുനസ്ഥാപിച്ചത്. ഇതേ വർഷം തന്നെ സുരിനാമിൽ അദ്ധ്യാപകരുടെ സമരം വലിയ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയുണ്ടാക്കി. പ്രധാനമന്ത്രി ഈ സമരം പൊളിക്കാനായി സൈന്യത്തിന്റെ സഹായം ആവശ്യപ്പെടുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി.

[[File:Beatrix05.jpg|190px|thumb|ബിയാട്രിക്സ് രാജ്ഞി. ഇവരാണ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിലെ നിലവിലെ രാജ്ഞി.]]

1973-ൽ പുതിയ ലേബർ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഡച്ച് ഭരണകൂടം നിലവിൽ വന്നു. സുരിനാമിനും നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിനും സ്വാതന്ത്ര്യം വേണ്ട തീയതി നിർണയിക്കാൻ അതത് ഭരണകൂടങ്ങളോട് ചർച്ച ചെയ്യണമെന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയരേഖയിൽ പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി. ആന്റിലിയൻ സർക്കാരിന് ഇതെപ്പറ്റി ഉറച്ച അഭിപ്രായമില്ലായിരുന്നു. ഇതായിരുന്നു സുരിനാമിലെയും സ്ഥിതിയെങ്കിലും 1973-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പുതിയ ഭരണകൂടം വന്നതോടെ സുരിനാമിലെ സർക്കാർ 1976-ന് മുൻപ് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാനുള്ള തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചു. സ്വാത്രന്ത്ര്യം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒരു വിഷയമല്ലായിരുന്നു. സുരിനാമിലെ പ്രതിപക്ഷം എതിർത്തുവെങ്കിലും 1975 നവംബർ 25-ന് സുരിനാം സ്വതന്ത്രമായി.&lt;ref name=&quot;Oostindie2&quot;&gt;Gert Oostindie and Inge Klinkers, ''Knellende Koninkrijksbanden. Het Nederlandse dekolonisatiebeleid in de Caraïben, 1940–2000'', II, ''1954–1975'' (Stringent Kingdom Ties. The Dutch De-colonisation Policy in the Caribbean; Amsterdam: University Press 2001).&lt;/ref&gt;

2010 ഒക്റ്റോബറിൽ [[Netherlands Antilles|നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ്]] പിരിച്ചുവിടപ്പെട്ടു. [[Aruba|അരൂബ]], [[Curaçao|കുറകാവോ]], [[Sint Maarten|സിന്റ് മാർട്ടൻ]] എന്നിവ ഇതോടെ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിലെ പുതിയ അംഗരാജ്യങ്ങളായി.

== രാജ്യങ്ങൾ ==

കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ് എന്ന കൂട്ടായ്മയിൽ ഇപ്പോൾ നാല് അംഗരാജ്യങ്ങളാണുള്ളത്. അരൂബ, കുറകാവോ, നെതർലാന്റ്സ്, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നിവയാണവ. കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ് എന്ന പരമാധികാരരാഷ്ട്രത്തിലെ ഒരംഗരാജ്യം മാത്രമാണ് നെതർലാന്റ്സ് എന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക. കരീബിയനിലെ മൂന്ന് രാഷ്ട്രങ്ങളായ അരൂബ, കുറകാവോ, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നിവയും നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭാഗമായ ബോണൈർ, സിന്റ് യൂസ്റ്റാഷ്യസ്, സാബ എന്നീ കരീബിയൻ പ്രദേശങ്ങളും ചേർന്ന് കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സ് എന്ന പേരിലാണറിയപ്പെടുന്നത്. 


&lt;!--The statistics in this section is based on statistics from the Dutch, Aruban, and Netherlands Antillean Central Bureau of Statistics (CBS), which is has the most complete, reliable and up-to-date statistics on the Kingdom of the Netherlands. All three CBSes collect statistical information for the three governments. The statistics from the CIA World Factbook differ slightly from the CBS statistics, but they cannot be used in this section because the CIA doesn't collect statistical information about the individual islands within the Netherlands Antilles.--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിലെ അംഗരാജ്യങ്ങൾ
|-
!style=&quot;width:15em&quot;|രാജ്യം
!style=&quot;width:8em&quot;|ജനസംഖ്യ&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2012 ജനുവരി 1)&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;dates&quot; /&gt;&lt;/small&gt;
!style=&quot;width:12em&quot;|കിംഗ്ഡത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ&lt;br /&gt;ശതമാനം
!style=&quot;width:5em&quot;|വിസ്തീർണ്ണം&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(കിലോമീറ്റർ²)&lt;/small&gt;
!style=&quot;width:9em&quot;|രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യയുടെ&lt;br /&gt;ശതമാനം
!style=&quot;width:11em&quot;|ജനസാന്ദ്രത&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(inh. per km²)&lt;/small&gt;
!style=&quot;width:3em&quot; class=&quot;unsortable&quot;|&lt;small&gt;സ്രോതസ്സ്&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | {{flag|Aruba|name= അരൂബ}}
| style=&quot;text-align: right&quot; | 103,504
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.61%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 193
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.45%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 555
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;aruba&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | {{flag|Curaçao|name=കുറകാവോ}}
| style=&quot;text-align: right&quot; | 145,406
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.85%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 444
| style=&quot;text-align: right&quot; | 1.04%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 320
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;curaçao&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | {{flag|Netherlands|name = നെതർലാന്റ്സ്}}&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;netherlands&quot; /&gt;
| style=&quot;text-align: right&quot; | 16,748,205
| style=&quot;text-align: right&quot; | 98.32%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 41,854
| style=&quot;text-align: right&quot; | 98.42%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 396
|
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | – {{flagicon|Netherlands|name = യൂറോപ്യൻ നെതർലാന്റ്സ്}}
| style=&quot;text-align: right&quot; | 16,725,902
| style=&quot;text-align: right&quot; | 98.19%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 41,526
| style=&quot;text-align: right&quot; | 97.65%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 399
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;netherlands&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | – {{flag|ബോണൈർ}} (''കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിന്റെ'' ഭാഗമാണിത്)
| style=&quot;text-align: right&quot; | 16,541
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.10%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 294
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.69%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 46
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;cbs bes&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | – {{flag|Sint Eustatius|name = സിന്റ് യൂസ്റ്റാഷ്യസ്}} (''കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിന്റെ'' ഭാഗമാണിത്)
| style=&quot;text-align: right&quot; | 3,791
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.02%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 21
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.05%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 137
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;cbs bes&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | – {{flag|Saba|name = സാബ}} (''കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിന്റെ'' ഭാഗമാണിത്)
| style=&quot;text-align: right&quot; | 1,971
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.01%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 13
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.03%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 134
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;cbs bes&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal;&quot; | {{flag|Sint Maarten|name = സിന്റ് മാർട്ടൻ}}
| style=&quot;text-align: right&quot; | 37,429
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.22%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 34
| style=&quot;text-align: right&quot; | 0.08%
| style=&quot;text-align: right&quot; | 1,101
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;sint maarten&quot; /&gt;
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal; background-color:#E9E9E9&quot; | {{flag|കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്}}''
| style=&quot;text-align: right; background-color:#E9E9E9&quot; | ''17,034,544''
| style=&quot;text-align: right; background-color:#E9E9E9&quot; | ''100.00%''
| style=&quot;text-align: right; background-color:#E9E9E9&quot; | ''42,525''
| style=&quot;text-align: right; background-color:#E9E9E9&quot; | ''100.00%''
| style=&quot;text-align: right; background-color:#E9E9E9&quot; | ''397''
| style=&quot;background-color:#E9E9E9&quot; |
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=&quot;7&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal; background-color:#FFFFFF&quot; | {{reflist |group=അടിക്കുറിപ്പ് |refs=&lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;aruba&quot;&gt;[http://www.cbs.aw/cbs/readBlob.do?id=3968 സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾക്കായുള്ള സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113154514/http://www.cbs.aw/cbs/readBlob.do?id=3968 |date=2012-11-13 }} (അരൂബAruba)&lt;/ref&gt;
&lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;netherlands&quot;&gt;[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&amp;PA=37230ned&amp;D1=0-17&amp;D2=0-4&amp;D3=130-134&amp;HDR=G2&amp;STB=G1,T&amp;VW=T സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾക്കായുള്ള സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ] (Netherlands)&lt;/ref&gt;
&lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;curaçao&quot;&gt;[http://www.cbs.cw/cbs/themes/Population/Data/Population-2012021012144.pdf സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104020224/http://www.cbs.cw/cbs/themes/Population/Data/Population-2012021012144.pdf |date=2012-11-04 }} (കുറകാവോ)&lt;/ref&gt;
&lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;sint maarten&quot;&gt;[http://www.sintmaartengov.org/Government/Ministry%20of%20Tourism%20Economic%20Affairs%20Transport%20and%20Telecommunication/stat/Pages/Population.aspx സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾക്കായുള്ള ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511062204/http://www.sintmaartengov.org/Government/Ministry%20of%20Tourism%20Economic%20Affairs%20Transport%20and%20Telecommunication/stat/Pages/Population.aspx |date=2013-05-11 }} (സിന്റ് മാർട്ടൻ)&lt;/ref&gt;
&lt;ref group=&quot;അടിക്കുറിപ്പ്&quot; name=&quot;cbs bes&quot;&gt;[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&amp;PA=80534ned&amp;D1=0&amp;D2=0&amp;D3=0&amp;D4=a&amp;D5=7-10&amp;HDR=T&amp;STB=G1,G2,G3,G4&amp;VW=T സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾക്കായുള്ള സെൻട്രൽ ബ്യൂറോ] (കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സ്)&lt;/ref&gt;}}
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! scope=&quot;row&quot; colspan=&quot;7&quot; style=&quot;text-align: left; font-weight: normal; background-color:#FFFFFF&quot; | &lt;small&gt;'''Notes'''&lt;/small&gt;
{{reflist |group=nb |refs=&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;dates&quot;&gt;നെതർലാന്റ്സ് രാജ്യത്തെയും കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിലെയും ജനസംഘ്യാകണക്കുകൾ 2012 ജനുവരി 1-ലെയാണ്. അരൂബയിലെ കണക്കുകൾ 2011 ഡിസംബർ 30-ലെതും കുറകാവോയിലേത് 2011 ജനുവരി 1-ലെതും സിന്റ് മാർട്ടനിലേത് 2010 ജനുവരി ഒന്നിലേതുമാണ്.&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;nb&quot; name=&quot;netherlands&quot;&gt;നെതർലാന്റ്സിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളുടെ സെൻട്രൽ ബ്യൂറോയുടെ കണക്കുകളിൽ കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിന്റെ കണക്കുകൾ ഉ‌ൾപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ([http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/informatie/decentrale-overheden/informatie-voor-gemeenten/gemeenten-en-regionale-indelingen/regionale-indelingen/niet-gemeentelijke-indelingen/default.htm സ്രോതസ്സ് 1], [http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/dossiers/nederland-regionaal/faq/specifiek/faq-bonaire-sinteustatius-saba.htm 2]). യൂറോപ്യൻ നെതർലാന്റ്സിന്റെയും കരീബിയൻ നെതർലാന്റ്സിന്റെയും കണക്കുകൾ കൂട്ടിയാണ് ആകെ ജനസംഖ്യ കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത്. &lt;/ref&gt;}}
|}

[[File:Koninkrijk der Nederlanden.png|thumb|280px|കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭൂപടം.]]
[[File:Kingdom of the Netherlands location tree.svg|thumb|280px|കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിന്റെ വിഭജനം കാണിക്കുന്ന ചിത്രം.]]
=== അരൂബ ===
{{main|അരൂബ}}
[[Aruba|അരൂബ]] കേന്ദ്രീകൃതഭരണമുള്ള ഒരു രാജ്യമാണ്. അരൂബയിലെ ഗവർണറാണ് ഭരണത്തലവൻ. രാജാവിന്റെയോ രാജ്ഞിയുടെയോ അരൂബയിലെ പ്രതിനിധിയാണിദ്ദേഹം. ഇവിടെ ഒരു മന്ത്രിസഭയും പ്രധാനമന്ത്രിയുമുണ്ട്. രാജ്യത്തെ നാണയം അരൂബൻ ഫ്ലോറിൻ ആണ്.

=== കുറകാവോ ===
{{main|കുറകാവോ}}
[[Curaçao|കുറകാവോയിലെ]] ഭരണസംവിധാനവും അരൂബയിലേതുമാതിരി കേന്ദ്രീകൃത ജനാധിപത്യമാണ്. [[Netherlands Antillean guilder|നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലിയൻ ഗ്വിൽഡർ]] ആണ് നാണയം.

=== നെതർലാന്റ്സ് ===
{{main|നെതർലാന്റ്സ്}}
കേന്ദ്രീകൃത ജനാധിപത്യ പാർലമെന്ററി ഭരണസംവിധാനമുള്ള ഒരു യൂറോപ്യൻ രാജ്യമാണ് [[നെതർലന്റ്സ്]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. [[യൂറോപ്പ്|പടിഞ്ഞാറൻ യൂറോപ്പിലാണ്]] ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വടക്കും പടിഞ്ഞാറും [[നോർത്ത് കടൽ]], തെക്ക് [[ബെൽജിയം]], കിഴക്ക് [[ജർമനി]] എന്നിവയുമായി അതിർത്തി രൂപവത്കരിക്കുന്നു. [[ആംസ്റ്റർഡാം]] ആണ് തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും.

നെതർലന്റ്സ് പലപ്പോഴും [[ഹോളണ്ട്]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. വാസ്തവത്തിൽ ഇവിടുത്തെ 12 [[പ്രവിശ്യ|പ്രവിശ്യകളിൽ]] രണ്ടെണ്ണം മാത്രമാണ് വടക്കൻ ഹോളണ്ടും തെക്കൻ ഹോളണ്ടും. പ്രവിശ്യകളെ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ രാജ്യത്തെ ജനങ്ങളെയും ഭാഷയെയും സൂചിപ്പിക്കാൻ ''ഡച്ച്'' എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[യൂറോ]] ആണ് നാണയം. കരീബിയൻ കടലിലെ [[കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്#ബോണൈർ, സിന്റ് യൂസ്റ്റേഷ്യസ് ആൻഡ് സബ|നെതർലാന്റ്സ് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രദേശങ്ങളിൽ]] അമേരിക്കൻ ഡോളറാണ് നാണയം&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thedailyherald.com/islands/1-news/3703-monetary-safety-law-bes-islands-approved.html|title=Monetary, Safety Law BES islands approved islands|publisher=The Daily Herald|date=19 May 2010|accessdate=27 June 2011|archive-date=2013-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130223073224/http://www.thedailyherald.com/islands/1-news/3703-monetary-safety-law-bes-islands-approved.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

==== ബോണൈർ, സിന്റ് യൂസ്റ്റേഷ്യസ് ആൻഡ് സബ ====
കരിബിയനിലെ നെതർലാന്റ്സ് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രത്യേക മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായ [[Bonaire|ബോണൈർ]], [[Sint Eustatius|സിന്റ് യൂസ്റ്റാഷ്യസ്]], [[Saba|സാബ]] എന്നിവ നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭാഗമാണെങ്കിലും പ്രവിശ്യകളുടെ ഒന്നിന്റെയും ഭാഗമല്ല. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/31954_wet_openbare_lichamen|title=31.954, Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba|language=Dutch|publisher=Eerste kamer der Staten-Generaal|quote=De openbare lichamen vallen rechtstreeks onder het Rijk omdat zij geen deel uitmaken van een provincie. (The public bodies (...), because they are not part of a Province)|accessdate=15 October 2010}}&lt;/ref&gt;  മിക്ക ഡച്ച് നിയമങ്ങളും ഈ പ്രദേശത്തും ബാധകമാണ്. ഈ പ്രദേശത്തിന് ചില ഇളവുകളുണ്ട്. സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റിക്കായി നൽകേണ്ട തുക യൂറോപ്യൻ നെതർലാന്റ്സിനോളം കൂടുതലല്ല എന്നതാണ് ഒരു പ്രത്യേകത. നെതർലാന്റ്സിലെയും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെയും തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വോട്ട് ചെയ്യാനും ഈ നാട്ടുകാർക്ക് സാധിക്കും. 2008-ൽ ഇവിടെ നാണയമായി അമേരിക്കൻ ഡോളർ കൊണ്ടുവരാൻ തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;[http://www.bonaireinsider.com/index.php/bonaireinsider/bonaire_opts_for_us_dollar_as_new_official_currency/ Bonaire Opts for U.S. Dollar as New Official Currency]&lt;/ref&gt;

=== സിന്റ് മാർട്ടൻ ===
അരൂബയിലേതുപോലുള്ള കേന്ദ്രീകൃത ഭരണസംവിധാനമുള്ള രാജ്യമാണ് [[Sint Maarten|സിന്റ് മാർട്ടനും]]. [[Netherlands Antillean guilder|നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലിയൻ ഗ്വിൽഡർ]] ആണ് ഇവിടുത്തെ നാണയം.

== സ്ഥാപനങ്ങൾ ==

=== ചാർട്ടറും ഭരണഘടനകളും ===
നെതർലാന്റ്സ്, അരൂബ, കുറകാവോ, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ ഭരണഘടനയനുസരിച്ചാണ് ഓരോ രാജ്യത്തും ഭരണം നടക്കുന്നത്. ഈ ഭരണഘടനകൾ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിന്റെ ചാർട്ടറിനു കീഴിലാണ്. കിംഗ്ഡത്തിലെ ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും ചാർട്ടർ നിയന്ത്രിക്കുന്നുണ്ട്. കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ഭരണകാര്യങ്ങൾ നെതർലാന്റ്സിനെ മാത്രം ബാധിക്കുന്നതാണെങ്കിൽ സ്വന്തമായി സ്വന്തം ഭരണഘടനയനുസരിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാൻ ആ രാജ്യത്തിനവകാശമുണ്ട്. മറ്റു രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഈ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ല. അവ ചാർട്ടർ അനുസരിച്ചാവും പ്രവർത്തിക്കുക. 

എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും അംഗീകരിക്കുകയാണെങ്കിൽ മാത്രമേ ചാർട്ടറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ മാറ്റാൻ പാടുള്ളൂ.

=== ഭരണകൂടം ===
രാജാവ് അല്ലെങ്കിൽ  രാജ്ഞി; അവർ നിയമിക്കുന്ന മന്ത്രിമാർ എന്നിവരടങ്ങിയതാണ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ഭരണകൂടം. ചാർട്ടറിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 7 പ്രകാരം മന്ത്രിസഭയിൽ [[നെതർലാന്റ്സ്]] രാജ്യത്തിലെ മന്ത്രിമാരെക്കൂടാതെ അരൂബയിൽ നിന്നും കുറകാവോയിൽ നിന്നും സിന്റ് മാർട്ടനിൽ നിന്നും ഒരു മിനിസ്റ്റർ പ്ലെനിപൊട്ടൻഷ്യറി വീതവും ഉണ്ടാവും. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt; നെതർലാന്റ്സിലെ പ്രധാനമന്ത്രിയാണ് ഈ മന്ത്രിസഭയുടെ തലപ്പത്തുണ്ടാകുന്നയാൾ. &lt;ref name=&quot;bzk&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.minbzk.nl/bzk2006uk/subjects/aruba-and-the |title=Aruba and the Netherlands Antilles: Political relations within the Kingdom of the Netherlands |accessdate=13 October 2007 |publisher=Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080217222203/http://www.minbzk.nl/bzk2006uk/subjects/aruba-and-the |archivedate=2008-02-17 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2007 ഡിസംബറിൽ രാജ്യത്തിലെ ബന്ധങ്ങൾക്കായി ഒരു ഡെപ്യൂട്ടി കൗൺസിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;Wetten.overheid.nl – [http://wetten.overheid.nl/BWBR0023029/ Instellingsbesluit raad voor Koninkrijksrelaties]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Nationaal Archief – [http://www.nationaalarchief.nl/selectielijsten/BSD_Coordinatie_algemeen_regeringsbeleid_stcrnt_2009_63.pdf]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, page 12&lt;/ref&gt; ഈ ഡെപ്യൂട്ടി കൗൺസിലാണ് മന്ത്രിസഭാ യോഗങ്ങൾ തീരുമാനിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;RNW – [http://antilliaans.caribiana.nl/politiek/car20071107_Onderraad-Antillen Onderraad voor Koninkrijksrelaties] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219023325/http://antilliaans.caribiana.nl/politiek/car20071107_Onderraad-Antillen |date=2007-12-19 }}&lt;/ref&gt;

=== നിയമനിർമ്മാണസഭ ===
ഭരണകൂടവും സ്റ്റേറ്റ്സ് ജനറൽ ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സും ചേർന്നതാണ് കിംഗ്ഡത്തിലെ നിയമനിർമ്മാണസംവിധാനം. ചാർട്ടറിന്റെ 14, 16, 17 എന്നീ ആർട്ടിക്കിളുകൾ അരൂബയിലെയും കുറകാവോയിലെയും സിന്റ് മാർട്ടനിലെയും നിയമനിർമ്മാണസഭകൾക്ക് ഈ സംവിധാനത്തിൽ ചെറിയ പ്രാതിനിദ്ധ്യം നൽകുന്നുണ്ട്.

=== കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ===

ചാർട്ടറിന്റെ പതിമൂന്നാം ആർട്ടിക്കിൾ രാജ്യത്തിൽ ഒരു കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ഉണ്ടാവണം എന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇത് ഭരണഘടനയനുസരിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ചാർട്ടർ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അരൂബയുടെയും കുറകാവോയുടെയും സിന്റ് മാർട്ടന്റെയും അഭ്യർത്ഥനയനുസരിച്ച് ഇവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഓരോ പ്രതിനിധികളെ ഈ കൗൺസിലിൽ ഉൾപ്പെടുത്താമെന്നാണ്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt; അരൂബ ഇപ്പോൾ ഈ അവകാശം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;bzk&quot; /&gt; 1987 വരെ നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിനും 2000 വരെ അരൂബയുക്കും ഈ കൗൺസിലിൽ അംഗമുണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;Hoogers&quot;&gt;H.G. Hoogers (2008) &quot;De landen en het Koninkrijk&quot;, in [http://www.antillenhuis.nl/web/images/eindrapportageRUG31032008.pdf Schurende rechtsordes: over juridische implicates van de UPG-status voor de eilandgebieden van de Nederlandse Antillen en Aruba]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Groningen: Faculteit rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen, pp. 119–124. This study was [http://www.minbzk.nl//onderwerpen/de-nederlandse/samenwerking/publicaties/114245/eindrapportage mandated by the Dutch State Secretary for Kingdom Relations] and was used for government policy.&lt;/ref&gt; സിന്റ് മാർട്ടനും ഒരു പ്രതിനിധിയെ അയക്കാനുള്ള തയാറെടുപ്പ് നടത്തുകയാണ്. &lt;ref&gt;RNW.nl – [http://www.rnw.nl/caribiana/article/dennis-richardson-voorgedragen-voor-raad-van-state Dennis Richardson voorgedragen voor Raad van State] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511014717/http://www.rnw.nl/caribiana/article/dennis-richardson-voorgedragen-voor-raad-van-state |date=2011-05-11 }}&lt;/ref&gt;

== കോടതിസംവിധാനം ==
ചാർട്ടറിന്റെ ഇരുപത്തിമൂന്നാം ആർട്ടിക്കിൾ പ്രകാരം ''ഹോഗ് റാഡ് ഡെർ നെഡെർലാൻഡെൻ'' എന്ന കോടതിയാണ് കിംഗ്ഡത്തിലെ സുപ്രീം കോടതി. കാസേഷൻ റെഗുലേഷൻ എന്ന വ്യവസ്ഥ പ്രകാരമാണ് ഈ സംവിധാനം നിലനിൽക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;In Dutch: Cassatieregeling voor de Nederlandse Antillen en Aruba, text available [http://www.st-ab.nl/wetten/1000_Cassatieregeling_voor_de_Nederlandse_Antillen_en_Aruba.htm here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219115815/http://www.st-ab.nl/wetten/1000_Cassatieregeling_voor_de_Nederlandse_Antillen_en_Aruba.htm |date=2008-12-19 }}&lt;/ref&gt; ഒരു കരീബിയൻ രാജ്യം അഭ്യർത്ഥിച്ചാൽ ആ രാജ്യത്തു നിന്നുള്ള ഒരു പ്രതിനിധിയെ സുപ്രീം കോടതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt; ഇതുവരെ ഒരു കരീബിയൻ അംഗരാജ്യവും ഈ അധികാരം ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. 

ചാർട്ടറിലെ മുപ്പത്തൊൻപതാം ആർട്ടിക്കിൾ പ്രകാരം സിവിൽ നിയമം, കമേഴ്സ്യൽ നിയമം, സിവിൽ നടപടിച്ചട്ടം, ക്രിമിനൽ നിയമം, ക്രിമിനൽ നടപടിച്ചട്ടം, പകർപ്പവകാശനിയമം, വ്യവസായ സ്വത്തുക്കൾ സംബന്ധിച്ചതും നോട്ടറിമാരെ സംബന്ധിച്ചതുമായ നിയമം, അളവു തൂക്കങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച ചട്ടങ്ങൾ എന്നിവ രാജ്യം മുഴുവനും ഒരേ രീതിയിൽ വരേണ്ടതാണ്. ഈ കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടെന്നൊരു മാറ്റമുണ്ടാകുമ്പോൾ മറ്റു രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഇതിനെപ്പറ്റി അഭിപ്രായം പറയാൻ അവസരമുണ്ടാകണം എന്ന് വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt;

=== കിംഗ്ഡത്തിലെ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ളതും കിംഗ്ഡവും രാജ്യങ്ങളുമായു‌ള്ളതുമായ തർക്കങ്ങളുടെ പരിഹാരം ===

ചാർട്ടറിന്റെ പന്ത്രണ്ടാം ആർട്ടിക്കിൾ തർക്കങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമുണ്ടാക്കേണ്ട രീതി വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഈ സംവിധാനം 2010 ഒക്റ്റോബർ 10-ന് പരിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് ആർബിട്രേഷൻ വ്യവസ്ഥകളും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Ikregeer.nl – [http://ikregeer.nl/document/kst-32213-17 Nr. 17 AMENDEMENT VAN DE BIJZONDER GEDELEGEERDEN WEVER EN THIJSEN]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== രാജ്യകാര്യങ്ങൾ ==

രാജ്യകാര്യങ്ങൾ ഏതൊക്കെ എന്ന് ആർട്ടിക്കിൾ മൂന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നുണ്ട്:

* രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും പ്രതിരോധവും 
* മറ്റു രാജ്യങ്ങളുമായു‌ള്ള ബന്ധങ്ങൾ
* നെതർലാന്റ്സിലെ പൗരത്വം
* രാജ്യസ്നേഹം, ദേശീയപതാകയും ദേശീയമുദ്രയും സംബന്ധിച്ച വ്യവസ്ഥകൾ
* രാജ്യത്തിലെ കപ്പലുകളെ സംബന്ധിച്ച വ്യവസ്ഥകൾ, കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷ
* നെതർലന്റ്സ് പൗരന്മാരെ രാജ്യത്തിലുൾപ്പെടുത്തുകയും പുറം തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നതു സംബന്ധിച്ച പൊതു ചട്ടങ്ങളുടെ മേൽ നോട്ടം 
* മറ്റു രാജ്യക്കാരെ പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നതുസംബന്ധിച്ച ചട്ടങ്ങൾ
* കുറ്റവാളികളുടെ കൈമാറ്റം

ആർട്ടിക്കിൾ 43(2) മറ്റൊരു പ്രധാന വ്യവസ്ഥ പ്രതിപാദിക്കുന്നു:

* മൗലികാവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും, നിയമവ്യവസ്ഥയിലുള്ള വിശ്വാസവും നിലനിർത്തുക

ആർട്ടിക്കിൾ 3 പ്രകാരം മറ്റു കാര്യങ്ങളും രാജ്യകാര്യങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.arubaforeignaffairs.com/afa/readBlob.do?id=704 |title=Charter for the Kingdom of the Netherlands |access-date=2012-12-09 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011144941/http://www.arubaforeignaffairs.com/afa/readBlob.do?id=704 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

കിംഗ്ഡത്തിലെ മന്ത്രിസഭയാണ് രാജ്യകാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത്. കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങളെ ബാധിക്കാത്ത വിഷയങ്ങളിൽ നെതർലാന്റ്സ് സ്വന്തമായാണ് തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുക. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt;

=== വിദേശബന്ധങ്ങൾ ===
കിംഗ്ഡം അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടികളിലേർപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരൂബ, കുറകാവോ സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നിവയെ ബാധിക്കാത്ത ഉടമ്പടികൾ നെതർലാന്റ്സ് നേരിട്ട് കൈകാര്യം ചെയ്യും. ഇതല്ലാത്ത ഉടമ്പടികൾ അതത് രാജ്യത്തിന്റെ നിയമനിർമ്മാണസഭയുടെ അനുമതിയോടെയേ നടപ്പാവുകയുള്ളൂ. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt;

കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഉടമ്പടികളിൽ നിന്ന് പിന്മാറാനുള്ള അധികാരമുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt; The treaty or agreement concerned then has to specify that the treaty or agreement does not apply to Aruba, Curaçao, or Sint Maarten.

കിംഗ്ഡം [[NATO|നേറ്റോ]], [[Organisation for Economic Co-operation and Development|ഒ.ഇ.സി.ഡി]], [[World Trade Organization|ഡബ്ല്യൂ.ടി.ഒ]] എന്നീ സംഘടനക‌ളുടെ സ്ഥാപകാംഗമാണ്.

== ഭരണഘടനാപരമായ സ്വഭാവം ==

പരമ്പരാഗത രീതിയിലുള്ള ഭരണഘടനാസംവിധാനങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ് എന്ന രാജ്യത്തെ പെടുത്താൻ സാധിക്കില്ല എന്ന കാര്യത്തിൽ മിക്ക പണ്ഡിതന്മാർക്കും ഒരേ അഭിപ്രായമാണുള്ളത്. വ്യതിരിക്തമായ ഒരു സംവിധാനമാൺ (''sui generis'') ഇവിടെയുള്ളതെന്നാണ് പൊതുവിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട അഭിപ്രായം. &lt;ref name=&quot;Hoogers&quot; /&gt;&lt;ref&gt;&quot;De in het statuut neergelegde staatsvorm heeft een uniek karakter en is moeilijk in een bepaalde categorie onder te brengen [...] Veelal wordt dan ook geconcludeerd dat het Koninkrijk niet van een duidelijke classificate kan worden voorzien. Gesproken wordt van een quasi-, dan wel pseudo-federatie of van een constructie ''sui generis''&quot;, in: C. Borman (2005) ''[http://books.google.com/books?id=2-tZN0vj5QwC&amp;pg=PA24&amp;lpg=PA24&amp;source=bl&amp;ots=JAhhnKWBpG&amp;sig=vNTM2UzSyblZQ7yh75Z0VrA2qh0&amp;hl=nl&amp;ei=M2gZStb2As7T-QaqxJnMDg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1 Het Statuut voor het Koninkrijk]'', Deventer: Kluwer, pp. 23–24.&lt;/ref&gt; [[ഫെഡറൽ രാജ്യം]], [[കോൺഫെഡറേഷൻ]], [[ഫെഡറസി]], അധികാരങ്ങൾ വികേന്ദ്രീകൃതമാക്കപ്പെട്ട [[unitary state|കേന്ദ്രീകൃത രാജ്യം]] എന്നിങ്ങനെ പല സ്വഭാവങ്ങൾ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭരണഘടനയ്ക്കുണ്ട്.

കിംഗ്ഡത്തിന്റെ നടപടിക്രമങ്ങൾ വേർതിരിച്ചുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് എന്നതും, രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളെ വേർതിരിച്ചു പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് എന്നതും, കിംഗ്ഡത്തിലെ നിയമങ്ങൾക്ക് കീഴെയാണ് അംഗരാജ്യങ്ങളിലെ നിയമങ്ങൾ എന്ന വ്യവസ്ഥയും, കിംഗ്ഡത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള വ്യവസ്ഥയും, കിംഗ്ഡത്തിന് നിയമനിർമ്മാണസംവിധാനങ്ങളുണ്ട് (അംഗരാജ്യങ്ങളുടേതിനു പുറമേ) എന്നതും ഫെഡറൽ സ്വഭാവത്തെ കാണിക്കുന്നു. ചാർട്ടർ പരിഷ്കരിക്കുന്നത് അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ അഭിപ്രായസമന്വയത്തിലൂടെയേ സാധിക്കൂ എന്ന വ്യവസ്ഥ കോൺഫെഡറേറ്റ് സ്വഭാവത്തെ കാണിക്കുന്നു. മിക്ക ഫെഡറേഷനുകളിലും ഫെഡറേഷന്റെ നിയമനിർമ്മാണസഭയ്ക്ക് ചാർട്ടർ ഭേദഗതി ചെയ്യാനുള്ള അധികാരമുണ്ടാകും. &lt;ref name=&quot;Hoogers&quot; /&gt;

ചാർട്ടറിൽ എടുത്തുപറയുന്നില്ലെങ്കിലും [[നെതർലാന്റ്സ്|നെതർലാന്റ്സിന്റെ]] ഭരണഘടനയനുസരിച്ചാണ് (കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ഭരണഘടനയനുസരിച്ചല്ല) കിംഗ്ഡത്തിലെ ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എന്നത് ഈ സംവിധാനം ഒരു ഫെഡറസിയുടെ സ്വഭാവം കാണിക്കുന്നുണ്ട് എന്ന സൂചനയാണ് നൽകുന്നത്. കിംഗ്ഡത്തിലെ നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതെങ്ങനെ എന്ന് ചാർട്ടർ വ്യക്തമാക്കുന്നില്ല. നെതർലാന്റ്സിലെ ഭരണഘടനയുടെ 81, 88 എന്നീ ആർട്ടിക്കിളുകളും കിംഗ്ഡത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾക്ക് ബാധകമാണ്. കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ പങ്കെടുത്തേ മതിയാകൂ എന്ന് വ്യവസ്ഥയുള്ള ഒരേയൊരു ഭരണഘടനാ സംവിധാനം കിംഗ്ഡത്തിലെ മന്ത്രിസഭാ കൗൺസിലാണ്. സുപ്രീം കോടതി, കിംഗ്ഡത്തിലെ കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയിൽ കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ ഒരു പ്രതിനിധിയെ ഉൾപ്പെടുത്താം എന്ന വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. നിയമനിർമ്മാണത്തിൽ നിന്ന് കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങളെ ഏകദേശം പൂർണമായി ഒഴിച്ചുനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. നിയമത്തിന്റെ കരട് തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ കരീബിയൻ രാജ്യ പ്രതിനിധികൾക്ക് പങ്കെടുക്കാവുന്നതാണ്. കിംഗ്ഡം ആക്റ്റുകളെ എതിർക്കാനും ഡ്രാഫ്റ്റ് വോട്ടിനിടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാനും കരീബിയൻ പ്രതിനിധികൾക്ക് കഴിയും. &lt;ref name=&quot;Hoogers&quot; /&gt;

അരൂബ, കുറകാവോ, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളെ ബാധിക്കാത്ത കിംഗ്ഡത്തിലെ നടപടികൾ സ്വന്തമായെടുക്കാൻ നെതർലാന്റ്സിനെ ചാർട്ടറിന്റെ 14-ആം ആർട്ടിക്കിൾ അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. അരൂബയ്ക്കും കുറകാവോയ്ക്കും സിന്റ് മാർട്ടനും ഈ അധികാരങ്ങളില്ല. &lt;ref name=&quot;Hoogers&quot; /&gt;

അധികാരവികേന്ദ്രീകരണം നടത്തപ്പെട്ട ഒരു കേന്ദ്രീകൃത ഭരണവ്യവസ്ഥയാണിതെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ചാർട്ടറിന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ 50 ആണ്. ഇതനുസരിച്ച് കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നിന്റെ നിയമനിർമ്മാണനടപടി റദ്ദാക്കാൻ സർക്കാരിന് അധികാരമുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Hoogers&quot; /&gt;

സി. ബോർമാൻ എന്ന ഭരണഘടനാവിദഗ്ദ്ധൻ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭരണഘടനയെ ഇപ്രകാരം നിർവചിച്ചിട്ടുണ്ട്:

{{quote|സ്വയംഭരണമുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ സ്വമേധയാലുള്ള ഒരു കൂട്ടായ്മയാണീ കിംഗ്ഡം. കിംഗ്ഡം അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കും മുകളിലാണ്. ഈ സംവിധാനത്തിൽ കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ഭരണസംവിധാനങ്ങളും ഏറ്റവും വലിയ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണസംവിധാനങ്ങളും പരസ്പരം ഇഴചേർന്നുകിടക്കുകയാണ്. കിംഗ്ഡത്തിന്റെ തലത്തിൽ വളരെക്കുറച്ച് ഭരണനിർവഹണമേ നടക്കുന്നുള്ളൂ. ഈ സംവിധാനത്തിൽ കിംഗ്ഡത്തിന്റെ തലത്തിൽ നിന്ന് ചെറിയ രാജ്യങ്ങളിൽ പരിമിതമായ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ സാധിക്കും.|സി. ബോർമാൻ&lt;ref&gt;&quot;Een poging om de structuur van het Koninkrijk samen te vatten leidt tot de volgende omschrijving: een vrijwillig samengaan van autonome landen in een boven die landen geplaatst soeverein Koninkrijk, waarbij de organen van het Koninkrijk grotendeels samenvallen met die van het grootste land, op het niveau van het Koninkrijk slechts enkele taken worden verricht en vanwege het Koninkrijk een beperkte invloed kan worden uitgeoefend op het autonome bestuur in de kleinere landen&quot;, in: C. Borman (2005) ''[http://books.google.com/books?id=2-tZN0vj5QwC&amp;pg=PA24&amp;lpg=PA24&amp;source=bl&amp;ots=JAhhnKWBpG&amp;sig=vNTM2UzSyblZQ7yh75Z0VrA2qh0&amp;hl=nl&amp;ei=M2gZStb2As7T-QaqxJnMDg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1 Het Statuut voor het Koninkrijk]'', Deventer: Kluwer, p. 24.&lt;/ref&gt;}}

സി.എ.ജെ.എം. കോർട്ട്മാൻ എന്ന ഭരണഘടനാവിദഗ്ദ്ധൻ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത് ഇത് &quot;രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടാക്കപ്പെട്ട ഫെഡറൽ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു വ്യതിരിക്ത കൂട്ടായ്മയാണ്&quot; എന്നാണ്. &lt;ref&gt;&quot;associatie van
landen die trekken heeft van een federatie (Bondsstaat), maar wel een eigensoortige&quot;, in: C.A.J.M. Kortmann (2005) ''Constitutioneel recht'', Deventer, p. 107.&lt;/ref&gt; ബെലിൻ ഫാന്റെ, ഡെ റീഡ് എന്നിവർ ഇതൊരു &quot;ഫെഡറൽ കൂട്ടായ്മയാണ്&quot; എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;A.D. Belinfante, J.L. De Reede (2002) ''Beginselen van het Nederlandse Staatsrecht'', Deventer, p. 315.&lt;/ref&gt;

=== താരതമ്യങ്ങൾ ===

സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു സംവിധാനമാണിതെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ടെങ്കിലും [[Danish Realm|ഡാനിഷ് രാജ്യത്തിൽ]] [[Denmark|ഡെന്മാർക്ക്]], [[Greenland|ഗ്രീൻലാന്റ്]] [[Faeroe Islands|ഫാറോ ദ്വീപുകൾ]] എന്നീ ഭാഗങ്ങളുണ്ട് എന്നതും [[Realm of New Zealand|ന്യൂസിലാന്റ് രാജ്യത്തിൽ]] [[New Zealand|ന്യൂസിലാന്റ്]], [[Cook Islands|കുക്ക് ദ്വീപുകൾ]], [[Niue|നിയുവേ]], [[Tokelau|ടോക്‌ലവ്]], [[Ross Dependency|റോസ് ഡിപൻഡൻസി]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളുള്ളതും സമാനതകളാണ്. ഈ താരതമ്യങ്ങൾ വ്യത്യാസങ്ങളെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ന്യൂസിലാന്റും കുക്ക് ദ്വീപുകളും നിയുവേയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരേയൊരു ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനം ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞിയാണ്. കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിലെ സ്ഥിതി ഇതല്ല.

മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വേറെയും രാജ്യങ്ങളുണ്ട്. [[ബ്രിട്ടൻ]] [[British overseas territories|വിദൂരപ്രദേശങ്ങളെയും]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] [[insular area|ഇൻസുലാർ പ്രദേശങ്ങളെയും]] നിയന്ത്രിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഈ പ്രദേശങ്ങളെ ഇവ തങ്ങളുടെ രാജ്യങ്ങളുടെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നില്ല.

[[Commonwealth of Australia|കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഓസ്ട്രേലിയ]] പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ വിദൂരപ്രദേശങ്ങളെ തങ്ങളുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ട്. ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ കേന്ദ്രീകൃതഭരണം ഒറ്റ രാജ്യത്തേതുപോലെയാണ് നടക്കുന്നത്.

== യൂറോപ്യൻ യൂണിയനുമായുള്ള ബന്ധം ==

കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ് യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ഒരു സ്ഥാപകാംഗമാണ്. സുരിനാമും നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസും യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ സാമ്പത്തികമേഖലയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. റോമൻ ട്രീറ്റിയുടെ ഒരു പ്രത്യേക പ്രോട്ടോക്കോൾ ആയാണ് ഈ തീരുമാനമെടുക്കപ്പെട്ടത്. &lt;ref&gt;TREATY ESTABLISHING THE EEC – PROTOCOL ON THE APPLICATION OF THE TREATY ESTABLISHING THE EUROPEAN ECONOMIC COMMUNITY TO THE NON-EUROPEAN PARTS OF THE KINGDOM OF THE NETHERLANDS&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{sm|The High Contracting Parties,}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{sm|Anxious}}, at the time of signature of the Treaty establishing the European Economic Community, to define the scope of the provisions of Article 227 of this Treaty in respect of the Kingdom of the Netherlands,&lt;br /&gt;{{sm|Have agreed}} upon the following provisions, which shall be annexed to this Treaty:&lt;br /&gt;The Government of the Kingdom of the Netherlands, by reason of the constitutional structure of the Kingdom resulting from the Statute of 29 December 1954, shall, by way of derogation from Article 227, be entitled to ratify the Treaty on behalf of the Kingdom in Europe and Netherlands New Guinea only.&lt;br /&gt;Done at Rome this twenty-fifth day of March in the year one thousand nine hundred and fifty-seven.&lt;br /&gt;[http://www.ena.lu/treaty-establishing-protocol-application-non-european-parts-kingdom-netherlands-rome-march-1957-020302338.html Source]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; വിദൂരപ്രദേശം എന്ന നിലയിൽ സുരിനാമിനുള്ള സ്ഥാനം 1962 സെപ്റ്റംബറിൽ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. &lt;ref&gt;&quot;The provisions of Part Four of the Treaty were applied to Surinam, by virtue of a Supplementary Act of the Kingdom of the Netherlands to complete its instrument of ratification, from 1 September 1962 to 16 July 1976.&quot;, in: eur-lex.europa.eu – [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:12006E/TXT:EN:HTML Treaty establishing the European Community (consolidated version) – Text of the Treaty]&lt;/ref&gt; 1964 ഒക്റ്റോബർ 1-ന് നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ് യൂറോപ്യൻ സാമ്പത്തിക മേഖലയുടെ ഭാഗമാകുന്ന ഉടമ്പടിയുണ്ടാക്കി.

കിംഗ്ഡത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള എല്ലാ കരീബിയൻ ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങളും ഇപ്പോൾ യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ വിദൂരപ്രദേശങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. രാജ്യവാസികൾ യൂറോപ്യൻ പൗരന്മാരുമാണ്.

== നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിലെ ഭരണഘടനാ പുനഃസംഘടന ==

2004-ൽ നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിന്റെ ഭരണസംവിധാനം ഉടച്ചുവാർക്കണമെന്ന് ഒരു സംയോജിത കമ്മീഷൻ ഉത്തരവിട്ടു. 2006 ഒക്റ്റോബർ 2-നും നവംബർ 11-നും ഡച്ച് സർക്കാരും ഓരോ ദ്വീപിലെയും സർക്കാരുകളുമായും ഉടമ്പടികൾ ഒപ്പുവയ്ക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടെ 2008 ഡിസംബർ 15 മുതൽ കമ്മീഷന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരുമെന്ന് തീരുമാനമായി. &lt;ref name=&quot;endofNA&quot;&gt;{{cite news |author=Staff reporter |title=Agreement on division of Netherlands Antilles |url=http://www.government.nl/actueel/nieuwsarchief/2007/02February/13/0-42-1_42-92711.jsp |publisher=Government.nl |date=13 February 2007 |accessdate=24 February 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312003241/http://www.government.nl/actueel/nieuwsarchief/2007/02February/13/0-42-1_42-92711.jsp |archivedate=2007-03-12 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; പരിഷ്കാരങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നത് 2010 ഒക്റ്റോബർ 10-നാണ്. ഈ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസ് പിരിച്ചുവിടുകയും കുറകാവോ, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നിവ കിംഗ്‌ഡത്തിന്റെ ഭാഗമാവുകയും ചെയ്തു. അരൂബ 1986-ൽ നെതർലാന്റ്സ് ആന്റിലീസിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യം രൂപീകരിച്ചിരുന്നു.

BES ദ്വീപുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബോണൈർ, സാബ, സിന്റ് യൂസ്റ്റാഷ്യസ് എന്നിവ ഇതോടേ നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. ഇവയ്ക്ക് പ്രത്യേക മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ എന്ന സ്ഥാനമാണുള്ളത്.  ചില ഡച്ച് നിയമങ്ങൾ മാത്രമേ ഇവിടെ നടപ്പാക്കപ്പെട്ടുള്ളൂ. പണ്ടുമുതൽ ആന്റിലീസിൽ നിലനിന്ന നിയമങ്ങൾ മിക്കതും പുതിയ സംവിധാനത്തിലും തുടരുകയാണുണ്ടായത്. ക്രമേണ ഡച്ച് നിയമങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ നിയമങ്ങളെ പുറം തള്ളുമെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി സംവിധാനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പിരിവ് യൂറോപ്പിലുള്ളത്രയും കൂടുതലല്ല ഈ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ. ഈ ദ്വീപുകളിൽ യൂറോ നാണയം വരുമോ എന്ന് വ്യക്തമല്ല. &lt;ref name=&quot;carib&quot;&gt;{{cite web |author=The Daily Herald |title=St. Eustatius, Saba, Bonaire and The Hague Reach Historic Agreement |url=http://www.caribbeanpressreleases.com/articles/636/1/St-Eustatius-Saba-Bonaire-and-The-Hague-Reach-Historic-Agreement/More-talks-with-Curacao-and-St-Maarten.html |date=12 October 2006 |accessdate=21 October 2006 |archive-date=2007-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006235706/http://www.caribbeanpressreleases.com/articles/636/1/St-Eustatius-Saba-Bonaire-and-The-Hague-Reach-Historic-Agreement/More-talks-with-Curacao-and-St-Maarten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rnw&quot;&gt;{{cite web |author=Radio Netherlands |title=Caribbean islands become Dutch municipalities |url=http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/ant061012mc |date=12 October 2006 |accessdate=21 October 2006 |archive-date=2006-12-13 |archive-url=https://archive.today/20061213212643/http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/ant061012mc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ഡച്ച് പാർലമെന്റിലേയ്ക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഈ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് വോട്ടു ചെയ്യാവുന്നതാണ്. നിലവിലുള്ള നിയമമനുസരിച്ച് ഈ ദ്വീപുവാസികൾക്ക് സെനറ്റിലേയ്ക്ക് സ്വന്തം പ്രതിനിധിയെ അയക്കാൻ സാദ്ധ്യമല്ല. ഈ സ്ഥിതിയിൽ മാറ്റം വരുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;carib&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;rnw&quot; /&gt;

യൂറോപ്യൻ യൂണിയനുമായി BES ദ്വീപുകൾക്കുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമം നടക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;carib&quot; /&gt;

==നെതർലാന്റ്സും കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിവ്==

മറ്റു രാജ്യങ്ങൾ പൊതുവിൽ ''നെതർലാന്റ്സ്'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിനെയാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ പൊതുസഭയിൽ ''നെതർലാന്റ്സ്'' എന്ന പേരാണ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സിനു നൽകിയിട്ടുള്ളത്. അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടികളിൽ കിംഗ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ് എന്ന പേരും നെതർലാന്റ്സ് എന്ന പേരും ഒരേ അർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഡച്ച് നാമം ''നെഡർലാൻഡ് (Nederland)'' എന്നാണ്. ഔദ്യോഗിക ഡച്ച് നാമം ''കോണിൻക്രിജ്ക് ഡെർ നെഡെർലാൻഡെൻ (Koninkrijk der Nederlanden)'' എന്നാണ്. ഡച്ചുകാർ കിംഗ്ഡം ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സ് എന്ന പേര് ചുരുക്കുന്നത് കിംഗ്ഡം എന്നാണ് (നെതർലാന്റ്സ് എന്നല്ല). &lt;ref&gt;Examples of this practice can be found in all government documents and in nearly all press reports on Kingdom affairs, as well as in institutions that are related to the Kingdom of the Netherlands: ''Raad van Ministers van het Koninkrijk'' (&quot;Council of Ministers of the Kingdom&quot;), ''Ministerie van Binnenlanse Zaken en Koninkrijksrelaties'' (&quot;Ministry of the Interior and Kingdom Affairs&quot;), the ''Koninkrijksspelen'' (&quot;Kingdom Games&quot;, the Dutch equivalent of the [[Commonwealth Games]]), etc.&lt;/ref&gt; കിംഗ്ഡം ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സിന്റെ ചാർട്ടറും ''കിംഗ്ഡം'' എന്ന വാക്കാണ് ചുരുക്കപ്പേരായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;Charter&quot; /&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[File:Dutch Caribbean map.png|thumb|400px|ഡച്ച് കരീബിയൻ ദ്വീപുകളുടെ ഭൂപടം.]]

42519 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് കിംഗ്ഡം ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സിന്റെ വിസ്തീർണം. [[Belgium|ബെൽജിയം]], [[Germany|ജെർമനി]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായി യൂറോപ്പിലും [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസുമായി]] സിന്റ് മാർട്ടൻ പ്രദേശത്തിലും ഈ രാജ്യത്തിന് അതിർത്തിയുണ്ട് (ഫ്രാൻസിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള [[Saint Martin|സൈന്റ് മാർട്ടിനും]] സിന്റ് മാർട്ടനും ഒരേ ദ്വീപിലാണ്).

നെതർലാന്റ്സിന്റെ കരഭൂമിയുടെ നാലിലൊന്ന് സമുദ്രനിരപ്പിനു താഴെയാണ്. കടലിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്തതാണ് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ. കടലാക്രമണം തടയാൻ ഇവിടെ ഡൈക്കുകൾ നിർമിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുൻപ് നെതർലാന്റ്സിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രദേശം [[Limburg (Netherlands)|ലിംബർഗിലെ]] വാൽസ്ബർഗ് എന്ന പ്രദേശമായിരുന്നു. 322.7 മീറ്റർ മാത്രമായിരുന്നു ഇവിടുത്തെ ഉയരം. 2010 ഒക്റ്റോബർ 10-ന് സാബ നെതർലാന്റ്സിന്റെ ഭാഗമായതോടെ ഇവിടുത്തെ മൗണ്ട് സീനറി എന്ന കുന്ന് (ഉയരം 877 മീറ്റർ) ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള സ്ഥലം എന്ന സ്ഥാനം പിടിച്ചെടുത്തു.

കരീബിയൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളിൽ പെടുന്നു. സാബ, സിന്റ് യൂസ്റ്റേഷ്യസ്, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നീ ദ്വീപുകൾ അഗ്നിപർവതപ്രവർത്തനത്താലുണ്ടായവയാണ്. ഈ ദ്വീപുകൾ കുന്നുകൾ നിറഞ്ഞതാണ്. ഇവിടെ കൃഷിചെയ്യാൻ തക്ക ഭൂമി കുറവാണ്. അരൂബ, ബോണൈർ, കുറകാവോ എന്നീ ദ്വീപുകൾ അഗ്നിപർവ്വതപ്രവർത്തനത്തിനൊപ്പം പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെ വളർച്ച മൂലവും ഉണ്ടായവയാണ്.

കരിബിയൻ ദ്വീപുകളിലെ കാലാവസ്ഥ ഭൂമദ്ധ്യരേഖാപ്രദേശത്തേതാണ്. വർഷം മുഴുവനും ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയാണ്. സാബ സിന്റ് യൂസ്റ്റേഷ്യസ്, സിന്റ് മാർട്ടൻ എന്നീ ദ്വീപുകളെ കാറ്റിനഭിമുഖമായ (Windward Islands) ദ്വീപുകൾ എന്നാണ് വിളിക്കുക. ഇവിടെ ഉഷ്ണകാലത്ത് ചുഴലിക്കൊടുങ്കാറ്റുകൾ വീശാറുണ്ട്.

യൂറോപ്യൻ പ്രദേശത്ത് തണുത്ത ഉഷ്ണകാലവും രൂക്ഷമല്ലാത്ത തണുപ്പുകാലവുമാണുണ്ടാവുക.

== ഇവയും കാണുക ==
* [[Dutch Caribbean|ഡച്ച് കരീബിയൻ]]
* [[Federacy|ഫെഡറസി]]
* [[Koninkrijksdag|കോണിൻക്രീജ്‌ക്സ്ഡാഗ്]]
* [[Monarchy of the Netherlands|നെതർലാന്റ്സിലെ രാജവംശം]]

== അവലംബം ==
{{reflist|30em}}

== പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Commons category|Kingdom of the Netherlands|കിങ്ഡം ഓഫ് നെതർലാന്റ്സ്}}
* [http://www.arubaforeignaffairs.com/afa/readBlob.do?id=704 ദി ചാർട്ടർ ഫോർ ദി കിംഗ്ഡം ഓഫ് ദി നെതർലാന്റ്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011144941/http://www.arubaforeignaffairs.com/afa/readBlob.do?id=704 |date=2011-10-11 }} (pdf)
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-n/netherlands.html ചീഫ് ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ആൻഡ് കാബിനറ്റ് മെംബേഴ്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613000635/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-n/netherlands.html |date=2007-06-13 }}
* {{dmoz|Regional/Europe/Netherlands}}


{{coord missing}}

&lt;!--Categories--&gt;

&lt;!--Other languages--&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഒന്നിലധികം വൻകരകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>jdbxsj8cnqibzun3fd2xcwysug9hgxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>263441</id>
    <revision>
      <id>4647117</id>
      <parentid>4614277</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T08:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161878" sha1="d9uld0cd8oul28kralctt0i06yr9qrz" xml:space="preserve">[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ചിത്രശലഭങ്ങൾ|ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ]] [[ശാസ്ത്രീയ വർഗ്ഗീകരണം]] ആധാരമാക്കിയുള്ള പട്ടിക.
{{Prettyurl|Butterflies of Kerala}}
{{Main|കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ പട്ടിക}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കണ്ടുവരുന്ന ഏകദേശം 1200 -ഓളം [[ചിത്രശലഭങ്ങൾ|ചിത്രശലഭങ്ങളിൽ]] [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] 330 എണ്ണം ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

{{Skip to top and bottom}}

==Family (കുടുംബം): [[Papilionidae]] ([[കിളിവാലൻ ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])==

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Papilioninae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Graphium]]'' ====

=====''[[Graphium agamemnon]]'' ([[വിറവാലൻ (ശലഭം)|വിറവാലൻ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Graphium agamemnon 20131222.jpg|മുതുകുവശം
File:Graphium agamemnon (Tailed Jay).JPG|ഉദരവശം
File:The caterpillar of Tailed Jay Graphium agamemnon WLB DSC 0001.jpg|പുഴു
File:Graphium agamemnon L.D.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Graphium antiphates]]'' ([[വരയൻ വാൾവാലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Graphium antiphates - Five-bar Swordtail 25.jpg|മുതുകുവശം
File:Graphium antiphates naira Moore, 1903 – Sahyadri Five-bar Swordtail at Kannavam RF (37).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Graphium doson]]'' ([[നാട്ടുകുടുക്ക]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Jay (Graphium doson) in Hyderabad, AP W IMG 0487.jpg|മുതുകുവശം
File:Graphium doson Felder &amp; Felder, 1864 – Common Jay - Aralam Butterfly Survey 2016 (8).jpg|ഉദരവശം
File:Common Jay (Graphium doson) 03 Larva (2015.06.02).jpg|പുഴു
File:Common Jay (Graphium doson) 09 Pupa (2015.06.18).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Graphium nomius]]'' ([[പുള്ളിവാൾ വാലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Spot Swordtail (Graphium nomius) W IMG 9180.jpg|മുതുകുവശം
File:Graphium nomius by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail egg.jpg|മുട്ട
File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail caterpillar green morph.jpg|പുഴു
File:Graphium nomius Esper, 1785 – Spot Swordtail pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Graphium teredon]]'' ([[നീലക്കുടുക്ക]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Bluebottle-Graphium sarpedon teredon.JPG|മുതുകുവശം
File:Common Blue bottle-Aralam.jpg|ഉദരവശം
File:Blue Bottle (1685707942).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pachliopta]]'' ====

=====''[[Pachliopta aristolochiae]]'' ([[നാട്ടുറോസ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Rose (Pachliopta aristolochiae) W IMG 9133.jpg|മുതുകുവശം
File:Pachliopta aristolochiae Fabricius, 1775 – Common Rose at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (19).jpg|ഉദരവശം
File:Common Rose Cat in Hyderabad, AP W IMG 0052.jpg|പുഴു
File:Pachliopta aristolochiae-Kadavoor-2016-07-13-001.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pachliopta hector]]'' ([[ചക്കരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Crimson Rose (Atrophaneura hector) in Hyderabad, AP W IMG 7819.jpg|മുതുകുവശം
File:Crimson Rose (Atrophaneura hector) in Hyderabad, AP W IMG 7849.jpg|ഉദരവശം
File:Pachliopta hector egg sec.jpg|മുട്ടകൾ
File:Pachliopta hector5.JPG|പ്യൂപ്പ
File:Pachliopta hector9.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pachliopta pandiyana]]'' ([[മലബാർ റോസ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Pachliopta pandiyana-Kadavoor-2016-10-18-001.jpg|മുതുകുവശം
File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 59.jpg|ഉദരവശം
File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 17.jpg|പുഴു
File:Pachliopta pandiyana – Malabar Rose 31.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Papilio]]'' ====

=====''[[Papilio buddha]]'' ([[ബുദ്ധമയൂരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Papilio buddha Westwood, 1872 – Malabar Banded Peacock at Peravoor (1).jpg|മുതുകുവശം
File:Papilio buddha.JPG|ഉദരവശം
File:Malabar Banded Peacock (Papilio buddha).jpg|പുഴു
File:Budha Peacock Pupa 2010 10 17 99 23 (5131836972).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio clytia]]'' ([[വഴന ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Papilio clytia at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (Form ''clytia'')
File:DR002 Chilasa clytia disimilis UP.jpg|മുതുകുവശം (Form ''dissimilis'')
File:Common Mime Papilio clytia Form clytia by kadavoor.jpg|ഉദരവശം (Form ''clytia'')
File:Papilio clytia Linnaeus, 1758 – Common Mime at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (16).jpg|ഉദരവശം (Form ''dissimilis'')
File:Papilio clytia – Common Mime pupating 01.jpg|പ്യൂപ്പ
File:Papilio clytia1.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio crino]]'' ([[നാട്ടുമയൂരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Open wing position of Papilio crino, Fabricius,1793 – Common Banded Peacock WLB.jpg|മുതുകുവശം 
File:Common banded peacock (Papilio crino) underside.jpg|ഉദരവശം
File:Papilio crino Melagiri TN IMG 6325.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio demoleus]]'' ([[നാരകശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Lime Butterfly Papilio demoleus UP by Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം 
File:Common Lime Butterfly Papilio demoleus by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:An egg of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 – Lime Swallowtail WLB P2A0771.jpg|മുട്ട
File:Caterpillar upclose.jpg|പുഴു
File:Lime Butterfly pupa (8426184307).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio dravidarum]]'' ([[മലബാർ റാവൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Papilio dravidarum-Kadavoor-2016-07-30-001.jpg|മുതുകുവശം 
File:Papilio dravidarum - Malabar Raven 15.jpg|ഉദരവശം
File:Papilio dravidarum – Malabar Raven caterpillar 16.jpg|പുഴു
File:Papilio dravidarum – Malabar Raven 10.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio helenus]]'' ([[ചുട്ടിക്കറുപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Red Helen (Papilio helenus) at Samsing, Duars, WB W IMG 6219.jpg|മുതുകുവശം 
File:Papilio helenus fortunius male 20131027.jpg|ഉദരവശം
File:Red Helen (Papilio helenus) 03 Fresh Egg (2016.07.10).jpg|മുട്ട
File:Red Helen (Papilio helenus) 18 Larva (2016.07.26).jpg|പുഴു
File:Red Helen (Papilio helenus) 23 Pupa (2016.07.30).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio liomedon]]'' ([[പുള്ളിവാലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) up.jpg|മുതുകുവശം 
File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) UN.jpg|ഉദരവശം
File:Praveen J - Malabar Banded Swallowtail -Eggs.jpg|മുട്ടകൾ
File:Papilio liomedon (caterpillar) 2319.jpg|പുഴു
File:Malabar Banded Swallowtail(Papilio liomedon) pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio paris]]'' ([[ചുട്ടിമയൂരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Papilio paris by kadavoor.JPG|മുതുകുവശം 
File:Open wing position of Papilio paris Linnaeus, 1758 – Paris Peacock DSC 5478 jayanti.jpg|മുതുകുവശം 
File:Close wing position of Papilio paris, Linnaeus, 1758 – Paris Peacock WLB.jpg|ഉദരവശം
File:Paris peacock(Papilio paris) finalt instar caterpillar 01 (5246661700).jpg|പുഴു
File:Paris peacock(Papilio paris) pupa 01 (5246660792).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio polymnestor]]'' ([[കൃഷ്ണശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Papilio polymnestor-Kadavoor-2016-07-27-002.jpg|മുതുകുവശം 
File:Blue Mormon Papilio polymnestor (3986294976).jpg|ഉദരവശം
File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 002 Egg (2016.11.15).jpg|മുട്ട
File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 018 Larva (2016.12.03).jpg|പുഴു
File:Blue Mormon (Papilio polymnestor) 023 Pupa (2016.12.10).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Papilio polytes]]'' ([[നാരകക്കാളി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Papilio polytes-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Male mormon cyrus.jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Papilio polytes-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, form ''stichius'')
File:Common Mormon (Papilio polytes) Female. Thane, Maharashtra..jpg|ഉദരവശം (പെൺ, form ''stichius'')
File:Common Mormon Papilio polytes Female Form Romulus by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, form ''romulus'')
File:Close wing position of Female Papilio polytes Linnaeus, 1758 – Common Mormon WLB IMG 0992.jpg|ഉദരവശം (പെൺ, form ''romulus'')
File:Common mormon egg.JPG|മുട്ട
File:Papilio polytes caterpillar at Kadavoor.jpg|പുഴു
File:Pupa of Papilio polytes Linnaeus, 1758 – Common Mormon.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Troides]]'' ====

=====''[[Troides minos]]'' ([[ഗരുഡശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Sahyadri Birdwing.jpg|മുതുകുവശം
File:Troides minos 06643.jpg|ഉദരവശം
File:Southernbirdwinglarva 01 (2800940663).jpg|പുഴു
File:Southernbirdwingpupa 01 (2801787966).jpg|പ്യൂപ്പ
File:Southernbirdwingpupa02 (2800939899).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==Family (കുടുംബം): [[Pieridae]] ([[പീത-ശ്വേത ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])==

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Coliadinae]] ===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catopsilia]]'' ====

=====''[[Catopsilia pomona]]'' ([[മഞ്ഞത്തകരമുത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:415-Catopsilia pomona.JPG|മുതുകുവശം
File:Catopsilia pomona 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:Catopsilia crocale egg sec.jpg|മുട്ട
File:A caterpillar of Catopsilia pomona Fabricius, 1775 – Lemon Emigrant found in the Cassia sp. leaf WLB DSC 0297.jpg|പുഴു
File:Common emigrant butterfly pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Catopsilia pyranthe]]'' ([[തകരമുത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Catopsilia pyranthe-Musée zoologique de Strasbourg.jpg|മുതുകുവശം
File:Catopsilia pyranthe male, Burdwan, West Bengal, India 14 09 2012.jpg|ഉദരവശം
Mottled Emigrant Catopsilia pyranthe eggs.JPG|മുട്ടകൾ
File:Mottled Emigrant (Catopsilia pyranthe) Cat in Hyderabad, AP W IMG 9331.jpg|പുഴു
File:Mottled Emigrant (Catopsilia pyranthe) Pupa at Annona squamosa (Custurd Apple) in Hyderabad, AP W IMG 9327.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Colias]]'' ====

=====''[[Colias nilagiriensis]]'' ([[പീതാംബരൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:EurymusNilagiriensisFitch.png|മുതുകുവശം
File:Colias nilagiriensis – Nilgiri Clouded Yellow.jpg|ഉദരവശം
File:Nigiri Clouded yellow female Anamudi shola Munnar.jpg|പെൺ ശലഭം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Eurema]]'' ====

=====''[[Eurema andersonii]]'' ([[ഒറ്റപൊട്ടൻ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Andersonii.JPG|മുതുകുവശം
File:Close wing position of Eurema andersonii Moore, 1886 – One-spot Grass YellowWLB DSC 0056 (2).jpg|ഉദരവശം
File:NE Pi Onespot Grassyellow October 2008 Ultapani (3060871447).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Eurema blanda]]'' ([[മുപ്പൊട്ടൻ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:020-Eurema blanda.JPG|മുതുകുവശം
File:Eurema blanda at Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം
File:Eurema blanda Boisduval, 1836 – Three-spot Grass Yellow, freshly laid eggs on Acrocarpus fraxinifolius at Virajpet (5).jpg|മുട്ടകൾ
File:Eurema blanda Boisduval, 1836 – Three-spot Grass Yellow Caterpillars from Peravoor (6).jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Eurema brigitta]]'' ([[കുഞ്ഞിപ്പാപ്പാത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:698-Eurema brigitta.JPG|മുതുകുവശം
File:Small Grass Yellow (Eurema brigitta) in Hyderabad, AP W IMG 0313.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Eurema hecabe]]'' ([[മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Eurema hecabe hecabe.jpg|മുതുകുവശം
File:Eurema hecabe Linnaeus, 1758 – Common Grass Yellow.jpg|ഉദരവശം
File:Eurema hecabe egg sec.jpg|മുട്ട
File:Eurema hecabe cat sec.jpg|പുഴു
File:Eurema hecabe pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Eurema laeta]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ മഞ്ഞപ്പാപ്പാത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Eurema laeta.JPG|മുതുകുവശം
File:Eurema laeta-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Eurema nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി പാപ്പാത്തി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Nilgiri grassyellow.jpg
File:Nilgiri Grass Yellow Eurema Nilgiriensis from Kakkayam Kerala India IMG 7538.jpg
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Pierinae]] ===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Appias]]'' ====

=====''[[Appias albina]]'' ([[ആൽബട്രോസ് ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Appias albina female.JPG|മുതുകുവശം
File:Appias albina swinhoei Moore, 1905 – Sahyadri Common Albatross at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (6).jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Common Albatross, Appias albina female (5220505435).jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:Common Albatross Appias albina (4127239586).jpg|[[ചെളിയൂറ്റൽ]]
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Appias indra]]'' ([[വെള്ളപഫിൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Appindra.jpg|മുതുകുവശം
File:Appias indra - Plain Puffin 07.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Appias lalage]]'' ([[പുള്ളി പഫിൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:BH007 Appias lalage forewings.jpg|മുതുകുവശം
File:Spot Puffin.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Appias libythea]]'' ([[വരയൻ ആൽബട്രോസ്‌]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Appias libythea.jpg|മുതുകുവശം
File:Striped Albatross Appias libythea Female UN by Raju Kasambe DSCN2150 (1).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Appias lyncida]]'' ([[ചോക്കളേറ്റ് ആൽബട്രോസ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Appias lyncida eleonora male back 20140516.jpg|മുതുകുവശം
File:Appias lyncida 02249.JPG|ഉദരവശം
File:Appias lyncida Cramer, 1777 – Chocolate Albatross on Crateva magna at Aralam Wildlife Sanctuary 2016 (1).jpg|പുഴു
File:Appias lyncida Cramer, 1777 – Chocolate Albatross on Crateva magna at Aralam Wildlife Sanctuary (4).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Appias wardii]]'' ([[ചിന്നൻ ആൽബട്രോസ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AppiasWardiSeitz.jpg|മുതുകുവശം
File:CatophagaWardii 552.png|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Belenois]]'' ====

=====''[[Belenois aurota]]'' ([[കരീര വെളുമ്പൻ]]/[[പയനിയർ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Wanderer I2 IMG 6488.jpg|മുതുകുവശം
File:Pioneer Belenois aurota Rollapadu GIB Sanctuary 26 October 2014 AJT Johnsingh.jpg|ഉദരവശം
File:Anaphaeis aurota eggs sec.jpg|മുട്ടകൾ
File:Belenois aurota early instar caterpillars.JPG|പുഴു
File:Belenois aurota – Pioneer pupa 01.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cepora]]'' ====

=====''[[Cepora nadina]]'' ([[കാട്ടുപാത്ത]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:OBER-EXPO-029.jpg|മുതുകുവശം
File:Pi Lessr Gull 13 November 2007 A (2199101932).jpg|മുതുകുവശം
File:Cepora nadina-Aralam-2016-10-29-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Cepora nerissa]]'' ([[നാട്ടുപാത്ത]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Gull Cepora nerissa Female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3732 (20).jpg|മുതുകുവശം
File:Common Gull Cepora nerissa Female UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3569 (16).jpg|ഉദരവശം
File:Cepora nerissa pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Colotis]]'' ====

=====''[[Colotis amata]]'' ([[ചെമ്പഴുക്ക ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Small Salmon Arab Colotis amata UP by Dr. Raju Kasambe DSCN1070 (19).jpg|മുതുകുവശം
File:Small Salmon Arab Colotis amata UN by Dr. Raju Kasambe DSCN1084 (7).jpg|ഉദരവശം
File:Small Salmon Arab Colotis amata eggs on meswak by Dr. Raju Kasambe DSCN1442 (8).jpg|മുട്ടകൾ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Colotis aurora]]'' ([[ചോരത്തുഞ്ചൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Plain o tip male IMG 3406.jpg|മുതുകുവശം
File:Plain Orange Tip Colotis eucharis Male UN Thane Maharashtra.JPG|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (16).jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Colotis danae]]'' ([[ചെഞ്ചോരത്തുഞ്ചൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (5).jpg|മുതുകുവശം
File:Crimson tip male.JPG|ഉദരവശം
File:Colotis danae egg sec.jpg|മുട്ടകൾ
File:Colotis danae cat sec.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Colotis fausta]]'' ([[വൻചെമ്പഴുക്ക ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Large salmon arab male (7).jpg|മുതുകുവശം
File:Large salmon arab hingolgadh.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Colotis etrida]]'' ([[ചെറുചോരത്തുഞ്ചൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Small Orange Tip (Colotis etrida) Upperside. Yavatmal, Maharashtra..jpg|മുതുകുവശം
File:Small Orange-Tip (Colotis etrida) on unided plant W IMG 0550.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Delias]]'' ====

=====''[[Delias eucharis]]'' ([[വിലാസിനി (ചിത്രശലഭം)|വിലാസിനി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Pi Common Jezebel 07 September 2007 N (1344882481).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Delias eucharis Drury, 1773 – Indian Jezebel at Peravoor (27).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Delias eucharis Drury, 1773 – Indian Jezebel at Peravoor (27).jpg|മുതുകുവശം
File:Common Jezebel Delias eucharis edit by kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:Jezebel egg.jpg|മുട്ടകൾ
File:Delias eucharis cat2 sec.jpg|പുഴു
File:Deliaseucharis pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hebomoia]]'' ====

=====''[[Hebomoia glaucippe]]'' ([[ചെഞ്ചിറകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Open wing position of Hebomoia glaucippe Linnaeus, 1758 – Great Orange-tip.jpg|മുതുകുവശം
File:Hebomoia glaucippe formosana female 20140516.jpg|ഉദരവശം
File:Hebomoea glaucippe egg sec.jpg|മുട്ട
File:2012 06 13 4138l (7414162066).jpg|പുഴു
File:Great Orangetip pupa 02010 06 23 IMG 9999 2 (5139021831).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ixias]]'' ====

=====''[[Ixias marianne]]'' ([[വെൺചെഞ്ചിറകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:White Orange Tip Ixias marianne Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2082 (9).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:White Orange Tip Ixias marianne Female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN2451 (1).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:White orange tip gandhinagar.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ixias pyrene]]'' ([[മഞ്ഞച്ചെമ്പുള്ളി ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (9).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Yellow Orange Tip Ixias pyrene Female yellow form UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3681 (23).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Yellow Orange Tip (Ixias pyrene) in Hyderabad, AP W IMG 0351.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptosia]]'' ====

=====''[[Leptosia nina]]'' ([[പൊട്ടുവെള്ളാട്ടി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:പൊട്ടുവെള്ളാട്ടി.jpg|മുതുകുവശം
File:Psyche(Leptosia nina).jpg|ഉദരവശം
File:An Egg of Leptosia nina Fabricius, 1793 – Psyche WLB P2A1117.jpg|മുട്ട
File:Leptosia nina cat.jpg|പുഴു
File:Leptosia nina pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pareronia]]'' ====

=====''[[Pareronia ceylanica]]'' ([[ഇരുളൻ നാടോടി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Dark wanderer (Pareronia ceylanica).jpg|മുതുകുവശം
File:Dark Wandere ( UN ).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pareronia valeria|Pareronia valeria/hippia]]'' ([[നാടോടി (ചിത്രശലഭം)|നാടോടി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (4).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Pareronia hippia-Silent Valley-2016-08-15-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Common Wanderer Pareronia valeria female philomela form by Dr. Raju Kasambe DSCN3506 (9).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ, രൂപം ''philomela'')
File:Pareronia hippia (Common Wanderer) from Chalavara.jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Common Wanderer Pareronia valeria Female UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3878 (8).jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:Pareronia valeria egg sec.jpg|മുട്ടകൾ
File:Pareronia valeria pupating.jpg|പ്യൂപ്പ
File:COMMON WANDERER (1) OCTOBER 2011 (6442180555).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pieris]]'' ====

=====''[[Pieris canidia]]'' ([[കാബേജ്‌ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Indian Cabbage White Butterfly.jpg|മുതുകുവശം
File:Indian Cabbage White.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prioneris]]'' ====

=====''[[Prioneris sita]]'' ([[ചോലവിലാസിനി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Prioneris sita Felder &amp; Felder, 1865 – Painted Sawtooth at Kannavam RF (2).jpg|ഉദരവശം
File:P sita D eucharis wings.jpg|ചിറകുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം (''Prioneris sita'', ''Delias eucharis'')
&lt;/gallery&gt;

==Family (കുടുംബം): [[Nymphalidae]] ([[രോമപാദ ചിത്രശലഭങ്ങൾ]])==

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Apaturinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euripus]]'' ====

=====''[[Euripus consimilis]]'' ([[ചിത്രാംഗദൻ (പൂമ്പാറ്റ)|ചിത്രാംഗദൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Euripus consimilis 01.JPG|മുതുകുവശം
File:VB 031 Courtsean UN 02.jpg|ഉദരവശം
File:Euripus consimilis 07.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rohana]]'' ====

=====''[[Rohana parisatis]]'' ([[കരിരാജൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed male from Peraiya (11).jpg|ആൺ (മുതുകുവശം)
File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed female from Peraiya (39).jpg|പെൺ (മുതുകുവശം)
File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed male from Peraiya (23).jpg|ആൺ (ഉദരവശം)
File:Rohana parisatis Westwood, 1850 – Black Prince newly eclosed female from Peraiya (23).jpg|പെൺ (ഉദരവശം)
File:Rohana parisatis - Black Prince pupa 01.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Biblidinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ariadne]]'' ====

=====''[[Ariadne ariadne]]'' ([[ചിത്രകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ariadne ariadne ok.JPG|മുതുകുവശം
File:Ariadne ariadne 10.JPG|ഉദരവശം
File:Ariadne ariadne caterpillar 01.JPG|പുഴു
File:Ny Angled Castor 22 October 2007 pupa (1743873571).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ariadne merione]]'' ([[ആവണച്ചോപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ariadne merione - Common Castor 20.jpg|മുതുകുവശം
File:Ariadne merione - Common Castor 33.jpg|ഉദരവശം
File:Ariadne merione egg sec.jpg|മുട്ട
File:Ariadne merione cat sec.jpg|പുഴു
File:Ariadne merione - Common Castor pupa 04.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Byblia]]'' ====

=====''[[Byblia ilithyia]]'' ([[ജോക്കർ ചിത്രശലഭം|ജോക്കർ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Joker (Byblia ilithyia) W IMG 4431.jpg|മുതുകുവശം
File:Common joker (Byblia ilithyia) male, Semliki Wildlife Reserve.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Charaxinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Charaxes]]'' ====

=====''[[Charaxes agrarius|Charaxes agrarius/Polyura agraria]]'' ([[പുള്ളി നവാബ്‌]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Anomalous Nawab (Polyura agraria) at Kambalakonda 03.jpg
File:Anomalous Nawab.jpg|ഉദരവശം
File:Charaxes agrarius Swinhoe, 1887 – Anomalous Nawab (36800384813).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Charaxes athamas]]'' ([[നവാബ് ചിത്രശലഭം|നവാബ്‌]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Nawab up.jpg
File:Common Nawab Kakkadampoyil 19March2017.jpg
File:Commonnawab cat sec.jpg
File:Common Nawab Polyura athamas pupa by Dr. Raju Kasambe DSCN6010 (10).jpg
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Charaxes psaphon|Charaxes psaphon/bernardus]]'' ([[ചെമ്പഴകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HaridraPsaphon168 1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:HaridraPsaphon168 1b.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Charaxes psaphon-Aralam-2016-10-29-002.jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Charaxes psaphon by Sagar Sarang.jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Charaxes schreiber]]'' ([[നീലനവാബ് ചിത്രശലഭം|നീലനവാബ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:EulepisSchreiberi188 1.jpg|മുതുകുവശം
File:Blue Nawab.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Charaxes solon]]'' ([[പുളിയില ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Open wing position of Charaxes solon Fabricius, 1793 – Black Rajah.jpg|മുതുകുവശം
File:Black Rajah.jpg|ഉദരവശം
File:An egg of Charaxes solon (Fabricius, 1793) – Black Rajah .jpg|മുട്ട 
File:Caterpillar of Charaxes solon (Fabricius, 1793) – Black Rajah .jpg|പുഴു 
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Cyrestinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cyrestis]]'' ====

=====''[[Cyrestis thyodamas]]'' ([[ഭൂപടശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Map Thamini.jpg|മുതുകുവശം
File:Cyrestis thyodamas formosana male 20140427.jpg|ഉദരവശം
File:Cyrestis thyodamas formosana larva 20140412.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Danainae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Danaus]]'' ====

=====''[[Danaus chrysippus]]'' ([[എരിക്കുതപ്പി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Danaus chrysippus Female by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം
File:Danaus chrysippus male 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:Plain Tiger Danaus chrysippus Caterpillar on Calotropis procera by Dr. Raju Kasambe.jpg|പുഴു
File:Plain Tiger (Danaus chrysippus) 09 Pupa (2015.12.17).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Danaus genutia]]'' ([[വരയൻ കടുവ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Danaus genutia dorsal view 20141108.jpg|മുതുകുവശം
File:Danaus genutia 06847.JPG|ഉദരവശം
File:Stripedtiger egg sec.jpg|മുട്ട
File:Stripedtiger cat sec.jpg|പുഴു
File:Stripedtiger pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euploea]]'' ====

=====''[[Euploea core]]'' ([[അരളി ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Crow Euploea core Male UP by Dr. Raju Kasambe DSCN3889 (5).jpg|മുതുകുവശം
File:Common crow (Euploea core core) underside.jpg|ഉദരവശം
File:Euploea core egg.jpg|മുട്ട
File:Euploea core-Kadavoor-2016-09-08-002.jpg|പുഴു
File:Chrysalis(Pupa) of a Common Crow Butterfly (Euploea core).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Euploea klugii]]'' ([[ആൽശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Brown king crow (2874855970).jpg|മുതുകുവശം
File:Close wing position of Euploea klugii Moore, 1857 - King Crow WLB.jpg|ഉദരവശം
File:Brown King Crow (Euploea klugii) (6318696296).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Euploea sylvester]]'' ([[പാൽവള്ളി ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Butterflies of Kerala - Euploea sylvester (Double Branded Crow) (2016.07.03).jpg|മുതുകുവശം
File:DoubleBrandedCrow.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Idea]]'' ====

=====''[[Idea malabarica]]'' ([[വനദേവത (ചിത്രശലഭം)|വനദേവത]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Malabar tree nymph 01.jpg|മുതുകുവശം
File:Malabar tree nymph 02.jpg|ഉദരവശം
File:Malabar tree nymph larvae 01.jpg|പുഴു
File:Malabar tree nymph larvae 02.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parantica]]'' ====

=====''[[Parantica aglea]]'' ([[തെളിനീലക്കടുവ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Parantica aglea of Nayikayam Thattu.jpg|മുതുകുവശം
File:Parantica aglea at Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം
File:Parantica aglea - Glassy Tiger caterpillar 11.jpg|പുഴു
File:Parantica aglea – Glassy Tiger pupa 03.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Parantica nilgiriensis]]'' ([[നീലഗിരി കടുവ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Parantica nilgiriensis Moore, 1877 – Nilgiri Tiger from Parambikulam (8).jpg|മുതുകുവശം
File:Parantica nilgriensis 06.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tirumala]]'' ====

=====''[[Tirumala limniace]]'' ([[നീലക്കടുവ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Blue tiger (Tirumala limniace exoticus).jpg|മുതുകുവശം
File:Blue tiger (Tirumala limniace exoticus) male underside.jpg|ഉദരവശം
File:Tirumala limniace egg sec.jpg|മുട്ട
File:Blue tiger larva (2867389105).jpg|പുഴു
File:Blue tiger pupa (2867390361).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tirumala septentrionis]]'' ([[കരിനീലക്കടുവ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|മുതുകുവശം
File:Dark Blue Tiger tirumala septentrionis by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:Dark blue tiger egg sec.jpg|മുട്ട
File:Dark blue tiger cat sec.jpg|പുഴു
File:Dark blue tiger pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Heliconiinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acraea]]'' ====

=====''[[Acraea terpsicore|Acraea terpsicore/violae]]'' ([[തീച്ചിറകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Acraea terpsicore Linnaeus, 1758 – Tawny Coster at Kavvayi (5).jpg|മുതുകുവശം
File:Acraea terpsicore 08951.JPG|ഉദരവശം
File:The eggs of of Tawny Coster (হরিনছড়া) (Acraea terpsicore) WLB DSC 0093.jpg|മുട്ടകൾ
File:Tawny Coster (Acraea terpsicore) cat W IMG 0578.jpg|പുഴു
File:Tawny coaster pupa emerging.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Argynnis]]'' ====

=====''[[Argynnis hyperbius]]'' ([[ഗിരിശൃംഗൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Argynnis castetsi Oberthür, 1891 – Palni Fritillary at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (5).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Argynnis butterfly SEP01sai.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:A argynnis butterfly in front of my house.jpg|ഉദരവശം
File:Argyreus hyperbius5.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cethosia]]'' ====

=====''[[Cethosia mahratta]]'' ([[ലെയ്സ് ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Cethosia nietneri open view.JPG|മുതുകുവശം
File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438941522).jpg|ഉദരവശം
File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438940932).jpg|മുട്ട 
File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438944432).jpg|പുഴു
File:Cethosia nietneri mahratta by Balakrishnan Valappil (7438942840).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cirrochroa]]'' ====

=====''[[Cirrochroa thais]]'' ([[മരോട്ടിശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Cirrochroa thais Fabricius, 1787 – Tamil Yeoman at Aralam Wildlife Sanctuary (2).jpg|മുതുകുവശം
File:Cirrochroa thais at Kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:Tamil yeoman egg laying 01 (3382590934).jpg|മുട്ടകൾ
File:Cirrochroa thais - Tamil Yeoman caterpillar 01.jpg|പുഴു
File:Cirrochroa thais - Tamil Yeoman pupa 12.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cupha]]'' ====

=====''[[Cupha erymanthis]]'' ([[വയങ്കതൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Cupha erymanthis at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം
File:Rustic Cupha erymanthis by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:Cupha erymanthis - Southern Rustic Butterfly caterpillar on Flacourtia montana.JPG|പുഴു
File:Cupha erymanthis – Sahyadri Rustic pupa 08.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Phalanta]]'' ====

=====''[[Phalanta alcippe]]'' ([[ചെറുപുലിത്തെയ്യൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Phalanta alcippe at Nayikayam Thattu.jpg|മുതുകുവശം
File:Phalanta alcippe around Nayikayam Thattu.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Phalanta phalantha]]'' ([[പുലിത്തെയ്യൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Phalanta phalantha dorsal view 20131020.jpg|മുതുകുവശം
File:Common Leopard (Phalanta phalantha) mating with newly imerged butterfly in Hyderabad, AP W IMG 9390.jpg|ഉദരവശം
File:Phalantha p egg sec.jpg|മുട്ട
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vindula]]'' ====

=====''[[Vindula erota]]'' ([[സുവർണ്ണ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Vindula erota Fabricius, 1793 – Cruiser male - at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (26).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Vindula erota female.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Cruiser Vindula erota WLB IMG 9284 31.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Libytheinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Libythea]]'' ====

=====''[[Libythea laius]]'' ([[ചുണ്ടൻ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
Lobed Beak Butterfly mudpuddling in Chinnar WLS Kerala (3).jpg
File:Lobed Beak Butterfly mudpuddling in Chinnar WLS Kerala (1).jpg 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Libythea myrrha]]'' ([[ഗദച്ചുണ്ടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Libythea myrrha iwanagai, male.JPG|സംഗ്രഹാലയ ശേഖരം
File:Club Beak-Kakkayam.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Limenitidinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Athyma]]'' ====

=====''[[Athyma inara]]'' ([[കളർ സാർജന്റ്‌]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Athyma inara-Aralam-2016-10-30-001.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:VB 018 Color Sergeant UN.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Athyma perius]]'' ([[കരിമ്പുള്ളി സാർജന്റ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CommonSergeant-top.jpg|മുതുകുവശം
File:Athyma perius bytreef.jpg|ഉദരവശം
File:Athyma perius - Common Sergeant caterpillar 07.jpg|പുഴു
File:Athyma perius - Common Sergeant pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Athyma ranga]]'' ([[ഒറ്റവരയൻ സാർജന്റ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant 98.jpg|മുതുകുവശം
File:Black viened sergeant closed.jpg|ഉദരവശം
File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant caterpillar male 08.jpg|പുഴു
File:Athyma ranga - Blackvein Sergeant pupa male 05.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Athyma selenophora]]'' ([[ചുവപ്പുവരയൻ സർജന്റ്‌]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Athyma selenophora 10.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Athyma selenophora laela female dorsal view 20140618.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Athyma selenophora laela male ventral view 20140712.jpg|ഉദരവശം
File:Caterpillar of Athyma selenophora Kollar, 1844 – Staff Sergeant WLB DSC 0002 (27).jpg|പുഴു
File:A pupa of Athyma selenophora Kollar, 1844 – Staff Sergeant WLB DSC 0002 (1).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Dophla]]'' ====

=====''[[Dophla evelina]]'' ([[കനിരാജൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Dophla evelina 01.jpg|മുതുകുവശം 
File:Redspot duke Butterfly.jpg|ഉദരവശം
File:Dophla evelina Stoll, 1790 – Redspot Duke caterpillar (2).jpg|പുഴു
File:Dophla evelina Stoll, 1790 – Redspot Duke pupa (7).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euthalia]]'' ====

=====''[[Euthalia aconthea]]'' ([[കനിത്തോഴൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Euthalia aconthea-Kadavoor-2016-06-25-003.jpg|മുതുകുവശം 
File:Euthalia aconthea – Baron 34.jpg|ഉദരവശം
File:Euthalia aconthea egg sec.jpg|മുട്ട
File:Euthalia aconthea cat sec.jpg|പുഴു
File:Euthalia aconthea – Baron 13.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Euthalia lubentina]]'' ([[കനിവർണ്ണൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Euthalia lubentina - Davidraju IMG 6700.jpg|മുതുകുവശം 
File:Gaudy Baron Butterfly perching on a fruit.jpg|ഉദരവശം
File:Euthalia lubentina egg.JPG|മുട്ട
File:Euthalia lubentina caterpillar.JPG|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Euthalia nais|Euthalia nais/Symphaedra nais]]'' ([[അഗ്നിവർണ്ണൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Baronet-Bangalore.jpg|മുതുകുവശം 
File:Baronet Euthalia nais (7921548952).jpg|ഉദരവശം
File:Euthalia nais egg.JPG|മുട്ട
File:Baronet Euthalia nais catterpillar.JPG|പുഴു
File:SymphaedraNais209 1a.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Euthalia telchinia]]'' ([[നീല കനിത്തോഴൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:KirontisaTelchinia227 1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:KirontisaTelchinia227 1b.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:KirontisaTelchinia227 1c.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Moduza]]'' ====

=====''[[Moduza procris]]'' ([[വെള്ളിലത്തോഴി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Moduza procris - Commander 46.jpg|മുതുകുവശം 
File:Commander Butterfly.jpg|ഉദരവശം
File:Commander egg sec.jpg|മുട്ട
File:Moduza procris-Kadavoor-2016-07-26-001.jpg|പുഴു
File:Moduza procris - Commander pupa 18.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neptis]]'' ====

=====''[[Neptis clinia]]'' ([[തെക്കൻ ചോലപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Clear Sailer Neptis clinia by Dr Raju Kasambe (1).JPG|മുതുകുവശം 
File:Neptis clinia Moore, 1872 – Sullied Sailer from Parambikulam (7).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Neptis columella|Neptis/Phaedyma columella]]'' ([[ചെറുപുള്ളിപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Short banded Sailer by Tony Antony.jpg|മുതുകുവശം 
File:Shortbandedsailor.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Neptis hylas]]'' ([[പൊന്തച്ചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Neptis hylas-Kadavoor-2016-07-26-001.jpg|മുതുകുവശം 
File:Neptis hylas by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:Commonsailer egg sec.jpg|മുട്ട
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Neptis jumbah]]'' ([[ഇരുവരയൻ പൊന്തച്ചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
Chestnut Streaked Sailer Neptis Jumbah (5468119323).jpg|മുതുകുവശം 
File:Chestnut streaked salier.JPG|മുതുകുവശം  
File:Chestnut-Streaked Sailer Neptis jumbah (3950120042).jpg
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Neptis nata]]'' ([[ഇളം പൊന്തചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Clear sailer butterfly.JPG|മുതുകുവശം 
File:Clear Sailor-Perambra-Calicut.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Neptis soma]]'' ([[ചോലപൊന്തച്ചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:SULLIED SAILER (Neptis soma) 2011 01 13 99 54 (5364180772).jpg|മുതുകുവശം 
File:NeptisSoma284 1e.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Lasippa viraja|Neptis/Lasippa viraja]]'' ([[മഞ്ഞപ്പൊന്തചുറ്റൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:NeptisViraja.jpg|ചിത്രീകരണം 
File:Open wing position of Lasippa viraja Moore, 1872 – Yellowjack Sailer WLB 1E7A1683.jpg|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pantoporia]]'' ====

=====''[[Pantoporia hordonia]]'' ([[നരിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Open wing position of Pantoporia hordonia Stoll, 1790 – Common Lascar JAyanti.jpg|മുതുകുവശം 
File:Common Lascar-DSC 0834.jpg|മുതുകുവശം 
File:Common lascar 02 (2835642313).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pantoporia sandaka]]'' ([[പുലിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:IMG 8305 EXTRA lascar (4366756386).jpg|മുതുകുവശം 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parthenos]]'' ====

=====''[[Parthenos sylvia]]'' ([[ക്ലിപ്പർ (ചിത്രശലഭം)|ക്ലിപ്പർ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Parthenos sylvia-Kadavoor-2016-06-25-001.jpg|മുതുകുവശം 
File:Parthenos sylvia Cramer, 1775 – Clipper at Mayyil, Kannur (22).jpg|ഉദരവശം
File:Parthenos sylvia cat.jpg|പുഴു
File:Parthenos sylvia pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tanaecia]]'' ====

=====''[[Tanaecia lepidea]]'' ([[പേഴാളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tanaecia lepidea in Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം 
File:Tanaecia lepidea – Grey Count 28.jpg|ഉദരവശം
File:Tanaecia lepidea – Grey Count 57.jpg|പുഴു
File:Tanaecia lepidea – Grey Count 59.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Nymphalinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Doleschallia]]'' ====

=====''[[Doleschallia bisaltide]]'' ([[സുവർണ്ണ ഓക്കിലശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Doleschallia bisaltide-Madayippara.jpg|മുതുകുവശം
File:Autumn leaf (Doleschallia bisaltide) Bali I.jpg|ഉദരവശം
File:Doleschallia.jpg|പുഴു
File:Doleschallia bisaltide philippensis (Autumn Leaf) pupa on Graptophyllum pictum (Mindanao, Philippines).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypolimnas]]'' ====

=====''[[Hypolimnas bolina]]'' ([[വൻ ചൊട്ടശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Hypolimnas bolina male in Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Hypolimnas-bolina-weiblich.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Hypolimnas bolina 07882.JPG|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Hypolimnas bolina female in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:Great eggfly cat.jpg|പുഴു
File:Great eggfly pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Hypolimnas misippus]]'' ([[ചൊട്ടശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Hypolimnas misippus 07770.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Danaid eggfly Female.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Hypolimnas misippus by kadavoor.jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Danaid Eggfly or Mimic (Hypolimnas misippus) Female UN. Thane, Maharashtra..jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:VB 080 Danaid Eggfly Female inaria.jpg|Form inaria (പെൺ)
File:Hypolimnas missipus egg sec.jpg|മുട്ട
File:Hypolimnas missipus cat sec.jpg|പുഴു
File:Hypolimnas missipus pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Junonia]]'' ====

=====''[[Junonia almana]]'' ([[മയിക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Junonia almana-Kadavoor-2016-07-11-002.jpg|മുതുകുവശം
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (40).jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Peacock Pansy Junonia almana UN DSF by Dr. Raju Kasambe DSCN1954 (4).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Junonia atlites]]'' ([[വയൽക്കോത]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Junonia atlites by kadavoor UP.jpg|മുതുകുവശം
File:Grey Pansy Junonia atlites by kadavoor UW.JPG|ഉദരവശം
File:Junonia atlites-Kadavoor-2016-06-23-001.jpg|Mating pair
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Junonia hierta]]'' ([[മഞ്ഞനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Yellow Pansy-DSC 1884.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Yellow Pansy (Junonia hierta)- Female in Talakona forest, AP W IMG 8579.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Junonia hierta by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:Yellow pansy cat sec.jpg|പുഴു
File:Yellow pansy pupa sec.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Junonia iphita]]'' ([[ചോക്ലേറ്റ് ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Junonia iphita-Kadavoor-2016-08-08-002.jpg|മുതുകുവശം
File:Junonia iphita 20140412.jpg|ഉദരവശം
File:VB 077 Chocolate Pansy Egg.jpg|മുട്ട
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Junonia lemonias]]'' ([[പുള്ളിക്കുറുമ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Junonia lemonias - Lemon Pansy 25.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Junonia lemonias DSF upper by Kadavoor.JPG|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Junonia lemonias - Lemon Pansy 18.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Junonia lemonias DSF by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Junonia lemonias - Lemon Pansy pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Junonia orithya]]'' ([[നീലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Junonia orithya-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Blue Pansy (Junonia orithya) female (6188648363).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Blue Pansy Junonia Orithya (5675198924).jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Junonia orithya female 20131110.jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:Blue pansy chrysalis.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Kallima]]'' ====

=====''[[Kallima horsfieldi|Kallima horsfieldi/horsfieldii]]'' ([[ഓക്കില ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Blue Oakleaf Kallima horsfieldi UP Thane by Dr. Raju Kasambe DSCN4613 (12).jpg|മുതുകുവശം
File:Kallima horsfieldii – Sahyadri Blue Oakleaf 08.jpg|ഉദരവശം
File:Final instar caterpillar Blue Oakleaf(Kallima horsfieldi) 2010 10 28 99 43 (5173889024).jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Kaniska]]'' ====

=====''[[Kaniska canace]]'' ([[നീലരാജൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Kaniska canace drilon dorsal view 20150403.jpg|മുതുകുവശം
File:Kaniska canace drilon ventral view 20150403.jpg|ഉദരവശം
File:Kaniska canace on Smilax china 07i1804.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Vanessa]]'' ====

=====''[[Vanessa cardui]]'' ([[ചിത്രിത]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:2013.06.30.-06-Vosswinkel-Distelfalter.jpg|മുതുകുവശം
File:Butterfly August 2008-3.jpg|ഉദരവശം
File:Vanessa cardui - egg 02 (HS).jpg|മുട്ട
File:Vanessa cardui - caterpillar 07 (HS).jpg|പുഴു
File:Vanessa cardui - pupa 03 (HS).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Vanessa indica]]'' ([[ചോലരാജൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Vanessa indica-Silent Valley-2016-08-14-002.jpg|മുതുകുവശം
File:Vanessa indica-Silent Valley-2016-08-14-004.jpg|ഉദരവശം
File:Vanessa indica larva.jpg|പുഴു
File:Vanessa indica larva nest.jpg|പുഴുസഞ്ചി
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Satyrinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amathusia]]'' ====

=====''[[Amathusia phidippus]]'' ([[ഓലരാജൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AmathusiaPhidippus146 1.jpg|മുതുകുവശം
File:Palm King Balakrishnan Valappil (8557917706).jpg|ഉദരവശം
File:Palm King (Amathusia phidippus) (8441693842).jpg|ഉദരവശം
File:Amathusia phidippus chrysalis lateral.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Discophora]]'' ====

=====''[[Discophora lepida]]'' ([[മുളങ്കാടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:DiscophoraLepida151 1b.jpg|മുതുകുവശം
File:Sahyadri Duffer @ Kanjirappally.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Elymnias]]'' ====

=====''[[Elymnias hypermnestra|Elymnias hypermnestra/caudata]]'' ([[ഓലക്കണ്ടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ElymniasCaudata135 1b.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:ElymniasCaudata135 1d.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Elymnias caudata of Kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:Elymnias caudata – Tailed Palmfly 07.jpg|പുഴു
File:Elymnias caudata – Tailed Palmfly 36.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Heteropsis]]'' ====

=====''[[Heteropsis adolphei|Heteropsis/Telinga adolphei]]'' ([[ചെങ്കണ്ണൻ തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Heteropsis adolphei 71.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Telinga adolphei.jpg|മുതുകുവശം
File:Red-eye bushbrown butterfly (2009).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Heteropsis davisoni|Heteropsis/Telinga davisoni]]'' ([[പളനി തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Mycalesis mamerta davisoni 68 3.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Palni Bushbrown - Mycalesis davisoni.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lethe]]'' ====

=====''[[Lethe drypetis]]'' ([[മരന്തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:LetheDrypetis 83 1.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Lethe drypetis – Tamil Treebrown 01.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Lethe europa]]'' ([[മുളംതവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Lethe europa openwing.JPG|മുതുകുവശം
File:Lethe europa-Kadavoor-2018-08-22-001.jpg|ഉദരവശം
File:Bamboo Treebrown (Lethe europa) 02 Eggs (2016.08.06).jpg|മുട്ടകൾ
File:Bamboo Treebrown (Lethe europa) Caterpillar-2 2016.08.26.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Lethe rohria]]'' ([[മലന്തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:LetheRohria 84 2.jpg|ചിത്രീകരണം 
File:Common-tree-brown.jpg|ഉദരവശം
File:Lethe rohria Fabricius, 1787 – Common Treebrown at Periya (9).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Melanitis]]'' ====

=====''[[Melanitis leda]]'' ([[കരിയില ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:MelanitisIsmene122 1d.jpg|മുതുകുവശം
File:Melanitis leda 09802.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Common Evening Brown Melanitis leda UN DSF by Dr. Raju Kasambe DSCN1922 (4).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Melanitis leda – Common Evening Brown caterpillar 43.jpg|പുഴു
File:Melanitis leda – Common Evening Brown pupa 06.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Melanitis phedima]]'' ([[ഇരുളൻ കരിയിലശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:MelanitisGokala129 1.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:MelanitisGokala129 1d.jpg|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Melanitis phedima - Dark Evening Brown 03.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Melanitis phedima polishana 20141012.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Melanitis zitenius]]'' ([[വൻ കരിയിലശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:MelanitisZitenius131 1.jpg|മുതുകുവശം
File:Great Evening Brown Melanistis zitenius by Dr. Raju Kasambe DSCN3070 (6).JPG|ഉദരവശം
File:Great evening brown 2011 07 03 7451 balakrishnan valappil (6022917588).jpg|പുഴു
File:Great evening brown Pupa (5008675624).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Mycalesis]]'' ====

=====''[[Mycalesis anaxias]]'' ([[പുള്ളിത്തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:VirapaAnaxias 55 1a.jpg|മുതുകുവശം
File:Mycalesis anaxias.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:White-bar Bushbrown (Mycalesis anaxias)-Chembra -Wayanad.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Mycalesis igilia]]'' (Small longbrand bushbrown)=====

=====''[[Mycalesis junonia]]'' ([[പൂങ്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Mycalesis junonia Butler, 1868 – Malabar Glad-eye Bushbrown from Parambikulam (2).jpg|മുതുകുവശം
File:Mycalesis junonia-Thekkady.jpg|ഉദരവശം
File:2012 01 05 9999 243 1 Mycalesis patnia (7240460558).jpg|പുഴു
File:2012 02 13 9999 1 1 Mycalesis patnia (7240459584).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Mycalesis mineus]]'' ([[ഇരുൾവരയൻ തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Mmineus.JPG|മുതുകുവശം
File:Mycalesis 3 by Kadavoor-2.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Mycalesis oculus|Mycalesis/Telinga oculus]]'' ([[തീക്കണ്ണൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Red-disc bushbrown butterfly (2010) 2464.jpg|മുതുകുവശം
File:Red-disc Bushbrown (Mycalesis oculus).JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Mycalesis perseus]]'' ([[തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Bushbrown PRA02.jpg|മുതുകുവശം
File:Mycalesis 1 by Kadavoor-2.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Mycalesis subdita]]'' ([[തമിഴ് തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Mycalesis visala subdita 65.jpg|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Mycalesis visala]]'' ([[നീൾവരയൻ തവിടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CalysismeVisalaWSF 63.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala UN Sanjay Gandhi National Park Mumbai DSCF2917 (18).JPG|ഉദരവശം
File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala Male UN Mumbai Maharashtra DSCF2917 (3).JPG|Brand on the underside of the forewing
File:Long-brand Bushbrown Mycalesis visala Male UP Mumbai Maharashtra DSCF2917 (1).JPG|Brand on the upperside of the hindwing
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Orsotriaena]]'' ====

=====''[[Orsotriaena medus]]'' ([[കറുപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Orsotriaena medus moira.jpg|മുതുകുവശം
File:Orsotriaena medus mandata-Kadavoor-2016-02-06-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parantirrhoea]]'' ====

=====''[[Parantirrhoea marshalli]]'' ([[തിരുവിതാംകൂർ കരിയിലശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ParantirrhoeaMarshalli132 3.jpg|മുതുകുവശം
File:ParantirrhoeaMarshalli132 3a.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ypthima]]'' ====

=====''[[Ypthima asterope]]'' ([[മുക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ypthima asterope 2.jpg|മുതുകുവശം
File:Common Three Ring-SavanDurga Bangalore rural.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ypthima baldus]]'' ([[പഞ്ചനേത്രി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ypthima baldus UP by Kadavoor.JPG|മുതുകുവശം
File:Ypthima baldus UN by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Ypthima baldus-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ypthima ceylonica]]'' ([[വെള്ളി നാൽക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:White four ring from Melagiri TN IMG 6862.jpg|മുതുകുവശം
File:White Fourring (Ypthima ceylonica).JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ypthima chenu]]'' ([[നീലഗിരി നാൽക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
Ypthima chenu.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Ypthima chenu by Manoj P.jpg|മുതുകുവശം 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ypthima huebneri]]'' ([[നാൽക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ypthima huebneri dry season.jpg|മുതുകുവശം
File:Ypthima huebneri by Kadavoor 2.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;
=====''[[Ypthima striata]]'' ([[വരയൻ പഞ്ചനേത്രി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ypthima striata from bangalore.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ypthima tabella]]'' ([[ചെറുപഞ്ചനേത്രി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
Image:Ypthima tabella 4 by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|മുതുകുവശം 
Image:Ypthima tabella by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം 
File:Ypthima tabella larva by V K Chandrasekharan.jpg|പുഴു 
File:Ypthima tabella pupa by V K Chandrasekharan.jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Ypthima ypthimoides]]'' ([[പളനി നാൽക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Palni 4 ring UN Anamudi shola kerala IMG 1973.jpg
File:Palni 4 ring UP Anmudi shola kerala IMG 1773.jpg
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zipaetis]]'' (Catseyes)====

=====''[[Zipaetis saitis]]'' ([[പൂച്ചക്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Zipaetis saitis UP.jpg|മുതുകുവശം
File:Zipaetis saitis UN.jpg|ഉദരവശം
File:Zipaetis saitis Hewitson, 1863 – Banded Catseye caterpillar at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (8).jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==Family (കുടുംബം): [[Riodinidae]]==

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Nemeobiinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Abisara]]'' ====

=====''[[Abisara bifasciata]]'' ([[ഇരുവരയൻ ആട്ടക്കാരി]] )=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Two-spot Plum Judy Abisara bafasciata suffusa UP Mumbai by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|മുതുകുവശം
File:Open wing position of Abisara bifasciata Moore, 1877 – Double-banded Judy WLB 1E7A1662.jpg|മുതുകുവശം
File:Two-spot Plum Judy Abisara bafasciata suffusa UN Mumbai by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Abisara echerius]]'' ([[ആട്ടക്കാരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Plum Judy (Abisara echerius)- Female in Talakona, AP W IMG 8469.jpg|മുതുകുവശം
File:PlumJudyJavadi.jpg|ഉദരവശം
File:2011 05 28 2780 plum judy caterpillar (5812408843).jpg|പുഴു
File:2011 05 31 3119 plum judy pupa (5812974286).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==Family (കുടുംബം): [[Lycaenidae]] (നീലി ചിത്രശലഭങ്ങൾ)==

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Curetinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Curetis]]'' ====

=====''[[Curetis acuta]]'' ([[മുനസൂര്യശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Angled Sunbeam (3076133242).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Angled sunbeam.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Angled Sunbeam Curetis acuta Karnala Sanctuary Maharashtra DSCF4038 (5).JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Curetis siva]]'' ([[ശിവസൂര്യ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ly Shiva Sunbeam 30 august 2007 A up (1329688252).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Ly Shiva Sunbeam 26 September 2007 (1448052612).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Sunbeam Butterfly06270.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;


=====''[[Curetis thetis]]'' ([[സൂര്യശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Curetis thetis 20.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Curetis thetis – Indian Sunbeam female 02.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Curetis thetis closed wing devrayana durga.JPG|ഉദരവശം
File:Curetis thetis – Indian Sunbeam - Male - Life cycle 44.jpg|പുഴു
File:Curetis thetis – Indian Sunbeam - Male - Life cycle 53.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Miletinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spalgis]]'' ====

=====''[[Spalgis epius]]'' ([[മർക്കടശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Apefly Spalgis epius (4049108508).jpg|മുതുകുവശം
File:Spalgis epius 00002(28052015).jpg|ഉദരവശം
File:Spalgis epius cat final instar.JPG|പുഴു
File:Apefly Spalgis epius Pupa (3666792277).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Polyommatinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Acytolepis]]'' ====

=====''[[Acytolepis lilacea]]'' ([[കാട്ടുവേലിനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AcytolepisLilaceaIndochinensisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയയ  ശേഖരം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Acytolepis puspa]]'' ([[നാട്ടുവേലിനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Puspam.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Puspaf.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
Acytolepis puspa felderi Toxopeus, 1927 – Malabar Common Hedge Blue at Periya (1).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Anthene]]'' ====

=====''[[Anthene emolus]]'' ([[കോകിലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ciliate Blue Anthene emolus (male) (5463676480).jpg|മുതുകു വശം 
File:Ciliate Blue Anthene emolus (5463677902).jpg|ഉദരവശം
File:VB 025 Common Ciliate Blue.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Anthene lycaenina]]'' ([[വനകോകിലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Anthene lycaenina Felder, 1868 – Pointed Ciliate Blue at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (16).jpg|മുതുകുവശം
File:Anthene lycaenina Felder, 1868 – Pointed Ciliate Blue at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (12).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Azanus]]'' ====

=====''[[Azanus jesous]]'' ([[കാപ്പിരി കരിവേലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Blues Butterfly (6500 ft.) I IMG 6389.jpg|മുതുകുവശം
File:African Babul Blue Azanus jesous Pench TR by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Azanus ubaldus]]'' ([[കരിവേലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Aaimg.jpg|മുതുകുവശം
File:Bright babul blue 2.jpg|ഉദരവശം
File:Bright Babul Blue-Bangalore Urban.jpg|ഉദരവശം
File:Bright Babul Blue (Azanus ubaldus) (6166183854).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Azanus uranus]]'' ([[മങ്ങിയ കരിവേലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AzanusUranusKnight.png|ചിത്രീകരണം
File:Dull Babul Blue Azanus uranus by Dr. Raju Kasambe Thane DSCF4869 (2).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caleta]]'' ====

=====''[[Caleta decidia]]'' ([[വരയൻ കോമാളി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 34.jpg|മുതുകുവശം
File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 27.jpg|ഉദരവശം
File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 15.jpg|പുഴു
File:Caleta decidia – Angled Pierrot Life Cycle 25.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Castalius]]'' ====

=====''[[Castalius rosimon]]'' ([[നാട്ടുകോമാളി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Peirrot (Castalius rosimon) on Mikania micrantha (Bittervine, Chinese creeper) at Narendrapur W IMG 4203.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Castalius rosimon on Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Common Pierrot Castalius rosimon by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catochrysops]]'' ====

=====''[[Catochrysops panormus]]'' ([[വെൺനീലകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:142-Catochrysops panormus.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Catochrysops panormus exiguus male dorsal view 20141129.jpg|മുതുകുവശം
File:Catochrysops panormus exiguus female ventral view 20141129.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Catochrysops strabo]]'' ([[നീലകൻ]]/[[ഓർമ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Butterfly Forget-me-not-1.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Forget-me-not (Catachrysops strabo) in Hyderabad W IMG 4610.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Forget me not or Catochrysops strabo.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celastrina]]'' ====

=====''[[Celastrina lavendularis]]'' ([[വേലിനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CelastrinaLavendularisLyceMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Celastrina lavendularis Moore, 1877 – Plain Hedge Blue from Parambikulam (5).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celatoxia]]'' ====

=====''[[Celatoxia albidisca]]'' ([[ഇരുളൻ വേലിനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:IndianLepidoptera1Moore.jpg|ചിത്രീകരണം 
File:WHITEDISC HEDGE BLUE Aanamudi mannavan shola 2009 05 21 9 125 (3598292072).jpg|മുതുകുവശം
File:Ly White Disc Hedge Blue 01 November 2007 A (1902759568).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Chilades]]'' ====

=====''[[Chilades lajus]]'' ([[നാരകനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Lime blue UP.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Lime Blue Chilades lajus female UP by Dr. Raju Kasambe DSCN4260 (45).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Lime Blue Chilades laius Wet Season Form by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Lime Blue Chilades laius by kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Chilades pandava]]'' ([[മാരൻശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Plains cupid (chilades pandava) I IMG 9971.jpg|മുതുകുവശം
File:Luthrodes pandava 02157.jpg|ഉദരവശം
File:Plains Cupid (Chilades pandava) 02 Larva (2016.06.27).jpg|പുഴു
File:Plains Cupid (Chilades pandava) 05 Pupa (2016.07.07).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Chilades parrhasius]]'' ([[ചെറുമാരൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Small Cupid Chilades contracta Female Yavatmal Maharashtra DSCF4683 Raju Kasambe (1).JPG|മുതുകുവശം
File:Small Cupid-Savan Durga-Bangalore Rural.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Freyeria putli|Chilades/Freyeria putli]]'' ([[Freyeria putli]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Freyeria putli from Savan Durga.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Chilades trochylus|Chilades/Freyeria trochylus]]'' ([[രത്നനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Chilades trochylus - Grass Jewel butterfly 02.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Discolampa]]'' ====

=====''[[Discolampa ethion]]'' ([[നീലവരയൻ കോമാളി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Ethionm.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Ethionf.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Banded Blue Pierrot Discolampa ethion by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Euchrysops]]'' ====

=====''[[Euchrysops cnejus]]'' ([[പയർനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Gram Blue Euchrysops cnejus UP by kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Gram blue up.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Gram Blue Euchrysops cnejus by kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:GRAM BLUE (478338342).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Everes]]'' ====

=====''[[Everes lacturnus]]'' ([[മണിമാരൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:137-Everes lacturnus.JPG|മുതുകുവശം
File:Flora and fauna of in Chinnar WLS Kerala IMG 6538.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ionolyce]]'' ====
=====''[[Ionolyce helicon]]'' ([[മുനവരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:IonolyceHeliconHeliconFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Ly Pointed Lineblue 12 October 2007 A (1616548048).jpg|ഉദരവശം 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Jamides]]'' ====

=====''[[Jamides alecto]]'' ([[കാട്ടുപൊട്ടുവാലാട്ടി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:139-Jamides alecto.JPG|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:140-Jamides alecto.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Jamides alecto Felder, 1860 – Metallic Cerulean from Parambikulam (8).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Jamides bochus]]'' ([[കരിംപൊട്ടുവാലാട്ടി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:183-Jamides bochus.JPG|മുതുകുവശം
File:Dark Cerulean Jamides bochus UN by Dr. Raju Kasambe DSC 9770 (6).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Jamides celeno]]'' ([[പൊട്ടുവാലാട്ടി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:JamidesCelenoSandyaMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരംs
File:Jamides celeno WSF by Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Jamides celeno DSF by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം) 
File:Cerulean cat.jpg|പുഴു
File:Cerulean pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Lampides]]'' ====

=====''[[Lampides boeticus]]'' ([[പട്ടാണി നീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (3).jpg|മുതുകുവശം
File:Gossamer-winged butterfly (2014).jpg|ഉദരവശം
File:Starr 020309-0020 Canavalia pubescens.jpg|മുട്ട
File:Starr 020309-0023 Canavalia pubescens.jpg|പുഴു
File:Starr 020412-0006 Canavalia pubescens.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Leptotes]]'' ====

=====''[[Leptotes plinius]]'' ([[സീബ്ര നീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tarucus plinius.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Leptotes plinius 2.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Leptotes plinius male ventral view 20140921.jpg|ഉദരവശം
File:Leptotes plinius larva.jpg|പുഴു
File:Zebra blue pupa.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Megisba]]'' ====

=====''[[Megisba malaya]]'' ([[മലയൻ (ചിത്രശലഭം)|മലയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:MegisbaThwaitesiMoore1881OD.JPG|ചിത്രീകരണം
File:Megisba malaya 04085.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Nacaduba]]'' ====

=====''[[Nacaduba beroe]]'' ([[വരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:NacadubaBeroeGythionMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Opaque Six-Lineblue Nacaduba beroe UP Akola by Dr. Raju Kasambe IMG 0898 (2).jpg|മുതുകുവശം
File:Nacaduba beroe Felder &amp; Felder, 1865 – Opaque Six-Lineblue at Aralam WLS (3).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Nacaduba berenice]]'' ([[മോതിരവരയൻ നീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Berenice zyrthisMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Lycaena templeton3.jpg
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Nacaduba calauria]]'' (Dark Ceylon six-line blue)=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:NacadubaCalauriaCalauriaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Nacaduba hermus]]'' ([[ചതുർവരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:NacadubaCalauriaCalauriaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:PALE 4 LINE BLUE Nacaduba hermus 2010 11 24 99 13 (5363568211) (cropped).jpg|ഉദരവശം 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Nacaduba kurava]]'' ([[തെളിവരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Nacaduba kurava therasia dorsal view 20150718.jpg|മുതുകുവശം
File:Nacaduba kurava therasia ventral view 20150607.jpg|ഉദരവശം
File:Tran. line 6blue 2009 04 03 771 (3454738804).jpg|പുഴു
File:Transparent sixlineblue LH 07 (3453929295).jpg|പ്യൂപ്പ

&lt;/gallery&gt;

=====''[[Nacaduba pactolus]]'' ([[ചതുർവരയൻ പെരുനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:NPactolusPactolidesFemaleMaleUpAC1.jpg|മുതുകുവശം
File:Large four lineblue (Necaduba pactolus) 01.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Neopithecops]]'' ====

=====''[[Neopithecops zalmora]]'' ([[പാണലുണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:NZalmora.jpg|മുതുകുവശം
File:Neopithecops zalmora by Kadavoor.JPG|ഉദരവശം
File:Neopithecops zalmora - Common Quaker caterpillar 01.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Petrelaea]]'' ====

=====''[[Petrelaea dana]]'' ([[ഇരുൾ വരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:PetrelaeaDanaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Dingy Lineblue (3955182595).jpg|ഉദരവശം
File:Petrelaea dana – Dingy Lineblue.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Prosotas]]'' ====

=====''[[Prosotas dubiosa]]'' ([[വാലില്ലാവരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Prosotas dubiosa dubiosa.jpg|മുതുകുവശം
File:Tailless Lineblue (Prosotas dubiosa indica) in Talakona forest, AP W IMG 8483.jpg|ഉദരവശം
File:ProsotasDubiosaSubardatesLarvaPupaAC1.jpg|പുഴു, പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Prosotas nora]]'' ([[നാട്ടുവരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Lineblue (Prosotas nora) in Hyderabad, AP W IMG 0502.jpg|മുതുകുവശം
File:Prosotas nora-Thekkady-2016-12-02-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Prosotas noreia]]'' ([[വെള്ളിവരയൻനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ProsotasNoreiaHampsoniiNic1885OD.JPG|മുതുകുവശം
File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (20).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudozizeeria]]'' ====

=====''[[Pseudozizeeria maha]]'' ([[പുൽനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Pale Grass Blue Butterfly I IMG 6725.jpg|മുതുകുവശം
File:P G Blue.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Talicada]]'' ====

=====''[[Talicada nyseus]]'' ([[ചെങ്കോമാളി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Red Pierrot kollam.resized.JPG|മുതുകുവശം
File:Red Pierrot 6537.jpg|ഉദരവശം
File:NK001 Talicada nyseus egg.jpg|മുട്ട
File:Redpierror cat2.jpg|പുഴു
File:Red Pierrot (Talicada nyseus) Pupa on Bryophyllum plant..jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tarucus]]'' ====

=====''[[Tarucus ananda]]'' ([[ഇരുളൻ കോമാളി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tarucus ananda open wing.JPG|മുതുകുവശം
File:Tarucus ananda de Nicéville, 1883 – Dark Pierrot at Aralam Wildlife Sanctuary (7).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tarucus callinara]]'' (Spotted pierrot)=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:TarucusCallinaraMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Spotted Pierrot Tarucus callinara at Delhi by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tarucus nara]]'' (Striped pierrot)=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Rounded Pierrot (Tarucus nara) in Hyderabad W IMG 4721.jpg|മുതുകുവശം
File:Striped Pierrot Tarucus nara UN Asola Bhatti WLS Delhi by Dr Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Udara]]'' ====

=====''[[Udara akasa]]'' ([[വെള്ളിനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:UdaraAkasaAkasaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:White hedge blue Anamudi shola kerala IMG 1790.jpg|മുതുകുവശം 
File:White Hedgeblue irupufalls 2009 01 04 999 61 (3229325037).jpg|ഉദരവശം
File:White hedge blue Larva anamudi shola kerala IMG 2188.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizeeria]]'' ====

=====''[[Zizeeria karsandra]]'' ([[ഇരുളൻ പുൽനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (35).jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Zizeeria karsandra female up.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Zizeeria karsandra un.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizina]]'' ====

=====''[[Zizina otis]]'' ([[ചെറു പുൽനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Zizina otis riukuensis dorsal view 20141213.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Zizina otis of Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Lesser Grass Blue Zizina otis 2 by kadavoor.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zizula]]'' ====

=====''[[Zizula hylax]]'' ([[ചിന്നപ്പുൽനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Zizula hylax (4560370711).jpg|മുതുകുവശം
File:Tiny Grass Blue Zizula hylax by kadavoor.JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Theclinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Amblypodia]]'' ====

=====''[[Amblypodia anita]]'' ([[ഇലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AmblypodiaAnitaThaiMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Leaf Blue (Amblypodia anita) W IMG 2700.jpg|മുതുകുവശം
File:Horsfieldia anita UN.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ancema]]'' ====

=====''[[Ancema blanka]]'' ([[രജതാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Blanka minturnaMUpUn 483 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Male Silver Royal Ancema blanka WLB DSC 9106 (cropped).jpg|മുതുകുവശം
File:Silver royale.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arhopala]]'' ====

=====''[[Arhopala abseus]]'' ([[അപൂർവ്വ തളിർനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AbseusHew1862.JPG|ചിത്രീകരണം
File:Arhopala abseus Garohills Meghalaya.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Arhopala alea]]'' ([[കന്നട ഓക്കിലനീലി]]/[[റോസി തളിർനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AleaMUpUn 625 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Canara Oakblue au.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Arhopala amantes]]'' ([[വലിയ ഓക്കിലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:LARGE OAKBLUE Arhopala amantes at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5351.jpg|മുതുകുവശം
File:Large Oackblue.jpg|ഉദരവശം
File:Arhopala amantes (6472211199).jpg|പുഴു
File:Arhopala amantes (6472211971).jpg|പ്യൂപ്പ   
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Arhopala atrax]]'' ([[ഇന്ത്യൻ ഓക്കില നീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ArhopalaAtraxMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Indian Oakblue Arhopala atrax UN at Kanha Tiger Reserve, Madhya Pradesh IMG 9842 (4).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Arhopala bazaloides]]'' ([[തമിഴ് ഓക്കിലനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ArhopalaBazaloidesHew1878FUpUn.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Arhopala bazaloides-Tamil Oakblue.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Arhopala centaurus]]'' ([[യവന തളിർനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ArhopalaPseudocentaurusNakulaMFUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:VB 052 Centaur Oakblue.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bindahara]]'' ====

=====''[[Bindahara phocides]]'' ([[കത്തിവാലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:PhocidesMFUp 506 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:KL Ly Plane 24 July 2008 Chinnar (2724412470).jpg|ഉദരവശം
File:Bindahara moorei Fruhstorfer, 1904 – Blue-bordered Plane at Makutta (10).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Catapaecilma]]'' ====

=====''[[Catapaecilma major]]'' ([[മണിവർണ്ണൻ (ശലഭം)|മണിവർണ്ണൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CatapaecilmaMajorAlbicansMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Catapaecilma major Druce, 1895 – Common Tinsel at Kottiyoor Wildlife Sanctuary (2).jpg|ഉദരവശം
File:Catapaecilma major by Balakrishnan Valappil (7280032980).jpg|പുഴു 
File:Catapaecilma major by Balakrishnan Valappil (7385361012).jpg|പുഴു 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cheritra]]'' ====

=====''[[Cheritra freja]]'' ([[വെള്ളിവാലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Imperial UP.jpg|മുതുകുവശം
File:Close wing position of Cheritra freja Fabricius, 1793 – Common Imperial WLB DSC 0024 (5).jpg|ഉദരവശം
File:Eggs of Cheritra freja Fabricius, 1793 – Common Imperial WLB P2A0824.jpg|മുട്ടകൾ
File:Cheritra freja - Common Imperial caterpillar on the leaves of Xylia xylocarpa 10.jpg|പുഴു
File:Common Imperial Pupa (3696513718).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Creon]]'' ====

=====''[[Creon cleobis]]'' ([[വാലൻ നീലാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CreonCleobisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Deudorix]]'' ====

=====''[[Deudorix epijarbas]]'' ([[കനിതുരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Cornelian(Deudorix epijarbas) female.jpg|മുതുകുവശം
File:Cornelian Deudorix epijarbas Sanjay Gandhi national Park, Mumbai DSCF3078 (1).JPG|ഉദരവശം
File:Deudorix epijarbas – Cornelian - Life Cycle 01.jpg|പുഴു
File:Deudorix epijarbas – Cornelian - Life Cycle 19.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Horaga]]'' ====

=====''[[Horaga onyx]]'' ([[ഗോമേദകം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Onyx Horaga onyx Female IMG 5291 Raju Kasambe (2).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Horaga onyx.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Horaga viola]]'' ([[കാട്ടുഗോമേദകം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HoragaViola 707 5 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Horaga viola.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hypolycaena]]'' ====

=====''[[Hypolycaena nilgirica|Hypolycaena/Chliaria nilgirica]]'' ([[നീലഗിരി നീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:B tit niligiri Rv.JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Hypolycaena othona]]'' ([[ഓർക്കിഡ്‌ നീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HypolycaenaOthonaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Orchid tit.JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iraota]]'' ====

=====''[[Iraota timoleon]]'' ([[രജതനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:IraotaTimoleonMMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Ly Silverstreak Blue 01 July 2007 (693955223).jpg|ഉദരവശം
File:Silverstreak Blue.jpg|ഉദരവശം
File:Silverstreakblue egg01` (4233620670).jpg|മുട്ട
File:Silverstreak blue larva 01 (4233620366).jpg|പുഴു
File:Silverstreak blue pupa (4232848035).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Loxura]]'' ====

=====''[[Loxura atymnus]]'' ([[കുഞ്ഞുവാലൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Loxura atymnus - Yamfly 11.JPG|മുതുകുവശം
File:Yamfly Loxura atymnus by Dr. Raju Kasambe DSCN4532 (19).jpg|ഉദരവശം
File:Yamfly (Loxura atymnus) 01 Larva (2016.06.19).jpg|പുഴു
File:Yamfly (Loxura atymnus) 04 Pupa (2016.06.24).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pratapa]]'' ====

=====''[[Pratapa deva]]'' ([[ശ്വേതാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:PratapaDevaLilaDevanaMUpUnAC2.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[രചന (ജനുസ്സ്)|Rachana]]'' ====

=====''[[Rachana jalindra]]'' ([[പട്ട നീലാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:JalindraMFUpUn 509 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Rachana jalindra.jpg|ഉദരവശം
File:BANDED ROYAL (Rachana jalindra ) 2011 12 06 9999 83 1 (7327554280).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rapala]]'' ====

=====''[[Rapala iarbus]]'' ([[റെഡ്‌ഫ്ലാഷ്‌]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Indian Red Flash (Rapala jarbus) UP. DSCF2014 (6). At Matheran, Raigad District Maharashtra India.JPG|മുതുകുവശം
File:Common Red Flash Rapala iarbus by Dr. Raju Kasambe DSCN9837 (23).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Rapala lankana]]'' ([[മലബാർ മിന്നൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:MooreThe Lepidoptera of CeylonPlate39.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Rapala lankana - Malabar Flash.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Rapala manea]]'' ([[സ്ലേറ്റ് ഫ്ളാഷ് ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Rapala manea - Slate Flash male 24.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Rapala manea – Slate Flash female 11.JPG|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Rapala manea 2122.jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Rapala manea in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:Rapala manea – Bengal Slate Flash caterpillar 10.jpg|പുഴു
File:Slate flash 2009 03 16 115 (3360267214).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Rapala varuna]]'' ([[ഇൻഡിഗോ ഫ്‌ളാഷ്]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:RapalaVarunaSahaMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Rapala manea 2122.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Rathinda]]'' ====

=====''[[Rathinda amor]]'' ([[ഇരുതലച്ചി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Rathinda amor UP.jpg|മുതുകുവശം
File:Monkey Puzzle Rathinda amor by kadavoor 2.jpg|ഉദരവശം
File:Monkey Puzzle02 (3501080668).jpg|മുട്ട
File:Monkey Puzzle07 (3500265541).jpg|പുഴു
File:Pupa of Rathinda amor Fabricius, 1775 – Monkey Puzzle.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spindasis]]'' ====

=====''[[Spindasis abnormis|Spindasis/Cigaritis abnormis]]'' ([[കോമാളി വെള്ളിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CigaritisAbnormisMoore1884MAC1.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Silverline Abnormal Cigaritis abnormis Moore, 1884 at Yeoor DSCF1282 (9).JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Aphnaeus elima|Spindasis/Cigaritis/Aphnaeus elima]]'' ([[നീലച്ചെമ്പൻ വെള്ളിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CigaritisElimaUniformisMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Open wing position of Spindasis elima Moore, 1877 – Scarce Shot Silverline WLB1E7A1581.jpg|ഉദരവശം 
File:Ly SCARCE SHOT SILVERLINESpindasis elima 24 June 2007 A (630223773).jpg|ഉദരവശം 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Spindasis ictis|Spindasis/Cigaritis ictis]]'' ([[ചെമ്പൻ വെള്ളിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CigaritisIctisHew1865FAC1.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Common shot silver line 3.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Apharitis lilacinus|Spindasis/Cigaritis/Apharitis lilacinus]]'' ([[ലൈലാക്‌ വെള്ളിവരയൻ]])=====

=====''[[Spindasis lohita|Spindasis/Cigaritis lohita]]'' ([[നീൾവെള്ളിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Spindasis lohita - Long-banded Silverline male - Begur Butterfly survey (5).jpg|മുതുകുവശം
File:Spindasis lohita - Long Banded Silverline at Madayipara 13.jpg|ഉദരവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Long-banded Silverline -Spindasis lohita at Mayyil (17).jpg|ഉദരവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Spindasis schistacea|Spindasis/Cigaritis schistacea]]'' ([[ചേരാ വെള്ളിവരയൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AphnaeusSchistaceaMFUnMoore1881.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Plumbeous Silverline (Spindasis schistacea) at Hyderabad W IMG 7134.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Spindasis vulcanus|Spindasis/Cigaritis vulcanus]]'' ([[വെള്ളിവരയൻ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common silverline up (2863417233).jpg|മുതുകുവശം
File:Common Silverline Spindasis vulcanus UP by Dr. Raju Kasambe IMG 1365 (3).jpg|മുതുകുവശം
File:Cigaritis vulcanus 00415.JPG|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Surendra]]'' ====

=====''[[Surendra vivarna biplagiata]]'' ([[അക്കേഷ്യനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Acacia Blue Surendra quercetorum Mumbai by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Surendra quercetorum – Common Acacia Blue 26.jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
File:Surendraquercetorum 06.JPG|പുഴു
File:Surendraquercetorum 04.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tajuria]]'' ====

=====''[[Tajuria cippus]]'' ([[നീലാംബരി (ചിത്രശലഭം)|നീലാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:BagusMUpUn 443 AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Ly Peacock Royal 09 July 2007 A up (760342851).jpg|മുതുകുവശം
File:Ly Peacock Royal 03 April 2007 Nedunkayam (529719913).jpg|ഉദരവശം
File:Peacock Royal from Bangalore university.jpg|ഉദരവശം
File:Peacock royal adult larva 2009 05 15 9 43 (3574980423).jpg|പുഴു
File:Peacock royal pup 2009 05 25 9 9 (3574981973).jpg|പ്യൂപ്പ

&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tajuria jehana]]'' ([[സമതല നീലാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Plains Blue Royal Bangalore Rural.jpg
File:Jehana in Swinhoe1912LepInd.JPG|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tajuria maculata]]'' ([[പൊട്ടുവെള്ളാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:TajuriaMaculataMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tajuria melastigma]]'' ([[വരയൻ നീലാംബരി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:TajuriaMelastigmaFUpUnNCH.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thaduka]]'' ====

=====''[[Thaduka multicaudata]]'' ([[തളിർനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ThadukaMulticaudataMUpUnAC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Thaduka multicaudata Moore, 1878 – Many-tailed Oakblue at Makutta (8).jpg|ഉദരവശം
File:Thaduka multicaudata cat.jpg|പുഴു
File:Manytailed Oakblue pupa 2009 02 24 677 (3306250850).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Virachola]]'' ====

=====''[[Virachola isocrates]]'' ([[പേരനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Butterflies from JP Nagar forest Bangalore (18).jpg|ഉദരവശം
File:Guava blue Life History 05 (3403463973).jpg|പുഴു 
File:Guava blue Life History 13 (3403464795).jpg|പ്യൂപ്പ 
File:Guava blue Life History 12 (3403464585).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Virachola perse]]'' ([[വൻപേരനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Large guava blue UP.jpg|മുതുകുവശം
File:Virachola perse 03.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zeltus]]'' ====

=====''[[Zeltus amasa]]'' ([[ചുരുൾവാലൻ പൂമ്പാറ്റ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Zeto1.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Fluffy Tit Zeltus amasa UP by Dr. Raju Kasambe IMG 3033.jpg|മുതുകുവശം
File:Close wing position of Zeltus amasa Hewitson, 1865 – Fluffy Tit WLB DSC 0056 (3).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zesius]]'' ====

=====''[[Zesius chrysomallus]]'' ([[ചോണൻ പൂമ്പാറ്റ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Zesius chrysomallus 02212.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Ly Red Spot 06 July 2007 D (female UP) (746904909).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Red spot IMG 7831.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zinaspa]]'' ====

=====''[[Zinaspa todara]]'' ([[വെള്ളി അക്കേഷ്യനീലി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ZinaspaDistortaNic1887AC1.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Sahyadri Silver-streaked Acacia Blue.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==Family (കുടുംബം): [[Hesperiidae]] (തുള്ളൻ ചിത്രശലഭങ്ങൾ)==

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Coeliadinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Badamia]]'' ====

=====''[[Badamia exclamationis]]'' ([[തവിടൻ ആര]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:BadamiaExclamationisSeitz.png|ചിത്രീകരണം
File:Badamia exclamationis-brown awl.jpg|ഉദരവശം
File:Brown Awl (1802232221).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Bibasis]]'' ====

=====''[[Bibasis sena]]'' ([[സുവർണ്ണആര]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Bibasis sena 2 by V K Chandrasekharan.jpg|മുതുകുവശം 
File:Close wing position of Bibasis sena Moore, 1865 – Orangetail Awl.jpg|ഉദരവശം 
File:Bibasis sena (5160176764).jpg|പുഴു 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Burara]]'' ====

=====''[[Burara gomata]]'' ([[വരയൻ ആര]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:BibasisSena 750 2.jpg|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Burara jaina]]'' ([[പൊന്നാര ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Bibasis jaina 2011 08 24 9999 188 (6075891616).jpg|മുതുകുവശം
File:Orange Awlet-Kakkayam.jpg|ഉദരവശം
File:Bibasis jaina 2011 08 03 9999 74 (6075884578).jpg|പുഴു
File:Bibasis jaina 2011 08 23 9999 338 (6075883580).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Choaspes]]'' ====

=====''[[Choaspes benjaminii]]'' ([[ആര രാജൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:445-Choaspes benjaminii.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Choaspes benjaminii 2 by V K Chandrasekharan.jpg|മുതുകുവശം
File:Choaspes benjaminii by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hasora]]'' ====

=====''[[Hasora badra]]'' ([[പുള്ളിയാര]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Awl Hasora badra.jpg|മുതുകുവശം
File:Common awl.jpg|ഉദരവശം
File:Hasora badra by V K Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Hasora chromus]]'' ([[നാട്ടുവരയൻ ആര]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:501-Hasora chromus.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:CommonBandedAwl.jpg|ഉദരവശം
File:Hasora chromus eggs.JPG|മുട്ടകൾ
File:Hasora chromus Cramer, 1780 – Common Banded Awl caterpillar at Aralam Wildlife Sanctuary (7).jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Hasora taminatus]]'' ([[വെള്ളവരയൻആര]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Hasora taminatus-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Hasora vitta]]'' ([[കാട്ടുവരയൻ ആര]]/[[കാട്ടുശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HasoraChabrona 751 3.png|ചിത്രീകരണം
File:Hasora vitta2CRW 5484-05.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Plain Banded Awl Hasora vitta by Dr. Raju Kasambe (4).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Hesperiinae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Aeromachus]]'' ====

=====''[[Aeromachus dubius]]'' ([[പൊന്തക്കുഞ്ഞൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AeromachusDubius 802 2 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Dingy scrub hopper Anamudi shola kerala IMG 1464.jpg|മുതുകുവശം
File:Dingy scrub hopper Anamudi shola kerala IMG 1778.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Aeromachus pygmaeus]]'' ([[ചിന്ന പുൽച്ചാടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Aeromachus pygmaeus 01873.jpg|മുതുകുവശം
File:Pygmy Scrub-hopper Aeromachus pygmaeus.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Ampittia]]''====

=====''[[Ampittia dioscorides]]'' ([[പൊന്തച്ചാടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:AmpittiaDioscorides 786 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Ampittia dioscoride 7787.jpg|മുതുകുവശം (ആൺ)
File:Bush Hopper Ampittia dioscorides Female Sri Lanka by Dr. Raju Kasambe DSCN4025 (7).jpg|മുതുകുവശം (പെൺ)
File:Ampittia dioscorides in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (ആൺ)
File:Ampittia dioscorides at Kadavoor.jpg|ഉദരവശം (പെൺ)
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Arnetta]]''====

=====''[[Arnetta mercara]]'' ([[കാട്ടുതുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Arnetta mercara Evans, 1932 – Coorg Forest Hopper at Paithalmala (2).jpg|മുതുകുവശം 
File:Arnetta mercara Evans, 1932 – Coorg Forest Hopper at Paithalmala (6).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Arnetta vindhiana]]'' ([[വിന്ധ്യൻ കാട്ടുതുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ArnettaVindhiana 801 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Arnetta vindhiana Moore – Vindhyan Bob 05.JPG|മുതുകുവശം 
File:Vindhyan Bob Arnetta vindhiana WSF by Dr. Raju Kasambe (2).jpg|ഉദരവശം
File:Arnetta vindhiana (5071926120).jpg|പുഴു, പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Baoris]]''====

=====''[[Baoris farri]]'' ([[ഈറ്റ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Farri.jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Baoris farri - Complete Paint-brush Swift 08.jpg|മുതുകുവശം 
File:Baoris farri-Kadavoor-2016-09-06-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Baracus]]''====

=====''[[Baracus vittatus]]'' ([[മഴത്തുള്ളൻ ശലഭം]]/[[വേലിതുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Hampson's Hedge Hopper Baracus hampsoni UP DSC 8460 (1).jpg|മുതുകുവശം
File:Malabar hedge hopper from kakkayam kerala India IMG 7565.jpg|ഉദരവശം
File:Hampsons hedgehopper larva making cell (3652605310).jpg|പുഴു 
File:Hampsons hedgehopper pupa (3651807551).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Borbo]]''====

=====''[[Borbo bevani]]'' ([[തവിടൻ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Close wing position of Pseudoborbo bevani, Moore, 1878 - Beavan's swift WLB DSC 2966.jpg
File:CaltorisBevani 831 2 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Borbo cinnara]]'' ([[ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Rice Swift Borbo cinnara Yavatmal by Dr. Raju Kasambe (4).jpg|മുതുകുവശം
File:Rice Swift Borbo cinnara UN by Dr. Raju Kasambe DSCN3505 (25).jpg|ഉദരവശം
File:Rce swift larva (3706810997).jpg|പുഴു
File:Rice swift pupa young (3706811785).jpg|പ്യൂപ്പ

&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caltoris]]''====

=====''[[Caltoris canaraica]]'' ([[കാനറ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Karwar Swift-Bangalore.jpg|ഉദരവശം
File:He kanara Swift 12 September 2007 B (2283780828).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Caltoris kumara]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Caltoris kumara Moore, 1878 – Blank Swift.jpg|മുതുകുവശം
File:Blank Swift Caltoris kumara (5225841923).jpg|ഉദരവശം
File:Blank Swift (Caltoris kumara) 03 Egg (2016.08.01).jpg|മുട്ട
File:Blank Swift (Caltoris kumara) 14 Larva (2016.08.24).jpg|പുഴു
File:Blank Swift (Caltoris kumara) 16 Pupa (2016.08.28).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Caltoris philippina]]'' ([[ഫിലിപ്പൈൻ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:MooreThe Lepidoptera of Ceylon Plate69 (Caltoris philippina).jpg|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cephrenes]]''====

=====''[[Cephrenes acalle]]'' ([[നാട്ടു പനന്തുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Cephrenes acalle by Balakrishnan Valappil (2841833913).jpg|മുതുകുവശം 
File:Plain Palm Dart Cephrenes acalle Male Coimbatore by Dr Raju Kasambe IMG 5718 (6).CR2.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Cupitha]]''====

=====''[[Cupitha purreea]]'' ([[മെയ്‌മെഴുക്കൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CupithaPurreea 813 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Wax-dart-palaparamba (3081069524).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Erionota]]''====

=====''[[Erionota torus]]'' ([[വാഴച്ചെങ്ങണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:503-Erionota torus.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Erionota torus-Kadavoor-2016-06-10-001.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gangara]]''====

=====''[[Gangara thyrsis]]'' ([[വൻ ചെങ്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:GangaraThyrsisEmerge6.jpg|മുതുകുവശം
File:Gangara thyrsis ad sec.jpg|ഉദരവശം
File:Gangara thyrsis egg sec.jpg|മുട്ട
File:Gangara thyrsis caterpillar second instar bangalore.JPG|പുഴു (second instar)
File:Gangara thyrsis caterpillar final instar.JPG|പുഴു (final instar)
File:Gangara thyrsis pupa2.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Halpe]]''====

=====''[[Halpe homolea]]'' ([[പൊട്ടില്ലാ തുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HalpeHomolea 817 3 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Halpe homolea hindu from Pookkottur Kerala.jpg|മുതുകുവശം
File:Halpe homolea hindu from Malappuram by Vengolis.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Halpe porus]]'' ([[വെള്ളവരയൻ ശരവേഗൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Halpe porus – Bispot Banded Ace UP.jpg|മുതുകുവശം
File:Moore's Ace DSC 3050.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Hyarotis]]''====

=====''[[Hyarotis adrastus]]'' ([[നാട്ടുമരത്തുള്ളൻ]]/[[മരമിന്നൻ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HyarotisAdrastus 796 3 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Tree flitter02 (3655981923).jpg|മുതുകുവശം
File:Tree flitter.jpg|ഉദരവശം
File:Tree flitter adult larva (3656776942).jpg|പുഴു
File:Tree flitter pupa various stages (3656777344).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;
=====''[[Hyarotis microstictum]]'' ([[കൊടക് മരത്തുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Small Brush Flitter-Karawani-DSC 6185.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Iambrix]]''====

=====''[[Iambrix salsala]]'' ([[ചെംകുറുമ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Iambrix salsala 03197.JPG|മുതുകുവശം
File:Chestnut Bob Iambrix salsala UN by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|ഉദരവശം
File:An egg of Iambrix salsala Moore, 1865 – Chestnut Bob WLB P2A9235.jpg|മുട്ട
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Matapa]]''====

=====''[[Matapa aria]]'' ([[ചെങ്കണ്ണി (ചിത്രശലഭം)|ചെങ്കണ്ണി]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Matapa aria.JPG|ചിത്രീകരണം
File:Common Redeye - Matapa aria(Moore,1866).jpg|ഉദരവശം
File:Egg of Matapa aria Moore, 1865 – Common Branded Redeye.jpg|മുട്ട
File:Red eye adult larva 2009 03 07 460 1 (3336340603).jpg|പുഴു
File:Red eye pupa 2009 03 08 494 (3336340599).jpg|പ്യൂപ്പ

&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Notocrypta]]''====

=====''[[Notocrypta curvifascia]]'' ([[പുള്ളിച്ചാത്തൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:495-Notocrypta curvifascia.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Notocrypta curvifascia 20140203.jpg|മുതുകുവശം
File:Notocrypta curvifascia - Restricted Demon 29.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Notocrypta paralysos]]'' ([[വരയൻ ചാത്തൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Notocrypta paralysos at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം
File:Notocrypta paralysos in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം
File:Notocrypta paralysos - Common Banded Demon caterpillar 16.jpg|പുഴു
File:Notocrypta paralysos - Common Banded Demon pupa 07.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Oriens]]''====
=====''[[Oriens concinna]]'' ([[സഹ്യാദ്രി ചിന്നൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tamil dartlet koodaranji 768 (3198648513).jpg|മുതുകുവശം
File:Tamil dartlet koodaranji 766 (3198648227).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;
=====''[[Oriens goloides]]'' ([[നാട്ടുചിന്നൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Oriens goloides - Smaller Dartlet 04.JPG|മുതുകുവശം
File:Oriens goloides by Kadavoor.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Parnara]]''====

=====''[[Parnara bada]]'' ([[നേർവരയൻ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Parnara bada at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം
File:Parnara bada-Kadavoor-2016-09-09-001.jpg|ഉദരവശം
File:African Straight Swift Parnara Bada (5799484028).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pelopidas]]''====

=====''[[Pelopidas agna]]'' ([[ഇരുൾവരയൻ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Pelopidas agna dingo.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Little Branded Swift Pelopidas agna UP Sanjay Gandhi National Park Mumbai DSC2992 (3).JPG|മുതുകുവശം
File:Pelopidas agna, Burdwan, West Bengal, India 18 09 2012.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pelopidas conjuncta]]'' ([[പുള്ളി ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Moore The Lepidoptera of Ceylon Plate69 (Pelopidas conjuncta).jpg|ചിത്രീകരണം
File:Conjoined Swift Pelopidas conjunctus conjunctus DSCF6522 (9). Singapore.JPG|മുതുകുവശം
File:Conjoined Swift (Pelopidas conjuncta).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pelopidas mathias]]'' ([[ചെറുവരയൻ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Small Branded Swift Pelopidas mathias UN Sanjay Gandhi National Park Mumbai 078 (2).jpg|മുതുകുവശം
File:Small Branded Swift.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Pelopidas subochracea]]'' ([[പെരുങ്കുറി ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Pelopidas at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം
File:Pelopidas in Kadavoor.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Polytremis]]''====

=====''[[Polytremis lubricans]]'' ([[ചെമ്പൻ ശരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Polytremis lubricans 1.jpg|മുതുകുവശം
File:Contiguous swift (3955197203).jpg|ഉദരവശം
File:61黃紋褐弄蝶6(陳麗玲攝) (18423059243).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Potanthus]]'' ([[പൊട്ടൻ ശലഭങ്ങൾ]]) ====
=====''[[Potanthus confucius]]'' ([[ചീനപ്പൊട്ടൻ]])=====
=====''[[Potanthus pallida]]'' ([[ഇളംമഞ്ഞപ്പൊട്ടൻ]])=====
=====''[[Potanthus palnia]]'' ([[പളനിപ്പൊട്ടൻ]])=====
=====''[[Potanthus pava]]'' ([[മഞ്ഞപ്പൊട്ടൻ]])=====
=====''[[Potanthus pseudomaesa]]'' ([[നാട്ടുപൊട്ടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Dart Potanthus pseudomaesa Upperside. Kerala by Raju Kasambe DSCF3304 (5).JPG|Dorsal view
File:Common Dart.jpg|Ventral view
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Psolos]]''====

=====''[[Psolos fuligo]]'' ([[ചേരാച്ചിറകൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Psolos fuligo-Kadavoor-2016-06-17-002.jpg|മുതുകുവശം
File:Psolos fuligo-Kadavoor-2016-10-18-001.jpg|ഉദരവശം
File:Dusky-partwing coon 1 hemantogale.jpg|മുട്ട
File:Psolos fuligo 05.JPG|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Quedara]]''====

=====''[[Quedara basiflava]]'' ([[സ്വർണ്ണമരത്തുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 25 9999 191 (6567595903).jpg|മുതുകുവശം
File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 25 9999 311 (6567596195).jpg|ഉദരവശം
File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 11 24 9999 148 (6567594363).jpg|പുഴു
File:YELLOWBASE TREE FLITTER 2011 12 13 9999 133 (6567594959).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Salanoemia]]''====

=====''[[Salanoemia sala]]'' ([[ചേകവൻ ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
Piepers and Snellen Rhopalocera of Java Plate VII image 27 Salanoemia sala.jpg|ചിത്രീകരണം
Salanoemia sala by VK Chandrasekharan.jpg|ഉദരവശം 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sovia]]''====

=====''[[Sovia hyrtacus]]'' ([[വെൺകുറിശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:He Bicolor Ace 12 September 2007 B up (1371971942).jpg|മുതുകുവശം
File:Sovia hyrtacus by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Suastus]]''====

=====''[[Suastus gremius]]'' ([[പനങ്കുറുമ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:456-Suastus gremius.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Suastus gremius-Kadavoor-2016-03-26-001.jpg|ഉദരവശം
File:Skippers' egg (Hesperiidae) on a palm leaf (6652790333).jpg|മുട്ട
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Suastus minuta]]'' ([[കുഞ്ഞിക്കുറുമ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Suastus minuta.JPG|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Taractrocera]]''====

=====''[[Taractrocera ceramas]]'' ([[മഞ്ഞപ്പുൽത്തുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Taractrocera ceramas at Kadavoor.jpg|മുതുകുവശം
File:Taractrocera ceramas Tamil Grass Dart by Jkadavoor.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Taractrocera maevius]]'' ([[പുല്ലൂളി ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common grass dart.jpg|മുതുകുവശം
File:COMMON GRASS DART Taractrocera maevius.JPG|മുതുകുവശം
File:Taractrocera maevius Madayippara Kerala India.jpg|ഉദരവശം
File:Common Grass Dart (Taractrocera maevius).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Telicota]]''====

=====''[[Telicota bambusae]]'' ([[കേരശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Dark Palm Dart Telicota bambusae UNID by Dr. Raju Kasambe DSCN1789 (6).jpg|മുതുകുവശം
File:Telicota bambusae (Dark Palm Dark) Newly emerged (2016.09.27).jpg|ഉദരവശം
File:Telicota bambusae (Dark Palm Dark) Pupa (2016.09.25).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Telicota colon]]'' ([[മഞ്ഞ പനന്തുള്ളൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:477-Telicota colon.JPG|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Open wing position of Telicota colon Fabricius, 1775 – Pale Palm-Dart.jpg|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Thoressa]]''====

=====''[[Thoressa astigmata]]'' ([[പുള്ളിശരവേഗൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Thoressa astigmata Swinhoe, 1890 – Unbranded Ace at Virajpet (5).jpg|മുതുകുവശം
File:Thoressa astigmata Swinhoe, 1890 – Unbranded Ace at Virajpet (2).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Thoressa evershedi]]'' ([[മലശരവേഗൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HalpeEvershedi 822 2 Knight.png|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Thoressa honorei]]'' ([[സഹ്യാദ്രി ശരവേഗൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Thoressa honorei by V K Chandrasekharan (cropped).jpg|മുതുകുവശം
File:MADRAS ACE (Thoressa honorei) 2008 12 07 aralam (7310917474).jpg|ഉദരവശം
File:Thoressa honorei by Balakrishnan Valappil (7310916004).jpg|പുഴു 
File:Thoressa honorei by Balakrishnan Valappil (7310915720).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Thoressa sitala]]'' ([[ശീതള ശരവേഗൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Thoressa sitala – Nilgiri Plain Ace - Tamil Ace - on the leaves of Ligustrum perrottetii - Nilgiri Privet- at Paithalmala (20) (cropped).jpg|മുതുകുവശം
File:Thoressa sitala – Nilgiri Plain Ace - Tamil Ace - on the leaves of Ligustrum perrottetii - Nilgiri Privet- at Paithalmala (1) (cropped).jpg|ഉദരവശം
File:Thoressa sitala by V K Chandrasekharan.jpg|പുഴു 
File:Thoressa sitala 3 by V K Chandrasekharan.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Udaspes]]''====

=====''[[Udaspes folus]]'' ([[വെള്ളച്ചാത്തൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Grass Demon (Udaspes folus) UP. Thane, Maharashtra. (2).jpg|മുതുകുവശം
File:Udaspes folus N04886.jpg|ഉദരവശം
File:Grass demon06 (3619056033).jpg|പുഴു
File:Grass demon08 (3619875536).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

====Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Zographetus]]''====

=====''[[Zographetus ogygia]]'' ([[Zographetus ogygia]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Zographetus ogygia12 (8471547086).jpg|മുതുകുവശം
File:PURPLE SPOTTED FLITTER (Zographetus ogygia) (8471545324).jpg|ഉദരവശം
File:Zographetus ogygia05 (8471559926).jpg|പുഴു
File:Zographetus ogygia09 (8470457489).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

===Subfamily (ഉപകുടുംബം): [[Pyrginae]]===

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Caprona (Hesperiidae)|Caprona]]'' ====

=====''[[Caprona agama]]'' ([[ചുട്ടിപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:HorsfieldMoorCatalogueEastIndiaCompanyLepidopteraPlateVII.jpg|ചിത്രീകരണം
File:SPOTTED ANGLE (Caprona agama) Golden form (?) 2011 04 07 Ezhut hukallu Nilambur malappuram Distric (7780385896) (cropped).jpg|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Caprona alida]]'' ([[Spotted Angle]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:JournalBombayNHS1891PlateG Caprona Alida.jpg|ചിത്രീകരണം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Caprona ransonnetii]]'' ([[സുവർണ്ണശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Golden Angle-Savan Durga-Bangalore Rural .jpg|മുതുകുവശം
File:Flora and Fauna Savandurga Karnataka (12).jpg|ഉദരവശം
File:Caprona ransonnettii caterpillar.jpg|പുഴു
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Celaenorrhinus]]'' ====

=====''[[Celaenorrhinus ambareesa]]'' ([[മലബാർ പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Malabar Spotted Flat Celaenorrhinus ambareesa UP by Dr. Raju Kasambe DSCN5658 (26).jpg|മുതുകുവശം
File:Malabar Spotted Flat Celaenorrhinus ambareesa UN by Dr. Raju Kasambe DSCN5658 (27).jpg|ഉദരവശം
File:Celaenorrhinus ambareesa by Balakrishnan Valappil (6069060641).jpg|പുഴു 
File:Celaenorrhinus ambareesa by Balakrishnan Valappil (6069062275).jpg|പ്യൂപ്പ 
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Celaenorrhinus leucocera]]'' ([[പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CelaenorrhinusLeucoceraMFM 759.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 15 Butterfly (2016.01.08).jpg|മുതുകുവശം
File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 16 Butterfly (2016.01.08).jpg|ഉദരവശം
File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 01 Egg.jpg|മുട്ട
File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 03 Larva (2015.12.12).jpg|പുഴു
File:Common Spotted Flat (Celaenorrhinus leucocera) 12 Pupa (2016.01.07).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Celaenorrhinus putra]]'' ([[അപൂർവ്വ പുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:CelaenorrhinusLeucoceraMFM 759.jpg|ചിത്രീകരണം
File:Celaenorrhinus putra - Restricted Spotted Flat 15.jpg|മുതുകുവശം
File:Celaenorrhinus putra - Restricted Spotted Flat 16.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Celaenorrhinus ruficornis|Celaenorrhinus ruficornis/fusca]]'' ([[കാട്ടുപുള്ളിപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tamil Spotted Flat Mhadei.jpg|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Coladenia]]'' ====

=====''[[Coladenia indrani]]'' ([[വർണ്ണപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:ColadeniaIndrani 773 1 Fitch.png|ചിത്രീകരണം
File:Tricolored pied flat.jpg|മുതുകുവശം
File:Coladenia indrani caterpillar.JPG|പുഴു
File:Coladenia indrani15.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gerosis]]'' ====

=====''[[Gerosis bhagava]]'' ([[വെള്ളപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:DaimioBhagava 764 2.png|ചിത്രീകരണം
File:Gerosis bhagava.JPG|മുതുകുവശം
File:Gerosis Bhagava caterpillar 02.JPG|പുഴു
File:Gerosis Bhagava Pupa.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Gomalia]]'' ====

=====''[[Gomalia elma]]'' ([[ചെമ്പൻ പുള്ളിച്ചാടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:African Mallow Skipper Gomalia elma (7960780474).jpg|മുതുകുവശം
File:KL He African Mallow Marbled Skipper 23 July 2008 Chinnar up (2715534542).jpg|മുതുകുവശം
File:Gomalia elma elma (Hesperiidae- Pyrginae) (5215846566).jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Odontoptilum]]'' ====

=====''[[Odontoptilum angulata]]'' ([[വരയൻ പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:OdontoptilumAngulata 777 1 Knight.png|ചിത്രീകരണം
File:Odontoptilum angulata.JPG|മുതുകുവശം
File:Chestnut Angle 02 (3955201581).jpg|മുതുകുവശം
File:Odontoptilum angulata Felder, 1862 – Chestnut Angle Life Cycle from Mukkali, near Silent Valley National Park (301).jpg|ഉദരവശം 
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Pseudocoladenia]]'' ====

=====''[[Pseudocoladenia dan]]'' ([[ചെമ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Pseudocoladenia dan-Thekkady-2016-12-03-001.jpg|മുതുകുവശം
File:Pseudocoladenia dan Fabricius, 1787 – Fulvous Pied Flat - Life cycle at Peravoor. Hostplant Achyranthes aspera and Cyathula prostrata (27).jpg|പുഴു
File:Pseudocoladenia dan Fabricius, 1787 – Fulvous Pied Flat - Life cycle at Peravoor. Hostplant Achyranthes aspera and Cyathula prostrata (260).jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Sarangesa]]'' ====

=====''[[Sarangesa dasahara]]'' ([[കുഞ്ഞിപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Sarangesa dasahara albicilia.JPG|ചിത്രീകരണം
File:Sarangesa dasahara-Kadavoor-2016-04-02-001.jpg|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Sarangesa purendra]]'' ([[പാറപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Sarangesa purendra - Spotted Small Flat 01.JPG|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Spialia]]'' ====

=====''[[Spialia galba]]'' ([[പുള്ളിച്ചാടൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Spialia galba 01680.jpg|മുതുകുവശം
File:Indian Skipper (Spialia galba) in Hyderabad, AP W IMG 0409.jpg|ഉദരവശം
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tagiades]]'' ====

=====''[[Tagiades gana]]'' ([[ഹിമപ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tagiadesgana2CRW 5505-24 (2).jpg|സംഗ്രഹാലയ  ശേഖരം
File:Tagiades gana - Immaculate - Large - Suffused Snow Flat.JPG|മുതുകുവശം
File:Tagiades gana-Silent Valley-2016-08-14-001.jpg|ഉദരവശം
File:Tagiades gana 11.JPG|പുഴു
File:Tagiades gana 15.JPG|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tagiades jepetus]]'' ([[നാട്ടുപരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Common Snow flat -Wayanaad.jpg|മുതുകുവശം
&lt;/gallery&gt;

=====''[[Tagiades litigiosa]]'' ([[ഇലമുങ്ങി ശലഭം]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:Tagiades litigiosa 04865.JPG|മുതുകുവശം
File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat - on Helicteres isora 13.JPG|ഉദരവശം
File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat - Signature cutting on Dioscorea leaf 3.JPG|പുഴുസഞ്ചി
File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat caterpillar 14.jpg|പുഴു
File:Tagiades litigiosa - Water Snow Flat pupa 02.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==== Genus (ജനുസ്സ്): ''[[Tapena]]'' ====

=====''[[Tapena thwaitesi]]'' ([[കരിമ്പരപ്പൻ]])=====
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=150px&gt;
File:YG Black Angle WSF Tapena thwaitesi.jpg|മുതുകുവശം (മഴയുളള കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Black Angle Tapena thwaitesi DSF by Dr. Raju Kasambe (1).jpg|മുതുകുവശം (ഉണങ്ങിയ കാലാവസ്ഥാ രൂപം)
File:Tapena thwaitesi – Black Angle 01.jpg|ഉദരവശം
File:Tapena thwaitesi – Black Angle 83.jpg|പുഴു
File:Tapena thwaitesi – Black Angle 15.jpg|പ്യൂപ്പ
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
*{{Cite book|url=http://archive.org/stream/carolilinnaeisys12linn|title=Systema Naturæ (Insecta: Lepidoptera)|last=Linnaeus|first=Carl|authorlink=Carl Linnaeus|publisher=Halae Magdeburgicae : Typis et sumtibus Io. Iac. Curt.|year=1758|isbn=|location=|pages=458}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/82229|title=Illustrations of Exotic Entomology|last1=Drury|first1=Dru|last2=Westwood|first2=John Obadiah|authorlink1=Dru Drury|authorlink2=John O. Westwood|publisher=Westwood, J. O. (John Obadiah)|year=1773|isbn=|location=|pages=}}
*{{Cite book|url=http://archive.org/stream/systemaentomolog00fabr|title=Systema Entomologiæ|last=Fabricius|first=Johann Christian|authorlink=Johan Christian Fabricius|publisher=Flensbvrgi et Lipsiae : In Officina Libraria Kortii|year=1775|isbn=|location=|pages=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/43777#/summary|title=De uitlandsche kapellen, voorkomende in de drie waereld-deelen Asia, Africa en America|last=Cramer|first=Pieter|authorlink=Pieter Cramer|last2=Stoll|first2=Caspar|authorlink2=Caspar Stoll|publisher=Chez S.J. Baalde|year=1775|isbn=|location=Amsteldam|pages=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9194#/summary|title=Histoire naturelle des insectes. Spécies général des lépidoptères|last=Boisduval|first=Jean Baptiste|authorlink=Jean Baptiste Boisduval|last2=Guenée|first2=Achille|authorlink2=Achille Guenée|publisher=Roret|year=1836|isbn=|location=Paris|pages=}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/stream/kaschmirunddasr04hg#page/392/mode/2up|title=Kaschmir und das Reich der Siek: Aufzählung und Beschreibung der von Freih. Carl v. Hügel auf seiner Reise durch Kaschmir und das Himalayagebirge gesammelten Insekten|last1=Hügel|first1=Charles von|last2=Kollar|first2=Vincenz|authorlink1=Charles von Hügel|authorlink2=Vincenz Kollar|publisher=Stuttgart, Hallberger|year=1840|isbn=|location=|pages=393-564, 582-585}}
*{{cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/228547#page/7/mode/1up|last=Delessert|first= Adolphe|authorlink=Adolphe Delessert| title= Souvenirs d´un voyage dans l´Inde exécuté de 1834 à 1839|place=Paris |publisher= Bétrune et Plon for Fortin, Masson et Cie &amp; Langlois et Leclerq|year=1843 | page=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/49323#page/5/mode/1up|title=The genera of diurnal lepidoptera : comprising their generic characters, a notice of their habits and transformations, and a catalogue of the species of each genus. Vol. I|last=Doubleday|first=Edward|last2=Westwood|first2=John Obadiah|first3=William Chapman|last3=Hewitson|authorlink2=John O. Westwood|authorlink1=Edward Doubleday|authorlink3=William Chapman Hewitson|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|year=1846|isbn=|location=London|pages=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/49324#page/5/mode/1up|title=The genera of diurnal lepidoptera : comprising their generic characters, a notice of their habits and transformations, and a catalogue of the species of each genus. Vol. II|last=Doubleday|first=Edward|last2=Westwood|first2=John Obadiah|first3=William Chapman|last3=Hewitson|authorlink2=John O. Westwood|authorlink1=Edward Doubleday|authorlink3=William Chapman Hewitson|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|year=1850|isbn=|location=London|pages=}}
*{{cite book|last1=Moore|first=Frederic|authorlink1=Frederic Moore |last2=Horsfield|first2=Thomas|authorlink2=Thomas Horsfield|title=A catalogue of the lepidopterous insects in the museum of the Hon. East-India company. Vol. I|date=1857|publisher=W.H. Allen and Co.|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/42363#page/9/mode/1up}}
*{{cite book|last1=Moore|first=Frederic|authorlink1=Frederic Moore |last2=Horsfield|first2=Thomas|authorlink2=Thomas Horsfield|title=A catalogue of the lepidopterous insects in the museum of the Hon. East-India company. Vol. II|date=1858|publisher=W.H. Allen and Co.|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/103853#page/9/mode/1up}}
*{{Cite book|url=http://archive.org/stream/wienerentomologi03wien#page/390/mode/2up|title=Lepidopterologische Fragmente|last=Felder|first=Baron Cajetan von|last2=Felder|first2=Rudolf|authorlink1=Baron Cajetan von Felder|authorlink2=Rudolf Felder|publisher=Carl Gerold's Sohn|year=1859|isbn=|location=|pages=390-405}}
*{{Cite book|url=http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/felder/novara_tafeln/felder_reise_der_novara_tafeln.pdf|title=''Reise Fregatte Novara. Lepidoptera''.Three volumes (1865)|last=Felder|first=Baron Cajetan von|last2=Felder|first2=Rudolf|authorlink1=Baron Cajetan von Felder|authorlink2=Rudolf Felder|last3=Rogenhofer|first3=Alois Friedrich|authorlink3=Alois Friedrich Rogenhofer|publisher=Carl Gerold's Sohn|year=1867|isbn=|location=|pages=|access-date=2018-04-18|archive-date=2016-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311152140/http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/felder/novara_tafeln/felder_reise_der_novara_tafeln.pdf|url-status=dead}}
*{{Cite journal|last=Felder|first=Rudolf|authorlink=Rudolf Felder|date=1868|title=Diagnose neuer von E. Baron v. Ransonnet in Vorder-Indien gesammelter Lepidopteren|url=http://archive.org/stream/verhandlungender1868zool#page/281/mode/1up|journal=Zoologisch-Botanische Gesellschaft in Wien|volume=18(1)|pages=281-286|via=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/36601#page/156/mode/1up|title=Catalogue of Diurnal Lepidoptera of the Family Satyridæ in the Collection of the British Museum|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=British Museum (Natural History). Dept. of Zoology|year=1868|isbn=|location=|pages=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/31500#/summary|title=Catalogue of diurnal Lepidoptera described by Fabricius in the collection of the British museum|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=British Museum (Natural History). Dept. of Zoology|year=1869|isbn=|location=|pages=}}
*{{cite book|last1=Kirby|first1=William Forsell|authorlink=William Forsell Kirby|title=A synonymic catalogue of diurnal Lepidoptera|date=1871|publisher=J. Van Voorst|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/44580#page/7/mode/1up}}
*{{cite book|last1=Kirby|first1=William Forsell|authorlink=William Forsell Kirby|title=A synonymic catalogue of diurnal Lepidoptera. Supplement|date=1871|publisher=J. Van Voorst|location=London|page=|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/43389#page/7/mode/1up}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/9513#/summary|title=Lepidoptera Exotica|last=Butler|first=Arthur Gardiner|authorlink=Arthur Gardiner Butler|publisher=E.W. Janson|year=1874|isbn=|location=London|pages=}}
*{{Cite book|title=The Lepidoptera of Ceylon. Vol. I |last=Moore|first=Frederic|authorlink=Frederic Moore|publisher=L. Reeve &amp; co.|year=1880|isbn=|location=London|pages=128|url=http://archive.org/stream/lepidopteraofcey01moor}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/10618#/summary|title=The butterflies of India, Burmah and Ceylon. Vol. I, II, III|last=G. F. L.|first=Marshall|last2=Nicéville|first2=Lionel de| authorlink1=George Frederick Leycester Marshall| authorlink2 = Lionel de Nicéville |publisher=Central Press Co., ld.|year=1882|isbn=|location=Calcutta|pages=}}
*{{Cite journal|last=Wood-Mason|first=James|authorlink=James Wood-Mason|last2=Nicéville|first2=Lionel de|  authorlink2 = Lionel de Nicéville|date=1887|title=List of the lepidopterous insects collected in Cachar by Mr. J. Wood-Mason| url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35545724#page/391/mode/1up| journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|volume=55|pages=343-393|via=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8763#/summary|title=Lepidoptera Indica (10 volumes)|last1=Moore|first1=Frederic|authorlink=Frederic Moore|last2=Swinhoe|first2=Charles|authorlink2=Charles Swinhoe|publisher=Lovell Reeve and Co.|year=1890|isbn=|location=London|pages=}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/stream/journalofasi571888unse#page/346/mode/2up|title=Butterflies of the Nilgiri District|last=Hampson|first=G. F.|authorlink=George Hampson|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1888|isbn=|location=Calcutta|pages=346-368}}
*{{cite book |last=Hampson|first= G. F. |authorlink=George Hampson |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/75388#page/7/mode/1up| pages= |title=Illustrations of typical specimens of Lepidoptera Heterocera in the collection of the British Museum. VIII: The Lepidoptera of the Nilgiri District  |volume= |publisher=British Museum (Natural History). Department of Zoology |year=1891 |accessdate=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/23166#/summary|title=Hesperiidae Indicae : being a reprint of descriptions of the Hesperiidae of India, Burma, and Ceylon|first=E. Y.|last=Watson |authorlink=Edward Yerbury Watson|year=1891|isbn=|location=Madras|pages=|publisher=Vest and Company}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/18553#page/288/mode/1up|title=Notes on the Larvae and Pupae of Butterflies of the Bombay Presidency. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 5|last=Davidson|first=J.|last2=Bo|first2=C S|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1890|isbn=|location=Mumbai|pages=260-286, 349-375.}}
*{{cite book |last1=Rothschild|first1=Lionel Walter|authorlink=Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|title=Novitates Zoologicae. Vol. II. A revision of the Papilios of the eastern hemisphere, exclusive of Africa |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859442#page/191/mode/1up|publisher= [[Natural History Museum at Tring]] |location=London |year=1895|pages=167-463}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95532#page/319/mode/1up|title=The butterflies of the North Canara District of the Bombay Presidency. I, II, III. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 10|last=Davidson|first=J.|last2=Bell|first2=T R|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=Thomas Reid Davys Bell|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1896|isbn=|location=Mumbai|pages=237-259, 372-393, 568-584.}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95309#page/76/mode/1up|title=The butterflies of the North Canara District of the Bombay Presidency. IV. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 11|last=Davidson|first=J.|last2=Bell|first2=T R|last3=Aitken|first3=E H|authorlink1=James Davidson (ornithologist)|authorlink2=Thomas Reid Davys Bell|authorlink3=Edward Hamilton Aitken|publisher=Bombay Natural History Society|year=1897|isbn=|location=Mumbai|pages=22-63}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/butterfliesvolii00bing |title=The Fauna of British India. Butterflies Vol. 1|last=Bingham|first=C. T.|authorlink=Charles Thomas Bingham|year=1905|publisher=Taylor &amp; Francis|location=London}} - Family [[Nymphalidae]]
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/butterflies02bingiala |title=The Fauna of British India. Butterflies Vol. 2|last=Bingham|first=C. T.|authorlink=Charles Thomas Bingham|year=1907|publisher=Taylor &amp; Francis|location=London}} - Families [[Papilionidae]], [[Pieridae]] and [[Lycaenidae]]
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/28579#page/664/mode/1up|title=The Common Butterflies of the Plains of India. The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 16-17|last=Young|first=L. C. H.|publisher=Bombay Natural History Society|year=1906|isbn=|location=Mumbai|pages=570-579}} Vol. 17: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95250#page/502/mode/1up 418-424], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95250#page/1053/mode/1up 921-927].
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/7414#/summary|title=The Common Butterflies of the Plains of India (Including Those Met with in the Hill Stations of the Bombay Presidency). The journal of the Bombay Natural History Society. Vol. 19-31|last=Bell|first=Thomas Reid Davys|authorlink=Thomas Reid Davys Bell|publisher=Bombay Natural History Society|year=1909|isbn=|location=Mumbai|pages=}} Vol. 19: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/48/mode/1up 16-58], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/508/mode/1up 438-474], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/729/mode/1up 635-682],  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28012#page/962/mode/1up 846-879], Vol. 20: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95328#page/365/mode/1up 279-330], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95328#page/1297/mode/1up 1115-1136], Vol. 21: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95301#page/643/mode/1up 517-544], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95460#page/36/mode/1up 740-766], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95460#page/483/mode/1up 1131-1157], Vol. 22: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/146/mode/1up 92-100], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/430/mode/1up 320-344], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95307#page/675/mode/1up 517-531], Vol. 23: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95912#page/123/mode/1up 73-103], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95912#page/603/mode/1up 481-497], Vol. 24: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95302#page/770/mode/1up 656-672], Vol. 25: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/520/mode/1up 430-453], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/28019#page/788/mode/1up 636-664], Vol. 26: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/154/mode/1up 98-140],[https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/532/mode/1up 438-487], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/900/mode/1up 750-769], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/18480#page/1117/mode/1up 941-954], Vol. 27:  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/38/mode/1up 26-32], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/243/mode/1up 211-227],  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/497/mode/1up 431-447], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95740#page/876/mode/1up 778-793], Vol: 29: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185258#page/605/mode/1up 429-455], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/191/mode/1up 703-717], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183167#page/465/mode/1up 921-946], Vol. 30:  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/210/mode/1up 132-150],  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/183166#page/391/mode/1up 285-305],  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/105/mode/1up 561-586],  [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185227#page/424/mode/1up 822-837], Vol. 31: [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185601#page/489/mode/1up 323-351], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/185/mode/1up 655-686], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/185226#page/515/mode/1up 951-974].
*{{Cite journal|last=Yates|first=J.A.|date=1931|title=The Butterflies of Coorg|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/188012#page/583/mode/1up|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=34 (4)|pages=1003–1014|via=BHL}}
*{{Cite journal|last=Yates|first=J.A.|date=1931|title=The Butterflies of Coorg - II|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/183054#page/192/mode/1up|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=35 (1)|pages=104–114|via=BHL}}
*{{cite book |last=Evans |first1=W. H. |authorlink=William Harry Evans |title=The Identification of Indian Butterflies |edition=2nd |location=Mumbai, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |year=1932|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.261850}}
*{{Cite journal|last=Sevastopulo|first=D G|date=1938|title=The early stages of Indian Lepidoptera|url=https://www.biodiversitylibrary.org/creator/159257#/sections|journal=Journal of the Bombay Natural History Society|volume=40-46|pages=|via=BHL}}
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/FaunaOfBritishIndia.Butterflies1 |title=The Fauna of British India. Butterflies Volume 1 (Second edition)|first=G.|last=Talbot|authorlink=George Talbot (entomologist)|year=1939|publisher=Taylor &amp; Francis|location=London}} Family:  [[Papilionidae]]], [[Pieridae]]
*{{Cite book|url=https://archive.org/details/FaunaOfBritishIndia.Butterflies2 |title=The Fauna of British India. Butterflies Volume 2 (Second edition)|first=G.|last=Talbot|authorlink=George Talbot (entomologist)|year=1947|publisher=Taylor &amp; Francis|location=London}} Family:  [[Danainae|Danaidae]], [[Satyrinae|Satyridae]], [[Morphinae|Amathusiidae and Acraeidae]]
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/105941#/summary|title=A Catalogue of the Hesperiidae from Europe, Asia, and Australia in the British Museum|first=W. H.|last=Evans |authorlink=William Harry Evans|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1949|isbn=|location=London|pages=}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2361223#page/99/mode/1up|title=A revision of the Arhopala group of Oriental Lycaenidae (Lepidoptera: Rhopalocera). Bulletin of the British Museum (Natural History). Volume: 5|first=W. H.|last=Evans |authorlink=William Harry Evans|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1957|isbn=|location=London|pages=85-141}}
*{{cite book|last=Wynter-Blyth |first=Mark Alexander |authorlink=Mark Alexander Wynter-Blyth |title=Butterflies of the Indian Region |url=https://books.google.com/books?id=yEkgAQAAMAAJ |year=1957 |location=Bombay, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |isbn=978-8170192329 }}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/ia/bulletinofbritis09bri#page/5/mode/1up|title=The generic names of the butterflies and their type-species (Lepidoptera: Rhopalocera)|last=Hemming|first=Arthur Francis|authorlink=Francis Hemming|publisher=British Museum (Natural History)|year=1967|isbn=|location=London|pages=5-509}}
*{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2252483#page/461/mode/1up|title=The higher classification of the Lycaenidae (Lepidoptera): a tentative arrangement. Bulletin of the British Museum (Natural History). Volume: 28|first=John Nevill|last=Eliot |authorlink=John Nevill Eliot|publisher=British Museum (Natural History). Department of Entomology|year=1973|isbn=|location=London|pages=371-505}}
*{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-1-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 1: Papilionidae, Pieridae &amp; Danaidae|first=Bernard|last=D'Abrera|authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1982|isbn=|location=Melbourne|pages=|archive-date=2018-06-22|access-date=2018-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622140516/https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-1-book|url-status=dead}}
*{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-2-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 2: Nymphalidae, Satyridae, Amathusidae|first=Bernard |last=D'Abrera |authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1983|isbn=|location=Melbourne|pages=}}
*{{Cite book|url=https://www.nhbs.com/butterflies-of-the-oriental-region-part-3-book|title=Butterflies of the Oriental Region, Part 3: Lycaenidae, Riodinidae|first=Bernard |last=D'Abrera |authorlink=Bernard d'Abrera|publisher=Hill House Publishers|year=1986|isbn=|location=Melbourne|pages=}}
*[[species:Torben B. Larsen|Larsen, T. B.]] 1987–88. The butterflies of the Nilgiri Mountains of southern India (Lepidoptera: Rhopalocera) ''Journal of the Bombay Natural History Society'', vol 84 (3): [https://www.biodiversitylibrary.org/item/193053#page/38/mode/1up 26-54], [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081342#page/329/mode/1up 291-316], [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49081659#page/646/mode/1up 560-584] &amp; 85 (1): [https://www.biodiversitylibrary.org/item/191948#page/36/mode/1up 26-43].
*{{Cite journal|last=Yata|first=Osamu|authorlink=species:Osamu Yata|date=1989|title=A Revision of the Old World Species of the Genus Eurema Hubner (Lepidoptera, Pieridae). Part I.|url=http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/9-1-E-Yata.pdf|journal=Bulletin of the Kitakyushu Museum of Natural History|volume=|pages=|via=|access-date=2018-04-19|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420010413/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/9-1-E-Yata.pdf|url-status=dead}}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/10-1-E-Yata.pdf Part II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010522/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/10-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/11-1-E-Yata.pdf Part III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010444/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/11-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/13-59-E-Yata.pdf Part IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010426/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/13-59-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}; [http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/14-1-E-Yata.pdf Part V] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420010535/http://www.kmnh.jp/wp-content/themes/kmnh_jp/images/pdf/14-1-E-Yata.pdf |date=2018-04-20 }}
*{{cite book |last=Gaonkar |first=Harish |authorlink=Harish Gaonkar |title=An Annotated Bibliography of the Butterflies of the Indian Region, Including Pakistan, India, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka and North Burma |publisher=|location= |year=1995|OCLC=488215574}}
*{{cite book |last=Gaonkar |first=Harish |authorlink=Harish Gaonkar |title=Butterflies of the Western Ghats, India (including Sri Lanka) - A Biodiversity Assessment of a Threatened Mountain System |publisher=Centre for Ecological Sciences |location=Bangalore, India |year=1996}}
*{{Cite journal|last=Honey|first=Martin R.|last2=Scoble|first2=Malcolm J.|date=2001|title=Linnaeus’s butterflies (Lepidoptera: Papilionoidea and Hesperioidea)|url=https://watermark.silverchair.com/j.1096-3642.2001.tb01326.x.pdf|journal=Zoological Journal of the Linnean Society|volume=132|pages=277-399|doi=10.1111/j.1096-3642.2001.tb01326.x|via=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{Cite journal|last=Vane-Wright|first=R. I.|last2=de Jong|first2=R.|date=2003|title=The butterflies of Sulawesi: annotated checklist for a critical island fauna|url=http://www.repository.naturalis.nl/document/46743|journal=Zoologische Verhandelingen|volume=343|pages=3-267|via=}}
*{{Cite web|url=http://www.flutters.org/home/docs/Butterflies_Of_India_Paul_Van_Gasse.pdf|title=Butterflies of India – Annotated Checklist|last=Gasse|first=Paul Van|date=2013|website=Flutters|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402123437/http://www.flutters.org/home/docs/Butterflies_Of_India_Paul_Van_Gasse.pdf|archive-date=2018-04-02|dead-url=|access-date=2018-04-02}}
*{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260_A_Synoptic_Catalogue_of_the_Butterflies_of_India|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India|last=R.K.|first=Varshney|last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal &amp; Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}}
*{{cite book|last1=Kehimkar|first1=Isaac|authorlink=Isaac David Kehimkar|title=Butterflies of India|date=2016|publisher=Bombay Natural History Society|location=Mumbai|isbn=9789384678012|edition=2016|language=en}}
*{{cite book|last1=Kasambe|first1=Raju|authorlink=|title=Butterflies of Western Ghats|date=2018|publisher=Author|location=|isbn=978-93-5300-856-7|language=en|edition=Second|url=https://www.researchgate.net/publication/326088777_Butterflies_of_Western_Ghats_Second_Edition}}
*{{Cite journal|last=|first=|date=2018-04-10|title=Larval host plants of the buterfies of the Western Ghats, India|author1=Ravikanthachari Nitin|author2= V.C. Balakrishnan|author3= Paresh V. Churi|author4= S. Kalesh|author5= Satya Prakash|author6= Krushnamegh Kunte|url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/3104/4402|journal=Journal of Threatened Taxa|volume=10(4)|pages=11495–11550|via=JoTT|doi=10.11609/jott.3104.10.4.11495-11550}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
*Markku Savela [http://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ ''Lepidoptera and Some Other Life Forms'' - Lepidoptera: Butterflies and Moths]
*[http://www.ifoundbutterflies.org/ Butterflies of India]. Indian Foundation for Butterflies. 
*[http://indiabiodiversity.org/group/butterflyindia/show India Biodiversity Portal].  Biodiversity Informatics Platform. 
*{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/lepindex/|title=The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex)|last=Beccaloni|first=G.|last2=Scoble|first2=M.|date=|website=The Natural History Museum, London|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|last3=Kitching|first3=I.|last4=Simonsen|first4=T.|last5=Robinson|first5=G.|first6=B.|last6=Pitkin|first7=A.|last7=Hine|first8=C.|last8=Lyal|}}
*{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/hostplants/|title=HOSTS - a Database of the World's Lepidopteran Hostplants|last=Robinson|first=G. S.|last2=Ackery|first2=P. R.|date=|website=The Natural History Museum, London|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=|last3=Kitching|first3=I. J.|last4=Beccaloni|first4=G. W.|last5=Hernández|first5=L. M.}}
*{{cite web|last1=Ziegler|first1=Heiner|title=Lepidoptera Literature &amp; Authors|url=http://www.euroleps.ch/seiten/m_lit.php|website=Euroleps|publisher=|access-date=2018-05-03|archive-date=2018-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815115338/http://euroleps.ch/seiten/m_lit.php|url-status=dead}}
*[http://images.peabody.yale.edu/lepsoc/jls/ Journal of the Lepidopterists' Society hosted at Yale]
{{കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ|state=expanded}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങൾ| ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]]</text>
      <sha1>d9uld0cd8oul28kralctt0i06yr9qrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൗമാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268508</id>
    <revision>
      <id>4646943</id>
      <parentid>4577852</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ലൈംഗിക വളർച്ച */ small info added</comment>
      <origin>4646943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26968" sha1="c3xbbsg63mxe88q4pqnmdba1anlhvpv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adolescence}}
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ബാല്യത്തിനും യൗവനത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ സങ്കീർണ്ണ പരിവർത്തനഘട്ടമാണ് കൗമാരം (Adolescence, Puberty). വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടമാണ് കൗമാരപ്രായം. ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ (WHO) നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് കൗമാരം 10 വയസ്സുമുതൽ 19 വയസ്സുവരെയുള്ള വളർച്ചാ-വികാസഘട്ടമാണ്. ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ധാരാളം വെല്ലുവിളികൾ ഈ പ്രായത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വരാറുണ്ട്. അതിനാൽ ശരിയായ പേരെന്റിങ്, ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണം, കൗൺസിലിംഗ് തുടങ്ങിയ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമാണ്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 1, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

== ശാരീരിക മാനസിക വളർച്ച ==
ശാരീരിക വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം മാനസികവളർച്ചയും ലൈംഗികശേഷിയും ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ ചിന്താരീതിയിലും വൈകാരിക മണ്ഡലത്തിലും കാര്യമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ കാലഘട്ടം മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരുടേയും ശിശുഗവേഷകരുടേയും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണരുടേയും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെയും സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നു.

== ലൈംഗിക വളർച്ച ==
പെൺകുട്ടികളിൽ ആർത്തവവും ആൺകുട്ടികളിൽ ബീജോത്പാദനവും ആരംഭിക്കുന്ന സമയമാണ് കൗമാരപ്രായം. ശരീരത്തിൽ ഹോർമോണുകളുടെ വർദ്ധനവ്, വേഗത്തിലുള്ള ശാരീരിക വളർച്ച, ലൈംഗികമായ കൗതുകങ്ങൾ, പക്വതക്കുറവ്, ചുറ്റുപാടുകൾ ഏൽപ്പിക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾ, സംസ്കാരം, പാരമ്പര്യം, ജെൻഡർ പ്രശ്നങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, കൂട്ടുകെട്ട് എന്നിവയെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റേയും വളർച്ചാ-വികാസങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ലൈംഗികവളർച്ചയും എതിർലിംഗത്തോടോ ചിലരിൽ സ്വലിംഗത്തോടോ ആകർഷണവും ആർജ്ജിക്കുന്ന പ്രായമാണിത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി [[പ്രണയം]]  ഉടലെടുക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ [[സ്വയംഭോഗം]] ആരംഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ  ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] ഈ ഘട്ടത്തിൽ അത്യാവശ്യമാണ്. ഇതിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ആർത്തവം|ആർത്തവം,]] [[ആർത്തവവിരാമം]], [[ഗർഭം|ഗർഭം,]] [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[ആരോഗ്യം]] തുടങ്ങിയവ സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.   ട്രാൻസ്ജെൻഡറുകൾ, സ്വവർഗാനുരാഗികൾ, അലൈംഗികർ തുടങ്ങിയ [[ലിംഗ- ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ]] (LGBTIQ) സ്വന്തം സ്വത്വം തിരിച്ചറിയാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരുഘട്ടം കൂടിയാണിത്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത്തരം ബോധവൽക്കരണം ചെറിയ പ്രായം മുതൽക്കേ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ശരിയായ അറിവുകൾ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാകാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.

== സമ്മർദങ്ങൾ ==
[[മാനസിക സമ്മർദം|മാനസിക സമ്മർദം,]] മൂഡ് മാറ്റങ്ങൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] [[ആത്മഹത്യ]], സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], അനാവശ്യ [[ഗർഭധാരണം]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]], അമിതമായ കോപം, ഒറ്റപ്പെടൽ, [[മുഖക്കുരു]], പഠനവൈകല്യം, കുടുംബപ്രശ്നങ്ങൾ, പ്രണയനൈരാശ്യം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ഘട്ടത്തിൽ സമ്മർദ്ദ ഘടകങ്ങളാകുന്നുണ്ട്. ഇവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിനും ആരോഗ്യകരമായ ശാരീരിക-മാനസിക വികാസത്തിന് ഉതകുംവിധം കൗമാര മനസ്സുകളെ പാകപ്പെടുത്തുന്നതിനും അധ്യാപകർക്കും രക്ഷാകർത്താക്കൾക്കും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും സമൂഹത്തിനും ബാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

== പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ ==
കൗമാര വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവിത നൈപുണീ വിദ്യാഭ്യാസം, ലഹരി വിമോചന പരിപാടികൾ, ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളെ]] സംബന്ധിച്ച ബോധവൽക്കരണം, മാനസികാരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം, [[കൗൺസിലിംഗ്]] തുടങ്ങിയവ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ  പരിഹരിക്കാനായി നടത്താറുണ്ട്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 3-5, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

ലോകത്താകെ 1.2 ബില്യൺ കൗമാരപ്രായക്കാരുണ്ട്. അവരിൽ 243 ദശലക്ഷം പേരും ഇന്ത്യക്കാരാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-14 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408213525/http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കൗമാരമാറ്റങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളും ==
കൗമാരകാലം ആരംഭിക്കുന്നത് ലൈംഗികവളർച്ചയും ശാരീരിക വളർച്ചയും ത്വരിതപ്പെടുന്നതോടെയാണ്. പെൺകുട്ടികളിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], ആൺകുട്ടികളിൽ ആൻഡ്രോജൻ ([[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]]) എന്നീ ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം ഈ സമയത്ത് കാര്യക്ഷമമാകുന്നു. ദ്വിതീയ ലൈംഗികസ്വഭാവങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സമയമാണിത്. ഈ കാലഘട്ടത്തിലുണ്ടാകുന്ന മുഖ്യമാറ്റങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ക്രോഡീകരിക്കാം.&lt;ref&gt;http://pubs.ext.vt.edu/350/350-850/350-850.html&lt;/ref&gt;

1. ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ വളർച്ച- ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം തുടങ്ങുന്നതോടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെടുന്ന നേരിയ, നീളമുള്ള രോമങ്ങൾ ക്രമേണ വയറിലേയ്ക്കും തുടകളിലേയ്ക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇവയെ [[ഗുഹ്യരോമം]] എന്ന് പറയുന്നു. പെൺകുട്ടികളിൽ ഏകദേശം ഒൻപത്- പതിനൊന്ന് വയസ്സിൽ  ഗുഹ്യഭാഗത്തും കക്ഷത്തിലും രോമവളർച്ച തുടങ്ങുന്നു, ആൺകുട്ടികളിൽ  ഇത് പത്ത്- പതിമൂന്നു വയസിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.  പെൺകുട്ടികൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കും സവിശേഷ രോമക്രമം (pattern of hair growth) രൂപപ്പെടുന്നു. ഗുഹ്യചർമത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഘർഷണം കുറയ്ക്കുക, രോഗാണുബാധ തടയുക, ഫെറമോണുകൾ ശേഖരിച്ചു വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ്  ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ ധർമ്മം. പെൺകുട്ടികൾക്ക് പൊടി പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കാനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. &lt;REF&gt;
{{Cite web |url=http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-18 |archive-date=2013-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214042332/http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |url-status=dead }}
&lt;/REF&gt;

2. പെൺകുട്ടികളിലെ സ്തനവളർച്ച- എട്ടാം വയസ്സോടെ സ്തനമൊട്ടുകൾ വളരുകയും പന്ത്രണ്ടിനും പതിനെട്ടിനും ഇടയിൽ സ്തനവളർച്ച പൂർത്തിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
 
3. പെൺകുട്ടികളിലെ ആദ്യ [[ആർത്തവം]]- ഇവരുടെ ശരീരവളർച്ച ഒൻപതരമുതൽ പതിന്നാലര വയസ്സുവരെ വൻതോതിൽ നടക്കുന്നു. പത്താം വയസ്സോടെയാണ് പെൺകുട്ടികൾ ഋതുമതിയാകുക. ഇത് പതിനഞ്ച് വയസ്സുവരെ നീളാവുന്നതാണ്. ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ ഉൾപാളിയായ എന്റോമെട്രിയം അടർന്ന് രക്തത്തോടൊപ്പം യോനിയിലൂടെ പുറത്തുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ആർത്തവം, മാസമുറ അഥവാ മെൻസസ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ മെൻസ്‌ട്രൂവേഷൻ (Menstruation). ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ തുടങ്ങിയ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ് ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നത്. ആർത്തവം ഉണ്ടായി എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു പെൺകുട്ടി പ്രസവത്തിനോ, ലൈംഗികബന്ധത്തിനോ ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ പക്വതനേടി എന്ന് പറയാനാവില്ല.  ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വളർച്ച പൂർത്തിയാകാനും, ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടാനും, ആർത്തവം ക്രമമാകാനും, പ്രത്യുത്പാദനത്തിന് പാകമാകാനും, മാനസികപക്വത ഉണ്ടാകാനും പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ എടുക്കാറുണ്ട്. 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] എത്തുന്നത് വരെ [[ആർത്തവം]] തുടരുന്നു. &lt;REF&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002003.htm&lt;/REF&gt;

3. ആൺകുട്ടികളിലെ ലൈംഗികവളർച്ച-ഏതാണ്ട് പത്ത്-പതിമൂന്ന് വയസോടുകൂടി ആരംഭിക്കുന്നു. കക്ഷത്തിലും ഗുഹ്യഭാഗത്തും രോമവളർച്ച, പിന്നീട് പ്രായം കൂടുന്തോറും നെഞ്ചിലും മുഖത്തും രോമവളർച്ച, ലിംഗം വൃഷണം എന്നിവയുടെ വളർച്ച, [[ബീജം|ബീജോത്പാദനം]], ലിംഗത്തിന്റെ വളർച്ച, [[ഉദ്ധാരണം]], [[സ്ഖലനം]], [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]], ലൈംഗികതാല്പര്യം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ മുഖരോമവളർച്ചയും സ്വപ്ന സ്ഖലനവും എല്ലാവരിലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.

4. ആൺകുട്ടികളിലെ ശബ്ദവ്യതിയാനം- വോക്കൽ കോർഡിലെ മാറ്റമാണിതിത് കാരണം.
   
5. വിയർപ്പുഗ്രന്ഥികളുടെ അമിതപ്രവർത്തനം മൂലം ധാരാളം വിയർപ്പ് ഉണ്ടാകുന്നു.

6. സ്നേഹഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം മൂലം ത്വക്ക് എണ്ണമയമുള്ളതായി മാറുന്നു.   
   
7. എണ്ണമയമുള്ള ചർമ്മം മൂലം [[മുഖക്കുരു]] രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രായം കൂടുമ്പോൾ കുറയാറുണ്ട്.

8. അസ്ഥിയുടെയും പേശികളുടേയുമൊക്കെ പെട്ടന്നുള്ള വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഈ പ്രായത്തിൽ പോഷകാഹാരം കഴിക്കേണ്ടതും [[വ്യായാമം]] ചെയ്യേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിൻസ്, മിനറൽസ്, ഒമേഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് എന്നിവയടങ്ങിയ സമീകൃതാഹാരം അനിവാര്യം. [[പാൽ]], [[മുട്ട]], പയറുവർഗങ്ങൾ, [[മത്സ്യം]], [[പഴങ്ങൾ]], [[പച്ചക്കറികൾ]], ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ  എന്നിവ ഏറ്റവും ഗുണകരം.  

9. അപക്വമായ മാനസികാവസ്ഥ- ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലമുള്ള മൂട് മാറ്റങ്ങൾ, വലിയ ആളായെന്ന തോന്നൽ, പെട്ടന്നുള്ള കോപം, സങ്കടം, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റാൻ സാഹസിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാനുള്ള ത്വര എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് അപകടത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 

10. ലഹരി ഉപയോഗം- [[പുകവലി]], മദ്യപാനം തുടങ്ങിയവ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാൻ താല്പര്യം ഉളവാകുന്നു. കളികൾ, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് ലഹരിയിൽ നിന്നും ശ്രദ്ധ തിരിയാൻ സഹായിക്കും.   

11. [[പ്രണയം]]- എതിർലിംഗത്തോടുള്ള ആകർഷണം പ്രണയത്തിൽ കലാശിക്കുന്നു. ചിലർക്ക് സ്വലിംഗത്തിൽ പെട്ടവരോട് ആകർഷണം തോന്നുന്നു. ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികവും തലച്ചോറിലെ രാസ മാറ്റങ്ങളുടെ പരിണിത ഫലവുമാണ്. മാനസിക ഐക്യമുള്ള പങ്കാളിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജൈവീകപരമായ ചോദനയുടെ ഭാഗമാണ് പ്രണയം. 

12. [[വിഷാദം]], [[മാനസിക സമ്മർദം]]- പ്രണയനൈരാശ്യം, പരീക്ഷാഭാരം, [[ഉത്ക്കണ്ഠ]], [[ആത്മഹത്യ]] പ്രവണത തുടങ്ങിയവ മനോനില തകാറിലാക്കുന്നു. മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പിലാക്കുന്നത് നല്ലൊരു പരിഹാര മാർഗമാണ്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മനഃശാസ്ത്രസേവനം ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിനായി വിദഗ്ദ പരിശീലനം നേടിയ [[സൈക്കോളജിസ്റ്റ്]], [[സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്]] എന്നിവരുടെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. 

13. പിന്തുണ- മാതാപിതാക്കൾ, അദ്ധ്യാപകർ, കൂട്ടുകാർ തുടങ്ങിയവരുടെ പിന്തുണ ആവശ്യമായി വരുന്ന ഘട്ടം കൂടിയാണിത്. എന്തും തുറന്നു പറയാൻ പറ്റുന്ന കുടുംബാന്തരീക്ഷം അനിവാര്യമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ സുഹൃത്തുക്കളെ പോലെ ഇടപെടുന്നത് ഈ കൗമാരക്കാരുടെ മനസ് കീഴടക്കാൻ സഹായിക്കും.

14. കുടുംബകാര്യങ്ങളിൽ കൗമാരക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കും. 

15. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംശയങ്ങൾ ഉളവാകുന്ന പ്രായം- സ്വന്തം ലൈംഗികതാല്പര്യം, ജെൻഡർ എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞു തുടങ്ങുന്ന പ്രായം കൂടിയാണിത്. സുരക്ഷിത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], ലൈംഗിക അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] ഉദാ: [[എയ്ഡ്‌സ്]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉദാ: [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയവയെ സംബന്ധിച്ചു ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ ഈ പ്രായത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കേണ്ടത് മാതാപിതാക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരുടെയും കടമയാണ്. അതല്ലെങ്കിൽ അവർ കൂട്ടുകാരിൽ നിന്നോ മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ വഴിയോ ഇതേപ്പറ്റി തെറ്റായ ധാരണകൾ നേടുവാൻ ഇടയായിതീരും. ഇതവരുടെ ഭാവി ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാം. അതിനാൽ ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] അഥവാ [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം (സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌]] എന്ന വിഷയത്തിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂളുകളിൽ അനിവാര്യമാണ്. ഇതൊരു ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം കൂടിയാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടർമാർ, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നേഴ്സ്, സൈക്കോളജിസ്റ്റ്, മെഡിക്കൽ സോഷ്യൽ വർക്കർ, ഹെൽത്ത്‌ ഇൻസ്‌പെക്ടർ, സെക്ഷ്വൽ ഹെൽത്ത്‌ എഡ്യൂക്കേറ്റർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുടെ സേവനം തേടവുന്നതാണ്. 

17. ലൈംഗികപീഡനത്തെ ചെറുക്കാനുള്ള, തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബോധവൽക്കരണവും, ശരിയായ  ബന്ധങ്ങൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അറിവുകളും  ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ അവർക്ക് ലഭ്യമാകുന്നു. [[ലൈംഗികകുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽനിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമം 2012]] (പോക്സോ നിയമം) എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചും ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്.

17. സ്വയംഭോഗം- [[സ്വയംഭോഗം]] ചെയ്ത് തുടങ്ങുന്ന കാലഘട്ടവും ഇത് തന്നെ. അതിൽ ആശങ്കപ്പെടാനൊന്നുമില്ല. സ്വയംഭോഗം ചെയ്യാത്ത ആൺകുട്ടികളിൽ സ്വപ്നസ്ഖലനം സാധാരണമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. എന്നാൽ സ്വയംഭോഗം അമിതമായാൽ മറ്റ്  കാര്യങ്ങളിലെ ശ്രദ്ധ കുറഞ്ഞെന്ന് വരാം.  

കൗമാരക്കാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ,  സെമിനാറുകൾ തുടങ്ങിയവ സ്കൂളുകളിലും മറ്റും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നതും ഈ പ്രായത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ ആരോഗ്യകരമായി നേരിടാൻ സഹായിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ശരിയായ പരിശീലനം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലും മറ്റും കാണാം.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കൗമാരം]]</text>
      <sha1>c3xbbsg63mxe88q4pqnmdba1anlhvpv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646944</id>
      <parentid>4646943</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ലൈംഗിക വളർച്ച */</comment>
      <origin>4646944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27207" sha1="5g7vhi8fx0uuw5zjlxr8cx2g7sdxd0n" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adolescence}}
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ബാല്യത്തിനും യൗവനത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ സങ്കീർണ്ണ പരിവർത്തനഘട്ടമാണ് കൗമാരം (Adolescence, Puberty). വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടമാണ് കൗമാരപ്രായം. ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ (WHO) നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് കൗമാരം 10 വയസ്സുമുതൽ 19 വയസ്സുവരെയുള്ള വളർച്ചാ-വികാസഘട്ടമാണ്. ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ധാരാളം വെല്ലുവിളികൾ ഈ പ്രായത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വരാറുണ്ട്. അതിനാൽ ശരിയായ പേരെന്റിങ്, ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണം, കൗൺസിലിംഗ് തുടങ്ങിയ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമാണ്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 1, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

== ശാരീരിക മാനസിക വളർച്ച ==
ശാരീരിക വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം മാനസികവളർച്ചയും ലൈംഗികശേഷിയും ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ ചിന്താരീതിയിലും വൈകാരിക മണ്ഡലത്തിലും കാര്യമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ കാലഘട്ടം മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരുടേയും ശിശുഗവേഷകരുടേയും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണരുടേയും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെയും സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നു.

== ലൈംഗിക വളർച്ച ==
പെൺകുട്ടികളിൽ ആർത്തവവും ആൺകുട്ടികളിൽ ബീജോത്പാദനവും ആരംഭിക്കുന്ന സമയമാണ് കൗമാരപ്രായം. ശരീരത്തിൽ ഹോർമോണുകളുടെ വർദ്ധനവ്, വേഗത്തിലുള്ള ശാരീരിക വളർച്ച, ലൈംഗികമായ കൗതുകങ്ങൾ, പക്വതക്കുറവ്, ചുറ്റുപാടുകൾ ഏൽപ്പിക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾ, സംസ്കാരം, പാരമ്പര്യം, ജെൻഡർ പ്രശ്നങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, കൂട്ടുകെട്ട് എന്നിവയെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റേയും വളർച്ചാ-വികാസങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ലൈംഗികവളർച്ചയും എതിർലിംഗത്തോടോ ചിലരിൽ സ്വലിംഗത്തോടോ ആകർഷണവും ആർജ്ജിക്കുന്ന പ്രായമാണിത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി [[പ്രണയം]]  ഉടലെടുക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ [[സ്വയംഭോഗം]] ആരംഭിക്കുന്നു. അതിനാൽ  ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] ഈ ഘട്ടത്തിൽ അത്യാവശ്യമാണ്. ഇതിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ആർത്തവം|ആർത്തവം,]] [[ആർത്തവവിരാമം]], [[ഗർഭം|ഗർഭം,]] [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ|ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ,]] [[ആരോഗ്യം]] തുടങ്ങിയവ സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.   ട്രാൻസ്ജെൻഡറുകൾ, സ്വവർഗാനുരാഗികൾ, അലൈംഗികർ തുടങ്ങിയ [[ലിംഗ- ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ]] (LGBTIQ) സ്വന്തം സ്വത്വം തിരിച്ചറിയാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരുഘട്ടം കൂടിയാണിത്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത്തരം ബോധവൽക്കരണം ചെറിയ പ്രായം മുതൽക്കേ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ശരിയായ അറിവുകൾ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാകാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.

== സമ്മർദങ്ങൾ ==
[[മാനസിക സമ്മർദം|മാനസിക സമ്മർദം,]] മൂഡ് മാറ്റങ്ങൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] [[ആത്മഹത്യ]], സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], അനാവശ്യ [[ഗർഭധാരണം]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]], അമിതമായ കോപം, ഒറ്റപ്പെടൽ, [[മുഖക്കുരു]], പഠനവൈകല്യം, കുടുംബപ്രശ്നങ്ങൾ, പ്രണയനൈരാശ്യം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ഘട്ടത്തിൽ സമ്മർദ്ദ ഘടകങ്ങളാകുന്നുണ്ട്. ഇവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിനും ആരോഗ്യകരമായ ശാരീരിക-മാനസിക വികാസത്തിന് ഉതകുംവിധം കൗമാര മനസ്സുകളെ പാകപ്പെടുത്തുന്നതിനും അധ്യാപകർക്കും രക്ഷാകർത്താക്കൾക്കും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും സമൂഹത്തിനും ബാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

== പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ ==
കൗമാര വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവിത നൈപുണീ വിദ്യാഭ്യാസം, ലഹരി വിമോചന പരിപാടികൾ, ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളെ]] സംബന്ധിച്ച ബോധവൽക്കരണം, മാനസികാരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം, [[കൗൺസിലിംഗ്]] തുടങ്ങിയവ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ  പരിഹരിക്കാനായി നടത്താറുണ്ട്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 3-5, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

ലോകത്താകെ 1.2 ബില്യൺ കൗമാരപ്രായക്കാരുണ്ട്. അവരിൽ 243 ദശലക്ഷം പേരും ഇന്ത്യക്കാരാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-14 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408213525/http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കൗമാരമാറ്റങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളും ==
കൗമാരകാലം ആരംഭിക്കുന്നത് ലൈംഗികവളർച്ചയും ശാരീരിക വളർച്ചയും ത്വരിതപ്പെടുന്നതോടെയാണ്. പെൺകുട്ടികളിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], ആൺകുട്ടികളിൽ ആൻഡ്രോജൻ ([[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]]) എന്നീ ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം ഈ സമയത്ത് കാര്യക്ഷമമാകുന്നു. ദ്വിതീയ ലൈംഗികസ്വഭാവങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സമയമാണിത്. ഈ കാലഘട്ടത്തിലുണ്ടാകുന്ന മുഖ്യമാറ്റങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ക്രോഡീകരിക്കാം.&lt;ref&gt;http://pubs.ext.vt.edu/350/350-850/350-850.html&lt;/ref&gt;

1. ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ വളർച്ച- ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം തുടങ്ങുന്നതോടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെടുന്ന നേരിയ, നീളമുള്ള രോമങ്ങൾ ക്രമേണ വയറിലേയ്ക്കും തുടകളിലേയ്ക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇവയെ [[ഗുഹ്യരോമം]] എന്ന് പറയുന്നു. പെൺകുട്ടികളിൽ ഏകദേശം ഒൻപത്- പതിനൊന്ന് വയസ്സിൽ  ഗുഹ്യഭാഗത്തും കക്ഷത്തിലും രോമവളർച്ച തുടങ്ങുന്നു, ആൺകുട്ടികളിൽ  ഇത് പത്ത്- പതിമൂന്നു വയസിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.  പെൺകുട്ടികൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കും സവിശേഷ രോമക്രമം (pattern of hair growth) രൂപപ്പെടുന്നു. ഗുഹ്യചർമത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഘർഷണം കുറയ്ക്കുക, രോഗാണുബാധ തടയുക, ഫെറമോണുകൾ ശേഖരിച്ചു വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ്  ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ ധർമ്മം. പെൺകുട്ടികൾക്ക് പൊടി പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കാനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. &lt;REF&gt;
{{Cite web |url=http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-18 |archive-date=2013-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214042332/http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |url-status=dead }}
&lt;/REF&gt;

2. പെൺകുട്ടികളിലെ സ്തനവളർച്ച- എട്ടാം വയസ്സോടെ സ്തനമൊട്ടുകൾ വളരുകയും പന്ത്രണ്ടിനും പതിനെട്ടിനും ഇടയിൽ സ്തനവളർച്ച പൂർത്തിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
 
3. പെൺകുട്ടികളിലെ ആദ്യ [[ആർത്തവം]]- ഇവരുടെ ശരീരവളർച്ച ഒൻപതരമുതൽ പതിന്നാലര വയസ്സുവരെ വൻതോതിൽ നടക്കുന്നു. പത്താം വയസ്സോടെയാണ് പെൺകുട്ടികൾ ഋതുമതിയാകുക. ഇത് പതിനഞ്ച് വയസ്സുവരെ നീളാവുന്നതാണ്. ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ ഉൾപാളിയായ എന്റോമെട്രിയം അടർന്ന് രക്തത്തോടൊപ്പം യോനിയിലൂടെ പുറത്തുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ആർത്തവം, മാസമുറ അഥവാ മെൻസസ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ മെൻസ്‌ട്രൂവേഷൻ (Menstruation). ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ തുടങ്ങിയ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ് ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നത്. ആർത്തവം ഉണ്ടായി എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു പെൺകുട്ടി പ്രസവത്തിനോ, ലൈംഗികബന്ധത്തിനോ ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ പക്വതനേടി എന്ന് പറയാനാവില്ല.  ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വളർച്ച പൂർത്തിയാകാനും, ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടാനും, ആർത്തവം ക്രമമാകാനും, പ്രത്യുത്പാദനത്തിന് പാകമാകാനും, മാനസികപക്വത ഉണ്ടാകാനും പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ എടുക്കാറുണ്ട്. 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] എത്തുന്നത് വരെ [[ആർത്തവം]] തുടരുന്നു. &lt;REF&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002003.htm&lt;/REF&gt;

3. ആൺകുട്ടികളിലെ ലൈംഗികവളർച്ച-ഏതാണ്ട് പത്ത്-പതിമൂന്ന് വയസോടുകൂടി ആരംഭിക്കുന്നു. കക്ഷത്തിലും ഗുഹ്യഭാഗത്തും രോമവളർച്ച, പിന്നീട് പ്രായം കൂടുന്തോറും നെഞ്ചിലും മുഖത്തും രോമവളർച്ച, ലിംഗം വൃഷണം എന്നിവയുടെ വളർച്ച, [[ബീജം|ബീജോത്പാദനം]], ലിംഗത്തിന്റെ വളർച്ച, [[ഉദ്ധാരണം]], [[സ്ഖലനം]], [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]], ലൈംഗികതാല്പര്യം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ മുഖരോമവളർച്ചയും സ്വപ്ന സ്ഖലനവും എല്ലാവരിലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.

4. ആൺകുട്ടികളിലെ ശബ്ദവ്യതിയാനം- വോക്കൽ കോർഡിലെ മാറ്റമാണിതിത് കാരണം.
   
5. വിയർപ്പുഗ്രന്ഥികളുടെ അമിതപ്രവർത്തനം മൂലം ധാരാളം വിയർപ്പ് ഉണ്ടാകുന്നു.

6. സ്നേഹഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം മൂലം ത്വക്ക് എണ്ണമയമുള്ളതായി മാറുന്നു.   
   
7. എണ്ണമയമുള്ള ചർമ്മം മൂലം [[മുഖക്കുരു]] രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രായം കൂടുമ്പോൾ കുറയാറുണ്ട്.

8. അസ്ഥിയുടെയും പേശികളുടേയുമൊക്കെ പെട്ടന്നുള്ള വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഈ പ്രായത്തിൽ പോഷകാഹാരം കഴിക്കേണ്ടതും [[വ്യായാമം]] ചെയ്യേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിൻസ്, മിനറൽസ്, ഒമേഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് എന്നിവയടങ്ങിയ സമീകൃതാഹാരം അനിവാര്യം. [[പാൽ]], [[മുട്ട]], പയറുവർഗങ്ങൾ, [[മത്സ്യം]], [[പഴങ്ങൾ]], [[പച്ചക്കറികൾ]], ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ  എന്നിവ ഏറ്റവും ഗുണകരം.  

9. അപക്വമായ മാനസികാവസ്ഥ- ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലമുള്ള മൂട് മാറ്റങ്ങൾ, വലിയ ആളായെന്ന തോന്നൽ, പെട്ടന്നുള്ള കോപം, സങ്കടം, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റാൻ സാഹസിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാനുള്ള ത്വര എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് അപകടത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 

10. ലഹരി ഉപയോഗം- [[പുകവലി]], മദ്യപാനം തുടങ്ങിയവ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാൻ താല്പര്യം ഉളവാകുന്നു. കളികൾ, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് ലഹരിയിൽ നിന്നും ശ്രദ്ധ തിരിയാൻ സഹായിക്കും.   

11. [[പ്രണയം]]- എതിർലിംഗത്തോടുള്ള ആകർഷണം പ്രണയത്തിൽ കലാശിക്കുന്നു. ചിലർക്ക് സ്വലിംഗത്തിൽ പെട്ടവരോട് ആകർഷണം തോന്നുന്നു. ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികവും തലച്ചോറിലെ രാസ മാറ്റങ്ങളുടെ പരിണിത ഫലവുമാണ്. മാനസിക ഐക്യമുള്ള പങ്കാളിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജൈവീകപരമായ ചോദനയുടെ ഭാഗമാണ് പ്രണയം. 

12. [[വിഷാദം]], [[മാനസിക സമ്മർദം]]- പ്രണയനൈരാശ്യം, പരീക്ഷാഭാരം, [[ഉത്ക്കണ്ഠ]], [[ആത്മഹത്യ]] പ്രവണത തുടങ്ങിയവ മനോനില തകാറിലാക്കുന്നു. മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പിലാക്കുന്നത് നല്ലൊരു പരിഹാര മാർഗമാണ്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മനഃശാസ്ത്രസേവനം ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിനായി വിദഗ്ദ പരിശീലനം നേടിയ [[സൈക്കോളജിസ്റ്റ്]], [[സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്]] എന്നിവരുടെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. 

13. പിന്തുണ- മാതാപിതാക്കൾ, അദ്ധ്യാപകർ, കൂട്ടുകാർ തുടങ്ങിയവരുടെ പിന്തുണ ആവശ്യമായി വരുന്ന ഘട്ടം കൂടിയാണിത്. എന്തും തുറന്നു പറയാൻ പറ്റുന്ന കുടുംബാന്തരീക്ഷം അനിവാര്യമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ സുഹൃത്തുക്കളെ പോലെ ഇടപെടുന്നത് ഈ കൗമാരക്കാരുടെ മനസ് കീഴടക്കാൻ സഹായിക്കും.

14. കുടുംബകാര്യങ്ങളിൽ കൗമാരക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കും. 

15. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംശയങ്ങൾ ഉളവാകുന്ന പ്രായം- സ്വന്തം ലൈംഗികതാല്പര്യം, ജെൻഡർ എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞു തുടങ്ങുന്ന പ്രായം കൂടിയാണിത്. സുരക്ഷിത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], ലൈംഗിക അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] ഉദാ: [[എയ്ഡ്‌സ്]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉദാ: [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയവയെ സംബന്ധിച്ചു ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ ഈ പ്രായത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കേണ്ടത് മാതാപിതാക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരുടെയും കടമയാണ്. അതല്ലെങ്കിൽ അവർ കൂട്ടുകാരിൽ നിന്നോ മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ വഴിയോ ഇതേപ്പറ്റി തെറ്റായ ധാരണകൾ നേടുവാൻ ഇടയായിതീരും. ഇതവരുടെ ഭാവി ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാം. അതിനാൽ ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] അഥവാ [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം (സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌]] എന്ന വിഷയത്തിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂളുകളിൽ അനിവാര്യമാണ്. ഇതൊരു ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം കൂടിയാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടർമാർ, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നേഴ്സ്, സൈക്കോളജിസ്റ്റ്, മെഡിക്കൽ സോഷ്യൽ വർക്കർ, ഹെൽത്ത്‌ ഇൻസ്‌പെക്ടർ, സെക്ഷ്വൽ ഹെൽത്ത്‌ എഡ്യൂക്കേറ്റർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുടെ സേവനം തേടവുന്നതാണ്. 

17. ലൈംഗികപീഡനത്തെ ചെറുക്കാനുള്ള, തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബോധവൽക്കരണവും, ശരിയായ  ബന്ധങ്ങൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അറിവുകളും  ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ അവർക്ക് ലഭ്യമാകുന്നു. [[ലൈംഗികകുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽനിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമം 2012]] (പോക്സോ നിയമം) എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചും ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്.

17. സ്വയംഭോഗം- [[സ്വയംഭോഗം]] ചെയ്ത് തുടങ്ങുന്ന കാലഘട്ടവും ഇത് തന്നെ. അതിൽ ആശങ്കപ്പെടാനൊന്നുമില്ല. സ്വയംഭോഗം ചെയ്യാത്ത ആൺകുട്ടികളിൽ സ്വപ്നസ്ഖലനം സാധാരണമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. എന്നാൽ സ്വയംഭോഗം അമിതമായാൽ മറ്റ്  കാര്യങ്ങളിലെ ശ്രദ്ധ കുറഞ്ഞെന്ന് വരാം.  

കൗമാരക്കാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ,  സെമിനാറുകൾ തുടങ്ങിയവ സ്കൂളുകളിലും മറ്റും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നതും ഈ പ്രായത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ ആരോഗ്യകരമായി നേരിടാൻ സഹായിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ശരിയായ പരിശീലനം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലും മറ്റും കാണാം.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കൗമാരം]]</text>
      <sha1>5g7vhi8fx0uuw5zjlxr8cx2g7sdxd0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646946</id>
      <parentid>4646944</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ലൈംഗിക വളർച്ച */</comment>
      <origin>4646946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27208" sha1="23rygxvw562k3yoj1oy9dxrt3j87o1c" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adolescence}}
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ബാല്യത്തിനും യൗവനത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ സങ്കീർണ്ണ പരിവർത്തനഘട്ടമാണ് കൗമാരം (Adolescence, Puberty). വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടമാണ് കൗമാരപ്രായം. ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ (WHO) നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് കൗമാരം 10 വയസ്സുമുതൽ 19 വയസ്സുവരെയുള്ള വളർച്ചാ-വികാസഘട്ടമാണ്. ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ധാരാളം വെല്ലുവിളികൾ ഈ പ്രായത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വരാറുണ്ട്. അതിനാൽ ശരിയായ പേരെന്റിങ്, ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണം, കൗൺസിലിംഗ് തുടങ്ങിയ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമാണ്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 1, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

== ശാരീരിക മാനസിക വളർച്ച ==
ശാരീരിക വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം മാനസികവളർച്ചയും ലൈംഗികശേഷിയും ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ ചിന്താരീതിയിലും വൈകാരിക മണ്ഡലത്തിലും കാര്യമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ കാലഘട്ടം മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരുടേയും ശിശുഗവേഷകരുടേയും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണരുടേയും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെയും സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നു.

== ലൈംഗിക വളർച്ച ==
പെൺകുട്ടികളിൽ ആർത്തവവും ആൺകുട്ടികളിൽ ബീജോത്പാദനവും ആരംഭിക്കുന്ന സമയമാണ് കൗമാരപ്രായം. ശരീരത്തിൽ ഹോർമോണുകളുടെ വർദ്ധനവ്, വേഗത്തിലുള്ള ശാരീരിക വളർച്ച, ലൈംഗികമായ കൗതുകങ്ങൾ, പക്വതക്കുറവ്, ചുറ്റുപാടുകൾ ഏൽപ്പിക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾ, സംസ്കാരം, പാരമ്പര്യം, ജെൻഡർ പ്രശ്നങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, കൂട്ടുകെട്ട് എന്നിവയെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റേയും വളർച്ചാ-വികാസങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ലൈംഗികവളർച്ചയും എതിർലിംഗത്തോടോ ചിലരിൽ സ്വലിംഗത്തോടോ ആകർഷണവും ആർജ്ജിക്കുന്ന പ്രായമാണിത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി [[പ്രണയം]]  ഉടലെടുക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ [[സ്വയംഭോഗം]] ആരംഭിക്കുന്നു. 

അതിനാൽ  ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] ഈ ഘട്ടത്തിൽ അത്യാവശ്യമാണ്. ഇതിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ആർത്തവം|ആർത്തവം,]] [[ആർത്തവവിരാമം]], [[ഗർഭം|ഗർഭം,]] [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ|ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ,]] [[ആരോഗ്യം]] തുടങ്ങിയവ സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ട്രാൻസ്ജെൻഡറുകൾ, സ്വവർഗാനുരാഗികൾ, അലൈംഗികർ തുടങ്ങിയ [[ലിംഗ- ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ]] (LGBTIQ) സ്വന്തം സ്വത്വം തിരിച്ചറിയാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരുഘട്ടം കൂടിയാണിത്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത്തരം ബോധവൽക്കരണം ചെറിയ പ്രായം മുതൽക്കേ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ശരിയായ അറിവുകൾ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാകാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം. 

== സമ്മർദങ്ങൾ ==
[[മാനസിക സമ്മർദം|മാനസിക സമ്മർദം,]] മൂഡ് മാറ്റങ്ങൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] [[ആത്മഹത്യ]], സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], അനാവശ്യ [[ഗർഭധാരണം]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]], അമിതമായ കോപം, ഒറ്റപ്പെടൽ, [[മുഖക്കുരു]], പഠനവൈകല്യം, കുടുംബപ്രശ്നങ്ങൾ, പ്രണയനൈരാശ്യം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ഘട്ടത്തിൽ സമ്മർദ്ദ ഘടകങ്ങളാകുന്നുണ്ട്. ഇവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിനും ആരോഗ്യകരമായ ശാരീരിക-മാനസിക വികാസത്തിന് ഉതകുംവിധം കൗമാര മനസ്സുകളെ പാകപ്പെടുത്തുന്നതിനും അധ്യാപകർക്കും രക്ഷാകർത്താക്കൾക്കും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും സമൂഹത്തിനും ബാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

== പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ ==
കൗമാര വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവിത നൈപുണീ വിദ്യാഭ്യാസം, ലഹരി വിമോചന പരിപാടികൾ, ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളെ]] സംബന്ധിച്ച ബോധവൽക്കരണം, മാനസികാരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം, [[കൗൺസിലിംഗ്]] തുടങ്ങിയവ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ  പരിഹരിക്കാനായി നടത്താറുണ്ട്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 3-5, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

ലോകത്താകെ 1.2 ബില്യൺ കൗമാരപ്രായക്കാരുണ്ട്. അവരിൽ 243 ദശലക്ഷം പേരും ഇന്ത്യക്കാരാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-14 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408213525/http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കൗമാരമാറ്റങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളും ==
കൗമാരകാലം ആരംഭിക്കുന്നത് ലൈംഗികവളർച്ചയും ശാരീരിക വളർച്ചയും ത്വരിതപ്പെടുന്നതോടെയാണ്. പെൺകുട്ടികളിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], ആൺകുട്ടികളിൽ ആൻഡ്രോജൻ ([[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]]) എന്നീ ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം ഈ സമയത്ത് കാര്യക്ഷമമാകുന്നു. ദ്വിതീയ ലൈംഗികസ്വഭാവങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സമയമാണിത്. ഈ കാലഘട്ടത്തിലുണ്ടാകുന്ന മുഖ്യമാറ്റങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ക്രോഡീകരിക്കാം.&lt;ref&gt;http://pubs.ext.vt.edu/350/350-850/350-850.html&lt;/ref&gt;

1. ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ വളർച്ച- ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം തുടങ്ങുന്നതോടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെടുന്ന നേരിയ, നീളമുള്ള രോമങ്ങൾ ക്രമേണ വയറിലേയ്ക്കും തുടകളിലേയ്ക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇവയെ [[ഗുഹ്യരോമം]] എന്ന് പറയുന്നു. പെൺകുട്ടികളിൽ ഏകദേശം ഒൻപത്- പതിനൊന്ന് വയസ്സിൽ  ഗുഹ്യഭാഗത്തും കക്ഷത്തിലും രോമവളർച്ച തുടങ്ങുന്നു, ആൺകുട്ടികളിൽ  ഇത് പത്ത്- പതിമൂന്നു വയസിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.  പെൺകുട്ടികൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കും സവിശേഷ രോമക്രമം (pattern of hair growth) രൂപപ്പെടുന്നു. ഗുഹ്യചർമത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഘർഷണം കുറയ്ക്കുക, രോഗാണുബാധ തടയുക, ഫെറമോണുകൾ ശേഖരിച്ചു വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ്  ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ ധർമ്മം. പെൺകുട്ടികൾക്ക് പൊടി പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കാനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. &lt;REF&gt;
{{Cite web |url=http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-18 |archive-date=2013-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214042332/http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |url-status=dead }}
&lt;/REF&gt;

2. പെൺകുട്ടികളിലെ സ്തനവളർച്ച- എട്ടാം വയസ്സോടെ സ്തനമൊട്ടുകൾ വളരുകയും പന്ത്രണ്ടിനും പതിനെട്ടിനും ഇടയിൽ സ്തനവളർച്ച പൂർത്തിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
 
3. പെൺകുട്ടികളിലെ ആദ്യ [[ആർത്തവം]]- ഇവരുടെ ശരീരവളർച്ച ഒൻപതരമുതൽ പതിന്നാലര വയസ്സുവരെ വൻതോതിൽ നടക്കുന്നു. പത്താം വയസ്സോടെയാണ് പെൺകുട്ടികൾ ഋതുമതിയാകുക. ഇത് പതിനഞ്ച് വയസ്സുവരെ നീളാവുന്നതാണ്. ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ ഉൾപാളിയായ എന്റോമെട്രിയം അടർന്ന് രക്തത്തോടൊപ്പം യോനിയിലൂടെ പുറത്തുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ആർത്തവം, മാസമുറ അഥവാ മെൻസസ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ മെൻസ്‌ട്രൂവേഷൻ (Menstruation). ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ തുടങ്ങിയ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ് ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നത്. ആർത്തവം ഉണ്ടായി എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു പെൺകുട്ടി പ്രസവത്തിനോ, ലൈംഗികബന്ധത്തിനോ ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ പക്വതനേടി എന്ന് പറയാനാവില്ല.  ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വളർച്ച പൂർത്തിയാകാനും, ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടാനും, ആർത്തവം ക്രമമാകാനും, പ്രത്യുത്പാദനത്തിന് പാകമാകാനും, മാനസികപക്വത ഉണ്ടാകാനും പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ എടുക്കാറുണ്ട്. 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] എത്തുന്നത് വരെ [[ആർത്തവം]] തുടരുന്നു. &lt;REF&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002003.htm&lt;/REF&gt;

3. ആൺകുട്ടികളിലെ ലൈംഗികവളർച്ച-ഏതാണ്ട് പത്ത്-പതിമൂന്ന് വയസോടുകൂടി ആരംഭിക്കുന്നു. കക്ഷത്തിലും ഗുഹ്യഭാഗത്തും രോമവളർച്ച, പിന്നീട് പ്രായം കൂടുന്തോറും നെഞ്ചിലും മുഖത്തും രോമവളർച്ച, ലിംഗം വൃഷണം എന്നിവയുടെ വളർച്ച, [[ബീജം|ബീജോത്പാദനം]], ലിംഗത്തിന്റെ വളർച്ച, [[ഉദ്ധാരണം]], [[സ്ഖലനം]], [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]], ലൈംഗികതാല്പര്യം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ മുഖരോമവളർച്ചയും സ്വപ്ന സ്ഖലനവും എല്ലാവരിലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.

4. ആൺകുട്ടികളിലെ ശബ്ദവ്യതിയാനം- വോക്കൽ കോർഡിലെ മാറ്റമാണിതിത് കാരണം.
   
5. വിയർപ്പുഗ്രന്ഥികളുടെ അമിതപ്രവർത്തനം മൂലം ധാരാളം വിയർപ്പ് ഉണ്ടാകുന്നു.

6. സ്നേഹഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം മൂലം ത്വക്ക് എണ്ണമയമുള്ളതായി മാറുന്നു.   
   
7. എണ്ണമയമുള്ള ചർമ്മം മൂലം [[മുഖക്കുരു]] രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രായം കൂടുമ്പോൾ കുറയാറുണ്ട്.

8. അസ്ഥിയുടെയും പേശികളുടേയുമൊക്കെ പെട്ടന്നുള്ള വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഈ പ്രായത്തിൽ പോഷകാഹാരം കഴിക്കേണ്ടതും [[വ്യായാമം]] ചെയ്യേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിൻസ്, മിനറൽസ്, ഒമേഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് എന്നിവയടങ്ങിയ സമീകൃതാഹാരം അനിവാര്യം. [[പാൽ]], [[മുട്ട]], പയറുവർഗങ്ങൾ, [[മത്സ്യം]], [[പഴങ്ങൾ]], [[പച്ചക്കറികൾ]], ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ  എന്നിവ ഏറ്റവും ഗുണകരം.  

9. അപക്വമായ മാനസികാവസ്ഥ- ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലമുള്ള മൂട് മാറ്റങ്ങൾ, വലിയ ആളായെന്ന തോന്നൽ, പെട്ടന്നുള്ള കോപം, സങ്കടം, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റാൻ സാഹസിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാനുള്ള ത്വര എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് അപകടത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 

10. ലഹരി ഉപയോഗം- [[പുകവലി]], മദ്യപാനം തുടങ്ങിയവ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാൻ താല്പര്യം ഉളവാകുന്നു. കളികൾ, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് ലഹരിയിൽ നിന്നും ശ്രദ്ധ തിരിയാൻ സഹായിക്കും.   

11. [[പ്രണയം]]- എതിർലിംഗത്തോടുള്ള ആകർഷണം പ്രണയത്തിൽ കലാശിക്കുന്നു. ചിലർക്ക് സ്വലിംഗത്തിൽ പെട്ടവരോട് ആകർഷണം തോന്നുന്നു. ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികവും തലച്ചോറിലെ രാസ മാറ്റങ്ങളുടെ പരിണിത ഫലവുമാണ്. മാനസിക ഐക്യമുള്ള പങ്കാളിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജൈവീകപരമായ ചോദനയുടെ ഭാഗമാണ് പ്രണയം. 

12. [[വിഷാദം]], [[മാനസിക സമ്മർദം]]- പ്രണയനൈരാശ്യം, പരീക്ഷാഭാരം, [[ഉത്ക്കണ്ഠ]], [[ആത്മഹത്യ]] പ്രവണത തുടങ്ങിയവ മനോനില തകാറിലാക്കുന്നു. മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പിലാക്കുന്നത് നല്ലൊരു പരിഹാര മാർഗമാണ്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മനഃശാസ്ത്രസേവനം ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിനായി വിദഗ്ദ പരിശീലനം നേടിയ [[സൈക്കോളജിസ്റ്റ്]], [[സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്]] എന്നിവരുടെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. 

13. പിന്തുണ- മാതാപിതാക്കൾ, അദ്ധ്യാപകർ, കൂട്ടുകാർ തുടങ്ങിയവരുടെ പിന്തുണ ആവശ്യമായി വരുന്ന ഘട്ടം കൂടിയാണിത്. എന്തും തുറന്നു പറയാൻ പറ്റുന്ന കുടുംബാന്തരീക്ഷം അനിവാര്യമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ സുഹൃത്തുക്കളെ പോലെ ഇടപെടുന്നത് ഈ കൗമാരക്കാരുടെ മനസ് കീഴടക്കാൻ സഹായിക്കും.

14. കുടുംബകാര്യങ്ങളിൽ കൗമാരക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കും. 

15. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംശയങ്ങൾ ഉളവാകുന്ന പ്രായം- സ്വന്തം ലൈംഗികതാല്പര്യം, ജെൻഡർ എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞു തുടങ്ങുന്ന പ്രായം കൂടിയാണിത്. സുരക്ഷിത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], ലൈംഗിക അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] ഉദാ: [[എയ്ഡ്‌സ്]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉദാ: [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയവയെ സംബന്ധിച്ചു ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ ഈ പ്രായത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കേണ്ടത് മാതാപിതാക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരുടെയും കടമയാണ്. അതല്ലെങ്കിൽ അവർ കൂട്ടുകാരിൽ നിന്നോ മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ വഴിയോ ഇതേപ്പറ്റി തെറ്റായ ധാരണകൾ നേടുവാൻ ഇടയായിതീരും. ഇതവരുടെ ഭാവി ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാം. അതിനാൽ ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] അഥവാ [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം (സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌]] എന്ന വിഷയത്തിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂളുകളിൽ അനിവാര്യമാണ്. ഇതൊരു ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം കൂടിയാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടർമാർ, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നേഴ്സ്, സൈക്കോളജിസ്റ്റ്, മെഡിക്കൽ സോഷ്യൽ വർക്കർ, ഹെൽത്ത്‌ ഇൻസ്‌പെക്ടർ, സെക്ഷ്വൽ ഹെൽത്ത്‌ എഡ്യൂക്കേറ്റർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുടെ സേവനം തേടവുന്നതാണ്. 

17. ലൈംഗികപീഡനത്തെ ചെറുക്കാനുള്ള, തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബോധവൽക്കരണവും, ശരിയായ  ബന്ധങ്ങൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അറിവുകളും  ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ അവർക്ക് ലഭ്യമാകുന്നു. [[ലൈംഗികകുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽനിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമം 2012]] (പോക്സോ നിയമം) എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചും ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്.

17. സ്വയംഭോഗം- [[സ്വയംഭോഗം]] ചെയ്ത് തുടങ്ങുന്ന കാലഘട്ടവും ഇത് തന്നെ. അതിൽ ആശങ്കപ്പെടാനൊന്നുമില്ല. സ്വയംഭോഗം ചെയ്യാത്ത ആൺകുട്ടികളിൽ സ്വപ്നസ്ഖലനം സാധാരണമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. എന്നാൽ സ്വയംഭോഗം അമിതമായാൽ മറ്റ്  കാര്യങ്ങളിലെ ശ്രദ്ധ കുറഞ്ഞെന്ന് വരാം.  

കൗമാരക്കാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ,  സെമിനാറുകൾ തുടങ്ങിയവ സ്കൂളുകളിലും മറ്റും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നതും ഈ പ്രായത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ ആരോഗ്യകരമായി നേരിടാൻ സഹായിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ശരിയായ പരിശീലനം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലും മറ്റും കാണാം.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കൗമാരം]]</text>
      <sha1>23rygxvw562k3yoj1oy9dxrt3j87o1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646947</id>
      <parentid>4646946</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ലൈംഗിക വളർച്ച */</comment>
      <origin>4646947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27613" sha1="dsnxmkqquf1pg6fxqj32x9r39gpb00o" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adolescence}}
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ബാല്യത്തിനും യൗവനത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ സങ്കീർണ്ണ പരിവർത്തനഘട്ടമാണ് കൗമാരം (Adolescence, Puberty). വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടമാണ് കൗമാരപ്രായം. ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ (WHO) നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് കൗമാരം 10 വയസ്സുമുതൽ 19 വയസ്സുവരെയുള്ള വളർച്ചാ-വികാസഘട്ടമാണ്. ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ധാരാളം വെല്ലുവിളികൾ ഈ പ്രായത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വരാറുണ്ട്. അതിനാൽ ശരിയായ പേരെന്റിങ്, ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണം, കൗൺസിലിംഗ് തുടങ്ങിയ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമാണ്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 1, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

== ശാരീരിക മാനസിക വളർച്ച ==
ശാരീരിക വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം മാനസികവളർച്ചയും ലൈംഗികശേഷിയും ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ ചിന്താരീതിയിലും വൈകാരിക മണ്ഡലത്തിലും കാര്യമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ കാലഘട്ടം മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരുടേയും ശിശുഗവേഷകരുടേയും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണരുടേയും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെയും സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നു.

== ലൈംഗിക വളർച്ച ==
പെൺകുട്ടികളിൽ ആർത്തവവും ആൺകുട്ടികളിൽ ബീജോത്പാദനവും ആരംഭിക്കുന്ന സമയമാണ് കൗമാരപ്രായം. ശരീരത്തിൽ ഹോർമോണുകളുടെ വർദ്ധനവ്, വേഗത്തിലുള്ള ശാരീരിക വളർച്ച, ലൈംഗികമായ കൗതുകങ്ങൾ, പക്വതക്കുറവ്, ചുറ്റുപാടുകൾ ഏൽപ്പിക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾ, സംസ്കാരം, പാരമ്പര്യം, ജെൻഡർ പ്രശ്നങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, കൂട്ടുകെട്ട് എന്നിവയെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റേയും വളർച്ചാ-വികാസങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ലൈംഗികവളർച്ചയും എതിർലിംഗത്തോടോ ചിലരിൽ സ്വലിംഗത്തോടോ ആകർഷണവും ആർജ്ജിക്കുന്ന പ്രായമാണിത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി [[പ്രണയം]]  ഉടലെടുക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ [[സ്വയംഭോഗം]] ആരംഭിക്കുന്നു. 

അതിനാൽ  ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] ഈ ഘട്ടത്തിൽ അത്യാവശ്യമാണ്. ഇതിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ആർത്തവം|ആർത്തവം,]] [[ആർത്തവവിരാമം]], [[ഗർഭം|ഗർഭം,]] [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ|ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ,]] [[ആരോഗ്യം]] തുടങ്ങിയവ സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. (ശാസ്ത്രീയ പരിശീലനം ലഭിച്ച അധ്യാപകർ, ഡോക്ടർമാർ, മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ദർ, ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ ക്ലാസുകൾ നടത്തി കാണാറുണ്ട്.) ട്രാൻസ്ജെൻഡറുകൾ, സ്വവർഗാനുരാഗികൾ, അലൈംഗികർ തുടങ്ങിയ [[ലിംഗ- ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ]] (LGBTIQ) സ്വന്തം സ്വത്വം തിരിച്ചറിയാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരുഘട്ടം കൂടിയാണിത്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത്തരം ബോധവൽക്കരണം ചെറിയ പ്രായം മുതൽക്കേ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ശരിയായ അറിവുകൾ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാകാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം. 

== സമ്മർദങ്ങൾ ==
[[മാനസിക സമ്മർദം|മാനസിക സമ്മർദം,]] മൂഡ് മാറ്റങ്ങൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] [[ആത്മഹത്യ]], സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], അനാവശ്യ [[ഗർഭധാരണം]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]], അമിതമായ കോപം, ഒറ്റപ്പെടൽ, [[മുഖക്കുരു]], പഠനവൈകല്യം, കുടുംബപ്രശ്നങ്ങൾ, പ്രണയനൈരാശ്യം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ഘട്ടത്തിൽ സമ്മർദ്ദ ഘടകങ്ങളാകുന്നുണ്ട്. ഇവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിനും ആരോഗ്യകരമായ ശാരീരിക-മാനസിക വികാസത്തിന് ഉതകുംവിധം കൗമാര മനസ്സുകളെ പാകപ്പെടുത്തുന്നതിനും അധ്യാപകർക്കും രക്ഷാകർത്താക്കൾക്കും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും സമൂഹത്തിനും ബാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

== പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ ==
കൗമാര വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവിത നൈപുണീ വിദ്യാഭ്യാസം, ലഹരി വിമോചന പരിപാടികൾ, ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളെ]] സംബന്ധിച്ച ബോധവൽക്കരണം, മാനസികാരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം, [[കൗൺസിലിംഗ്]] തുടങ്ങിയവ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ  പരിഹരിക്കാനായി നടത്താറുണ്ട്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 3-5, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

ലോകത്താകെ 1.2 ബില്യൺ കൗമാരപ്രായക്കാരുണ്ട്. അവരിൽ 243 ദശലക്ഷം പേരും ഇന്ത്യക്കാരാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-14 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408213525/http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കൗമാരമാറ്റങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളും ==
കൗമാരകാലം ആരംഭിക്കുന്നത് ലൈംഗികവളർച്ചയും ശാരീരിക വളർച്ചയും ത്വരിതപ്പെടുന്നതോടെയാണ്. പെൺകുട്ടികളിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], ആൺകുട്ടികളിൽ ആൻഡ്രോജൻ ([[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]]) എന്നീ ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം ഈ സമയത്ത് കാര്യക്ഷമമാകുന്നു. ദ്വിതീയ ലൈംഗികസ്വഭാവങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സമയമാണിത്. ഈ കാലഘട്ടത്തിലുണ്ടാകുന്ന മുഖ്യമാറ്റങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ക്രോഡീകരിക്കാം.&lt;ref&gt;http://pubs.ext.vt.edu/350/350-850/350-850.html&lt;/ref&gt;

1. ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ വളർച്ച- ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം തുടങ്ങുന്നതോടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെടുന്ന നേരിയ, നീളമുള്ള രോമങ്ങൾ ക്രമേണ വയറിലേയ്ക്കും തുടകളിലേയ്ക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇവയെ [[ഗുഹ്യരോമം]] എന്ന് പറയുന്നു. പെൺകുട്ടികളിൽ ഏകദേശം ഒൻപത്- പതിനൊന്ന് വയസ്സിൽ  ഗുഹ്യഭാഗത്തും കക്ഷത്തിലും രോമവളർച്ച തുടങ്ങുന്നു, ആൺകുട്ടികളിൽ  ഇത് പത്ത്- പതിമൂന്നു വയസിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.  പെൺകുട്ടികൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കും സവിശേഷ രോമക്രമം (pattern of hair growth) രൂപപ്പെടുന്നു. ഗുഹ്യചർമത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഘർഷണം കുറയ്ക്കുക, രോഗാണുബാധ തടയുക, ഫെറമോണുകൾ ശേഖരിച്ചു വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ്  ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ ധർമ്മം. പെൺകുട്ടികൾക്ക് പൊടി പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കാനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. &lt;REF&gt;
{{Cite web |url=http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-18 |archive-date=2013-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214042332/http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |url-status=dead }}
&lt;/REF&gt;

2. പെൺകുട്ടികളിലെ സ്തനവളർച്ച- എട്ടാം വയസ്സോടെ സ്തനമൊട്ടുകൾ വളരുകയും പന്ത്രണ്ടിനും പതിനെട്ടിനും ഇടയിൽ സ്തനവളർച്ച പൂർത്തിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
 
3. പെൺകുട്ടികളിലെ ആദ്യ [[ആർത്തവം]]- ഇവരുടെ ശരീരവളർച്ച ഒൻപതരമുതൽ പതിന്നാലര വയസ്സുവരെ വൻതോതിൽ നടക്കുന്നു. പത്താം വയസ്സോടെയാണ് പെൺകുട്ടികൾ ഋതുമതിയാകുക. ഇത് പതിനഞ്ച് വയസ്സുവരെ നീളാവുന്നതാണ്. ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ ഉൾപാളിയായ എന്റോമെട്രിയം അടർന്ന് രക്തത്തോടൊപ്പം യോനിയിലൂടെ പുറത്തുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ആർത്തവം, മാസമുറ അഥവാ മെൻസസ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ മെൻസ്‌ട്രൂവേഷൻ (Menstruation). ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ തുടങ്ങിയ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ് ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നത്. ആർത്തവം ഉണ്ടായി എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു പെൺകുട്ടി പ്രസവത്തിനോ, ലൈംഗികബന്ധത്തിനോ ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ പക്വതനേടി എന്ന് പറയാനാവില്ല.  ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വളർച്ച പൂർത്തിയാകാനും, ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടാനും, ആർത്തവം ക്രമമാകാനും, പ്രത്യുത്പാദനത്തിന് പാകമാകാനും, മാനസികപക്വത ഉണ്ടാകാനും പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ എടുക്കാറുണ്ട്. 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] എത്തുന്നത് വരെ [[ആർത്തവം]] തുടരുന്നു. &lt;REF&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002003.htm&lt;/REF&gt;

3. ആൺകുട്ടികളിലെ ലൈംഗികവളർച്ച-ഏതാണ്ട് പത്ത്-പതിമൂന്ന് വയസോടുകൂടി ആരംഭിക്കുന്നു. കക്ഷത്തിലും ഗുഹ്യഭാഗത്തും രോമവളർച്ച, പിന്നീട് പ്രായം കൂടുന്തോറും നെഞ്ചിലും മുഖത്തും രോമവളർച്ച, ലിംഗം വൃഷണം എന്നിവയുടെ വളർച്ച, [[ബീജം|ബീജോത്പാദനം]], ലിംഗത്തിന്റെ വളർച്ച, [[ഉദ്ധാരണം]], [[സ്ഖലനം]], [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]], ലൈംഗികതാല്പര്യം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ മുഖരോമവളർച്ചയും സ്വപ്ന സ്ഖലനവും എല്ലാവരിലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.

4. ആൺകുട്ടികളിലെ ശബ്ദവ്യതിയാനം- വോക്കൽ കോർഡിലെ മാറ്റമാണിതിത് കാരണം.
   
5. വിയർപ്പുഗ്രന്ഥികളുടെ അമിതപ്രവർത്തനം മൂലം ധാരാളം വിയർപ്പ് ഉണ്ടാകുന്നു.

6. സ്നേഹഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം മൂലം ത്വക്ക് എണ്ണമയമുള്ളതായി മാറുന്നു.   
   
7. എണ്ണമയമുള്ള ചർമ്മം മൂലം [[മുഖക്കുരു]] രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രായം കൂടുമ്പോൾ കുറയാറുണ്ട്.

8. അസ്ഥിയുടെയും പേശികളുടേയുമൊക്കെ പെട്ടന്നുള്ള വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഈ പ്രായത്തിൽ പോഷകാഹാരം കഴിക്കേണ്ടതും [[വ്യായാമം]] ചെയ്യേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിൻസ്, മിനറൽസ്, ഒമേഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് എന്നിവയടങ്ങിയ സമീകൃതാഹാരം അനിവാര്യം. [[പാൽ]], [[മുട്ട]], പയറുവർഗങ്ങൾ, [[മത്സ്യം]], [[പഴങ്ങൾ]], [[പച്ചക്കറികൾ]], ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ  എന്നിവ ഏറ്റവും ഗുണകരം.  

9. അപക്വമായ മാനസികാവസ്ഥ- ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലമുള്ള മൂട് മാറ്റങ്ങൾ, വലിയ ആളായെന്ന തോന്നൽ, പെട്ടന്നുള്ള കോപം, സങ്കടം, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റാൻ സാഹസിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാനുള്ള ത്വര എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് അപകടത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 

10. ലഹരി ഉപയോഗം- [[പുകവലി]], മദ്യപാനം തുടങ്ങിയവ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാൻ താല്പര്യം ഉളവാകുന്നു. കളികൾ, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് ലഹരിയിൽ നിന്നും ശ്രദ്ധ തിരിയാൻ സഹായിക്കും.   

11. [[പ്രണയം]]- എതിർലിംഗത്തോടുള്ള ആകർഷണം പ്രണയത്തിൽ കലാശിക്കുന്നു. ചിലർക്ക് സ്വലിംഗത്തിൽ പെട്ടവരോട് ആകർഷണം തോന്നുന്നു. ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികവും തലച്ചോറിലെ രാസ മാറ്റങ്ങളുടെ പരിണിത ഫലവുമാണ്. മാനസിക ഐക്യമുള്ള പങ്കാളിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജൈവീകപരമായ ചോദനയുടെ ഭാഗമാണ് പ്രണയം. 

12. [[വിഷാദം]], [[മാനസിക സമ്മർദം]]- പ്രണയനൈരാശ്യം, പരീക്ഷാഭാരം, [[ഉത്ക്കണ്ഠ]], [[ആത്മഹത്യ]] പ്രവണത തുടങ്ങിയവ മനോനില തകാറിലാക്കുന്നു. മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പിലാക്കുന്നത് നല്ലൊരു പരിഹാര മാർഗമാണ്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മനഃശാസ്ത്രസേവനം ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിനായി വിദഗ്ദ പരിശീലനം നേടിയ [[സൈക്കോളജിസ്റ്റ്]], [[സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്]] എന്നിവരുടെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. 

13. പിന്തുണ- മാതാപിതാക്കൾ, അദ്ധ്യാപകർ, കൂട്ടുകാർ തുടങ്ങിയവരുടെ പിന്തുണ ആവശ്യമായി വരുന്ന ഘട്ടം കൂടിയാണിത്. എന്തും തുറന്നു പറയാൻ പറ്റുന്ന കുടുംബാന്തരീക്ഷം അനിവാര്യമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ സുഹൃത്തുക്കളെ പോലെ ഇടപെടുന്നത് ഈ കൗമാരക്കാരുടെ മനസ് കീഴടക്കാൻ സഹായിക്കും.

14. കുടുംബകാര്യങ്ങളിൽ കൗമാരക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കും. 

15. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംശയങ്ങൾ ഉളവാകുന്ന പ്രായം- സ്വന്തം ലൈംഗികതാല്പര്യം, ജെൻഡർ എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞു തുടങ്ങുന്ന പ്രായം കൂടിയാണിത്. സുരക്ഷിത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], ലൈംഗിക അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] ഉദാ: [[എയ്ഡ്‌സ്]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉദാ: [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയവയെ സംബന്ധിച്ചു ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ ഈ പ്രായത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കേണ്ടത് മാതാപിതാക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരുടെയും കടമയാണ്. അതല്ലെങ്കിൽ അവർ കൂട്ടുകാരിൽ നിന്നോ മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ വഴിയോ ഇതേപ്പറ്റി തെറ്റായ ധാരണകൾ നേടുവാൻ ഇടയായിതീരും. ഇതവരുടെ ഭാവി ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാം. അതിനാൽ ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] അഥവാ [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം (സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌]] എന്ന വിഷയത്തിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂളുകളിൽ അനിവാര്യമാണ്. ഇതൊരു ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം കൂടിയാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടർമാർ, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നേഴ്സ്, സൈക്കോളജിസ്റ്റ്, മെഡിക്കൽ സോഷ്യൽ വർക്കർ, ഹെൽത്ത്‌ ഇൻസ്‌പെക്ടർ, സെക്ഷ്വൽ ഹെൽത്ത്‌ എഡ്യൂക്കേറ്റർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുടെ സേവനം തേടവുന്നതാണ്. 

17. ലൈംഗികപീഡനത്തെ ചെറുക്കാനുള്ള, തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബോധവൽക്കരണവും, ശരിയായ  ബന്ധങ്ങൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അറിവുകളും  ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ അവർക്ക് ലഭ്യമാകുന്നു. [[ലൈംഗികകുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽനിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമം 2012]] (പോക്സോ നിയമം) എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചും ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്.

17. സ്വയംഭോഗം- [[സ്വയംഭോഗം]] ചെയ്ത് തുടങ്ങുന്ന കാലഘട്ടവും ഇത് തന്നെ. അതിൽ ആശങ്കപ്പെടാനൊന്നുമില്ല. സ്വയംഭോഗം ചെയ്യാത്ത ആൺകുട്ടികളിൽ സ്വപ്നസ്ഖലനം സാധാരണമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. എന്നാൽ സ്വയംഭോഗം അമിതമായാൽ മറ്റ്  കാര്യങ്ങളിലെ ശ്രദ്ധ കുറഞ്ഞെന്ന് വരാം.  

കൗമാരക്കാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ,  സെമിനാറുകൾ തുടങ്ങിയവ സ്കൂളുകളിലും മറ്റും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നതും ഈ പ്രായത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ ആരോഗ്യകരമായി നേരിടാൻ സഹായിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ശരിയായ പരിശീലനം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലും മറ്റും കാണാം.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കൗമാരം]]</text>
      <sha1>dsnxmkqquf1pg6fxqj32x9r39gpb00o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646948</id>
      <parentid>4646947</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ലൈംഗിക വളർച്ച */</comment>
      <origin>4646948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27639" sha1="iocii984zvefi9u2yq5t5jz3ee0cogx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Adolescence}}
മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ ബാല്യത്തിനും യൗവനത്തിനും ഇടയ്ക്കുള്ള, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ സങ്കീർണ്ണ പരിവർത്തനഘട്ടമാണ് കൗമാരം (Adolescence, Puberty). വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടമാണ് കൗമാരപ്രായം. ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ (WHO) നിർവ്വചനമനുസരിച്ച് കൗമാരം 10 വയസ്സുമുതൽ 19 വയസ്സുവരെയുള്ള വളർച്ചാ-വികാസഘട്ടമാണ്. ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ധാരാളം വെല്ലുവിളികൾ ഈ പ്രായത്തിൽ നേരിടേണ്ടി വരാറുണ്ട്. അതിനാൽ ശരിയായ പേരെന്റിങ്, ശാസ്ത്രീയമായ ബോധവൽക്കരണം, കൗൺസിലിംഗ് തുടങ്ങിയ ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യമാണ്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 1, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

== ശാരീരിക മാനസിക വളർച്ച ==
ശാരീരിക വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം മാനസികവളർച്ചയും ലൈംഗികശേഷിയും ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ ചിന്താരീതിയിലും വൈകാരിക മണ്ഡലത്തിലും കാര്യമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ കാലഘട്ടം മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരുടേയും ശിശുഗവേഷകരുടേയും വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണരുടേയും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെയും സവിശേഷ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്നു.

== ലൈംഗിക വളർച്ച ==
പെൺകുട്ടികളിൽ ആർത്തവവും ആൺകുട്ടികളിൽ ബീജോത്പാദനവും ആരംഭിക്കുന്ന സമയമാണ് കൗമാരപ്രായം. ശരീരത്തിൽ ഹോർമോണുകളുടെ വർദ്ധനവ്, വേഗത്തിലുള്ള ശാരീരിക വളർച്ച, ലൈംഗികമായ കൗതുകങ്ങൾ, പക്വതക്കുറവ്, ചുറ്റുപാടുകൾ ഏൽപ്പിക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾ, സംസ്കാരം, പാരമ്പര്യം, ജെൻഡർ പ്രശ്നങ്ങൾ, മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, കൂട്ടുകെട്ട് എന്നിവയെല്ലാം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റേയും വളർച്ചാ-വികാസങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു. ലൈംഗികവളർച്ചയും എതിർലിംഗത്തോടോ ചിലരിൽ സ്വലിംഗത്തോടോ ആകർഷണവും ആർജ്ജിക്കുന്ന പ്രായമാണിത്. അതിന്റെ ഭാഗമായി [[പ്രണയം]]  ഉടലെടുക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ [[സ്വയംഭോഗം]] ആരംഭിക്കുന്നു. 

അതിനാൽ  ശാസ്ത്രീയമായ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] ഈ ഘട്ടത്തിൽ അത്യാവശ്യമാണ്. ഇതിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], [[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]] തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ആർത്തവം|ആർത്തവം,]] [[ആർത്തവവിരാമം]], [[ഗർഭം|ഗർഭം,]] [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]], [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ|ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ,]] [[ആരോഗ്യം]] തുടങ്ങിയവ സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. (ശാസ്ത്രീയ പരിശീലനം ലഭിച്ച അധ്യാപകർ, ഡോക്ടർമാർ, നഴ്സുമാർ, മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ദർ, ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർ മേല്പറഞ്ഞ വിഷയങ്ങളിൽ ക്ലാസുകൾ നടത്തി കാണാറുണ്ട്.) ട്രാൻസ്ജെൻഡറുകൾ, സ്വവർഗാനുരാഗികൾ, അലൈംഗികർ തുടങ്ങിയ [[ലിംഗ- ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ]] (LGBTIQ) സ്വന്തം സ്വത്വം തിരിച്ചറിയാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരുഘട്ടം കൂടിയാണിത്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത്തരം ബോധവൽക്കരണം ചെറിയ പ്രായം മുതൽക്കേ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അഭാവം തന്നെയാണ് ശരിയായ അറിവുകൾ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാകാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം. 

== സമ്മർദങ്ങൾ ==
[[മാനസിക സമ്മർദം|മാനസിക സമ്മർദം,]] മൂഡ് മാറ്റങ്ങൾ, [[മദ്യം]], [[പുകവലി]], [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] [[ആത്മഹത്യ]], സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], അനാവശ്യ [[ഗർഭധാരണം]], [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]], അമിതമായ കോപം, ഒറ്റപ്പെടൽ, [[മുഖക്കുരു]], പഠനവൈകല്യം, കുടുംബപ്രശ്നങ്ങൾ, പ്രണയനൈരാശ്യം എന്നിവയെല്ലാം ഈ ഘട്ടത്തിൽ സമ്മർദ്ദ ഘടകങ്ങളാകുന്നുണ്ട്. ഇവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിനും ആരോഗ്യകരമായ ശാരീരിക-മാനസിക വികാസത്തിന് ഉതകുംവിധം കൗമാര മനസ്സുകളെ പാകപ്പെടുത്തുന്നതിനും അധ്യാപകർക്കും രക്ഷാകർത്താക്കൾക്കും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കും മാധ്യമങ്ങൾക്കും സമൂഹത്തിനും ബാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

== പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ ==
കൗമാര വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവിത നൈപുണീ വിദ്യാഭ്യാസം, ലഹരി വിമോചന പരിപാടികൾ, ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം|ലൈംഗികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളെ]] സംബന്ധിച്ച ബോധവൽക്കരണം, മാനസികാരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം, [[കൗൺസിലിംഗ്]] തുടങ്ങിയവ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ  പരിഹരിക്കാനായി നടത്താറുണ്ട്. &lt;ref&gt;കൗമാര ആരോഗ്യം, ഡോ.എൻ.ബാബു, കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം. പേജ് 3-5, ISBN 81-7638-574-3&lt;/ref&gt;

ലോകത്താകെ 1.2 ബില്യൺ കൗമാരപ്രായക്കാരുണ്ട്. അവരിൽ 243 ദശലക്ഷം പേരും ഇന്ത്യക്കാരാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-14 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408213525/http://www.unicef.org/india/media_6785.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കൗമാരമാറ്റങ്ങളും പ്രതിസന്ധികളും ==
കൗമാരകാലം ആരംഭിക്കുന്നത് ലൈംഗികവളർച്ചയും ശാരീരിക വളർച്ചയും ത്വരിതപ്പെടുന്നതോടെയാണ്. പെൺകുട്ടികളിൽ [[ഈസ്ട്രജൻ]], ആൺകുട്ടികളിൽ ആൻഡ്രോജൻ ([[ടെസ്റ്റോസ്റ്റിറോൺ]]) എന്നീ ലൈംഗിക ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനം ഈ സമയത്ത് കാര്യക്ഷമമാകുന്നു. ദ്വിതീയ ലൈംഗികസ്വഭാവങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സമയമാണിത്. ഈ കാലഘട്ടത്തിലുണ്ടാകുന്ന മുഖ്യമാറ്റങ്ങളെ ഇങ്ങനെ ക്രോഡീകരിക്കാം.&lt;ref&gt;http://pubs.ext.vt.edu/350/350-850/350-850.html&lt;/ref&gt;

1. ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ വളർച്ച- ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം തുടങ്ങുന്നതോടെ സ്വകാര്യഭാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെടുന്ന നേരിയ, നീളമുള്ള രോമങ്ങൾ ക്രമേണ വയറിലേയ്ക്കും തുടകളിലേയ്ക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. ഇവയെ [[ഗുഹ്യരോമം]] എന്ന് പറയുന്നു. പെൺകുട്ടികളിൽ ഏകദേശം ഒൻപത്- പതിനൊന്ന് വയസ്സിൽ  ഗുഹ്യഭാഗത്തും കക്ഷത്തിലും രോമവളർച്ച തുടങ്ങുന്നു, ആൺകുട്ടികളിൽ  ഇത് പത്ത്- പതിമൂന്നു വയസിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.  പെൺകുട്ടികൾക്കും ആൺകുട്ടികൾക്കും സവിശേഷ രോമക്രമം (pattern of hair growth) രൂപപ്പെടുന്നു. ഗുഹ്യചർമത്തിൽ നേരിട്ടുള്ള ഘർഷണം കുറയ്ക്കുക, രോഗാണുബാധ തടയുക, ഫെറമോണുകൾ ശേഖരിച്ചു വയ്ക്കുക എന്നിവയാണ്  ഗുഹ്യരോമങ്ങളുടെ ധർമ്മം. പെൺകുട്ടികൾക്ക് പൊടി പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കാനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. &lt;REF&gt;
{{Cite web |url=http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-18 |archive-date=2013-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214042332/http://medicalcenter.osu.edu/patientcare/healthcare_services/mens_health/puberty_adolescent_male/Pages/index.aspx |url-status=dead }}
&lt;/REF&gt;

2. പെൺകുട്ടികളിലെ സ്തനവളർച്ച- എട്ടാം വയസ്സോടെ സ്തനമൊട്ടുകൾ വളരുകയും പന്ത്രണ്ടിനും പതിനെട്ടിനും ഇടയിൽ സ്തനവളർച്ച പൂർത്തിയാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
 
3. പെൺകുട്ടികളിലെ ആദ്യ [[ആർത്തവം]]- ഇവരുടെ ശരീരവളർച്ച ഒൻപതരമുതൽ പതിന്നാലര വയസ്സുവരെ വൻതോതിൽ നടക്കുന്നു. പത്താം വയസ്സോടെയാണ് പെൺകുട്ടികൾ ഋതുമതിയാകുക. ഇത് പതിനഞ്ച് വയസ്സുവരെ നീളാവുന്നതാണ്. ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ ഉൾപാളിയായ എന്റോമെട്രിയം അടർന്ന് രക്തത്തോടൊപ്പം യോനിയിലൂടെ പുറത്തുപോകുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ആർത്തവം, മാസമുറ അഥവാ മെൻസസ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ മെൻസ്‌ട്രൂവേഷൻ (Menstruation). ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികമായ ഒരു ശാരീരിക പ്രവർത്തനമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ തുടങ്ങിയ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായാണ് ആർത്തവം ഉണ്ടാകുന്നത്. ആർത്തവം ഉണ്ടായി എന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം ഒരു പെൺകുട്ടി പ്രസവത്തിനോ, ലൈംഗികബന്ധത്തിനോ ശാരീരികമായോ മാനസികമായോ പക്വതനേടി എന്ന് പറയാനാവില്ല.  ഗർഭപാത്രത്തിന്റെ വളർച്ച പൂർത്തിയാകാനും, ഹോർമോൺ ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെടാനും, ആർത്തവം ക്രമമാകാനും, പ്രത്യുത്പാദനത്തിന് പാകമാകാനും, മാനസികപക്വത ഉണ്ടാകാനും പിന്നേയും വർഷങ്ങൾ എടുക്കാറുണ്ട്. 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] എത്തുന്നത് വരെ [[ആർത്തവം]] തുടരുന്നു. &lt;REF&gt;http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002003.htm&lt;/REF&gt;

3. ആൺകുട്ടികളിലെ ലൈംഗികവളർച്ച-ഏതാണ്ട് പത്ത്-പതിമൂന്ന് വയസോടുകൂടി ആരംഭിക്കുന്നു. കക്ഷത്തിലും ഗുഹ്യഭാഗത്തും രോമവളർച്ച, പിന്നീട് പ്രായം കൂടുന്തോറും നെഞ്ചിലും മുഖത്തും രോമവളർച്ച, ലിംഗം വൃഷണം എന്നിവയുടെ വളർച്ച, [[ബീജം|ബീജോത്പാദനം]], ലിംഗത്തിന്റെ വളർച്ച, [[ഉദ്ധാരണം]], [[സ്ഖലനം]], [[സ്വപ്ന സ്ഖലനം]], ലൈംഗികതാല്പര്യം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ മുഖരോമവളർച്ചയും സ്വപ്ന സ്ഖലനവും എല്ലാവരിലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.

4. ആൺകുട്ടികളിലെ ശബ്ദവ്യതിയാനം- വോക്കൽ കോർഡിലെ മാറ്റമാണിതിത് കാരണം.
   
5. വിയർപ്പുഗ്രന്ഥികളുടെ അമിതപ്രവർത്തനം മൂലം ധാരാളം വിയർപ്പ് ഉണ്ടാകുന്നു.

6. സ്നേഹഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം മൂലം ത്വക്ക് എണ്ണമയമുള്ളതായി മാറുന്നു.   
   
7. എണ്ണമയമുള്ള ചർമ്മം മൂലം [[മുഖക്കുരു]] രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് പ്രായം കൂടുമ്പോൾ കുറയാറുണ്ട്.

8. അസ്ഥിയുടെയും പേശികളുടേയുമൊക്കെ പെട്ടന്നുള്ള വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്ന ഈ പ്രായത്തിൽ പോഷകാഹാരം കഴിക്കേണ്ടതും [[വ്യായാമം]] ചെയ്യേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. പ്രോട്ടീൻ, വിറ്റാമിൻസ്, മിനറൽസ്, ഒമേഗാ 3 ഫാറ്റി ആസിഡ് എന്നിവയടങ്ങിയ സമീകൃതാഹാരം അനിവാര്യം. [[പാൽ]], [[മുട്ട]], പയറുവർഗങ്ങൾ, [[മത്സ്യം]], [[പഴങ്ങൾ]], [[പച്ചക്കറികൾ]], ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ  എന്നിവ ഏറ്റവും ഗുണകരം.  

9. അപക്വമായ മാനസികാവസ്ഥ- ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ മൂലമുള്ള മൂട് മാറ്റങ്ങൾ, വലിയ ആളായെന്ന തോന്നൽ, പെട്ടന്നുള്ള കോപം, സങ്കടം, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗം,]] മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റാൻ സാഹസിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാനുള്ള ത്വര എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. ഇത് അപകടത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. 

10. ലഹരി ഉപയോഗം- [[പുകവലി]], മദ്യപാനം തുടങ്ങിയവ പരീക്ഷിച്ചു നോക്കാൻ താല്പര്യം ഉളവാകുന്നു. കളികൾ, വിനോദങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നത് ലഹരിയിൽ നിന്നും ശ്രദ്ധ തിരിയാൻ സഹായിക്കും.   

11. [[പ്രണയം]]- എതിർലിംഗത്തോടുള്ള ആകർഷണം പ്രണയത്തിൽ കലാശിക്കുന്നു. ചിലർക്ക് സ്വലിംഗത്തിൽ പെട്ടവരോട് ആകർഷണം തോന്നുന്നു. ഇത് തികച്ചും സ്വാഭാവികവും തലച്ചോറിലെ രാസ മാറ്റങ്ങളുടെ പരിണിത ഫലവുമാണ്. മാനസിക ഐക്യമുള്ള പങ്കാളിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജൈവീകപരമായ ചോദനയുടെ ഭാഗമാണ് പ്രണയം. 

12. [[വിഷാദം]], [[മാനസിക സമ്മർദം]]- പ്രണയനൈരാശ്യം, പരീക്ഷാഭാരം, [[ഉത്ക്കണ്ഠ]], [[ആത്മഹത്യ]] പ്രവണത തുടങ്ങിയവ മനോനില തകാറിലാക്കുന്നു. മാനസികാരോഗ്യ വിദ്യാഭ്യാസം നടപ്പിലാക്കുന്നത് നല്ലൊരു പരിഹാര മാർഗമാണ്. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ മനഃശാസ്ത്രസേവനം ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇതിനായി വിദഗ്ദ പരിശീലനം നേടിയ [[സൈക്കോളജിസ്റ്റ്]], [[സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്]] എന്നിവരുടെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. 

13. പിന്തുണ- മാതാപിതാക്കൾ, അദ്ധ്യാപകർ, കൂട്ടുകാർ തുടങ്ങിയവരുടെ പിന്തുണ ആവശ്യമായി വരുന്ന ഘട്ടം കൂടിയാണിത്. എന്തും തുറന്നു പറയാൻ പറ്റുന്ന കുടുംബാന്തരീക്ഷം അനിവാര്യമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ സുഹൃത്തുക്കളെ പോലെ ഇടപെടുന്നത് ഈ കൗമാരക്കാരുടെ മനസ് കീഴടക്കാൻ സഹായിക്കും.

14. കുടുംബകാര്യങ്ങളിൽ കൗമാരക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നത് അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കും. 

15. ലൈംഗികതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംശയങ്ങൾ ഉളവാകുന്ന പ്രായം- സ്വന്തം ലൈംഗികതാല്പര്യം, ജെൻഡർ എന്നിവ തിരിച്ചറിഞ്ഞു തുടങ്ങുന്ന പ്രായം കൂടിയാണിത്. സുരക്ഷിത [[ലൈംഗിക ബന്ധം]], ലൈംഗിക അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, [[ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെ പകരുന്ന രോഗങ്ങൾ]] ഉദാ: [[എയ്ഡ്‌സ്]], [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] ഉദാ: [[കോണ്ടം]] തുടങ്ങിയവയെ സംബന്ധിച്ചു ശാസ്ത്രീയമായ അറിവുകൾ ഈ പ്രായത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമാക്കേണ്ടത് മാതാപിതാക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരുടെയും കടമയാണ്. അതല്ലെങ്കിൽ അവർ കൂട്ടുകാരിൽ നിന്നോ മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ വഴിയോ ഇതേപ്പറ്റി തെറ്റായ ധാരണകൾ നേടുവാൻ ഇടയായിതീരും. ഇതവരുടെ ഭാവി ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാം. അതിനാൽ ശാസ്ത്രീയ [[ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസം]] അഥവാ [[ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം|ലൈംഗികവും പ്രത്യുൽപാദനപരവുമായ ആരോഗ്യം (സെക്ഷ്വൽ ആൻഡ് റിപ്രോഡക്റ്റീവ് ഹെൽത്ത്‌]] എന്ന വിഷയത്തിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം സ്കൂളുകളിൽ അനിവാര്യമാണ്. ഇതൊരു ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം കൂടിയാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഡോക്ടർമാർ, സ്കൂൾ ഹെൽത്ത്‌ നേഴ്സ്, സൈക്കോളജിസ്റ്റ്, മെഡിക്കൽ സോഷ്യൽ വർക്കർ, ഹെൽത്ത്‌ ഇൻസ്‌പെക്ടർ, സെക്ഷ്വൽ ഹെൽത്ത്‌ എഡ്യൂക്കേറ്റർ തുടങ്ങിയ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദരുടെ സേവനം തേടവുന്നതാണ്. 

17. ലൈംഗികപീഡനത്തെ ചെറുക്കാനുള്ള, തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബോധവൽക്കരണവും, ശരിയായ  ബന്ധങ്ങൾ തെരെഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അറിവുകളും  ശാസ്ത്രീയമായ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ അവർക്ക് ലഭ്യമാകുന്നു. [[ലൈംഗികകുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽനിന്ന് കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമം 2012]] (പോക്സോ നിയമം) എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ചും ബോധവൽക്കരണം അത്യാവശ്യമാണ്.

17. സ്വയംഭോഗം- [[സ്വയംഭോഗം]] ചെയ്ത് തുടങ്ങുന്ന കാലഘട്ടവും ഇത് തന്നെ. അതിൽ ആശങ്കപ്പെടാനൊന്നുമില്ല. സ്വയംഭോഗം ചെയ്യാത്ത ആൺകുട്ടികളിൽ സ്വപ്നസ്ഖലനം സാധാരണമാണ്. ഇത് ആരോഗ്യമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. എന്നാൽ സ്വയംഭോഗം അമിതമായാൽ മറ്റ്  കാര്യങ്ങളിലെ ശ്രദ്ധ കുറഞ്ഞെന്ന് വരാം.  

കൗമാരക്കാർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ,  സെമിനാറുകൾ തുടങ്ങിയവ സ്കൂളുകളിലും മറ്റും സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുന്നതും ഈ പ്രായത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ ആരോഗ്യകരമായി നേരിടാൻ സഹായിക്കുന്നു. മാതാപിതാക്കൾക്കും ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ ശരിയായ പരിശീലനം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലും മറ്റും കാണാം.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കൗമാരം]]</text>
      <sha1>iocii984zvefi9u2yq5t5jz3ee0cogx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Location map Eritrea</title>
    <ns>10</ns>
    <id>289273</id>
    <revision>
      <id>4647119</id>
      <parentid>2002257</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Milenioscuro</username>
        <id>40384</id>
      </contributor>
      <origin>4647119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="476" sha1="chta2c0a0kq668n0121wek0j1zf09oy" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name   = Eritrea
| top    = 18.4
| bottom = 12.0
| left   = 36.0
| right  = 43.8
| image  = Eritrea adm location map.svg
| image1 = Eritrea relief location map.svg
}}&lt;noinclude&gt;&lt;!--
-- The above switch-statement branches by text in parameter #1,
-- returning the associated value after each equals sign (&quot;=&quot;).
--&gt;
{{Location map/Info}}
{{Documentation}}

[[Category:Location map by country templates|Eritrea]]
[[Category:Eritrea templates| ]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>chta2c0a0kq668n0121wek0j1zf09oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്യൂ യുവാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318556</id>
    <revision>
      <id>4647128</id>
      <parentid>3903169</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T11:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7249" sha1="tlmfbhpears7ldrkmauul2ymsyr37cc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Qu_Yuan}}{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name        = Qu Yuan
| image       = Qu Yuan Chen Hongshou 2.jpg
| image_size  = 300px
| alt         = 
| caption     = Portrait of Qu Yuan by [[Chen Hongshou]]
| birth_date  = 343 BC
| birth_place = [[Chu (state)|State of Chu]], in modern [[Hubei]], [[China]]
| death_date  = 278 BC
| death_place = The [[Miluo River]]
| occupation  = [[Poet]], government minister
}}
{{chinese
|c={{linktext|屈|原}}
|p=Qū Yuán
|w=Ch'ü Yüan
|mi={{IPAc-cmn|q|v|1|-|yüan|2}}
|gr=Chiu Yuan
|j=Wat&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Jyun&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
|y=Wāt Yùhn
|tl=Khut Guân
|oc-bs=&amp;#42;kʰut N-ɢʷar
}}
ചൈനീസ് കവിയും മന്ത്രിയും പ്രാചീൻ യുദ്ധകാലഘട്ടത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയുമായിരുന്നു '''ക്യൂ യുവാൻ'''(c. 339 BC&amp;ndash;unknown; alt. c. 340&amp;ndash;278 BC{{sfnp|Knechtges|2010|p=745}}{{sfnp|Kern|2010|p=76}}).ഇദ്ദേഹത്തെ പ്രധാനമായും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേശഭക്തിയും ക്ലാസിക്കൽ ചൈനാ കവിതകളും പദ്യങ്ങളുടെ സംഭാവനകളുടെയുമാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്.പ്രതേകിച്ചും ചു-സി എന്ന കവിതാസമാഹാരത്തിലൂടെ(ഇവയെ ചുവിന്റെ സംഗീതം ,തെക്കിന്റെ സംഗീതം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.)ഈ കവിതാ സമാഹാരം പ്ര്കൃതി അല്ലെങ്കിൽ അവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദ്യരചനകളെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഷീ-ജിങ്ങിനോടൊപ്പം ചു-സി പ്രാചീന ചൈനീസ് പദ്യരചനകളിലെ മഹത്തായ രണ്ട് കൃതികളായി പരിഗണിക്കുന്നു.ഡ്രാഗൺ ബോട്ട് ഉൽസവത്തിന്റെ പിറവിക്ക് കാരണക്കരൻ എന്ന നിലയിലും ഇദ്ദേഹം ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.ചു-സിയുടെ കവിതകളിൽ പലതിന്റെയും വലിപ്പം അദ്ദേഹം തന്നെയാണോ ഇത് എഴുതിയതെന്ന് സംശയം ഉണർത്തുന്നവയാണ്‌&lt;ref&gt;Zhao Kuifu 趙逵夫, &quot;''Riben xin de ''Qu Yuan fouding lun'' Chansheng de Lishi Beijing yu Sixiang Genyuan Chutan''&quot; 日本新的 “屈原否定論” 產生的歷史背景與思想根源初探, in ''Fuyin Baokan Ziliao, Zhongguo Gudai Jindai Wenxue Yanjiu'' 複印報刊資料，中國古代近代文學研究, (1995: 10): 89–93.&lt;/ref&gt;  .എന്നിരുന്നാലും ലി-സവോ എന്ന കവിത അദ്ദേഹം എഴുതിയതാണെന്ന് പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടതാണ്‌.&lt;ref&gt;Hawkes, David. Ch'u tz'u: ''The Songs of the South, an Ancient Chinese Anthology''. (Oxford: Clarendon Press, 1959), 52.&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

*Davis, A. R. (Albert Richard), Editor and Introduction,(1970), ''The Penguin Book of Chinese Verse''. (Baltimore: Penguin Books).
* {{cite book | first=Charles | last=Hartman | chapter=Ch'ü Yüan 屈原 | editor-first=William | editor-last=Nienhauser | title=The Indiana Companion to Traditional Chinese Literature, Volume 1 | location=Bloomington | publisher=Indiana University Press | year=1986 | p=352 | isbn=0-253-32983-3 | ref=harv}}
*Hinton, David (2008). ''Classical Chinese Poetry: An Anthology''. New York: Farrar, Straus, and Giroux. ISBN 0-374-10536-7 / ISBN 978-0-374-10536-5.
* {{cite book | first=Martin | last=Kern | chapter=Early Chinese literature, Beginnings through Western Han | pages=1–115 | editor-first=Stephen | editor-last=Owen | title=The Cambridge History of Chinese Literature, Volume 1: To 1375 | year=2010 | location=Cambridge | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-11677-0 | ref=harv}}
* {{cite book |  first1=David R. | last1=Knechtges | chapter=Qu Yuan 屈原 | editor-first=David R. | editor-last=Knechtges | editor-first2=Taiping | editor-last2=Chang | title=Ancient and Early Medieval Chinese Literature: A Reference Guide, Part One | year=2010 | location=Leiden | publisher=Brill | isbn=978-90-04-19127-3 | pages=745-749 | ref=harv}}
*Ye, Lang, Fei, Zhengang, Wang, Tianyou, editors (2007). [http://books.google.com/books?id=z-fAxn_9f8wC&amp;dq=%22qu+yuan%22&amp;q=%22qu+yuan%22#v=snippet&amp;q=%22qu%20yuan%22&amp;f=false ''China: Five Thousand Years of History and Civilization'']. Hong Kong: City University of Hong Kong Press. ISBN 9789629371401.
*Yip, Wai-lim  (1997). ''Chinese Poetry: An Anthology of Major Modes and Genres ''. (Durham and London: Duke University Press). ISBN 0-8223-1946-2

==അധിക വായനയ്ക്ക്==
*{{cite book|last=Hawkes|first=David|title=Ch'u tz'u: The Songs of the South, an Ancient Chinese Anthology|url=https://archive.org/details/chutzusongsofsou0000davi|year=1959|publisher=Clarendon Press|location=Oxford}}
*{{cite book|last=Hawkes|first=David|title=Studies in Chinese Literary Genres|year=1974|publisher=University of California Press|location=Berkeley|chapter=The Quest of the Goddess}}
*{{cite book|last=Schneider|first=Laurence A.|title=A Madman of Ch'u: The Chinese Myth of Loyalty and Dissent|url=https://archive.org/details/madmanofchuchine0000schn_g7d1|year=1980|publisher=University of California Press|location=Berkeley}}
*{{cite book|last=Watson|first=Burton, trans.|title=Records of the Grand Historian|year=1993|publisher=Columbia Univ. Press|location=New York|isbn=0-231-08164-2|edition=Rev.}}
*{{cite book|last=Waley|first=Arthur|title=The Nine Songs; a Study of Shamanism in Ancient China|url=https://archive.org/details/bwb_P7-ASN-554|year=1973|publisher=City Lights Books|location=San Francisco|isbn=0-87286-075-2}}
*{{cite book|last=Watson|first=Burton|title=Early Chinese Literature|url=https://archive.org/details/earlychineselite0000wats_b5e7|year=1962|publisher=Columbia University Press|location=New York}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.chinapage.com/quyuan.html &quot;Qu Yuan (Chu Yuan), the great poet&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608154020/http://www.chinapage.com/quyuan.html |date=2010-06-08 }}
*[http://www.chinatownology.com/qu_yuan.html &quot;This article has photos of Qu Yuan's hometown before it was submerged by the dams project&quot;]
*[http://www.fwcc.org/dragonboat.html &quot;The Dragon Boat Festival&quot;] (article reproduced from Volume 1, number 2 of the newsletter of Families with Children from China of the San Francisco Bay Area)

[[വർഗ്ഗം:ചൈനീസ് കവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>tlmfbhpears7ldrkmauul2ymsyr37cc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള വനശാസ്ത്ര കോളേജ്, തൃശ്ശൂർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>363355</id>
    <revision>
      <id>4647115</id>
      <parentid>3629297</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T07:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5154" sha1="9isfl5sfkvyoyynk0x8sg278n8a9oqj" xml:space="preserve">{{PU|College of Forestry}}
{{Infobox University
|name           = College of Forestry
|native_name    = കേരള വനശാസ്ത്ര കോളേജ്, തൃശ്ശൂർ
|image          = [[ചിത്രം:KeralaAgriculturalUniversity-entrance.JPG|250px|center]]
|motto          = 
|established    = 1986
|chancellor     =
|vice_chancellor=
|Registrar      = 
|city           = [[വെള്ളാനിക്കര]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരള]]
|country        = [[ഇന്ത്യ]]
|students       = 
| free_label     = 
| free           = COF
|type           = 
|campus         =
|affiliations   =
|website= [http://forestry.kau.in www.forestry.kau.in]
}}
[[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക്]] കീഴിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ് '''കേരള വനശാസ്ത്ര കോളേജ്''' '''(College of Forestry, Vellanikkara)'''. വനശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദവും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും ഡോക്ടർ ബിരുദവും ഇവിടെ കോഴ്സുകളായിട്ടുണ്ട്. കേരള എൻട്രൻസ് വഴിയാണ് പ്രവേശനം.

== ചരിത്രം ==
കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിൽ 1986ലാണ് ഒരു ഘടക കോളേജായി കേരള വനശാസ്ത്രകോളേജ്, തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ വെള്ളാനിക്കരയിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്.  കോളേജിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം, വനംശാസ്ത്രത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതിനു പുറമെ ഉഷ്ണമേഖലാ വനശാസ്ത്രത്തിൽ അടിസ്ഥാന പ്രായോഗിക വശങ്ങളിൽ ഗവേഷണം നടത്തുകയെന്നതുകൂടിയുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://forestry.kau.in/basic-page/about-college-forestry |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-02-10 |archive-date=2017-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324045157/http://forestry.kau.in/basic-page/about-college-forestry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;!--== ലക്ഷ്യം ==--&gt;
== കോഴ്സുകൾ ==
നിലവിലുള്ള കോഴ്സുകൾ:&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.forestry.kau.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2016-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612085933/http://forestry.kau.in/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://forestry.kau.in/academic-programmes/cof |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-02-10 |archive-date=2016-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161120061625/http://forestry.kau.in/academic-programmes/cof |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*ബി.എസ്സി. (ഫോറസ്ട്രി)
*എം.എസ്സി. (ഫോറസ്ട്രി) - Silviculture and Agroforestry, Tree Physiology &amp; Breeding, Wild life Sciences, Forest Management and Utilization, Wood Science
*പിഎച്ച്ഡി (ഫോറസ്ട്രി) - &quot;

== ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റുകൾ ==
* Department of Forest Management and Utilisation
* Department of Silviculture and Agroforesty
* Department of Tree Physiology and Breeding
* വന്യജീവി ശാസ്ത്രവിഭാഗം (Department of Wildlife Science)
* Department of Wood Science
&lt;!--== മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങൾ ==--&gt;

== സ്ഥാനം ==
തൃശ്ശൂരിനു 10 കിലോമീറ്റർ കിഴക്ക് മാറി ദേശീയപാത 47നോട് ചേർന്ന് വെള്ളാനിക്കരയിലെ കാർഷികസർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രധാന ക്യാമ്പസ്സിലാണ് വനശാസ്ത്രകോളേജ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. (10° 32' 52.05&quot; N latitude; 76° 16' 45.55&quot; E longitude). പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഭാഗങ്ങളോട് ചേർന്ന്, ഹരിതാഭമായ 126 ഏക്കറിലാണ് കോളേജ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പീച്ചി-വാഴാനി വന്യജീവിസങ്കേതം തൊട്ടടുത്താണ്.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാലക്കു കീഴിലുള്ള കലാലയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9isfl5sfkvyoyynk0x8sg278n8a9oqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ദേശീയപാത 183എ (ഇന്ത്യ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>391648</id>
    <revision>
      <id>4646958</id>
      <parentid>3669260</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T14:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Voncercue</username>
        <id>206297</id>
      </contributor>
      <comment>Remove [[:en:State Highway 5 (Kerala)]] image</comment>
      <origin>4646958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4793" sha1="lccd9trxqvppdo5qzj39siwinw0ayz9" xml:space="preserve">{{pu|National Highway 183A (India)}}
{{Infobox road
|country=IND
|type = ദേശീയപാത
|route = 183എ
|length_km = 
|direction_a = 
|terminus_a  =ഭരണിക്കാവ്‌ [[കൊല്ലം]]
  ([[]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pressreader.com/india/the-hindu/20170313/281689729616412 |title=334 km of Kerala roads to become NH |publisher=Press Reader |accessdate=23 May 2017}}&lt;/ref&gt;
| image = 
| image caption = 
|junction    = 
|direction_b = 
|terminus_b  = [[മുണ്ടക്കയം]]
|destinations= [[കടമ്പനാട്‌]],[[അടൂർ]],[[പത്തനംതിട്ട]],[[വടശ്ശേരിക്കര]],[[ളാഹ]],[[എരുമേലി]]
|states = [[കേരളം]]
|previous_type =എൻ.എച്ച്.
|previous_route=
|next_type =NH
|next_route=
}}

[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട]], [[ഇടുക്കി]] എന്നീ ജില്ലകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട [[റോഡ്|പാതയാണ്]] '''ദേശീയപാത 183എ''' അഥവാ '''എൻ.എച്ച്.183A'''. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ചവറ ടൈറ്റാനിയും ജംഗ്ഷനിൽ തുടങ്ങുന്ന പാത കടമ്പനാട്‌, അടൂർ, തട്ട, പത്തനംതിട്ട, വടശ്ശേരിക്കര, ളാഹ, എരുമേലി, പുലിക്കുന്ന് വഴി മുണ്ടക്കയത്തെത്തുന്നു
.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://164.100.47.190/loksabhaquestions/annex/11/AU1434.pdf |title=Declaration of Roads connecting to NH-66 as NH |publisher=Government of India |accessdate=23 May 2017 |archive-date=2018-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180406040410/http://164.100.47.190/loksabhaquestions/annex/11/AU1434.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://i1324.photobucket.com/albums/u606/quilonsky/mANORAMANH_zps4dd46cf8.jpg New NH-183A]&lt;/ref&gt; കൊല്ലം ജില്ലയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന നാലാമത്തെ ദേശീയപാതയാണിത്. ഈ പാത ഇലവുങ്കൽ വഴി പമ്പയിലേക്ക് നീട്ടാനും പദ്ധതിയുണ്ട്. ശബരിമല തീർഥാടന കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന കേരളത്തിലെ ഒരു സുപ്രധാന ദേശീയപാത ആണിത്.    

== ഗതാഗതം ==
അടൂർ മുതൽ പത്തനംതിട്ട വരെയുള്ള പാതയിൽ ഗതാഗതത്തിരക്ക് കൂടുതലാണ്. ചരക്കുലോറികളും കണ്ടെയ്നറുകളുമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രധാനമായും കടന്നുപോകുന്നത്. ശബരിമല സീസൺ ആകുന്നതോടെ പാതയിലെ തിരക്ക് വർദ്ധിക്കുന്നു.

== കടന്നുപോകുന്ന പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ ==
ഭരണിക്കാവ്‌, കടമ്പനാട്‌, മണക്കാല, അടൂർ, ആനന്ദപ്പള്ളി, കൈപ്പട്ടൂർ, ഓമല്ലൂർ, പത്തനംതിട്ട, വടശ്ശേരിക്കര,
പെരുനാട്‌, ളാഹ, ഇലവുങ്കൽ, എരുമേലി, പുലിക്കുന്ന്, മുണ്ടക്കയം

== ഇതും കാണുക ==
* [[ദേശീയപാത 183 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 183]]
* [[ഇന്ത്യയിലെ ദേശീയപാതകൾ]]

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* [http://www.egazette.nic.in/WriteReadData/2014/158838.pdf Notification of NH 183A by NHAI]
* [https://www.facebook.com/photo.php?fbid=675749012479081&amp;set=a.242178822502771.59779.139569822763672&amp;type=1&amp;relevant_count=1 Adoor Adimali Highway joining two National Highways ( NH183A and NH 155)]
* [https://www.facebook.com/kaipattoor/photos/pb.139569822763672.-2207520000.1406802666./684437014943614 Forest Department raises concerns over alignment of new Highway]
* [https://www.facebook.com/kaipattoor/photos/pb.139569822763672.-2207520000.1406802666./667087763345206 E Gazette Notification image]

{{Indian Highways Network}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതകൾ]]</text>
      <sha1>lccd9trxqvppdo5qzj39siwinw0ayz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കൊർസാകോഫ്സ് സിൻഡ്രോം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392335</id>
    <revision>
      <id>4647125</id>
      <parentid>2725981</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T10:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="pyo4t85whixnikauohxncucjfl929pa" xml:space="preserve">കൊർസാക്കോഫ്സ് സിൻഡ്രോം അഥവാ വെർണിക്-കൊർസാക്കോഫ് സിൻഡ്രോം എന്നത് [[മസ്തിഷ്കം|മസ്തിഷ്കത്തെ]] ബധിക്കുന്ന രോഗമാണ്. [[തയാമിൻ]] അഥവാ ബി 1 എന്ന ജീവകത്തിന്റെ അഭാവം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന അസുഖമാണിത്. ഉയർന്ന അളവിൽ [[മദ്യം]] അകത്താക്കുന്നത് ഇതിന് കാരണമായി കരുതുന്നു. പുതിയ [[ഓർമ്മകൾ]] സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് കഴിയാതെ വരികയോ പുതിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സാധ്യമാകാതെ വരികയോ നിലവിലുള്ള ഓർമ്മകൾ നശിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിന് ഈ രോഗം കാരണമാകുന്നു.
മസ്തിഷ്കത്തിലെ തലാമസ് എന്ന ഭാഗത്തും [[ഹൈപ്പോതലാമസ്|ഹൈപ്പോതലാമസിലെ]] മാമില്ലറി ബോഡികൾ എന്ന ഭാഗത്തും [[നാഡീകോശം|നാഡീകോശങ്ങൾ]] നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം.
== അവലംബം ==
{reflist]
http://www.human-memory.net/disorders_korsakoffs.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030080433/http://www.human-memory.net/disorders_korsakoffs.html |date=2017-10-30 }}

[[വർഗ്ഗം:മസ്തിഷ്ക സംബന്ധിയായ രോഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pyo4t85whixnikauohxncucjfl929pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാതറീൻ കീനർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>416577</id>
    <revision>
      <id>4647055</id>
      <parentid>4117922</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13962" sha1="cpydfze1td9mrq3hhqn2l7s5an82243" xml:space="preserve">{{PU|Catherine Keener}}
{{Infobox person
| name               = കാതറിൻ കീനർ
| image              = Elephant Song 01 (15208604456) (2).jpg
| caption            = 2014 സെപ്റ്റംബറിലെ [[2014 Toronto International Film Festival|ടൊറന്റോ ഇന്റർനാഷണൽ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ]], വേളയിൽ കീനർ.
| birth_name         = കാതറിൻ ആൻ കീനർ
| birth_date         = {{birth date and age|1959|3|23}}
| birth_place        = [[മയാമി]], [[ഫ്ലോറിഡ]], യു.എസ്.
| alma_mater         = [[Wheaton College (Massachusetts)|വീറ്റൺ കോളേജ്]] (1983)&lt;ref name=&quot;WHEATON&quot;&gt;[http://wheatoncollege.edu/news/2006/02/08/catherine-keener-83-receives-oscar-nomination-for-capote-role/ &quot;Catherine Keener '83 receives Oscar nomination for Capote role&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720054620/http://wheatoncollege.edu/news/2006/02/08/catherine-keener-83-receives-oscar-nomination-for-capote-role/ |date=2011-07-20 }}, News release, Wheaton College, February 8, 2006&lt;/ref&gt;
| children           = 1
| occupation         = നടി
| relatives          = [[എലിസബത്ത് കീനർ]] (സഹോദരി)
| years_active       = 1986–ഇതുവരെ
| spouse             = {{marriage|[[ഡെർമോട്ട് മൾറോണിy]]|1990|2007|reason=divorced}}
}}

'''കാതറിൻ ആൻ കീനർ''' (ജനനം: മാർച്ച് 23, 1959)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.birthdatabase.com/query.php|title=Birth Records Search|work=birthdatabase.com|access-date=2018-03-16|archive-date=2018-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180103022429/http://birthdatabase.com/query.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഒരു അമേരിക്കൻ നടിയാണ്. [[ബീയിംഗ് ജോൺ മാൾക്കോവിച്ച്]] (1999) എന്ന സിനിമയിലെ മാക്സിൻ ലണ്ട്, [[കാപോട്ട്]] (2005) എന്ന ചിത്രത്തിലെ ഹാർപർ ലീ എന്നീ കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതിരിപ്പിച്ചതിന്  മികച്ച സഹ നടിക്കുള്ള [[അക്കാദമി അവാർഡ്|അക്കാദമി അവാർഡിനു]] രണ്ടതവണ നാമനിർദ്ദേശം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ദ ഫോർട്ടി ഇയർ ഓൾഡ് വിർജിൻ]] (2005), [[ഇൻടു ദ വൈൽഡ്]] (2007), [[സിനക്ടോച്ചെ, ന്യൂയോർക്ക്]] (2008), [[ഗെറ്റ് ഔട്ട്]] (2017) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലും അവർ അഭിനയിക്കുകയും ഇവയെല്ലാംതന്നെ നിരൂപകരുടെ മുക്തകണ്ഠമായ പ്രശംസയ്ക്ക് അർഹമാകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. സംവിധായകൻ [[നിക്കോൾ ഹോളോഫ്സെനർ|നിക്കോൾ ഹോളോഫ്സെനറുടെ]] ഇഷ്ടനടിയായിരുന്ന '''കീനർ''', അദ്ദേഹത്തിൻറെ ആദ്യ 5 സിനിമകളിലും കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thecredits.org/2013/12/my-muse-directors-actors-who-keep-working-together-part-i/|title=&quot;MY MUSE&quot;: DIRECTORS &amp; ACTORS WHO KEEP WORKING TOGETHER—PART I|last1=Friedman|first1=Nick|date=December 24, 2013|accessdate=4 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
1959 മാർച്ച് 23 ന് [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലെ]] [[മയാമി|മയാമിയിൽ]] എവിലിൻറെയും (മുൻകാലനാമം, ജാമിയൽ) ഒരു കിടക്ക വപണനശാലയിലെ മാനേജരായിരുന്ന ജിം കീനറുടേയും 5 കുട്ടികളിൽ മൂന്നാമത്തെയാളായി കാതറിൻ കീനർ ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;EW&quot;&gt;[http://www.ew.com/ew/article/0,,1183596_3,00.html ''Being Catherine Keener''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205135659/http://www.ew.com/ew/article/0,,1183596_3,00.html|date=2014-12-05}} 14 April 2006, ''[[Entertainment Weekly]]''&lt;/ref&gt; അവർ പിതാവു വഴി ഐറിഷ് വംശജയും മാതാവു വഴി ലെബനീസ് വംശജയുമാണ്.&lt;ref name=&quot;EW2&quot;&gt;[http://www.ew.com/ew/article/0,,1183596_3,00.html ''Being Catherine Keener''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205135659/http://www.ew.com/ew/article/0,,1183596_3,00.html|date=2014-12-05}} 14 April 2006, ''[[Entertainment Weekly]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regrat&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.nj.com/entertainment/movies/index.ssf/2010/05/two-time_oscar_nominee_catherine_keener_has_earned_a_reputation_for_mastering_complex_roles.html|title=Two-time Oscar nominee Catherine Keener has earned a reputation for mastering complex roles|last=Whitty|first=Stephen|date=2010-05-09|publisher=The Star-Ledger|pages=|accessdate=2010-12-13}}&lt;/ref&gt; ഒരു റോമൻ കത്തോലിക വിശ്വാസിയായി വളർന്ന കീനർ കത്തോലിക്ക സ്കൂളുകളിൽ വിദ്യാഭ്യാസം നടത്തി. അവർ മോൺസിഗ്നോർ എഡ്വാർഡ് പേസ് ഹൈസ്കൂളിലും പഠനം നടത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800012212/bio|title='Catherine Keener'|accessdate=2010-05-20|date=|publisher=[[Yahoo! Movies]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/london_film_festival/article4866736.ece|title='Catherine Keener: America’s muse captures British director of Genova'|accessdate=2010-05-20|date=2008-10-04|publisher=[[The Times]]|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616085109/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/london_film_festival/article4866736.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കീനറുടെ സഹോദരി [[എലിസബത്ത് കീനർ]] ഒരു നടിയും ലോസ് ആഞ്ജലസിലുള്ള സോത്തിബൈയ്ക്കുവേണ്ടി റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ഏജന്റായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

== സിനിമകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം
!സിനിമ
!കഥാപാത്രം
! class=&quot;unsortable&quot; |കുറിപ്പുകൾ
|-
|1986
|''എബൌട്ട് ലാസ്റ്റ് നൈറ്റ്...''
|കോക്ടെയ്ൽ പരിചാരിക
|
|-
|1989
|''സർവൈവൽ ക്വസ്റ്റ്''
|ചെറിൽ
|
|-
|1990
|''കാച്ച്ഫയർ''
|ട്രക്കറുടെ പെൺകുട്ടി
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1991
|''സ്വിച്ച്''
|സ്റ്റീവിന്റെ സെക്രട്ടറി
|
|-
|''ജോണി സ്വീഡ്''
|ഇവോൺ
|
|-
|''തെൽമ &amp; ലൂയിസ്''
|ഹാലിന്റെ ഭാര്യ
|Scenes cut&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.moviehabit.com/review.php?story=the_bm11|title=Thelma &amp; Louise|accessdate=September 9, 2013|last1=Anderson|first1=Matt|date=13 February 2011|website=Movie Habit|archive-date=2023-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412094410/https://www.moviehabit.com/review.php?story=the_bm11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|1992
|''ദ ഗൺ ഇൻ ബെറ്റി ലൂവ്സ് ഹാൻഡ് ബാഗ്'' 
|സൂസൻ
|
|-
|1993
|''ദ സെമിത്തേരി ക്ലബ്''
|Ester's Daughter
|
|-
|1995
|''ലിവിംഗ് ഇൻ ഒബ്ലിവ്യൻ''
|Nicole Springer
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1996
|''വാക്കിംഗ് ആൻറ് ടോക്കിംഗ്''
|Amelia
|
|-
|''ബോയ്സ്''
|Jilly
|
|-
|''ബോക്സ് ഓഫ് മൂൺലൈറ്റ്''
|Floatie Dupre
|
|-
|1997
|''ദ റീയൽ ബ്ലോണ്ടെ''
|Mary
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1998
|''ഔട്ട് ഓഫ് സൈറ്റ്''
|Adele Delisi
|
|-
|''യുവർ ഫ്രണ്ട്സ് ആൻറ് നെയ്ബേർസ്''
|ടെറി
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1999
|''8എഎം''
|Amy Welles
|
|-
|''സിമ്പാറ്റിക്കോ''
|Cecilia
|
|-
|''ബിയിംഗ് ജോൺ മാൽക്കോവിച്ച്''
|Maxine Lund
|
|-
|2001
|''ലവ്ലി ആൻറ് അമേസിംഗ്''
|Michelle Marks
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2002
|''അഡാപ്റ്റേഷൻ''
|സ്വയം
|Cameo
|-
|''ഫുൾ ഫ്രണ്ടൽ''
|ലീ
|
|-
|''ഡെത്ത് ഓഫ് സ്മൂച്ചി''
|നോറ വെൽസ്
|
|-
|''സിമോൺ''
|Elaine Christian
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2005
|''ദ ബല്ലാഡ് ഓഫ് ജാക്ക് ആൻറ് റോസ്''
|കാത്ലീൻ
|
|-
|''ദി ഇന്റർപ്രെറ്റർ''
|Dot
|
|-
|''ദ 40-ഇയർ ഓൾഡ് വെർജിൻ''
|Trish Piedmont
|
|-
|''[[:en:Capote_(film)|Capote]]''
|[[:en:Harper_Lee|Nelle Harper Lee]]
|
|-
| rowspan=&quot;1&quot; |2006
|''ഫ്രണ്ട്സ് വിത് മണി''
|Christine
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2007
|''ആൻ അമേരിക്കൻ ക്രൈം''
|[[:en:Gertrude_Baniszewski|Gertrude Baniszewski]]
|
|-
|''ഇൻടു ദ വൈൽഡ്''
|Jan Burres
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2008
|''ഹാംലറ്റ് 2''
|Brie Marschz
|
|-
|''വാട്ട് ജസ്റ്റ് ഹാപ്പൻഡ്''
|Lou Tarnow
|
|-
|''[[:en:Synecdoche,_New_York|Synecdoche, New York]]''
|Adele Lack
|
|-
|''ജെനോവ''
|ബാർബറ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2009
|''[[:en:The_Soloist|The Soloist]]''
|Mary Weston
|
|-
|''വേർ ദ വൈൽഡ് തിംഗ്സ് ആർ''
|Connie
|Also associate producer
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2010
|''പ്ലീസ് ഗിവ്''
|കെയ്റ്റ്
|
|-
|''സൈറസ്''
|ജാമി
|
|-
|''[[:en:Percy_Jackson_&amp;_the_Olympians:_The_Lightning_Thief|Percy Jackson &amp; the Olympians: The Lightning Thief]]''
|Sally Jackson
|
|-
|''ട്രസ്റ്റ്''
|Lynn Cameron
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2011
|''ദ ഓറഞ്ചസ്''
|Paige Walling
|
|-
|''പീസ്, ലവ് &amp; മിസ്അണ്ടർസ്റ്റാൻഡിംഗ്''
|Diane
|
|-
|''മലാഡിസ്''
|കാതറിൻ
|
|-
|2012
|''ഒരു ലേറ്റ് ക്വാർട്ടറ്റ്''
|Juliette Gelbart
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
|''ദ ക്രൂഡ്സ്''
|Ugga
|Voice
|-
|''ഇനഫ് സെഡ്''
|Marianne
|
|-
|''ക്യാപ്റ്റൻ ഫിലിപ്സ്''
|Andrea Phillips
|
|-
|''ജക്കാസ് പ്രസൻറ്സ് : ബാഡ് ഗ്രാൻറ്പ''
|Ellie
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2014
|''വാർ സ്റ്റോറി''
|Lee
|Also producer
|-
|''ബിഗിൻ എഗേൻ''
|Miriam
|
|-
|''എലഫൻറ് സോംഗ്''
|Susan Peterson
|
|-
|2015
|''ആക്സിഡൻറൽ ലൌ''
|Rep. Pam Hendrickson
|
|-
|2016
|''അൺലസ്''
|Reta
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2017
|''ഗെറ്റ് ഔട്ട്''
|Missy Armitage
|
|-
|''ലിറ്റിൽ പിങ്ക് ഹൌസ്''
|Susette Kelo
|
|-
|''വി ഡോണ്ട് ബിലോംഗ് ഹിയർ''
|Nancy Green
|
|-
|''നവംബബർ ക്രിമിനൽസ്''
|Fiona
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2018
|''നൊസ്റ്റാൾജിയ''
|Donna Beam
|
|-
|''ഇൻക്രെഡിബിൾസ് 2''
|Evelyn Deavor
|Voice; in production
|-
|''സികാരിയോ 2: സോൾഡാഡോ''
|
|Post-production
|-
|}

=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Year
!Title
!Role
! class=&quot;unsortable&quot; |Notes
|-
|1986
|''L.A. ലോ''
|Waitress
|Episode: &quot;The House of the Rising Flan&quot;
|-
|1987
|''ഒഹാര''
|Lt. Cricket Sideris
|11 episodes
|-
|1988–1989
|''നൈറ്റ് വാച്ച്''
|Rebecca
|2 episodes
|-
|1989
|''CBS സമ്മർ പ്ലേഹൗസ്''
|Jan Engle
|Episode: &quot;Curse of the Corn People&quot;
|-
|1992
|''സീൻഫെൽഡ്''
|Nina
|Episode: &quot;[[:en:The_Letter_(Seinfeld)|The Letter]]&quot;
|-
|1996
|''ഹീറോയിൻ ഓഫ് ഹെൽ''
|Magda
|Television film
|-
|1996
|''ഇഫ് ദീസ് വാൾ കുഡ് ടോക്ക്''
|Becky Donnelly
|Television film
Segment: &quot;1952&quot;
|-
|2014
|''ഹൌ ആൻറ് വൈ''
|Alice
|Pilot
|-
|2015
|''ഷോ മീ എ ഹീറോ''
|Mary Dorman
|5 episodes
|-
|2018
|കിഡ്ഡിംഗ്
|Deirdre
|
|}

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|0001416|Catherine Keener}}
*{{AllRovi person|37341}}

{{Navboxes
|title = [[List of awards and nominations received by Catherine Keener|Awards for Catherine Keener]]
|list =
{{Boston Society of Film Critics Award for Best Supporting Actress}}
{{Los Angeles Film Critics Association Award for Best Supporting Actress}}
{{New York Film Critics Circle Award for Best Supporting Actress}}
{{Satellite Award Best Supporting Actress Motion Picture}}
}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1959-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ടെലിവിഷൻ നടിമാർ]]</text>
      <sha1>cpydfze1td9mrq3hhqn2l7s5an82243</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436535</id>
    <revision>
      <id>4647113</id>
      <parentid>4642690</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T07:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17728" sha1="q2cdl6u7wrm33hd5pawn7x7h0f07ga0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kerala_Public_Works_Department}}
{{Infobox Government agency
|agency_name     = പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് (കേരളം)&lt;ref name=&quot;aboutus&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&amp;pageId=256&amp;link=About%20PWD |title=Kerala Public Works Department Official web site. 'About us'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2010-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055142/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&amp;pageId=256&amp;link=About%20PWD |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|nativename      = 
|nativename_a    =
|nativename_r    =
|logo            = 
|logo_width      =
|logo_caption    =
|seal            =[[File:Government of Kerala Logo.svg|250px]] 
|seal_caption    =
|formed          = 1823
|preceding1      = പണിവകൈ മരാമത്ത്- [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യം]] 
|preceding2      = കൊച്ചിൻ മരാമത്ത് - [[കൊച്ചി രാജവംശം|കൊച്ചി നാട്ടുരാജ്യം]]
|dissolved       =
|superseding     =
|jurisdiction    = [[കേരള സർക്കാർ]]
|headquarters    = [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]
|employees       =
|budget          =₹6,149.30 കോടി രൂപ 
&lt;small&gt; 2026-2027ബജറ്റ് &lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite report |title=2026–27 ഗ്രാൻ്റുകൾക്കായുള്ള പുതുക്കിയ ആവശ്യങ്ങൾ |publisher=Government of Kerala |url=https://budget.kerala.gov.in/keralabudgetdoc/2026_27_REV/dbe/RevisedDemandsforGrantseng.pdf |page=40–43 |access-date=28 June 2026 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|minister1_name  =  [[പി.കെ. ബഷീർ]]
|minister1_pfo   = പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രി
|chief1_name     = അദീല അബ്ദുള്ള ഐ.എ.എസ്.
|chief1_position = സെക്രട്ടറി, പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്
|chief2_name     = 
|chief2_position = 
|parent_agency   = 
|child1_agency   ={{collapsible list |title=പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ | റോഡ് വിഭാഗം| പാലങ്ങളുടെ വിഭാഗം|കെട്ടിടങ്ങളുടെ വിഭാഗം|ദേശിയപാത വിഭാഗം|}}
|child2_agency   =
|website         =  http://www.keralapwd.gov.in
|footnotes       =
}}
[[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിനു]] കീഴിലുള്ള ഒരു പ്രധാന വകുപ്പാണ് '''കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്''' (Kerala Public Works Department, KPWD).&lt;ref name=&quot;aboutus&quot; /&gt; സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, [[പാലം|പാലങ്ങൾ]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവുമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റെ കർത്തവ്യം.&lt;ref name=&quot;aboutus&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2584722.ece The Hindu. 'Roadworks nearing completion'.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2638674.ece The Hindu. 'State to shift to concrete roads'.]&lt;/ref&gt; 1956-ൽ [[കേരളം]] രൂപീകൃതമായതോടെയാണ് സംസ്ഥാന പൊതു മരാമത്ത് വകുപ്പ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;aboutus&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1823:public-works-department-public-works&amp;catid=94:public-works-department&amp;Itemid=2820 |title=Government of Kerala Official Website. 'Public Works Department'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325001428/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1823:public-works-department-public-works&amp;catid=94:public-works-department&amp;Itemid=2820 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് [[കൊച്ചി]]യിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ പബ്ലിക് വർക്ക്സ് കമ്മീഷൻ എന്നൊരു ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. റോഡുകളുടെയും കൊട്ടാരങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി 1825-ൽ കൊച്ചിയിൽ മരാമത്ത് വകുപ്പ് രൂപീകൃതമായി. 

1901-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] കൊച്ചിയിലും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പുകൾ സ്ഥാപിക്കുവാനും ഇരു രാജ്യങ്ങളിലും പി.ഡബ്ല്യൂ.ഡി. എഞ്ചിനിയർമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥിരം ജോയിന്റ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കുവാനും ധാരണയായി. തിരുവിതാംകൂർ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറും കൊച്ചിൻ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ദിവാൻ പേഷ്കാറും (സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി) നിർവ്വഹിച്ചു. 1949-ൽ [[തിരു-കൊച്ചി|തിരുകൊച്ചി]] സംയോജനം നടന്നതോടെ ഇരു വകുപ്പുകളും ചേർത്ത് കേരള പി.ഡബ്ല്യു.ഡി.  രൂപീകൃതമായി. നിലവിൽ എട്ടു  [[എഞ്ചിനീയർ|ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാർ]], 25 സൂപ്രണ്ട്  എഞ്ചിനിയർമാർ, 76 എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 289 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 639 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എഞ്ചിനിയർമാർ എന്നിവരോടൊപ്പം മറ്റു ജീവനക്കാരും ഈ വകുപ്പിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.

== വകുപ്പിനെക്കുറിച്ച്==
ക്യാബിനറ്റ് പദവിയുള്ള ഒരു മുതിർന്ന മന്ത്രിയാണ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ചുമതല നിർവ്വഹിക്കുക. നിലവിൽ [[പി.കെ. ബഷീർ|പി.കെ ബഷീർ]] ആണ് കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി. ഇദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനായി പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി എന്ന പദവിയിൽ സംസ്ഥാനത്തെ മുതിർന്ന ഒരു ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഉണ്ടാകും. ഒരു സാങ്കേതിക വകുപ്പായതിനാൽ ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാരുടെയും സാങ്കേതിക ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും ഒരു സമിതിയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിനുണ്ട്.

== ചുമതലകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ==

=== നിർമാണവും പരിപാലനവും ===
സംസ്ഥാനത്തെ റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, കെട്ടിടങ്ങൾ, മറ്റ് പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനും പരിപാലനത്തിനും വകുപ്പിന് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. 

# റോഡ് വികസനം
# പാലം നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും
# കെട്ടിട നിർമ്മാണം
# അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ
# ദുരന്തനിവാരണ ആസൂത്രണം
#


'''റോഡുകൾ'''

[[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകൾ|സംസ്ഥാന പാതകൾ]], പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം, പരിപാലനം, അറ്റകുറ്റപ്പണി തുടങ്ങീ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയിൽ പെട്ടതാണ്.


സംസ്ഥാന പാതകൾ (SH), പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ, എന്നിവ വകുപ്പിൻ്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു (മറ്റുള്ള പ്രാദേശിക റോഡുകൾ അതാത് തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ചുമതലയാണ്). വകുപ്പിൻ്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്ന റോഡുകൾ അറിയാൻ [[കേരളത്തിലെ പാതകൾ]] എന്ന ഈ താൾ കാണുക.

* [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക]]

*

==വിഭാഗങ്ങൾ==
പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന് എട്ടു വിഭാഗങ്ങളാണുള്ളത്. ഓരോ വിഭാഗത്തിന്റെയും മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയർ ആയിരിക്കും.

* '''അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ'''
പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ എല്ല വിഭാഗങ്ങളുടെയും ഏകോപനണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രധാന ധർമ്മം. വകുപ്പിലെ ഒരു മുതിർന്ന ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ മേധാവി. പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ വിജിലൻസ് വിഭാഗവും ഈ വിംഗിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

*'''റോഡ്‌സ്'''
സംസ്ഥാന ഹൈവേകൾ, ലോക്കൽ റോഡുകൾ, നഗരപാതകൾ എന്നിവയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. 

*'''പാലങ്ങൾ'''
പാലങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണവും സംരക്ഷണവുമാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. 
 
* '''നാഷണൽ ഹൈവേസ് വിംഗ്''' കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന [[ദേശീയ പാതകൾ|ദേശീയ പാതകളുടെ]] മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. [[ഭാരത സർക്കാർ|ഭാരത സർക്കാരിന്റെ]] റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് ആൻഡ് ഹൈവേസ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ദേശീയ പാതകളുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും നിർവ്വഹിക്കുക എന്നതാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. [[നാഷണൽ ഹൈവേ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഈ വിഭാഗം നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ട്.  

* '''ബിൽഡിംഗ്സ് വിംഗ്'''
ചില സർക്കാർ ഏജൻസികളുടേത് ഒഴികെ മറ്റെല്ലാ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിഭാഗം. ഭൂരിഭാഗം സർക്കാർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസുകളും കൊട്ടാരങ്ങളും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. ചില കെട്ടിടങ്ങൾ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിനും റെവന്യൂ വകുപ്പിനും വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്.
  
* '''പ്രോജക്റ്റ്സ് വിംഗ്'''
പുതിയ നിർമ്മാണ പദ്ധികളുടെ മേൽനോട്ടം നിർവ്വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ഭരണനിർവഹണ മേധാവി ഒരു ഐ.എ.എസ് ഓഫീസർ ആയിരിക്കും, സാങ്കേതിക ഭാഗം മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ്.

* '''[[കേരള പി.‌ഡബ്ല്യു.‌ഡി ഡിസൈൻ വിംഗ്|ഡിസൈൻ വിംഗ്]]'''

ഡിവിഷൻ തലത്തിലുള്ള മേൽനോട്ടത്തിനായി റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് വിഭാഗത്തിനും ബിൽഡിംഗ്സ് ആൻഡ് ലോക്കൽ വർക്ക്സ് വിഭാഗത്തിനും മൂന്ന് സർക്കിളുകൾ വീതമുണ്ട്. രണ്ടു വിഭാഗങ്ങൾക്കും ജില്ലാ തലത്തിൽ ഒരു ഡിവിഷനുണ്ട്. കോടതികളുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കു മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനായി ബിൽഡിംഗ്സ് വിഭാഗത്തിന് ഒരു ജുഡീഷ്യൽ സർക്കിൾ കൂടിയുണ്ട്. നാഷണൽ ഹൈവേ വിംഗിന് മൂന്ന് സർക്കിളുകളും എട്ട് ഡിവിഷനുകളുമുണ്ട്.

== വകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
* [[Roads and Bridges Development Corporation|റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് കേരള ലിമിറ്റഡ്]]
* കേരള സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോജക്റ്റ് (KSTP)
* കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്
* റോഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ കമ്പനി കേരള ലിമിറ്റഡ്
* കേരള റോഡ് ഫണ്ട് ബോർഡ്
* പ്രതീക്ഷ ബസ് ഷെൽറ്റേഴ്സ് കേരള ലിമിറ്റഡ്
* ആശ്വാസ് പബ്ലിക് അമെനിറ്റീസ് കേരള ലിമിറ്റഡ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ashwaskerala.com/ |title=Ashwas Public Amenities Kerala Ltd |access-date=2018-08-07 |archive-date=2014-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140506055044/http://ashwaskerala.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* [[Kerala Rapid Transit Corporation Ltd|കേരള റാപ്പിഡ് ട്രാൻസിറ്റ് കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]]

== റെസ്റ്റ് ഹൗസസ് ==
വിവിധ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലെ ടൂറിസ്റ്റ് ബംഗ്ലാവുകൾ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ട്. ചില ബംഗ്ലാവുകൾ വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിനു വിട്ടുകൊടുത്തിരിക്കുകയാണ്.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ റോഡ് ഗതാഗതം]]</text>
      <sha1>q2cdl6u7wrm33hd5pawn7x7h0f07ga0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എർവിൻ റോമെൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>489010</id>
    <revision>
      <id>4647000</id>
      <parentid>4645552</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44924" sha1="j9dppr6is2qhcudjn384dt766q8xkfq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Erwin Rommel}}
{{Infobox military person 
| honorific_prefix = '''''[[Generalfeldmarschall#Nazi Germany|Generalfeldmarschall]]'''''
| name          = എർവിൻ റോമെൽ
| birth_name    = ജോഹന്നാസ് എർവിൻ യൂജൻ റോമെൽ{{sfn|Remy|2002|p=15}}
| birth_date    = {{birth date|1891|11|15|df=y}}
| birth_place   = [[Heidenheim an der Brenz]], [[Kingdom of Württemberg]], [[German Empire]]
| death_date    = {{death date and age|1944|10|14|1891|11|15|df=y}}
| death_place   = [[Herrlingen|ഹെർലിംഗൻ]], [[Nazi Germany|നാസി ജർമ്മനി]]
| placeofburial = [[Herrlingen cemetery|ഹെർലിംഗെൻ സെമിത്തേരി]]
| image         = Bundesarchiv Bild 146-1977-018-13A, Erwin Rommel(brighter).jpg
| signature     = Erwin Rommel Signature.svg
| caption       = റോമെൽ{{circa|1942}}
| nickname      = &quot;ദി ഡെസേർട്ട് ഫോക്സ്&quot;
| allegiance    = {{flag|German Empire}} (1911-1918)
* {{flag|Kingdom of Württemberg}}
{{flag|Weimar Republic}} (1918-1933)&lt;br /&gt;{{flag|നാസി ജർമ്മനി}} (1933-1944)
| branch        = {{army|ജർമ്മൻ സാമ്രാജ്യം}}
* [[Army of Württemberg]]
{{army|Weimar Republic}}&lt;br /&gt;{{army|നാസി ജർമ്മനി}}
| serviceyears  = 1911–1944
| rank          = [[File:Wehrmacht GenFeldmarschall 1942h1.svg|40px]] ''[[Generalfeldmarschall#Nazi Germany|ജനറൽഫെൽഡ്‌മാർഷൽ]]''
| commands      =
  {{plainlist|
* [[7th Panzer Division (Wehrmacht)|ഏഴാമത്തെ പാൻസർ ഡിവിഷൻ]]
* [[Afrika Korps|ആഫ്രിക്ക കോർപ്സ്]]
* [[Panzer Army Africa|പാൻസർ ആർമി ആഫ്രിക്ക]]
* [[Army Group Africa|ആർമി ഗ്രൂപ്പ് ആഫ്രിക്ക]]
* [[Army Group B|ആർമി ഗ്രൂപ്പ് ബി]]
  }}
| unit          =
| battles       = {{hidden
|''See battles''
|'''[[World War I|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]]'''
* [[First Battle of the Argonne|ആർഗോണിന്റെ ആദ്യ യുദ്ധം]] (1915)
* [[Romania during World War I|മസിവുൽ ലെസുലുയി, ഒയിതുസ് കാമ്പെയ്‌നുകൾ]] (1916–1917)
* [[Battle of Caporetto|കപൊറെറ്റോ യുദ്ധം]] (1917)
----
'''[[World War II]]'''
* [[Invasion of Poland]]
* [[Battle of France|Fall of France]]
** [[Battle of Arras (1940)|Battle of Arras]] (1940)
** [[Siege of Lille (1940)|Siege of Lille]] (1940)
* [[North African Campaign]]
** [[Operation Sonnenblume]] (1941)
** [[Siege of Tobruk]] (1941)
** [[Operation Brevity]] (1941)
** [[Operation Battleaxe]] (1941)
** [[Operation Crusader]] (1941)
** [[Battle of Gazala]] (1942)
** [[Battle of Bir Hakeim]] (1942)
** [[First Battle of El Alamein]] (1942)
** [[Battle of Alam Halfa]] (1942)
** [[Second Battle of El Alamein]] (1942)
** [[Battle of El Agheila]] (1942)
** [[Battle of the Kasserine Pass]] (1943)
** [[Battle of Medenine]] (1943)
* [[Invasion of Normandy|Battle of Normandy]] (1944)
|-
|headerstyle=background:#dbdbdb
|style=text-align:center;
}}
| awards        = {{plainlist|
* [[Iron Cross|Iron Cross, First Class]]
* [[Pour le Mérite]]
* [[Knight's Cross of the Iron Cross with Oak Leaves, Swords and Diamonds]]
  }}
| spouse        = {{marriage|Lucia Maria Mollin|27 November 1916|}}
|children         = {{plainlist |
* [[Manfred Rommel]] (1928–2013)
* [[Gertrud Stemmer]] (1913–2000)
}}
}}
'''ജോഹന്നാസ് എർവിൻ യൂജൻ റോമെൽ''' (15 നവംബർ 1891 - 14 ഒക്ടോബർ 1944) ഒരു ജർമ്മൻ ജനറലും സൈനിക സൈദ്ധാന്തികനുമായിരുന്നു. '''ഡെസേർട്ട് ഫോക്സ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] [[നാസി ജർമ്മനി|നാസി ജർമ്മനിയിലെ]] [[Wehrmacht|വെർമാച്ചിൽ]] (ഡിഫൻസ് ഫോഴ്സ്) ഫീൽഡ് മാർഷലായും [[വയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്|വെയ്മർ റിപ്പബ്ലിക്കിലെ]] റീച്ച്സ്വെറിലും [[German Empire|സാമ്രാജ്യ ജർമ്മനിയുടെ]] സൈന്യത്തിലും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ വളരെയധികം ബഹുമാനപദവി നേടിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു റോമെൽ. ഇറ്റാലിയൻ മുന്നണിയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് [[Pour le Mérite|പൗർ ലെ മെറൈറ്റ്]] അവാർഡ് ലഭിച്ചിരുന്നു. [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ]] നിന്നുള്ള അനുഭവങ്ങൾ കൊണ്ട് 1937-ൽ അദ്ദേഹം സൈനിക തന്ത്രങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ ക്ലാസിക് പുസ്തകം, [[Infantry Attacks|ഇൻഫൻട്രി അറ്റാക്ക്സ്]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിൽ, 1940 ലെ ഫ്രാൻസിന്റെ ആക്രമണസമയത്ത് ഏഴാമത്തെ പാൻസർ ഡിവിഷന്റെ കമാൻഡറായി അദ്ദേഹം സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചു. വടക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ പ്രചാരണത്തിൽ ജർമ്മൻ, ഇറ്റാലിയൻ സേനകളുടെ നേതൃത്വം യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രാപ്തിയുള്ള ടാങ്ക് കമാൻഡർമാരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തി ഉയരുകയും അദ്ദേഹത്തിന് ''ഡെർ വെസ്റ്റൺഫുച്ച്സ്'', &quot;ഡെസേർട്ട് ഫോക്സ്&quot; എന്നീ വിളിപ്പേരുകൾ നേടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബ്രിട്ടീഷ് എതിരാളികളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ധീരതയെക്കുറിച്ച് പ്രശസ്തി ഉണ്ടായിരുന്നു. &quot;വിദ്വേഷമില്ലാത്ത യുദ്ധം&quot; എന്ന പ്രയോഗം ഉത്തര ആഫ്രിക്കൻ പ്രചാരണത്തെ വിവരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Bierman |first= John | last2= Smith| first2=Colin | author-link2 = Colin Smith (journalist) |year=2004 |title=War Without Hate: The Desert Campaign of 1940–43 |url=https://archive.org/details/warwithouthatede0000bier|location= |publisher=Penguin Books |page= |isbn= 978-0142003947 }}&lt;/ref&gt; 1944 ജൂണിൽ നോർമാണ്ടിയിലെ സഖ്യകക്ഷികളുടെ ക്രോസ്-ചാനൽ ആക്രമണത്തെ എതിർക്കാൻ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ജർമ്മൻ സേനയോട് കൽപ്പിച്ചു.

നാസി അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിനെയും അഡോൾഫ് ഹിറ്റ്ലറിനെയും റോമെൽ പിന്തുണച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ആന്റിസെമിറ്റിസത്തോടും നാസി പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തോടുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈമനസ്യവും ഹോളോകോസ്റ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറിവിന്റെ നിലവാരവും പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ചർച്ചാവിഷയമായി തുടരുന്നു. {{sfn|Remy|2002|pp=28, 355, 361}}{{sfn|Scheck|2010}}{{sfn|Butler|2015|pp=18, 122, 139, 147}}{{sfn|Hart|2014|pp=128-52}}1944-ൽ ഹിറ്റ്‌ലറെ വധിക്കാനുള്ള [[ജൂലൈ 20-ലെ വധശ്രമം|ജൂലൈ 20 ലെ ഗൂഢാലോചനയിൽ]] റോമലും ഉൾപ്പെട്ടു. ഒരു ദേശീയ നായകനെന്ന നിലയിൽ റോമെലിന്റെ പദവി കാരണം, മറ്റ് പല  ഗൂഢാലോചനക്കാരെയും പോലെ തന്നെ ഉടൻ തന്നെ വധിക്കുന്നതിനുപകരം അദ്ദേഹത്തെ നിശ്ശബ്ദമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ ഹിറ്റ്‌ലർ ആഗ്രഹിച്ചു. ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ റോമെലിന് ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നൽകി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തിക്ക് ഭംഗം വരാതെയിരിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് കുടുംബത്തെ ഉപദ്രവിക്കില്ലെന്നും അല്ലെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപമാനത്തിനും വധശിക്ഷയ്ക്കും കാരണമാകുന്ന ഒരു വിചാരണ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്നും ഒരു ഉറപ്പ് നൽകിയതിന് പകരമായി ആദ്യത്തേത് തിരഞ്ഞെടുത്ത് സയനൈഡ് ഗുളിക ഉപയോഗിച്ച് ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/11/11/world/europe/manfred-rommel-son-of-german-field-marshal-dies-at-84.html|title=Manfred Rommel, Son of German Field Marshal, Dies at 84|first=Douglas|last=Martin|date=9 November 2013|publisher=|newspaper=The New York Times}}&lt;/ref&gt; റോമെലിന് ഒരു സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരം നൽകി. നോർമാണ്ടിയിലെ തന്റെ സ്റ്റാഫ് കാറിന്റെ സ്ട്രാഫിംഗിൽ പരിക്കേറ്റ് അദ്ദേഹം മരണത്തിന് കീഴടങ്ങിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.

സഖ്യകക്ഷികളിലും നാസി പ്രചാരണങ്ങളിലും യുദ്ധാനന്തര ജനകീയ സംസ്കാരത്തിലും റോമെൽ ജീവിതത്തേക്കാൾ വലിയ വ്യക്തിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി എഴുത്തുകാർ അദ്ദേഹത്തെ അരാഷ്ട്രീയ, ബുദ്ധിമാനായ കമാൻഡറും തേർഡ് റീച്ചിന്റെ ഇരയും ആയി കണക്കാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഈ വിലയിരുത്തലിനെ മറ്റ് എഴുത്തുകാർ [[Rommel myth|റോമെൽ മിത്ത്]] ആയി കണക്കാക്കുന്നു. പശ്ചിമ ജർമ്മൻ പുനഃക്രമീകരണത്തിന്റെയും മുൻ ശത്രുക്കളായ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡവും അമേരിക്കയും ഒരു വശത്തും പുതിയ ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ജർമ്മനിയും തമ്മിലുള്ള താൽപ്പര്യത്തിന് വേണ്ടിയാണ് യഥാർത്ഥ യുദ്ധം നടത്താനുള്ള റോമെലിന്റെ പ്രശസ്തി ഉപയോഗിച്ചത്. റോമെലിന്റെ മുൻ കീഴുദ്യോഗസ്ഥരിൽ പലരും, പ്രത്യേകിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചീഫ് ഓഫ് സ്റ്റാഫ് ഹാൻസ് സ്പീഡൽ, യുദ്ധാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ ജർമ്മൻ പുനർനിർമ്മാണത്തിലും നാറ്റോയുമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലും പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. ജർമ്മൻ സൈന്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക താവളമായ ഫീൽഡ് മാർഷൽ റോമെൽ ബാരക്സ്, ഓഗസ്റ്റ്ഡോർഫ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
== അവലംബം==
'''Informational notes'''
{{reflist|group=N}}

'''Citations'''
{{Reflist}}

'''ഗ്രന്ഥസൂചിക'''
{{Refbegin|25em}}
* {{Cite journal
 |last      = Addington
 |first     = Larry H.
 |url       = http://search.proquest.com/openview/b33d63e4fad97fd0ada138379cca9549/1?pq-origsite=gscholar&amp;cbl=1819215
 |journal   = Military Affairs
 |volume    = 31
 |issue     = 3
 |year      = 1967
 |title     = Operation Sunflower: Rommel Versus the General Staff
 |location  = 
 |publisher = 
 |doi       = 10.2307/1984650
 |pages     = 120
 |ref       = harv
 |jstor     = 1984650
}}
* {{cite book|last1=Atkinson|first1=Rick|title=The Guns at Last Light|date=2013|publisher=Henry Holt and Company|location=New York|isbn=978-0-8050-6290-8|edition=1|ref=harv|url=https://archive.org/details/isbn_9780805062908}}
* {{cite book |last=Barr |first=Niall |year=2014 |chapter=Rommel in the Desert, 1941 |editor=I.F.W. Beckett |title=Rommel Reconsidered |url=https://archive.org/details/rommelreconsider0000unse |location=Mechanicsburg, PA |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-1462-4 |ref=harv }}
* {{cite book |editor-last=Beckett |editor-first=Ian F.W. |year=2014 |title=Rommel Reconsidered |url=https://archive.org/details/rommelreconsider0000unse |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-1462-4 |ref=harv }}
* {{cite book|last1=Ball|first1=Simon|title=Alamein: Great Battles|date=17 August 2016|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-150462-4|url=https://books.google.com/books?id=0NzeDAAAQBAJ|ref=harv}}
* {{cite book |last=Beevor |first=Antony |year=2009 |title=D-Day: The Battle for Normandy |publisher=Viking |location=New York |isbn=978-0-670-02119-2 |ref=harv |url=https://archive.org/details/ddaybattlefornor00beev_0 }}
* {{cite news|last1=Benishay|first1=Guitel|title=Le journal de bord du chef SS en Tunisie découvert|url=http://www.lphinfo.com/le-journal-de-bord-du-chef-ss-en-tunisie-decouvert/|accessdate=18 July 2017|agency=LPH info - Création Bereshit Agency|publisher=Création Bereshit Agency|date=4 May 2016|ref=harv|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212212653/https://lphinfo.com/le-journal-de-bord-du-chef-ss-en-tunisie-decouvert/|url-status=dead}}
* {{cite book|last1=Blumentritt|first1=Günther|title=Von Rundstedt: The Soldier and the Man|date=1952|publisher=Odhams Press|url=https://books.google.com/books?id=Jcc-AAAAYAAJ&amp;q=%22Standing+by+Rommel,+it+could+be+observed+with+what+animation+Hitler+and+he+conversed+together%22|ref=harv}}
* {{cite book | last = Brighton | first = Terry | authorlink = Terry Brighton | title = Patton, Montgomery, Rommel: Masters of War | year = 2008 | publisher = Crown | location = New York | isbn = 978-0-307-46154-4 | ref = harv | url = https://archive.org/details/pattonmontgomery00terr }}
* {{cite book|last1=Bradford|first1=Ernie|title=Siege Malta 1940–1943|date=2011|publisher=Pen and Sword|isbn=978-1-84884-584-8|pages=66, 183|url=https://books.google.com/books?id=SyTOAwAAQBAJ&amp;pg=PA97|ref=harv}}
* {{cite book |last=Butler |first=Daniel Allen |authorlink=Daniel Allen Butler |year=2015 |title=Field Marshal: The Life and Death of Erwin Rommel |publisher=Casemate |location=Havertown, PA / Oxford |isbn=978-1-61200-297-2 |url=https://books.google.com/books/about/Field_Marshal.html?id=u4L3CQAAQBAJ |ref=harv }}
* {{cite book|last1=Butler|first1=Rupert|title=SS Hitlerjugend: The History of the Twelfth SS Division, 1943–45|date=3 March 2016|publisher=Amber Books Ltd|isbn=978-1-78274-294-4|url=https://archive.org/details/SSHitlerjugendTheHistoryOfTheTwelfthSSDivision194345|ref=harv}}
* {{cite book|last=Caddick-Adams|first=Peter|authorlink=Peter Caddick-Adams|title=Monty and Rommel: Parallel Lives|url=https://archive.org/details/montyrommelparal0000cadd_p9l6|location=New York, NY|publisher=The Overlook Press|year=2012|isbn=978-1-59020-725-3|ref=harv}}
* {{cite book | last = Carver | first = Michael | year = 1962 | title = El Alamein | url = https://archive.org/details/elalamein0000carv | publisher = Wordsworth Editions | location = Ware, Hertfordshire | isbn = 978-1-84022-220-3 | ref = harv }}
* {{cite book|last1=Carver|first1=Michael|title=The Warlords|date=2005|publisher=Pen and Sword|isbn=9781473819740|url=https://books.google.com/books?id=ZijAAwAAQBAJ&amp;pg=PT321|ref=harv}}
* {{cite book | last = Churchill | first = Winston | authorlink = Winston Churchill | title = Their Finest Hour | series = The Second World War | volume = II | year = 1949 | publisher = Houghton Mifflin | location = Boston; Toronto | oclc = 396145 | ref = harv}}
* {{cite book | last = Churchill | first = Winston | title = The Grand Alliance | series = The Second World War | volume = III | year = 1950 | publisher = Houghton Mifflin | location = Boston; Toronto |oclc=396147 |author-mask=2 |ref=harv }}
* {{cite web
  | last1=Citino
  | first1=Robert
  | website=HistoryNet
  | url=http://www.historynet.com/rommels-afrika-korps.htm
  | title=Rommel's Afrika Korps
  | authorlink=Robert Citino
  | date=2012
  | access-date=3 March 2016
  | ref=harv
  }}
* {{cite book | last = Coggins | first = Jack | authorlink = Jack Coggins | title = The Campaign for North Africa | url = https://archive.org/details/campaignfornorth0000cogg | year = 1980 | publisher = Doubleday &amp; Company | location = New York | isbn = 0-385-04351-1 | ref = harv }}
* {{cite news|last1=Cohen|first1=Nir|title=Inside the diary of SS officer known as gas chamber 'mastermind'|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4647858,00.html|accessdate=18 July 2017|agency=Ynetnews|publisher=Yedioth Internet|date=17 April 2015|ref=harv}}
* {{cite contribution |last=Connelly  |first= Mark|contribution=Rommel as icon |title=Rommel Reconsidered |editor=F.W. Beckett|p= |location=Mechanicsburg, PA |publisher=Stackpole Books|year=2014|isbn= 978-0-8117-1462-4 |ref=harv}}
* {{cite book | last = Douglas-Home | first = Charles | authorlink = Charles Douglas-Home (journalist) | title = Rommel | url = https://archive.org/details/rommel0000doug | series = The Great Commanders | year = 1973 | publisher = Saturday Review Press | location = New York | isbn = 0-8415-0255-2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | authorlink = Richard J. Evans | title = The Third Reich at War | publisher = Penguin | location = New York | date = 2009 | isbn = 978-0-14-101548-4 | ref = harv| title-link = The Third Reich Trilogy#The Third Reich at War }}
* {{cite news |last1=Faltin |first1=Thomas |date=2014 |title=Haus der Geschichte in Stuttgart - Erwin Rommel kannte wohl Pläne für Hitler-Attentat |agency=Stuttgarter Zeitung |url=http://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.haus-der-geschichte-in-stuttgart-erwin-rommel-kannte-wohl-plaene-fuer-hitler-attentat.124f2f81-045e-4bd4-bab2-01cf6464089d.html |accessdate=7 August 2016 |ref=harv |archive-date=2016-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821205433/http://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.haus-der-geschichte-in-stuttgart-erwin-rommel-kannte-wohl-plaene-fuer-hitler-attentat.124f2f81-045e-4bd4-bab2-01cf6464089d.html |url-status=dead }}
* {{cite book|last1=Finklestone|first1=Joseph|title=Anwar Sadat: Visionary Who Dared|date=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1135195588|page=16|url=https://books.google.com/books?id=jVD5AQAAQBAJ&amp;pg=PA16|accessdate=8 October 2017|ref=harv}}
* {{cite news |last1=Von Fleischhauer |first1=Jan |last2=Friedmann |first2=Jan |date=2012 |title=Die Kraft des Bösen |newspaper=Der Spiegel |issue=44 |language=de |url=http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-89343538.html |accessdate=3 August 2016 |ref=harv }}
* {{cite book|last1=Forty|first1=George|title=The Armies of Rommel|url=https://archive.org/details/armiesofrommel0000fort|date=1997|publisher=Arms and Armour|isbn=978-1-85409-379-0|page=342}}
* {{cite book | last = Fraser | first = David | authorlink = David Fraser (British Army officer) | title = Knight's Cross: A Life of Field Marshal Erwin Rommel | url = https://archive.org/details/knightscrosslife0000fras | year = 1993 | publisher = HarperCollins | location = New York | isbn = 978-0-06-018222-9 | ref = harv }}
* {{cite news
  |last1=Friedmann
  |first1=Jan
  |date=23 May 2007
  |title=World War II: New Research Taints Image of Desert Fox Rommel
  |url=http://www.spiegel.de/international/germany/world-war-ii-new-research-taints-image-of-desert-fox-rommel-a-484510.html
  |accessdate=4 March 2016
  |work=[[Spiegel Online]]
  |ref=harv
  }}
* {{cite book | last = Green | first = Leslie C. | year = 1993 | title = The Contemporary Law of Armed Conflict | publisher = Manchester University Press | isbn = 978-0-7190-3540-1 | ref = harv}}
* {{cite book |last=Hart |first=Russel A. |year=2014 |chapter=Rommel and the 20th July Bomb Plot |title=Rommel Reconsidered |url=https://archive.org/details/rommelreconsider0000unse |editor=Ian F.W. Beckett |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-1462-4 |ref=harv }}
* {{cite book |last=Hoffmann |first=Karl |year=2004 |title=Erwin Rommel, 1891–1944 |url=https://archive.org/details/erwinrommel0000hoff |series=Commanders in Focus |location=London |publisher=Brassey's |isbn=1-85753-374-7 |ref=harv }}
* {{cite book|last1=Hoffmann|first1=Peter|title=History of the German Resistance, 1933–1945|date=1996|publisher=McGill-Queen's Press - MQUP|isbn=9780773515314|url=https://books.google.com/books?id=212hoVrF3B4C&amp;pg=PA352}}	
* {{cite book |last1=Holderfield |first1=Randy |last2=Varhola |first2=Michael |date=2009 |title=D-day: The Invasion of Normandy, June 6, 1944 |publisher=Da Capo Press |isbn=978-0-7867-4680-4 |ref=harv }}
* {{cite book|last1=Holmes|first1=Richard|title=World War II: The Definitive Visual History|date=2009|publisher=Penguin|isbn=978-0-7566-5605-8|page=129|url=https://books.google.com/books?id=H_ginDMhCsMC&amp;pg=PA129|ref=harv}}
* {{cite book|last1=House|first1=J. M.|title=Toward Combined Arms Warfare: A Survey of 20th-century Tactics, Doctrine, and Organization|date=1985|publisher=DIANE Publishing|isbn=9781428915831|url=https://books.google.com/books?id=AUZdQaUesoMC&amp;pg=PA36|ref=harv}}
* {{cite book |last=Kitchen |first=Martin |authorlink=Martin Kitchen |year=2009 |title=Rommel's Desert War: Waging World War II in North Africa, 1941–1943 |url=https://archive.org/details/rommelsdesertwar0000kitc |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-50971-8 |ref=harv }}
* {{cite book |last1=Krause |first1=Michael D. |last2=Phillips |first2=R. Cody |date=2007 |title=Historical Perspectives of the Operational Art |publisher=Center of Military History - US Army |isbn=978-0-16-072564-7 |ref=harv }}
* {{cite book |last=Latimer |first=Jon |authorlink=Jon Latimer |year=2002 |title=Alamein |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0-674-01016-1 |ref=harv |url=https://archive.org/details/alamein0000lati }}
* {{cite book | last = Lewin | first = Ronald | year = 1998 | origyear = 1968 | title = Rommel As Military Commander | publisher = B&amp;N Books | location = New York | isbn = 978-0-7607-0861-3 | ref = harv | url = https://archive.org/details/rommelasmilitary0000lewi }}
* {{cite book |last1=Lieb |first1=Peter|editor1-last=Mikaberidze|editor1-first=Alexander|title=Atrocities, Massacres, and War Crimes: An Encyclopedia|date=2013|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, Calif|isbn=978-1-59884-926-4|pages=25–27|chapter=Ardenne Abbey Massacre| ref = harv}}
* {{cite book |last=Lieb |first=Peter |year=2014 |chapter=Rommel in Normandy |editor=I.F.W. Beckett |title=Rommel Reconsidered |url=https://archive.org/details/rommelreconsider0000unse |location=Mechanicsburg, PA |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-1462-4 |author-mask=2 |ref=harv }}
* {{cite book | last = von Luck | first = Hans | authorlink = Hans von Luck | year = 1989 | title = Panzer Commander: The Memoirs of Colonel Hans von Luck | url = https://archive.org/details/panzercommander00hans | publisher = Dell Publishing of Random House | location = New York | isbn = 0-440-20802-5 | ref = harv }}
* {{cite web
  | author = Luvaas, Jay
  | date = 1990
  | title = Liddell Hart and the Mearsheimer Critique: A &quot;Pupil's&quot; Retrospective
  | website = [[Strategic Studies Institute]]
  | url = http://strategicstudiesinstitute.army.mil/pubs/parameters/articles/1990/1990%20luvaas.pdf
  | access-date = 8 February 2016
  | ref = {{harvid|Luvaas|1990}}
  | archive-date = 2017-01-30
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20170130231230/http://strategicstudiesinstitute.army.mil/pubs/parameters/articles/1990/1990%20luvaas.pdf
  | url-status = dead
  }}
* {{cite contribution |last=Maier |first=Manfred |contribution= Vortrag Manfred Maier zu der Geschichte des Heidenheimer Rommeldenkmals |editor=Geschichtswerkstatt Heidenheim|title=Vorlage für die Arbeitsgruppe «Umgestaltung des Rommel-Denkmals» |p=49|year=2013 |ref=harv}}
* {{Cite journal
  |last1=Major
  |first1=Patrick
  |authorlink=Patrick Major
  |journal=German History
  |volume=26
  |issue=4
  |year=2008
  |title='Our Friend Rommel': The Wehrmacht as 'Worthy Enemy' in Postwar British Popular Culture
  |url=https://archive.org/details/german-history_2008-10_26_4/page/520
  |location=
  |publisher=Oxford University Press
  |doi=10.1093/gerhis/ghn049
  |pages=520–535
  |ref=harv
  }}
* {{cite book |last=Mearsheimer |first=John |title=Liddell Hart and the Weight of History |url=https://archive.org/details/liddellhartweigh00mear |location=Ithaca, N.Y. |publisher=Cornell University Press |year=1988 |isbn=978-0-8014-2089-4 |ref=harv }}
* {{cite book
 | last1 = Megargee
 | first1 = Geoffrey P.
 | title = Inside Hitler's High Command
 | url = https://archive.org/details/insidehitlershig0000mega
 | publisher = Kansas University Press
 | year = 2000
 | location = Lawrence, Kansas
 | isbn = 0-7006-1015-4
 | ref = harv
 }}
* {{cite book | last = von Mellenthin | first = Friedrich | authorlink = Friedrich von Mellenthin | year = 1956 | title = Panzer Battles: A Study of the Employment of Armor in the Second World War | publisher = Cassell | location = London | isbn = 978-0-345-32158-9 | ref = harv| title-link = Panzerschlachten }}
* {{cite book
  |last1=Messenger
  |first1=Charles
  |title=Rommel: Leadership Lessons from the Desert Fox
  |url=https://archive.org/details/rommelleadership0000mess
  |year=2009
  |location=Basingstoke, NY
  |publisher=[[Palgrave Macmillan]]
  |isbn=978-0-230-60908-2
  |ref=harv
  }}
* {{cite book|last1=Mitcham|first1=Samuel|title=The Desert Fox in Normandy: Rommel's Defense of Fortress Europe|date=1997|isbn=0-275-95484-6|page=198|url=https://books.google.com/books?id=HBQ3Va075OoC&amp;pg=PA198|ref=harv}}
* {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel W. | year = 2007 | title = Rommel's Desert Commanders — The Men Who Served the Desert Fox, North Africa, 1941–42 | url = https://archive.org/details/rommelsdesertcom0000mitc | location = Mechanicsburg, PA | publisher = [[Stackpole Books]] | isbn = 978-0-8117-3510-0 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel W. | year = 2008 | title = The Rise of the Wehrmacht | url = https://archive.org/details/riseofwehrmachtg0002mitc | location = Westport, Conn. | publisher = Praeger Security International | isbn = 978-0-275-99641-3 | author-mask = 2 | ref = harv }}
* {{cite book | last = Moorhouse | first = Roger | year = 2007 | title = Killing Hitler: The Third Reich and the Plots Against the Führer | url = https://archive.org/details/killinghitlerthi0000moor_z1w0 | publisher = Random House | location = London | isbn = 978-1-84413-322-2 | ref = harv }}
* {{cite book |last1=Murray |first1=Williamson |last2=Millett |first2=Allan Reed |year=2009 |title=A War To Be Won: fighting the Second World War |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-04130-1 |ref=harv }}
* {{cite contribution |last=Naumann  |first= Klaus|authorlink=Klaus Naumann|contribution=Afterword |editor=Charles Messenger |title=Rommel: Leadership Lessons from the Desert Fox |year=2009 |location=Basingstoke, NY |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=0-230-60908-2 |ref = harv}}
* {{cite book |last=Neitzel |first=Sönke |year=2007 |title=Tapping Hitler's Generals: Transcripts of Secret Conversations, 1942–1945 |url=https://archive.org/details/tappinghitlersge0000neit |publisher=Frontline Books |isbn=978-1-84415-705-1 |ref=harv }}
* {{cite book |title=World War II in Europe: A Concise History |url=https://books.google.com/books?id=VckKAAAAQBAJ |publisher=Cengage Learning |date=22 February 2012 |isbn=978-1-285-40179-9 |language=en |first=Marvin |last=Perry |page=165 |ref=harv }}
* {{cite book |editor-last=Pimlott |editor-first=John |year=1994 |title=Rommel: In His Own Words |url=https://archive.org/details/rommelinhisownwo0000romm |location=London |publisher=Greenhill Books |isbn=978-1-85367-185-2 |ref=harv }}
* {{cite book |last1=Pimlott |first1=John |date=2003 |title=Rommel and His Art of War |publisher=Greenhill Books |isbn=978-1-85367-543-0 |author-mask=2 |ref=harv }}
* {{cite book |last1 = Playfair | first1 = Major-General I. S. O. | authorlink1 = Ian Stanley Ord Playfair | last2 = with Flynn | first2 = Captain F. C. RN |last3 = Molony |first3 = Brigadier C. J. C. |last4 = Gleave |first4 = Group Captain T. P. |editor-last = Butler | editor-first = Sir James | editor-link = James Ramsay Montagu Butler | series = History of the Second World War, United Kingdom Military Series | title = The Mediterranean and Middle East: British Fortunes reach their Lowest Ebb (September 1941 to September 1942) | volume = III | publisher = Naval &amp; Military Press | location = Uckfield, UK | year = 2004 | orig-year = 1960 [[HMSO]] | isbn = 1-84574-067-X | lastauthoramp = y |ref = {{sfnRef|Playfair|1960}}}}
* {{cite book |last=Porch |first=Douglas |authorlink=Douglas Porch |year=2004 |title=The Path to Victory: The Mediterranean Theater in World War II |url=https://archive.org/details/pathtovictorymed0000porc |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York |edition=1st |isbn=978-0-374-20518-8 |ref=harv }}
* {{cite book |last=Remy |first=Maurice Philip |authorlink=:de:Maurice Philip Remy |year=2002 |title=Mythos Rommel |location=Munich |publisher=List Verlag |isbn=3-471-78572-8 |language=de |url=https://books.google.com/?id=e6UiAQAAIAAJ |ref=harv }}
* {{cite book | last = Reuth | first = Ralf Georg | year = 2005 | title = Rommel: The End of a Legend | url = https://archive.org/details/rommelendoflegen0000reut | publisher = Haus Books | location = London | isbn = 978-1-904950-20-2 | ref = harv }}
* {{cite book |last=Rice |first=Earle |year=2009 |title=Erwin J. E. Rommel-Great Military Leaders of the 20th Century Series |publisher=Infobase |ref=harv }}
* {{cite book | last = Rommel | first = Erwin | editor-last = Liddell Hart | editor-first = B. H. | editor-link = B. H. Liddell Hart | year = 1982 | title = The Rommel Papers | location = New York | publisher = Da Capo Press | origyear = 1953 | isbn = 978-0-306-80157-0 | url = https://archive.org/details/THEROMMELPAPERS | ref = harv }}
* {{cite book|last1=Sadler|first1=John|title=El Alamein 1942: The Story of the Battle in the Words of the Soldiers|date=2016|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4728-1490-6|url=https://books.google.com/books?id=1WMdDAAAQBAJ&amp;pg=PT63|ref=harv}}
* {{cite journal|last1=Scheck|first1=Raffael|url=http://www.perspectivia.net/publikationen/francia/francia-recensio/2010-3/ZG/mythos-rommel_scheck|year=2010|title=Mythos Rommel (Raffael Scheck)|journal=19./20. Jahrhundert – Histoire Contemporaine|ref=harv}}
* {{cite book | last = Scherzer | first = Veit | title = Die Ritterkreuzträger 1939–1945 Die Inhaber des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939 von Heer, Luftwaffe, Kriegsmarine, Waffen-SS, Volkssturm sowie mit Deutschland verbündeter Streitkräfte nach den Unterlagen des Bundesarchives |trans-title=The Knight's Cross Bearers 1939–1945 The Holders of the Knight's Cross of the Iron Cross 1939 by Army, Air Force, Navy, Waffen-SS, Volkssturm and Allied Forces with Germany According to the Documents of the Federal Archives| year = 2007 | language = German | publisher = Scherzers Militaer-Verlag | location = Jena, Germany | isbn = 978-3-938845-17-2 | ref = harv}}
* {{cite contribution |last1=Scianna |first1=Bastian Matteo |contribution=Rommel Almighty? Italian Assessments of the 'Desert Fox' During and After the Second World War |title=The Journal of Military History, Vol.82, Issue 1 |editor= |pp=125–145 |location= |publisher= |year=2018 |isbn= |ref = harv}}
* {{cite book |last=Searle |first=Alaric |year=2014 |chapter=Rommel and the rise of the Nazis |editor-last=Beckett |editor-first=Ian F.W. |title=Rommel Reconsidered |url=https://archive.org/details/rommelreconsider0000unse |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-1462-4 |ref=harv }}
* {{cite book | last = Shirer | first = William L. | authorlink = William L. Shirer | year = 1960 | title = The Rise and Fall of the Third Reich | url = https://archive.org/details/risefallofthirdr1959unse | publisher = Simon and Schuster | location = New York | isbn = 978-0-671-62420-0 | ref = harv }}
* {{cite book |last1=Showalter |first1=Dennis |title=Patton And Rommel: Men of War in the Twentieth Century |date=3 January 2006 |publisher=Penguin |isbn=978-1-4406-8468-5 |url=https://books.google.com/books?id=bE1E2My2jvoC |ref=harv }}
* {{cite book | last = Speidel | first = Hans | authorlink = Hans Speidel | title = Invasion 1944: Rommel and the Normandy Campaign | url = https://archive.org/details/invasion1944romm0000hans | year = 1950 | publisher = Henry Regnery | location = Chicago | ref = harv }}
* {{cite book|last1=Strawson|first1=Major General John|title=If By Chance: Military Turning Points that Changed History|date=2013|publisher=Pan Macmillan|isbn=978-1-4472-3553-8|page=124|url=https://books.google.com/books?id=hdYTAAAAQBAJ&amp;pg=PA124}}
* {{Cite book
  |last=Watson
  |first=Bruce Allen
  |title=Exit Rommel: The Tunisian Campaign, 1942–43
  |url=http://www.abc-clio.com/Praeger/product.aspx?pc=C7101C
  |location=Westport, Conn.
  |publisher=[[Praeger Publishers]]
  |year=1999
  |isbn=978-0-275-95923-4
  |ref=harv
  }}
* {{cite book | last = Willmott | first = H.P. | year = 1984 | title = June, 1944 | publisher = Blandford Press | location = Poole | isbn = 0-7137-1446-8 | ref = harv | url = https://archive.org/details/june194400will }}
* {{cite book | last = Young | first = Desmond | year = 1950 | title = Rommel: The Desert Fox | url = https://archive.org/stream/RommelDesmondYoung/Rommel%20-%20Desmond%20Young_djvu.txt | publisher = Harper &amp; Row | location = New York | oclc = 48067797 | ref = harv }}
* {{Cite journal
  |last=Zabecki
  |first=David T.
  |year=2016
  |url=http://www.historynet.com/military-history-january-2016-table-of-contents-2.htm
  |journal=Military History
  |volume=32
  |issue=5
  |title=Rethinking Rommel
  |location=Herndon, Va.
  |publisher=
  |pages=24–29
  |ref=harv
  |access-date=2019-10-20
  |archive-date=2019-11-11
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111095423/https://www.historynet.com/military-history-january-2016-table-of-contents-2.htm
  |url-status=dead
  }}
* {{cite web
 |last         = Zabecki
 |first        = David T.
 |authorlink   = :de:David T. Zabecki
 |year         = 2016
 |title        = March 2016 Readers' Letters
 |website      = HistoryNet
 |url          = http://www.historynet.com/march-2016-readers-letters.htm
 |access-date  = 3 March 2016
 |author-mask  = 2
 |ref          = {{harvid|Zabecki March|2016}}
 |archive-date = 2020-05-11
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20200511110331/https://www.historynet.com/march-2016-readers-letters.htm
 |url-status   = dead
}}
* {{cite book |last1=Zaloga |first1=Steven |title=The Devil's Garden: Rommel's Desperate Defense of Omaha Beach |date=2013 |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-5277-0 |url=https://books.google.com/books?id=MWP3AQAAQBAJ&amp;pg=PT62&amp;dq=rommel+%22desert+fox%22+dubbed |ref=harv }}
{{refend}}

'''കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്'''
{{Refbegin|25em}}
* {{cite book |last1=Bierman |first1=John |last2=Smith |first2=Colin |title=The Battle of Alamein: Turning Point, World War II |year=2002 |isbn=978-0-670-03040-8 |ref=harv |url=https://archive.org/details/battleofalameint00bier }}
* {{cite web |last=Chambers |first=Madeline |date=2012 |title=The Devil's General? German film seeks to debunk Rommel myth |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/entertainment-us-germany-rommel-idUSBRE8A00RM20121101 |access-date=8 February 2016 |ref=harv }}
* {{cite book |last=Citino |first=Robert |authorlink=Robert Citino |year=2007 |title=Death of the Wehrmacht: The German Campaigns of 1942 |publisher=[[University Press of Kansas]] |url=https://kuecprd.ku.edu/~upress/cgi-bin/978-0-7006-1791-3.html |ref=harv |access-date=26 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006014145/https://kuecprd.ku.edu/~upress/cgi-bin/978-0-7006-1791-3.html |archive-date=6 October 2016 |url-status=dead }}
* {{cite book |last=De Lannoy |first=Francois |year=2002 |title=Afrikakorps, 1941–1943: the Libya Egypt Campaign |url=https://archive.org/details/afrikakorps194110000lann |location=Bayeux |publisher=Heimdal |isbn=978-2-84048-152-2 }}
* {{cite web |last=Gibson |first=Charles M. |year=2001 |title=Operational Leadership as Practiced by Field Marshall Erwin Rommel During the German Campaign in North Africa 1941–1942: Success of Failure? |website=[[Naval War College]] |url=http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a393741.pdf |accessdate=15 February 2016 |archive-date=2017-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170430003557/http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a393741.pdf |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Greene |first=Jack |last2=Massignani |first2=Alessandro |year=1994 |title=Rommel's North Africa Campaign: September 1940 – November 1942 |url=https://archive.org/details/rommelsnorthafri0000gree |publisher=Combined Books |location=Conshohocken, PA |isbn=978-1-58097-018-1}}
* {{cite book |last=Kelly |first=Orr |year=2002 |title=Meeting the Fox: The Allied Invasion of Africa, from Operation Torch to Kasserine Pass to Victory in Tunisia |url=https://archive.org/details/meetingfoxallied0000kell |publisher=J. Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-41429-2 }}
* {{cite book |last=Kriebel |first=Rainer |last2=Gudmundsson |first2=Bruce I |year=1999 |title=Inside the Afrika Korps: The Crusader Battles, 1941–1942 |url=https://archive.org/details/insideafrikakorp0000krie |publisher=Greenhill |location=London |isbn=978-1-85367-322-1 }}
* {{cite book |last=Latimer |first=Jon |year=2001 |title=Tobruk 1941: Rommel's Opening Move |publisher=Osprey Military |location=Oxford |isbn=978-1-84176-092-6 }}
* {{cite book |last1=Lieb |first1=Peter |title=Krieg in Nordafrika 1940-1943 |date=16 March 2018 |publisher=Reclam, Philipp |location=Ditzingen |isbn=9783150111611}}
* {{cite book | last=Marshall |first=Charles F. |authorlink=Charles F. Marshall |year=1994 |title=The Rommel Murder: The Life and Death of the Desert Fox | url=https://archive.org/details/discoveringromme0000char |publisher=Stackpole Marshall Books |isbn=978-0-8117-2472-2 |ref=harv }}
* {{cite book|last1=Pyta|first1=Wolfram|title=Hitler: Der Künstler als Politiker und Feldherr. Eine Herrschaftsanalyse|date=14 April 2015|publisher=Siedler Verlag|isbn=978-3-641-15701-2|pages=|url=https://books.google.com/books?id=iFDgBQAAQBAJ&amp;pg=PT502|ref=harv}}
* {{cite web |last=Robinson |first=James R. |date=1997 |title=The Rommel Myth |website=[[United States Army Combined Arms Center#Military Review|Military Review Journal]] |url=https://www.questia.com/library/journal/1P3-26324710/the-rommel-myth |access-date=8 February 2016 |archive-date=2016-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308061240/https://www.questia.com/library/journal/1P3-26324710/the-rommel-myth |url-status=dead }}
* Samuels, Martin (2017) &quot;Erwin Rommel and German Military Doctrine, 1912–1940&quot; ''[[War in History]]'' v.24 n.3 pp.&amp;nbsp;308–35
* {{cite book |last=Thompson |first=Julian |authorlink=Julian Thompson (Royal Marines officer) |title=Dunkirk: Retreat to Victory |year=2011 |origyear=2008 |publisher=Arcade |location=New York |isbn=978-1-61145-314-0 |ref=harv }}
* {{cite book | last=Windrow |first=Martin |year=1976 |title=Rommel's Desert Army | url=https://archive.org/details/rommelsdesertarm0000wind |publisher=Osprey |isbn=978-0-85045-095-8 }}
{{refend}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{Internet Archive author |sname=Erwin Rommel |sopt=t}}
* [http://www.biography.com/people/erwin-rommel-39971 Erwin Rommel]. Biography.com
* {{NDB|22|23|24|Rommel, Eugen Johannes Erwin|[[Sönke Neitzel|Neitzel, Sönke]]|118602446}}
* {{worldcat id|lccn-n78-95764}}
* &quot;Defeating the Desert Fox&quot;: {{YouTube|VURvlMfdTgg}}, via the official channel of [[The National WWII Museum]]; session by [[Nigel Hamilton (author)|Nigel Hamilton]] at the 2012 International Conference on World War II
* {{Cite web
  |website=[[LeMO]] at [[Deutsches Historisches Museum]]
  |title=Erwin Rommel 1891–1944
  |url=https://www.dhm.de/lemo/biografie/biografie-erwin-rommel.html
  |language=German
  |accessdate=13 May 2016
}}
* {{PM20|FID=pe/014928}}

{{navboxes
| list1 =
{{s-start}}
{{s-mil}}
{{s-bef|before = New Creation}}
{{s-ttl|title = [[Theresian Military Academy|Commandant of the Theresian Military Academy NCO WarSchool]]|years = 1938}}
{{s-aft|after = ?}}
{{s-bef|before = ?}}
{{s-ttl|title = Commander of the [[Führer Begleit Brigade|Führer Begleit Battalion]]|years = 1938 – 5 February 1940}}
{{s-aft|after = ?}}
{{s-bef|before = General der Kavallerie [[Georg Stumme]]}}
{{s-ttl|title = Commander of [[7th Panzer Division (Wehrmacht)|7th Panzer Division]]|years = 5 February 1940&amp;nbsp;– 15 February 1941}}
{{s-aft|after = General der Panzertruppe [[Hans Freiherr von Funck]]}}
{{s-bef|before = New creation}}
{{s-ttl|title = [[Afrika Korps|Commander of the Afrika Korps]]|years = 19 February – 15 August 1941}}
{{s-aft|after = Generalleutnant [[Ludwig Crüwell]]}}
{{s-bef|before = New creation}}
{{s-ttl|title = Commander of ''[[Army Group Africa|Heeresgruppe Afrika]]''|years = 15 August 1941&amp;nbsp;– 9 March 1943}}
{{s-aft|after = General [[Hans-Jürgen von Arnim]]}}
{{s-bef|before = New creation}}
{{s-ttl|title = Commander of ''[[Army Group B|Heeresgruppe B]]''|years = 15 July 1943&amp;nbsp;– 19 July 1944}}
{{s-aft|after = Generalfeldmarschall [[Günther von Kluge]]}}
{{s-ach}}
{{s-bef
| before = [[The American Flag]]
}}
{{s-ttl
| title = [[Time (magazine)|Cover of Time Magazine]]
| years = 13 July 1942
}}
{{s-aft
| after = [[Dmitri Shostakovich]]
}}
{{s-end}}
{{GFMofWWII}}
{{RKDiamonds}}

{{Recipients of the Pour le Mérite and Knight's Cross}}
}}
{{Subject bar
| portal1=Biography
| portal2=Military of Germany
| portal3=Tanks
| portal4=World War I
| portal5=World War II
| commons=y
| q=y
}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1891-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ ജർമ്മൻ സൈനികർ]]</text>
      <sha1>j9dppr6is2qhcudjn384dt766q8xkfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user a05e773c5785b04ec5f8e19e450a5e9f</title>
    <ns>3</ns>
    <id>502399</id>
    <revision>
      <id>4646945</id>
      <parentid>3295045</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T12:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Céréales Killer</username>
        <id>20326</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Juandoz]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user a05e773c5785b04ec5f8e19e450a5e9f]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Céréales Killer മാറ്റി: &quot;[[Special:CentralAuth/Juandoz|Juandoz]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user a05e773c5785b04ec5f8e19e450a5e9f|Renamed user a05e773c5785b04ec5f8e19e450a5e9f]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>3295045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6833" sha1="5j2a4111v8u3kwpetxmn0aqv10146w8" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Juandoz | Juandoz | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 20:28, 14 മാർച്ച് 2020 (UTC)</text>
      <sha1>5j2a4111v8u3kwpetxmn0aqv10146w8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കണ്ണംപറമ്പ് ശ്മശാനം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>511144</id>
    <revision>
      <id>4647047</id>
      <parentid>4137620</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T22:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15987" sha1="5p05bstmpkltoq87mq1xqnkeptrqzws" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:North kannamprambu.jpg|പകരം=കണ്ണംപറമ്പ് ശ്മശാനം|ലഘുചിത്രം|കണ്ണംപറമ്പ് ശ്മശാനം  വടക്കുഭാഗം ]][[കോഴിക്കോട്]] ജില്ലയിൽ മുഖദാർ ബീച്ചിന് സമീപം 13 ഏക്കറിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശ്മശാനങ്ങളിലൊന്നാണ് കണ്ണംപറമ്പ് ശ്മശാനം. 2018 മെയിൽ [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] പേരാമ്പ്രയിൽ കാണപ്പെട്ട നിപയെന്ന മഹാമാരിയിൽ  മഹാമാരികളിലും അല്ലാതെയും മരണപ്പെട്ട പതിനായിരങ്ങൾ അന്ത്യവിശ്രമം കൊള്ളുന്ന സ്ഥലം എന്ന നിലക്ക് ഈ സ്ഥലത്തിന് കേരളീയ ചരിത്രത്തിൽ വലിയ പ്രാധാന്യം ഉണ്ട്.  &lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/sites/default/files/Weekend%201667_07.06.20_Web.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607165445/https://www.madhyamam.com/sites/default/files/Weekend%201667_07.06.20_Web.pdf |date=2020-06-07 }}. വാരാദ്യാമാധ്യമം, 07 ഞായർ, 2020 ജൂൺ, ലക്കം :1667.&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:ചരിത്രഫലകം.jpg|പകരം=കണ്ണംപറമ്പ്|ലഘുചിത്രം|കണ്ണംപറമ്പ് ശ്‍മശാനം ചരിത്രഫലകം ]]1858 ൽ ഏപ്രിൽ 4നാണ് കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലും പരിസരത്തുമുള്ള മുസ്ലിംകളുടെ മൃതദേഹം മറവുചെയ്യുന്നതിനായി ഭൂമികണ്ടെത്താൻ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ മലബാർ മജിസ്ട്രേറ്റിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. അന്ന് നടപ്പുദീനം എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന കോളറയെന്ന മഹാമാരി കോഴിക്കോട് നഗരത്തിൽ ഭീതിപടർത്തിയ കാലമായിരുന്നു. ദിനേന നിരവധി ആളുകൾ മരിച്ചുവിഴുന്ന അവസ്ഥ. മരിച്ചവരെ നഗരചുററുപാടിലുള്ള 45ഓളം പള്ളി ശ്മശാനങ്ങളിലായിരുന്നു മറമാടിയിരുന്നത് എന്നാൽ ഇത് ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് പുറമെ കോളറ വീണ്ടും തലപൊക്കുമെന്ന ഭയത്താൽ കേന്ദ്രീകൃത മുസ്ലിം സ്മശാനഭൂമി കണ്ടെത്താൻ സർക്കാർ മലബാർ മജിസ്ട്രേറ്റായിരുന്ന റോബിൻസണിന് നിർദ്ദേശം നൽകി. കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമായി പഠിച്ച റോബിൻസൺ തയ്യാറാക്കിയ റിപ്പോർട്ടിലെ പ്രസക്തഭാഗം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. മാപ്പിള ടൗണിൽ കോളറ അതിരൂക്ഷമാണ്. നഗരത്തിൽ മരിച്ചവരിൽ ഏറെപേരും മാപ്പിളമാർ തന്നെയാണ്. ഇതിനുള്ള കാരണം അടുത്തടുത്തുള്ള താമസവും വൃത്തിയില്ലായ്മയുമാണ്. മറ്റൊരു കാരണം നഗരത്തിലെ പള്ളികളിൽ അടുത്തടുത്ത് മൃതദേഹം അടക്കം ചെയ്യുന്നതുമാണ്. അതിനാൽ ഈ നടപടി ഉടനെ അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ മാപ്പിളമാരെ മുഷിപ്പിക്കാതെ സർക്കാർ ചെലവിൽ ശ്മശാനത്തിന് ഭൂമി കണ്ടെത്തി ചുറ്റുമതിൽ കെട്ടുക എന്നതാണ്. തുടർന്ന് ഭൂമി കണ്ടെത്തുകയും 16.07.1859 ന് കണ്ണംപറമ്പിൽ ഭൂമി കണ്ടെത്തുകയും G.O.No.113 (Public) Dated 27.01.1862 ആയ വിജ്ഞാപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 5 ഏക്കർ മുക്കാൽ സെന്റ് ഭൂമി സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്ത് ചുറ്റുമതിൽ കെട്ടി. ഇതിനിടെ കോളറ നിയന്ത്രണവിധേയമായതോടെ നഗരത്തിൽ നിന്നെത്തുന്ന അനാഥ മൃദേഹങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നു ഇവിടെ വർഷങ്ങളോളം മറവു ചെയ്തിരുന്നത്. ശേഷം ഭൂമി ഖാദി ഉൾപ്പെടെയുള്ള കമ്മിറ്റിക്ക് കളക്ടർ കൈമാറി.  &lt;ref&gt;[ http://www.sirajlive.com/2020/04/19/416030.html]. സിറാജ് ലൈവ് വെബ് സൈറ്റ്.&lt;/ref&gt;

32 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1890-91 ൽ കോളറ വീണ്ടും തിരിച്ചെത്തുകയും മൂന്ന് മാസത്തിനിടെ 861 മുസ്ലിംകൾ മരണപ്പെട്ടപ്പോഴും മുസ്ലികൾക്കുള്ള പൊതുശ്മശാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച ഉയർന്നു. കളക്ടർ വിളിച്ചു ചേർത്ത മലബാറിലെ പ്രമാണിമാരുടെ യോഗത്തിൽ പൊതുശ്മശാനം എന്ന ആശയത്തെ എല്ലാവരും ഏകകണ്ഠമായി അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും കണ്ണംപറമ്പിൽ പൊതുശ്മശാനം എന്നതിനെ അംഗീകരിക്കാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. നഗരത്തിലെ വിവിധഭാഗങ്ങളിൽ സ്ഥാലം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം നടത്തി. ബേപ്പുർ റോഡിലെ ടോൾ ഗേറ്റിന് സമീപം സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും ദൂരക്കൂടുതൽ കാരണം അത് നിരസിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് പള്ളിപ്പറമ്പ്, മിതപ്പറമ്പ് എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും വെള്ളപ്പൊക്ക ഭീഷണി നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ അതും സ്വീകാര്യമായില്ല. അവസാനം കണ്ണംപറമ്പിലെ ഭൂമി മതിയെന്ന തീരുമാനത്തിലെത്തി. അപ്പോഴേക്കും 10 വർഷം പിന്നിട്ടിരുന്നു. 1900 ൽ കണ്ണംപറമ്പ് മുസ്ലിംകളുടെ മൃതദേഹം മറവുചെയ്യാൻ നിർബന്ധമായും ഉപയോഗിക്കണം എന്ന വിജ്ഞാപനം ഇറങ്ങി.  &lt;ref&gt;[ http://www.sirajlive.com/2020/04/19/416030.html]. സിറാജ് ലൈവ് വെബ് സൈറ്റ്.&lt;/ref&gt;

1901 നമ്പംബർ 11 നഗരസഭയോഗത്തിൽ നഗര മധ്യത്തിലെ മറ്റുപള്ളികളിൽ ഖബറടക്കം നിരോധിച്ചു ഉത്തരവിറങ്ങി. ഉത്തരവ് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു. 1900 ഫെബ്രുവരി 28 ന് നഗരത്തിലെ മാപ്പിളമാർക്കുവേണ്ടി കണ്ണംപറമ്പിലൊരു ശ്മശാനം സർക്കാർ തുറന്നിട്ടുള്ളതിനാൽ ഇനിമുതൽ നഗരത്തിലെ പള്ളി ഖബരിസ്ഥാനുകളിൽ മയ്യിത്ത് മറവു ചെയ്യുന്നത് മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു. കിഴക്ക് മൂര്യാട് പുഴയും, പടിഞ്ഞാറ് കടൽകരയും, വടക്ക് ജയിൽ റോഡും വലിയങ്ങാടി റോഡും, തെക്ക് കല്ലായി പുഴയുമായുള്ള അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ  ഇനിമുതൽ നടക്കുന്ന മരണങ്ങളിൽ മയ്യിത്ത് ഖബറടക്കേണ്ടത് കണ്ണംപറമ്പിലാണെന്ന് ഇതിനാൽ അറിയിക്കുന്നു. മറിച്ചാരെങ്കിലും പ്രവർത്തിച്ചാൽ 100 രൂപ പിഴ ഈടാക്കേണ്ടിവരുമെന്ന് ഇതിനാൽ അറിയിക്കുന്നു. 

[[പ്രമാണം:South kannamparmbu.jpg|പകരം=കണ്ണംപറമ്പ് ശ്‍മശാനം |ലഘുചിത്രം|കണ്ണംപറമ്പ് ശ്‍മശാനം  തെക്കുഭാഗം]]പിന്നീട് 1931 മെയ് 2നാണ് തൊട്ടടുത്തുള്ള മരക്കാൻ കടവുപറമ്പിലെ ഒരു ഭാഗവും നൈനാം വളപ്പിലെ ഒരു ഭാഗവും ഭൂമി യഥാക്രമം 4.29 ഏക്കർ 2.41 ഏക്കർ ഏറ്റെടുത്ത് ഇന്നത്തെ പോലെ 13 ഏക്കറായി വിപുലീകരിച്ചത്. ഇതിനായി താമസക്കാരെ പണവും മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് ഭൂമിയും നൽകിയാണ് ഒഴിപ്പിച്ചത്. സ്ഥലമെടുപ്പിനായി സർക്കാർ ചെലവാക്കിയത് 34,464 രൂപ 4 അണ 5 പൈസയായിരുന്നു. 

1943ൽ മലബാറിൽ പടർന്നുപിടിച്ച കോളറയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ മരണപ്പെട്ടു. ഒന്നരമാസത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന മഹാമാരിയിൽ കോഴിക്കോട് മരണപ്പെട്ടവരെ മറമാടിയത് കണ്ണംപറമ്പ് ശ്മശാനത്തിലായിരുന്നു. 1999 ന് ശേഷമാണ് കാടുപിടിച്ചുകിടന്നിരുന്ന ശ്മശാനം ഇന്നത്തെപോലെ നവീകരിച്ചത്. ക്രമനമ്പർ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൃത്യമായ പ്ലോട്ടുകൾ തിരിച്ചാണ് മറമാടൽ നടത്തുന്നത്. ഇതേ തുടർന്ന് മീസാൻ കല്ല് നശിച്ചാലും പ്ലോട്ടിലെ ക്രമനമ്പർ അനുസരിച്ച് ഖബറിടം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. 2001 ൽ ഇവിടുത്തെ പള്ളി പുതുക്കി പണിതു.  &lt;ref&gt;[https://www.madhyamam.com/sites/default/files/Weekend%201667_07.06.20_Web.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607165445/https://www.madhyamam.com/sites/default/files/Weekend%201667_07.06.20_Web.pdf |date=2020-06-07 }}. വാരാദ്യാമാധ്യമം, 07 ഞായർ, 2020 ജൂൺ, ലക്കം :1667.&lt;/ref&gt;
== നിപ കാലം ==
[[പ്രമാണം: Kannam Parambu Masjidh, Kozhikode.jpg|പകരം=കണ്ണംപറമ്പ് മസ്ജിദ് |ലഘുചിത്രം|കണ്ണംപറമ്പ് മസ്ജിദ്]]2018 മെയ് മാസത്തിൽ കോഴിക്കോട് പേരാമ്പ എന്ന സ്ഥലത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട നിപ എന്ന അത്യന്തം അപകടകാരിയായ മഹാമാരിയിൽ ആകെ 18 പേരാണ് മരണപ്പെട്ടതെങ്കിലും കേരളം ഏറെ നടുങ്ങിയ നാളുകളായിരുന്നു അത്. ഇതിൽ മരണപ്പെട്ട പേരാമ്പ്ര പന്തീരിക്കര സൂപ്പിക്കടയിലെ വളച്ചുകെട്ടിയിൽ മുസ മുസ്‍ലിയാരുടെ മൃതദേഹം ഇവിടെ മറമാടിയതോടെ ഈ ശ്മശാനം വീണ്ടും വാർത്തകളിൽ ഇടം പിടിച്ചു. അതിജീവനത്തിന്റെയും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തോടെയുള്ള ആസൂത്രണത്തോടെ കൈകാര്യം ചെയ്തു കേരളം ലോകത്തിന് തന്നെ മാതൃകയായി.  &lt;ref&gt;[https://kunnamangalam.truevisionnews.com/news/nipah-virus-death-moosa-dead-body/].കുന്നമംഗലം ന്യൂസ് ഇൻ, വെബ് സൈറ്റ്.&lt;/ref&gt; 
== കോവിഡ് കാലം ==
2019 ചൈനയിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട് ലോകമാസകലം വ്യാപിച്ച കോവിഡ്-19 എന്ന മഹാമാരി കേരളത്തിലും മരണം വിതച്ചുതുടങ്ങിയപ്പോൾ ഇവരുടെ മൃതദേഹവും ഇവിടെയാണ് മറമാടിയത്. ഇതിനിടെ നാല് പേരുടെ മൃതദേഹമാണ് ഇവിടെ ഇതിനകം അടക്കം ചെയ്തത്. 

== കമ്മറ്റിയും ഭരണ നിർവഹണവും ==
1999 മുതൽ 21 വർഷമായി എ.പി. അഹമ്മദ് കോയ ഹാജിയാണ് പ്രസിഡണ്ടും  എം.പി. സക്കീർ ഹുസൈൻ സെക്രട്ടറിയുമായ കമ്മറ്റിയാണ് പള്ളി-ഖബറിസ്ഥാൻ ഭരണകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്. കോഴിക്കോട് കോർപ്പറേഷൻ സഹായവും ശ്മശാനത്തിന് ലഭിക്കുന്നു.
== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]]</text>
      <sha1>5p05bstmpkltoq87mq1xqnkeptrqzws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുട്ടിപ്പാറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>515542</id>
    <revision>
      <id>4646952</id>
      <parentid>4095043</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T13:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39489-47</username>
        <id>220291</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4646952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1783" sha1="k9buig2dksqxbqdqnx2jcpmv1ewahzq" xml:space="preserve">കേരളത്തിലെ മഞ്ചേരിക്കടുത്തുള്ള ഒരു പ്രദേശമാണ് കുട്ടിപ്പാറ. ഇത് മഞ്ചേരി നഗരസഭയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.മഞ്ചേരി- പാണ്ടിക്കാടിന്ന് ഇടയിലുള്ള ഈ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മഞ്ചേരിയിലേക്ക് ഏകദേശം 5 കിലോമീറ്ററും പാണ്ടിക്കാട്ടിലേക്ക് 8 കിലോമീറ്ററും ദൂരമാണ് ഉള്ളത്, മഞ്ചേരി -പേലേപ്പുറം- വണ്ടൂർ ബസുകൾ സർവീസ് നടത്തുന്ന റോഡ് കുട്ടിപ്പാറ നിന്നാണ് തിരിഞ്ഞ് പോകുന്നത്.ഈ മേഖലയിലെ ഒരു എയ്ഡഡ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ആയ ചാരങ്കാവ്  സ്കൂൾ ഈ റൂട്ടിലാണ് ഉള്ളത്(കുട്ടിപാറ നിന്ന് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്റർ). പള്ളി, മദ്രസ, പെട്രോൾ പമ്പ്, വിവിധ കച്ചവട സ്ഥാപനങ്ങൾ മുതലായവ ഇവിടെ ഉണ്ട്, 
വിവിധ മതസ്ഥരായ ആളുകൾ വളരെ സൗഹൃദത്തിൽ കഴിയുന്ന സ്ഥലമാണ് ഇവിടം.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{മലപ്പുറം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>k9buig2dksqxbqdqnx2jcpmv1ewahzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:ടെക് വാർത്തകൾ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>517164</id>
    <revision>
      <id>4646993</id>
      <parentid>4644043</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T16:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-29 */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4646993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1255925" sha1="nmgwheg4y1ge15xyix7gkvc5nh8izdx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Wikipedia:Tech news}}
ടെക് വാർത്തകൾ

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News: 2020-30]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
*  ഒരു താൽ‌ക്കാലിക പരിഹാരം വിക്കികൾ‌ക്ക് അവരുടെ പ്രധാന പേജുകളെ കൂടുതൽ‌ മൊബൈൽ‌ സൗഹൃദമാക്കാൻ സഹായിച്ചിരുന്നു. ഇത് 2012 ലായിരുന്നു. 2017 മുതൽ ഇത് ശുപാർശ ചെയ്യാറില്ല. മൊബൈലിലെ പ്രധാന പേജിന്റെ പ്രത്യേക കേസിംഗ് ജൂലൈ 14 ന് പ്രവർത്തനം നിർത്തി. 60 വിക്കികളുടെ പ്രധാന പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈലിൽ നന്നായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. ഏതൊക്കെയാണവ, അത് എങ്ങനെ ശരിയാക്കാം, എങ്ങനെ സഹായം നേടാം എന്നിവയൊക്കെ നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T254287|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. ടെക് ന്യൂസിന്റെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|2020/24]] ലക്കത്തിലും, [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26| 2020/26]] ലക്കത്തിലും ഇതേ പ്രശ്‌നം റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തതാണ്.

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകളിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടായി. മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട പേജ് കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ലിങ്കുകളാണ് ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ. തരംതിരിക്കൽ പ്രക്രിയ തകർക്കപ്പെട്ടു. ഡവലപ്പർമാർ ഒരു പരിഹാരത്തിനായി ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625]
* ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ ഇവന്റിന്റെ അറിയിപ്പുകൾ ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ചിലത് പഴയ സംഭവങ്ങളാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257714]
* ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്‌നമുണ്ട്. ഇത് ഒരുപക്ഷേ ഒരു [[:w:en:HTTP cookie|ബ്രൗസർ കുക്കി]] പ്രശ്നമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ പ്രശ്നം മനസിലാക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് ലോഗിൻ ചെയ്യുന്നതിൽ പ്രശ്നമുണ്ടെങ്കിൽ വിശദാംശങ്ങൾ [[phab:T258121|ഫബ്രിക്കേറ്ററിൽ]] കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258121]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.1|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-21|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-22|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-23|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* &lt;code&gt;{{int:printableversion}}&lt;/code&gt; എന്നൊരു ലിങ്ക് ഉണ്ട്. ഇത് അപ്രത്യക്ഷമാകും. കാരണം, ഇപ്പോഴത്തെ വെബ് ബ്രൗസറുകൾ‌ക്ക് പ്രിന്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പതിപ്പ് സൃഷ്‌ടിക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ‌ അത് പ്രിന്റ് ചെയ്യാമ്പോൾ എങ്ങനെ കാണപ്പെടുമെന്ന് കാണിക്കാനും ഉള്ള സംവിധാനം ഉണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T167956]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W30&quot;/&gt; 19:13, 20 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&amp;oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Tech News: 2020-31]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[m:Small wiki toolkits/Starter kit|സ്റ്റാർട്ടർ കിറ്റ്]] ഇപ്പോൾ വിക്കി കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്കായി ലഭ്യമാണ്. ഈ പേജ് സാങ്കേതിക ഉറവിടങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ശുപാർശകളും പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു വിക്കി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് ഇവ അത്യാവശ്യമാണ്. പരിമിതമായ കമ്മ്യൂണിറ്റി പരിചയം ഉള്ള ചെറിയ വിക്കികൾക്ക് ഇത് കൂടുതലും ഉപയോഗപ്രദമാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093633.html]
* [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|ഡെസ്ക്ടോപ്പ് മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ]] പ്രോജക്റ്റിന്റെ ആദ്യ സവിശേഷതകൾ എല്ലാ വിക്കികളിലും, ലോഗിൻ ചെയ്തിട്ടുള്ള ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാണ്. അവ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്, [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|പ്രാദേശിക]] അല്ലെങ്കിൽ [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള]] ക്രമീകരണങ്ങളിലെ, ''{{int:prefs-skin-prefs}}'' വിഭാഗത്തിലെ ''{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}'' എന്ന ഓപ്ഷൻ അൺചെക്ക് ചെയ്യുക. കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കാത്തിരിക്കുക. [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|അഭിപ്രായങ്ങൾ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] പല വിക്കികളിലും, UTCLiveClock എന്ന ഗാഡ്‌ജെറ്റ് ലഭ്യമാണ്. ഗാഡ്‌ജെറ്റ് [[:mw:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js|mediawiki.org- ൽ നിന്ന് നേരിട്ട്]] ഇംപോർട്ട് ചെയ്യുന്ന വിക്കികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki_talk:Gadget-UTCLiveClock.js#Time_zones|UTC ക്ക് പകരം മറ്റ് സമയമേഖലകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയും]].

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ‍മീഡിയാവിക്കിക്കായുള്ള ഡിപ്ലോയ്മെന്റ് ട്രെയിൻ ഈ ആഴ്ചയിൽ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093640.html][https://phabricator.wikimedia.org/T257969]
* വിവർത്തന-അറിയിപ്പ് ബോട്ട് എല്ലാ വിവർത്തകർക്കും ഒരേ സന്ദേശം ഒന്നിലധികം തവണ അയയ്ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T144780]
* ചില ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഒരേ അറിയിപ്പ് ഒന്നിലധികം തവണ ലഭിക്കുന്നു. ഇത് പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257766]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.2|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-07-28|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-29|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-07-30|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W31&quot;/&gt; 13:51, 27 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&amp;oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Tech News: 2020-32]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* [[mw:Wikidata Query Service|വിക്കിഡാറ്റ അന്വേഷണ സേവനത്തിലേക്കുള്ള]] എല്ലാ അന്വേഷണങ്ങളും ജൂലൈ 23 വ്യാഴാഴ്ച 17:50 നും 17:59 (UTC)നും ഇടയിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഒരു നീണ്ട കാലയളവിൽ പരാജയപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200723-wdqs-outage]
* കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ആഴ്ചകളായി ഇന്റർലാംഗ്വേജ് ലിങ്കുകൾ‌ തെറ്റായ ക്രമത്തിൽ ആയിരുന്നു. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|രണ്ടാഴ്ച മുമ്പുള്ള ടെക് വാർത്തയിലും]] ഈ പ്രശ്നം പരാമർശിച്ചിരുന്നു. പ്രശ്നം ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625]
* [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|ആഗോള ക്രമീകരണങ്ങളിലെ]] &quot;{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}&quot; ഓപ്ഷനിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. ഇത് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഡവലപ്പർമാർ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T258493]
* വിക്കിബേസ് എക്സ്റ്റൻഷനിലെ ഒരു ബഗ് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലെ പ്രധാന (പ്രമാണം) നാമമേഖലയിൽ (നെയിംസ്‌പെയ്‌സ്)  &quot;പേരുമാറ്റത്തിൽനിന്നുള്ള സംരക്ഷണം&quot;, &quot;ഉണ്ടാക്കൽ സംരക്ഷണം&quot; തുടങ്ങിയവയെ പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കി. പുതിയ സംരക്ഷണങ്ങൾ ചേർക്കാനും നിലവിലുള്ള സംരക്ഷണങ്ങളിൽ മാറ്റംവരുത്താനും (താൾ സൃഷ്ടിക്കലും, തലക്കെട്ട്  മാറ്റവും മറ്റും അനുവദിക്കുന്നത്) കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T258323]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS Player|വീഡിയോ പ്ലെയർ]] ലളിതവും ആധുനികവുമായി മാറും. ഈ ആഴ്ചയിൽ നിലവിലെ ബീറ്റ സവിശേഷത മിക്ക വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും എല്ലാവർക്കുമുള്ള വീഡിയോ പ്ലെയറായി മാറും. പഴയ പ്ലെയറിനെ നീക്കംചെയ്യും. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418]
* ഉപയോക്താക്കളുടെ &lt;code&gt;global.js&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;global.css&lt;/code&gt; പേജുകൾ ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ‌ സൈറ്റിലും ലോഡുചെയ്യപ്പെടും. മൊബൈൽ സ്കിന്നിൽ സ്റ്റൈലുകൾ പ്രയോഗിക്കുന്നത് എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാമെന്ന് ഈ [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs#Per-skin_customization|ഡോക്യുമെന്റേഷനിൽ]] നിങ്ങൾക്ക് വായിക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T138727]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|മോണോബുക്ക്]] സ്കിന്നിൽ, &lt;code&gt;searchGoButton&lt;/code&gt; എന്ന ഐഡന്റിഫയർ ഇപ്പോൾ &lt;code&gt;searchButton&lt;/code&gt; എന്നാണ്. ഇത് CSS, JS ഗാഡ്‌ജെറ്റുകളെ ബാധിച്ചേക്കാം. മൈഗ്രേഷൻ നിർദ്ദേശങ്ങൾ [[phab:T255953|T255953]] ൽ കാണാം. ഇത് മുമ്പ് [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|27-ാമത്തെ ലക്കത്തിൽ]] ൽ പരാമർശിച്ചിരുന്നു.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] ചർച്ചകൾ പതിവായി ആർക്കൈവ് ചെയ്യുന്നതിന് ബോട്ട് ഓപ്പറേറ്റർമാർക്ക് പൈവിക്കിബോട്ട് ഉപയോഗിക്കാം. വലിയ ആർക്കൈവുകൾ തടയാൻ ബോട്ട് &lt;code&gt;counter&lt;/code&gt; ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി മാറ്റി. [https://phabricator.wikimedia.org/T215247]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.3|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-04|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-05|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-06|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W32&quot;/&gt; 15:42, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&amp;oldid=20298484 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Tech News: 2020-33]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
* ഓഗസ്റ്റ് ആദ്യ വാരത്തിൽ [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|ഫയൽഇംപോർട്ടറും ഫയൽ എക്സ്പോർട്ടറും]] എല്ലാ വിക്കികളിലെയും സ്റ്റാൻഡേർഡ് സവിശേഷതകളായി. യഥാർത്ഥ ഫയൽ വിവരങ്ങൾക്കും നാൾവഴിക്കും കേടുകൂടാതെ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ നിന്ന് വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലേക്ക് പ്രമാണങ്ങൾ (ഫയലുകൾ) കൈമാറാൻ അവ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T140462]

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* ആരാണ് അവസാനമായി എഡിറ്റുചെയ്തത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മൊബൈൽ സ്കിൻ പേജിന്റെ ചുവടെ ഒരു സന്ദേശം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് ചില വിക്കിടെക്സ്റ്റ് ആണ് പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[mw:Structured Discussions|ഘടനാപരമായ ചർച്ചകളിലെയും]] [[mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക വിവർത്തനത്തിലെയും]] ചില സന്ദേശങ്ങൾ ഇപ്പോഴും അസംസ്കൃത വിക്കിടെക്സ്റ്റായി ദൃശ്യമാകാം. ഡവലപ്പർമാർ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259565]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.4|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-11|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-12|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-13|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കും, മാത്രമല്ല വരും ആഴ്ചകളിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായിരിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W33&quot;/&gt; 16:06, 10 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_1&amp;oldid=20353586 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Tech News: 2020-34]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
* മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുക (undo) എന്ന ലിങ്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ഒരു എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കുകയാണെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് &lt;code&gt;തിരസ്ക്കരിക്കൽ&lt;/code&gt; (&lt;code&gt;undo&lt;/code&gt;) റ്റാഗ് ഉപയോഗിച്ച് അടയാളപ്പെടുത്താറുണ്ട്.  മാറ്റം തിരസ്ക്കരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് എഡിറ്റ് വിൻഡോയിൽ നിങ്ങൾ ഒരു മാറ്റവും വരുത്തിയില്ലെങ്കിൽ മാത്രമേ ഇനി ഇത് സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ. ഉപയോക്താക്കൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും ചെയ്യുമ്പോൾ അവ തിരസ്ക്കരിക്കലുകളായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണിത്. [https://phabricator.wikimedia.org/T259014]
* പുതിയ [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI]] പതിപ്പ് [[:w:en:Internet Explorer 8|ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8]]-ൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. എന്നുവച്ചാൽ വിക്കികൾ, ഇന്റർനെറ്റ് എക്സ്പ്ലോറർ 8-ൽ വിചിത്രമായി കാണപ്പെടുകയും നന്നായി പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യാം. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|ടെക്/വാർത്തകൾ/2020/17]]ൽ ഇത് റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് കാരണം വളരെ പഴയ ബ്രൗസറുകളിൽ വിക്കികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് മറ്റ് പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നതാണ്. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-August/093718.html]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.5|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-18|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-19|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-20|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡ്റ്റ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല (Read-only). 13:30നും 15:30നും (UTC) ഇടയിൽ ആണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ടെക് വാർത്തകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും അടുത്ത ആഴ്ചയിൽ പ്രാദേശിക വിക്കികളിൽ അറിയിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. [[m:Tech/Server switch 2020|ഈ അറിയിപ്പ് സന്ദേശം വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] വഴി നിങ്ങൾക്ക് ഞങ്ങളെ സഹായിക്കാനാകും. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W34&quot;/&gt; 20:41, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20366028 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-08-25|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-26|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-08-27|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W35&quot;/&gt; 17:59, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20389773 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Tech News: 2020-36]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. എല്ലാ വിക്കികളിലും സെപ്റ്റംബർ 1 ന് കുറച്ച് മിനിറ്റ് നേരത്തേക്ക് എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല (വായിക്കാൻ മാത്രമായിരിക്കും). 14:00നും 15:00നും (UTC) ഇടയിലാണ് ഇത് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. [[m:Tech/Server switch 2020| അറിയിപ്പ് സന്ദേശത്തിലെ]] വിശദാംശങ്ങൾ പരിശോധിക്കുക. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
*  ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W36&quot;/&gt; 20:09, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20411995 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Tech News: 2020-37]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* സാധാരണയായി, നിലവില്ലാത്ത ഒരു ശീർഷകത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നാൾപ്പതിപ്പ് മാത്രമുള്ള ഒരു റീഡയറക്റ്റിലേക്കോ മാത്രമേ താളുകളുടെ തലക്കെട്ട് മാറ്റാൻ കഴിയു. എന്നാൽ ഒരു പുതിയ ഉപയോക്തൃ അനുമതി ഒന്നിൽ കൂടുതൽ നാൾപ്പതിപ്പുകൾ ഉള്ള റീഡയറക്‌റ്റുകളിലേക്ക് പേജുകൾ നീക്കാൻ ഉപയോക്താക്കളെ അനുവദിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T239277] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.8|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-08|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-09|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-10|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] എല്ലാ മീഡിയവിക്കി [[:w:en:API|API]] മൊഡ്യൂളുകളും ഇനിമുതൽ &lt;code&gt;watch&lt;/code&gt; എന്നതിനുപകരം &lt;code&gt;watchlist&lt;/code&gt; എന്ന് ഉപയോഗിക്കും. ഇത് മുമ്പ് പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലായിരുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T247915]

'''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയ്ഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ]] ടീം ഭാവിയിൽ പട്രോളിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. നിങ്ങൾക്ക് അല്ലെങ്കിൽ പരിചയസമ്പത്ത് കുറഞ്ഞ പട്രോളർമാർക്ക് ഏതെല്ലാം ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗപ്രദമാകുമെന്ന് അവരെ അറിയിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Patrolling conversation|Mediawiki.org- ലെ പേജ് കാണുക]].
* [[m:Special:MyLanguage/OTRS|ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്.]] പുതിയ പതിപ്പിലേക്ക് അപ്‌ഡേറ്റുചെയ്യുന്നതാണ്. ഇതിന് ഏകദേശം രണ്ട് ദിവസമെടുക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഒ‌.ടി‌.ആർ‌.എസ്. ഏജന്റുമാർ‌ക്ക് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് ആക്‌സസ് ഉണ്ടായിരിക്കില്ല. അപ്‌ഡേറ്റ് സമയത്ത് വരുന്ന ഇമെയിലുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ കൈമാറുന്നതായിരിക്കും. സെപ്റ്റംബർ 14-ാം തീയതി 08:00 (UTC) ന് ഇത് ആരംഭിക്കാനാണ് ഇപ്പോൾ പദ്ധതിയിട്ടിചിക്കുന്നത്. ഇതിന് മാറ്റം വന്നേക്കാം. [https://phabricator.wikimedia.org/T187984]
* ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആവശ്യമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയ ആൻഡ്രോയിഡ് അപ്ലിക്കേഷൻ [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ]] അയയ്‌ക്കും. നിങ്ങളുടെ സംവാ‍ദ താളിൽ ആരെങ്കിലും സന്ദേശം അയയ്ക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ എഡിറ്റ് പഴയപടിയാക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ അത് അറിയാൻ നിങ്ങളെ ഇത് സഹായിക്കും. ഇത് പ്രവർത്തിക്കാൻ [[:w:en:Google Play Services|Google Play Services]] ആവശ്യമാണ്. Google Play Services ഇല്ലാതെ തന്നെ ആപ്ലിക്കേഷൻ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ പ്രവർത്തിക്കില്ല. [[:w:en:Android KitKat|Android 4.4]] ഉപയോക്താക്കൾക്കും, ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതിന് Google Play Services ആവശ്യമാണ്. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android#Updates][https://phabricator.wikimedia.org/T146032]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] വിക്കിമീഡിയ കോഡ് അവലോകനം [[:w:en:GitLab|GitLab]]ലേക്ക് നീക്കപ്പെടാം. ഇത് വിക്കിമീഡിയ സെർവറുകളിൽ ഹോസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടും. നിങ്ങൾക്ക് [[mw:GitLab consultation|കൺസൾട്ടേഷൻ]]ൽ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കും.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|വിപുലമായ ഇനം]] [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|വെക്റ്റർ സ്കിന്നിലെ]] ഡ്രോപ്പ്ഡൗൺ മെനുകൾ ഒരു &lt;code&gt;.menu&lt;/code&gt; ക്ലാസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ഭാവിയിൽ പ്രവർത്തിക്കില്ല. സ്ക്രിപ്റ്റുകൾക്ക് ഇതിന് പകരം &lt;code&gt;nav ul&lt;/code&gt; ഉപയോഗിക്കാം. &lt;code&gt;.vectorTabs&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;.vectorMenu&lt;/code&gt; എന്നിവയും പ്രവർത്തിക്കില്ല. ചില സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. നിങ്ങൾക്ക് ഇതിനെപ്പറ്റി [[phab:T262092|കൂടുതൽ ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ വായിക്കുാം]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W37&quot;/&gt; 15:59, 7 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20427670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* [[mw:Wikimedia Apps|വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] കഴിഞ്ഞയാഴ്ച [[w:en:CSS|CSS]] ഇല്ലാതെ പേജുകൾ ദൃശ്യമായിരുന്നു. ഇതിനർത്ഥം അവ തെറ്റായി ആയിരുന്നു കാണപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇത് വേഗത്തിൽ ശരിയാക്കിയെങ്കിലും CSS ഇല്ലാത്ത കാഷ്ഡ് പേജുകൾ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ കൂടി ഇങ്ങനെ കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-15|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-16|{{PAGELANGUAGE}}}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-17|{{PAGELANGUAGE}}}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W38&quot;/&gt; 16:19, 14 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20446737 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Tech News: 2020-39]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
* പഴയപടിയാക്കിയ എഡിറ്റുകൾക്കായി ഒരു പുതിയ ടാഗ് ഉണ്ട്. പേജിന്റെ പഴയ പതിപ്പിലേക്ക് തിരസ്കരിച്ചതോ (undo) റോൾബാക്ക് ചെയ്തതോ സ്വമേധയാ തിരസ്കരിച്ചതോ (manual revert) ആയ എഡിറ്റുകൾ ഇത് കാണിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T254074][https://phabricator.wikimedia.org/T164307]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* വിക്കിയിൽ ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിൽ നിങ്ങൾക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നവയുടെ എണ്ണം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് മിനിറ്റിലുള്ള എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദിവസം നിങ്ങൾ ഇമെയിൽ ചെയ്യുന്ന ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവ ആകാം. ചില ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളെ ഇവ ബാധിച്ചേക്കില്ല. പരിധി നിങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും നിങ്ങൾക്ക് ഉടൻ തന്നെ അത് കാണാൻ സാധിക്കും. [https://phabricator.wikimedia.org/T258888] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.10|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-22|ml}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-23|ml}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-24|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W39&quot;/&gt; 21:27, 21 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20461072 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Tech News: 2020-40]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
* അഡ്‌മിൻമാ‍ർക്ക് [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]ൽ ഇല്ലാതാക്കിയ പുനരവലോകനങ്ങളിലേക്കുള്ള ലിങ്കുകൾ ഇപ്പോൾ കാണാൻ കഴിയും. ഇത് [[Special:Undelete|Special:Undelete]] ന്റെ ഇന്റർഫേസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. [https://phabricator.wikimedia.org/T261630]
* ചില ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് എഡിറ്റർ‌മാർ‌ യാന്ത്രികമായി ചേർ‌ക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, എഡിറ്റർ‌മാരെ മതിയായ സമയവും എഡിറ്റുകളും ആയാൽ [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Autoconfirmed users|autoconfirmed users]] എന്നതിലേക്ക് ചേർ‌ക്കുന്നു. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾക്ക്]] ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് ഉപയോക്താക്കളെ സ്വപ്രേരിതമായി ഉപയോക്തൃ അവകാശങ്ങളിൽ ചേർക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാൻ കഴിയും. ഉപയോക്താക്കളെ അവരുടെ അവകാശങ്ങളിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യാനും അവയ്ക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projectPHIDs=Wikimedia-Site-requests ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ‍] തങ്ങളുടെ വിക്കിക്ക് ഈ കാലയളവ് മാറ്റാൻ വിക്കികൾക്ക് ഇപ്പോൾ ആവശ്യപ്പെടാം. നിലവിൽ ഇത് അഞ്ച് ദിവസമാണ്. [https://phabricator.wikimedia.org/T231756]
 
'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
* ഒരു പുതിയ മാറ്റം കാരണം [[m:Tech/News/2019/34|കഴിഞ്ഞ വർഷം]] ചില ദുരുപയോഗ അരിപ്പകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിർത്തി. ആ പ്രവർത്തനത്തിന് ലഭ്യമല്ലാത്ത വേരിയബിളുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചാൽ അവ പരാജയപ്പെടും. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T230256]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.11|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-09-29|ml}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-09-30|ml}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-10-01|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* സംവാ‍ദ താളിൽ നിന്നോ നാൾവഴിയിൽ നിന്നോ മറ്റ് ഭാഷാ പതിപ്പുകളിലേക്കുള്ള ഭാഷാ ലിങ്കുകൾ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ ഒരു ലേഖനം എഡിറ്റുചെയ്യുമ്പോൾ അവ കാണിക്കില്ല. ഇത് മാറ്റാം. ഒരു നാൾവഴി താളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നാൾവഴി താളിലേക്കാണോ ലേഖനത്തിലേക്കാണോ ലിങ്ക് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ല. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T262472|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിലെ ചർച്ചയിൽ]] പങ്കെടുക്കാം.
* ലിങ്ക് നിറങ്ങൾ മാറാം. ലിങ്കുകളും മറ്റ് വാചകങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നതിനാണിത്. നിങ്ങൾക്ക് [[phab:T213778|ഫാബ്രിക്കേറ്ററിൽ കൂടുതൽ വായിക്കുാൻ]] സാധിക്കും.
* നിങ്ങളുടെ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ വെബിലാണോ ഇമെയിലിലാണോ വ്യത്യസ്ത അറിയിപ്പുകൾ ലഭിക്കുേണ്ടത് എന്നത് നിങ്ങൾക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഈ ആഴ്ച അവസാനം &lt;code&gt;Apps&lt;/code&gt; എന്നത് ഇതരമാർഗങ്ങളിലൊന്നായി നിങ്ങൾ കാണും. [[mw:Wikimedia Apps|Android, iOS വിക്കിപീഡിയ അപ്ലിക്കേഷനുകൾ]] ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നൽകുന്നതിനാലാണിത്. ടെസ്റ്റ് വിക്കിയിൽ നിങ്ങൾക്ക് [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-echo ക്രമീകരണങ്ങൾ] കാണാൻ കഴിയും. ഒക്ടോബറോടെ Android- ലും 2021 ന്റെ തുടക്കത്തോടെ iOS- ലും പുഷ് അറിയിപ്പുകൾ നേടുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. [https://phabricator.wikimedia.org/T262936]
* നിങ്ങൾക്ക് ഉടനെ തന്നെ ഒരു നിശ്ചിത സമയത്തേക്ക് നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ പേജുകൾ ഇടാനുള്ള സംവിധാനം ലഭിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് കുറച്ച് സമയത്തേക്ക് എന്തെങ്കിലും കാണണമെങ്കിലും എന്നാൽ ഇത് എന്നെന്നേക്കുമായി നിങ്ങളുടെ വാച്ച് ലിസ്റ്റിൽ ആവശ്യമില്ലെങ്കിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കാം. ഇത് ഇപ്പോൾ [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]]ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, പിന്നീട് കൂടുതൽ വിക്കികളിലേക്ക് വരും. നിങ്ങൾക്ക് [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/Watchlist Expiry|കൂടുതൽ വായിക്കാനും]] മറ്റ് വിക്കികളിൽ [[m:Community Tech/Watchlist Expiry/Release Schedule|എപ്പോൾ വരുമെന്ന്]] കാണാനും കഴിയും.
* ഈ വർഷത്തെ മികച്ച പുതിയ സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങളെന്ന് വിക്കിമീഡിയക്കാർ കരുതുന്നവയെ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾക്ക് അവയെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനും കഴിയും.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W40&quot;/&gt; 21:24, 28 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20483264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis.
* You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992]

'''Problems'''
* There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177]
* Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Child]]ren&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266]

'''Future changes'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W41&quot;/&gt; 16:24, 5 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20515061 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Tech News: 2020-42]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Because of the problems with the MediaWiki version two weeks ago last week's updates are also late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177][https://phabricator.wikimedia.org/T263178][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093944.html]

'''Changes later this week'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live previews]] didn't show the templates used in the preview if you just edited a section. This has now been fixed. You can also test [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] pages even if you have the live preview enabled. Previously this didn't work well. [https://phabricator.wikimedia.org/T102286][https://phabricator.wikimedia.org/T186390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 October. It will be on all wikis from 15 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A new stable version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is coming soon. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-October/010056.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W42&quot;/&gt; 15:24, 12 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20528295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Tech News: 2020-43]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-10-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-10-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-10-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|en}} around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; function will be updated soon so that it does not remove the &quot;space&quot; character. Wikis are advised to wrap all the uses of &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; with &lt;code dir=ltr&gt;rmwhitespace()&lt;/code&gt; wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024]
* Some gadgets and user-scripts use the HTML div with the ID &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;#jump-to-nav&lt;/code&gt;. This div will be removed soon. Maintainers should replace these uses with either &lt;code dir=ltr&gt;#siteSub&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;#mw-content-text&lt;/code&gt;. A list of affected scripts is at the top of [[phab:T265373]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W43&quot;/&gt; 16:31, 19 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20550811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''പ്രശ്നങ്ങൾ'''
*  [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|ml}} ഏകദേശം 14:00ന് (UTC)] നിങ്ങൾക്ക് വിക്കികൾ വായിക്കാൻ കഴിയും എന്നാൽ ഒരു മണിക്കൂർ വരെ എഡിറ്റുചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഇത് ഒരു മണിക്കൂർ പോലും ഉണ്ടാകില്ല. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]
* കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച, മൊബൈൽ വാച്ച് ലിസ്റ്റുകളിലും സമീപകാല മാറ്റങ്ങളിലും &quot;മാറ്റങ്ങൾ&quot; എന്ന ലിങ്കുകൾ വ്യത്യാസങ്ങൾക്ക് പകരം പേജ് നാൾപ്പതിപ്പിലേക്ക് ലിങ്കുചെയ്തിരുന്നു. ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചു. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* ഈ ആഴ്ച പുതിയ മീഡിയവിക്കി പതിപ്പുകളൊന്നുമില്ല.

'''ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* 2018 ൽ [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|ഇന്റർഫേസ് അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ]] എന്ന ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ് അവതരിപ്പിച്ചതുമുതൽ, അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർമാർക്ക് CSS/JS പേജുകളുടെ ഇല്ലാതാക്കിയ ചരിത്രം കാണാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ അവർക്ക് കഴിയും. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989]
* [[Special:Tags|ചേഞ്ച് ടാഗുകൾ]] എന്നതിൽ ഒരു പ്രശ്‌നമുണ്ടായിരുന്നു. തിരസ്കരിച്ച എഡിറ്റിന് ശേഷം നേരിട്ട് ലരുന്ന പേജ്-സംരക്ഷണ മാറ്റങ്ങൾ പോലുള്ള പേജ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സോഫ്റ്റ്വെയർ &quot;{{int:Tag-mw-reverted}}&quot; ടാഗ് ഉപയോഗിക്കുമായിരുന്നു. പുതിയ എഡിറ്റുകളിൽ ഇത് ഇപ്പോൾ പരിഹരിച്ചുട്ടുണ്ട്. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312]
* &lt;span class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] നവംബറിൽ മിക്ക വിക്കിപീഡിയകളിലും ഒരു ഓപ്റ്റ്-ഇൻ [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|ബീറ്റ സവിശേഷത]] ആയി വരുന്നതായിരിക്കും. ''കുറിപ്പ്: തീയതി തീരുമാനിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ മറ്റൊരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തുന്നതായിരിക്കും.''&lt;/span&gt; [https://phabricator.wikimedia.org/T266303]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W44&quot;/&gt; 17:38, 26 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20574890 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Tech News: 2020-45]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can no longer read Wikimedia wikis if your browser uses very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It could lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since October 29, 2020, users who use old TLS versions will not be able to connect to Wikimedia projects. A list of [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]] is available. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T258405]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new automatic [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking categories|tracking category]] available: [[:{{ns:14}}:{{MediaWiki:nonnumeric-formatnum}}|Pages with non-numeric formatnum arguments]]. It collects pages which use the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; parser function with invalid (non-numeric) input, ''e.g.'' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum:TECHNEWS}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Note that &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum:123,456}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is also invalid input: as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#formatnum|documentation]], the argument should be &lt;u&gt;unformatted&lt;/u&gt; so that it can be reliably and correctly localised. The tracking category will help identify problematic usage and double-formatting. The new tracking category's name can be [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;showMessage=nonnumeric-formatnum&amp;group=core&amp;optional=1&amp;action=translate translated at translatewiki]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237467]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from November 3. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from November 4. It will be on all wikis from November 5 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* Administrators and stewards will be able to use a special page (Special:CreateLocalAccount) to force local account creation for a global account. This is useful when account creation is blocked for that user (by a block or a filter). [https://phabricator.wikimedia.org/T259721]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias on November 4. This change excludes the English, Russian, and German-language Wikipedias, plus a few smaller Wikipedias with special circumstances. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|the help page]] and [[mw:Help:DiscussionTools/Why can't I reply to this comment?|the troubleshooting guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303]

'''Future changes'''
* A discussion has been restarted about using a Unicode minus sign (− U+2212) in the output of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; when it is given a negative argument. [https://phabricator.wikimedia.org/T10327]
* In the future [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|IP addresses of unregistered users will not be shown for everyone]]. They will get an alias instead. There will be a new user right or an opt-in function for more vandal fighters to see the IPs of unregistered users. There would be some criteria for who gets the user right or opt-in. There will also be other new tools to help handle vandalism. This is early in the process and the developers are still collecting information from the communities before they suggest solutions.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W45&quot;/&gt; 16:09, 2 നവംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20604769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Tech News: 2020-46]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* You can see [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|reference previews]]. This shows a preview of the footnote when you hover over it. This has been a [[mw:Beta Features|beta feature]]. It will move out of beta and be enabled by default. There will be an option not to use it. The developers are looking for small or medium-sized wikis to be the first ones. You can [[m:User talk:Michael Schönitzer (WMDE)|let them know]] if your wiki is interested. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-November/002373.html]
* From November 16 the categories will not be sorted in order for a short time. This is because the developers are upgrading to a new version of the [[:w:en:International Components for Unicode|internationalisation library]]. They will use a script to fix the existing categories. This can take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W46&quot;/&gt; 15:50, 9 നവംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20634159 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Tech News: 2020-47]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 16 November, changes to categories will not be sorted correctly for most languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] 

'''Changes later this week'''
* If you merged two pages in a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespace]] where pages can't redirect this used to break the merge history. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T93469]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-11-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-11-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-11-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] is now open for proposals. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 16 to 30 November. You can vote on proposals from 8 December to 21 December.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W47&quot;/&gt; 15:37, 16 നവംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20669023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Tech News: 2020-48]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Timestamps in [[Special:Log|Special:Log]] are now links. They go to Special:Log for only that entry. This is how timestamps work on for example the history page. [https://phabricator.wikimedia.org/T207562]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2020 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from 1 December. Unclaimed projects can be deleted from 1 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-November/094054.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W48&quot;/&gt; 17:18, 23 നവംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20698111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Tech News: 2020-49]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] will show readers more of the article history. They can see new updates and easier see how the article has changed over time. This is an experiment. It will first be shown only to some iOS app users as a [[:w:en:A/B testing|test]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T241253][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Breaking_Down_the_Wall]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]] can be used for [[:w:en:SQL|SQL]] queries. You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry], [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] or other ways to do this. To make the Wiki Replicas stable there will be two changes. Cross-database &lt;code&gt;JOINS&lt;/code&gt; will no longer work. You can also only query a database if you connect to it directly. This will happen in February 2021. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W49&quot;/&gt; 17:44, 30 നവംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20728523 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Tech News: 2020-50]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now put pages on your watchlist for a limited period of time. Some wikis already had this function. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Watchlist_Expiry][https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Watchlist_expiry]

'''Changes later this week'''
* Information from Wikidata that is used on a wiki page can be shown in recent changes and watchlists on a Wikimedia wiki. To see this you need to turn on showing Wikidata edits in your watchlist in the preferences. Changes to the Wikidata description in the language of a Wikimedia wiki will then be shown in recent changes and watchlists. This will not show edits to languages that are not relevant to your wiki. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-November/014402.html][https://phabricator.wikimedia.org/T191831]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] between 8 December and 21 December. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W50&quot;/&gt; 16:14, 7 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20754641 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Tech News: 2020-51]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;ml&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക സമുഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News| ടെക് വാർത്തകൾ]]''' ആണിത്. ഈ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളേയും അറിയിക്കുക. എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും നിങ്ങളെ ബാധിക്കില്ല. ഇവിടെ [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനങ്ങൾ]] ലഭ്യമാണ്.

'''സമീപകാല മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] ഫോണുകൾക്കായി ഒരു [[mw:Wikipedia for KaiOS|വിക്കിപീഡിയ ആപ്ലിക്കേഷൻ]] ഉണ്ട്. സെപ്റ്റംബറിൽ ഇത് ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറങ്ങി. ഇത് ഇപ്പോൾ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. [https://diff.wikimedia.org/2020/12/10/growing-wikipedias-reach-with-an-app-for-kaios-feature-phones/]

'''ഈ ആഴ്ചയിലെ മാറ്റങ്ങൾ'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] മീഡിയവിക്കിയുടെ [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.22|പുതിയ പതിപ്പ്]] {{#time:j xg|2020-12-15|ml}} മുതൽ  ടെസ്റ്റ് വിക്കികളിലും MediaWiki.org ലും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-16|ml}} മുതൽ  വിക്കിപീഡിയ ഇതര വിക്കികളിലും ചില വിക്കിപീഡിയകളിലും ഇത് ലഭിക്കും. {{#time:j xg|2020-12-17|ml}} ഓടെ എല്ലാ വിക്കികളിലും ഇത് ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|കലണ്ടർ]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]] • [[m:Tech|സഹായം തേടു]] • [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W51&quot;/&gt; 21:34, 14 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20803489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Tech News: 2020-52]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 11 January 2021.

'''Recent changes'''
* The &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{citation needed}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; template shows when a statement in a Wikipedia article needs a source. If you click on it when you edit with the visual editor there is a popup that explains this. Now it can also show the reason and when it was added. [https://phabricator.wikimedia.org/T270107]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.

'''Future changes'''
* You can [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Ideas|propose and discuss]] what technical improvements should be done for geographic information. This could be coordinates, maps or other related things.
* Some wikis use [[mw:Writing systems/LanguageConverter|LanguageConverter]] to switch between writing systems or variants of a language. This can only be done for the entire page. There will be a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;langconvert&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag that can convert a piece of text on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T263082]
*  Oversighters and stewards can hide entries in [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. They can soon hide multiple entries at once using checkboxes. This works like hiding normal edits. It will happen in early January. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W52&quot;/&gt; 20:53, 21 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20833836 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Tech News: 2021-02]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can choose to be reminded when you have not added an edit summary. This can be done in your preferences. This could conflict with the [[:w:en:CAPTCHA|CAPTCHA]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T12729]
* You can link to specific log entries. You can get these links for example by clicking the timestamps in the log. Until now, such links to private log entries showed no entry even if you had permission to view private log entries. The links now show the entry. [https://phabricator.wikimedia.org/T269761]
* Admins can use the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter tool]] to automatically prevent bad edits. Three changes happened last week:
** The filter editing interface now shows syntax errors while you type. This is similar to JavaScript pages. It also shows a warning for regular expressions that match the empty string. New warnings will be added later. [https://phabricator.wikimedia.org/T187686]
** [[m:Special:MyLanguage/Meta:Oversighters|Oversighters]] can now hide multiple filter log entries at once using checkboxes on [[Special:AbuseLog]]. This is how the usual revision deletion works. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904]
** When a filter matches too many actions after it has been changed it is &quot;throttled&quot;. The most powerful actions are disabled. This is to avoid many editors getting blocked when an administrator made a mistake. The administrator will now get a notification about this &quot;throttle&quot;.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new tool to [https://skins.wmflabs.org/?#/add build new skins]. You can also [https://skins.wmflabs.org/?#/ see] existing [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Skins|skins]]. You can [[mw:User talk:Jdlrobson|give feedback]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-December/094130.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots using the API no longer watch pages automatically based on account preferences. Setting the &lt;code&gt;watchlist&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;watch&lt;/code&gt; will still work. This is to reduce the size of the watchlist data in the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T258108]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto's]] [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#File metadata|file metadata]] now includes length. [https://phabricator.wikimedia.org/T209679]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:w:en:CSS|CSS]] and [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code pages now have link anchors to [https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/40e4795d4448b55a6d8c46ff414bcf78/w/index.php/MediaWiki:En.js#L-125 line numbers]. You can use wikilinks like [[:w:en:MediaWiki:Common.js#L-50]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T29531]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] There was a [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25|new version]] of MediaWiki last week. You can read [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25/Changelog|a detailed log]] of all 763 changes. Most of them are very small and will not affect you.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W02&quot;/&gt; 15:42, 11 ജനുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20950047 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Tech News: 2021-03]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth team]] plans to add features to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer tasks/Experiment analysis, November 2020|get more visitors to edit]] to more Wikipedias. You can help [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;group=ext-growthexperiments&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translating the interface].
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791]
* [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] posts could be automatically timestamped in the future. This is because MassMessage senders can now send pages using MassMessage. Pages are more difficult to sign. If there are times when a MassMessage post should not be timestamped you can [[phab:T270435|let the developers know]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W03&quot;/&gt; 16:09, 18 ജനുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20974628 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388]

'''Changes later this week'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W04&quot;/&gt; 18:30, 25 ജനുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21007423 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Tech News: 2021-05]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[:w:en:IPv6|IPv6 addresses]] were written in lowercase letters in diffs. This caused dead links since [[Special:Contributions|Special:Contributions]] only accepted uppercase letters for the IPs. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T272225]

'''Changes later this week'''
* You can soon use Wikidata to link to pages on the multilingual Wikisource. [https://phabricator.wikimedia.org/T138332]
* Often editors use a &quot;non-breaking space&quot; to make a gap between two items when reading but still show them together. This can be used to avoid a line break. You will now be able to add new ones via the special character tool in the 2010, 2017, and visual editors. The character will be shown in the visual editor as a space with a grey background. [https://phabricator.wikimedia.org/T70429][https://phabricator.wikimedia.org/T96666]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=| Advanced item]] Wikis use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filters]] to stop bad edits being made. Filter maintainers can now use syntax like &lt;code&gt;1.2.3.4 - 1.2.3.55&lt;/code&gt; as well as the &lt;code&gt;1.2.3.4/27&lt;/code&gt; syntax for IP ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T218074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[mw:Skin:Minerva Neue|Minerva]] is the skin Wikimedia wikis use for mobile traffic. When a page is protected and you can't edit it you can normally read the source wikicode. This doesn't work on Minerva on mobile devices. This is being fixed. Some text might overlap. This is because your community needs to update [[MediaWiki:Protectedpagetext|MediaWiki:Protectedpagetext]] to work on mobile. You can [[phab:T208827|read more]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Inline_styles_should_not_use_properties_that_impact_sizing_and_positioning][https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Avoid_tables_for_anything_except_data]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] will change the IP address they use to contact the wikis. The new IP address will be &lt;code&gt;185.15.56.1&lt;/code&gt;. This will happen on February 8. You can [[:wikitech:News/CloudVPS NAT wikis|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W05&quot;/&gt; 22:38, 1 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21033195 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Tech News: 2021-06]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now has watchlists and talk pages in the app. [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.wikipedia]

'''Changes later this week'''
* You can see edits to chosen pages on [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]]. You can add pages to your watchlist on every wiki you like. The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|GlobalWatchlist]] extension will come to Meta on 11 February. There you can see entries on watched pages on different wikis on the same page. The new watchlist will be found on [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] on Meta. You can choose which wikis to watch and other preferences on [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Special:GlobalWatchlistSettings]] on Meta. You can watch up to five wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T260862]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* When admins [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protecting and unprotecting pages|protect]] pages the form will use the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [[Special:Import|Special:Import]] will also get the new look. This will make them easier to use on mobile phones. [https://phabricator.wikimedia.org/T235424][https://phabricator.wikimedia.org/T108792]
* Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Tech/News/2021/05|Last week]] Tech News reported that the IP address [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] use to contact the wikis will change on 8 February. This is delayed. It will happen later instead. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/CloudVPS_NAT_wikis]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W06&quot;/&gt; 17:41, 8 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21082948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Tech News: 2021-07]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There were problems with recent versions of MediaWiki.  Because the updates caused problems the developers rolled back to an earlier version. Some updates and new functions will come later than planned. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094255.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094271.html]
* Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W07&quot;/&gt; 17:55, 15 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21105437 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Tech News: 2021-08]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The visual editor will now use [[:c:Commons:Structured data/Media search|MediaSearch]] to find images. You can search for images on Commons in the visual editor when you are looking for illustrations. This is to help editors find better images. [https://phabricator.wikimedia.org/T259896]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighter]] now works with more languages: [[:w:en:Futhark (programming language)|Futhark]], [[:w:en:Graphviz|Graphviz]]/[[:w:en:DOT (graph description language)|DOT]], CDDL and AMDGPU. [https://phabricator.wikimedia.org/T274741]

'''Problems'''
* Editing a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EasyTimeline|timeline]] might have removed all text from it. This was because of a bug and has been fixed. You might need to edit the timeline again for it to show properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T274822]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a [[:m:Wikimedia Rust developers user group|user group]] for developers and users interested in working on Wikimedia wikis with the [[:w:en:Rust (programming language)|Rust programming language]]. You can join or tell others who want to make your wiki better in the future.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;

----

00:17, 23 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21134058 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes.
* A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs.

'''Problems'''
* There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437]
* Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;

----

19:07, 1 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21161722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293]
* When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185]

'''Problems'''
* Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257]

'''Future changes'''
* There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]].
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews]
* New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W10&quot;/&gt; 17:51, 8 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21175593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&amp;orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296]

'''Problems'''
* Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322]
* You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database &lt;code&gt;JOINS&lt;/code&gt; will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W11&quot;/&gt; 23:22, 15 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21226057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the &quot;{{int:discussiontools-preference-label}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia.

'''Problems'''
* You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting]

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like &quot;tone&quot; or &quot;depth&quot;. It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from &lt;code dir=ltr&gt;wg*&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;mw.config&lt;/code&gt;. &lt;code dir=ltr&gt;wg*&lt;/code&gt; will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W12&quot;/&gt; 16:52, 22 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21244806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to &lt;code&gt;irc.wikimedia.org&lt;/code&gt; and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579]

'''Problems'''
* When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350]
* Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:30, 29 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21267131 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example &lt;code&gt;2010-12-XX&lt;/code&gt; instead of &lt;code&gt;2010-12&lt;/code&gt; for dates with a month but no days. This is because &lt;code&gt;2010-12&lt;/code&gt; could be confused with &lt;code&gt;2010-2012&lt;/code&gt; instead of &lt;code&gt;December 2010&lt;/code&gt;. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database &lt;code&gt;JOINS&lt;/code&gt; will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:39, 5 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21287348 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294]
* If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use &lt;code&gt;mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')&lt;/code&gt; to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898]
* The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week.

'''Changes later this week'''
*  There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:48, 19 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21356080 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:24, 26 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21391118 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository.

'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346]
* Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212]

'''Changes later this week'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes &lt;code dir=ltr&gt;.error&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;.warning&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;.success&lt;/code&gt; do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:43, 3 മേയ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21418010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:09, 10 മേയ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21428676 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021]
* Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from &lt;code&gt;[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;utf8mb3&lt;/code&gt;. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the  [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] &lt;code&gt;MediaWiki:Pageimages-blacklist&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;MediaWiki:Pageimages-denylist&lt;/code&gt;. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

13:48, 17 മേയ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21464279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:06, 24 മേയ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21477606 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:05, 31 മേയ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21516076 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980]
* Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for &lt;code&gt;Bedusz&lt;/code&gt; doesn't find &lt;code&gt;Będusz&lt;/code&gt; on German Wikipedia. The character &lt;code&gt;ę&lt;/code&gt; isn't used in German so many would write &lt;code&gt;e&lt;/code&gt; instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:02, 7 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21551759 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763]
* Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work.
* German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530]
* All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:26, 14 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21587625 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The &lt;code&gt;otrs-member&lt;/code&gt; group name is now &lt;code&gt;vrt-permissions&lt;/code&gt;. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615]

'''Problems'''
* You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:48, 21 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21593987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page &lt;code&gt;Special:EditGrowthConfig&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423]
* Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the &quot;extract text&quot; button on Wikisource you can add &lt;code&gt;.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }&lt;/code&gt; to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311]

'''Problems'''
*You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* &lt;code&gt;Threshold for stub link formatting&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;thumbnail size&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;auto-number headings&lt;/code&gt; can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]].
* A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:31, 28 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21653312 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* The next issue of Tech News will be sent out on 19 July.

'''Recent changes'''
* [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage&lt;/code&gt; has moved to &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config&lt;/code&gt;. &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version&lt;/code&gt; has moved to &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON&lt;/code&gt;. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196]

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from &lt;code&gt;archive.is&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;web.archive.org&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432]

'''Changes later this week'''
* The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:32, 5 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21694636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553]
* [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:31, 19 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21755027 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If &lt;code&gt;{{int:monobook-responsive-label}}&lt;/code&gt; is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] &lt;code&gt;{{int:prefs-skin-responsive}}&lt;/code&gt;. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:10, 26 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21771634 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-rtl&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without the required &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;dir&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-rtl&quot; dir=&quot;rtl&quot; lang=&quot;he&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This also applies to some other HTML tags, such as &lt;code&gt;span&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;code&lt;/code&gt;. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]].
* Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated.

'''Problems'''
* Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList]

'''Changes later this week'''
* When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this.
* The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks.  You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis.  You can test this now by adding &lt;code&gt;?dtenable=1&lt;/code&gt; to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:46, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21818289 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [please test] Growth team features ==

&lt;div dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
Hello! Sorry to use English. {{Int:please-translate}}.  

I'm [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. I work as a community relations specialist for the Wikimedia Foundation. I'm here to share a message from the [[mw:Growth|Growth team]].

As you may already know, the Growth team's goal is to create features that would help newcomers. Our goal is to help newcomers when they edit for the first time and also to increase the retention of new editors. [[mw:Growth#deploymentstable|Several wikis already have these features]] since a long time now. Working with these wikis, [[mw:NEWTEA|the Growth team found evidence of the efficiency of these new features]].

These features will be available for all new accounts on your Wikipedia '''starting on the week of August 23''', 2021. This way your Wikipedia will offer more options for newcomers to make good first edits and become community members.

=== Which features? ===
[[File:Screenshot of newcomer homepage variant D 2020-10-23.png|thumb|The newcomer homepage (here on Portuguese Wikipedia, displayed in English)]]
We have [[mw:Growth/Feature summary|created several features]] to help them, and also to help community members who help them :

* [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer homepage|'''Newcomer homepage''']]: a new special page, the best place for a newcomer to get started. Please visit it at [[Special:Homepage]] It includes: 
** [[mw:Growth/Feature summary#Newcomer tasks|'''Newcomer tasks''']]: a feed of task suggestions that help newcomers learn to edit. Newcomers have been making [[mw:NEWTEA|productive edits]] through this feed! [[mw:Help:Growth/Tools/Suggested edits|Know more about this tool]].
** '''Mentorship module''' [optional]: each newcomers has a direct link to an experienced user (see below). This way, they can ask questions about editing Wikipedia, less the need to find where to ask for assistance.
** '''Impact module''': the user sees how many pages views articles they edit received. Have a look at [[Special:Impact]] for yours!
* [[mw:Growth/Feature summary#Help panel|'''Help panel''']]: a platform to provide resources to newcomers while they are editing. If they do some suggested tasks, they are guided step-by-step on the process of editing.
* '''Welcome Survey''': communities can know why newcomers create an account on Wikipedia. You can see it at [[Special:WelcomeSurvey]].

The features available right now in your preferences ([[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-homepage|here]] and [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|there]]) so that you can try them. ''They are'' not ''yet visible to newcomers''.

=== How to help? ===
First, we need help to '''translate the features'''. At the moment, most of the messages newcomers will see on your Wikipedia are in English, some of them have been translated using machine translation. Please help '''[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;group=ext-growthexperiments&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translate the interface]''' (done on [[translatewiki.net]]. It needs a specific account). 

Also, I need your help checking on the configuration the team setups as default. '''Please try the features''' and let us know if something questions you.

Newcomers tasks are based on templates to suggest edits to newcomers. You can check the templates used on [[MediaWiki:NewcomerTasks.json]]. You can also change the templates and the help links defined there. Several templates can be added for the same task.

It you are familiar with Phabricator, '''[[phab:T275069|here is the ticket about this deployment]]'''. Please find your wiki in the list to access all the information we used for the deployment. Please have a look at it. You can suggest changes by replying to this message.

If you wish to, you can create a list of mentors. This will activate the optional Mentorship module. Please [[mw:Growth/Communities/How to introduce yourself as a mentor|format the list following the guidance]]. You need at least one mentor for each 500 new accounts created monthly on your wiki (3 mentors minimum). Are you hesitant to become a mentor?  Please check [[mw:Growth/Communities/How to interact with newcomers|the resources we have written]] based on other mentors' experiences. Please tell us if you are interested by creating a mentor list!

Let me know if you have any question about this deployment, please ping me! Of course, if this message is not at the right place, please move or share it (and let me know).

All the best, [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 15:33, 4 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&amp;oldid=21840649 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449]

'''Changes later this week'''
* The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;visualClear&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]].

'''Future changes'''
* [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:20, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21856726 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206]

'''Problems'''
* There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719]

'''Changes later this week'''
* A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549]
*Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for &quot;Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition&quot;|from tool maintainers]] on some specific questions.
* In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:27, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21889213 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;score&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in &quot;safe mode&quot;. The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]].

'''Problems'''
* You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:58, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21923254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Read-only reminder ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;MassMessage&quot;/&gt;
A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes.

This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. 

Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes).

For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]].

A banner will be displayed 30 minutes before the operation.

Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}&lt;section end=&quot;MassMessage&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:34, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21927201 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors.

'''Problems'''
* Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance.
* All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:00, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21954810 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/]
* Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.  The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:20, 6 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21981010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680]
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more.

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).
* Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664]
* You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;golang&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;output&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:34, 13 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22009517 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021.
* MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which &quot;stubs&quot; would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917]
* A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported.

'''Problems'''
* There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;piprop&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter has been renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prpiprop&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585]

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks.  It is currently part of &quot;{{int:discussiontools-preference-label}}&quot; in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18:31, 20 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22043415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.vector-menu-dropdown-noicon&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752]
* A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]].
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]]

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of &quot;{{int:discussiontools-preference-label}}&quot; in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:21, 27 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22077885 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;hidden&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; property will no longer say an entry is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;implicit&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;false&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718]
* A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]].

'''Future changes'''
* You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgExtraSignatureNamespaces&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgLegalTitleChars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgIllegalFileChars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will soon be removed from &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. These are not part of the &quot;stable&quot; variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] 
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookiePrefix&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookieDomain&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookiePath&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookieExpiration&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; from the &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]&lt;/bdi&gt;&quot; module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:30, 4 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22101208 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

* The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|&quot;auto-number headings&quot; preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering.

'''Meetings'''
* You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:30, 11 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22152137 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development.
* 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities.
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=22&amp;month=10&amp;year=2021 22 October 15:00 UTC].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:53, 18 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22176877 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
*[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526]
* The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600]

'''Meetings'''
* You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:07, 25 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22232718 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:27, 1 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22269406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105]

'''Changes later this week'''
* [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:36, 8 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22311003 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;stashfailed&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; or &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;DBQueryError&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available.

'''Problems'''
* Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525]
* There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:06, 15 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22338097 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
*The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:02, 22 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22366010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:14, 29 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22375666 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available.

'''Problems'''
* MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MentorDashboard&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=ajax&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;jquery.jStorage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.storage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:58, 6 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22413926 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the &quot;Project:&quot; namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[WB:]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will go to the local language default for the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Project:]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:27, 13 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22441074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022.

'''Recent changes'''
* Queries made by the DynamicPageList extension (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;DynamicPageList&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.

'''Future changes'''
* The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:05, 20 ഡിസംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22465395 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;oauth_consumer&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|actions=edit,history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withgadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withJS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withCSS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966]
* The heading on the main page can now be configured using &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]&lt;/span&gt; for logged-in users and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Mainpage-title]]&lt;/span&gt; for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715]
* Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

01:23, 11 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22562156 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages.  If you click &quot;{{int:Disambiguator-review-link}}&quot; in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item.
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]].  You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies.  This is available at most wikis.  Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T263819]
* When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|&quot;preloaded&quot; with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:54, 17 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22620285 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO.
* You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619]

'''Events'''
* You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year.
* You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:37, 24 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22644148 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;?withgadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;supportsUrlLoad&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead:
** The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki.

'''Events'''
* You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:41, 31 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22721804 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]).
* Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823]

'''Problems'''
* A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;vector&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; should be updated to also check for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;vector-2022&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:15, 7 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22765948 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; function has been updated so that it does not remove the &quot;space&quot; character. Wikis are advised to wrap all the uses of &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; with &lt;code dir=ltr&gt;rmwhitespace()&lt;/code&gt; wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:18, 14 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22821788 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]&lt;/bdi&gt;) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020]
* At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820]
* You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;class=notpageimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. For example, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Example.png|class=notpageimage]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator.

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system.  There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/]
* Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated &quot;talk&quot; page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:11, 21 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22847768 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909]
* Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; was renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]].

'''Problems'''
* The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features.
* If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: &lt;code dir=ltr&gt;successbox, messagebox, errorbox, warningbox&lt;/code&gt;), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:59, 28 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22902593 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:15, 7 മാർച്ച് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22958074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771]

'''Problems'''
* There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]].
* There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;uselang=qqx&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as &quot;{{int:vector-view-history}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T300069]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have &lt;code dir=ltr&gt;deletelogentry&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;deletedhistory&lt;/code&gt; rights through their group memberships. Before, only those with the &lt;code dir=ltr&gt;deleterevision&lt;/code&gt; right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928]
* On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114]

'''Future changes'''
*  The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617]

'''Events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:07, 14 മാർച്ച് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22993074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available.

'''New code release schedule for this week'''
* There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]].

'''Recent changes'''
* You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043]

'''Future changes'''
* Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:00, 21 മാർച്ച് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23034693 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:54, 28 മാർച്ച് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23073711 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available.

'''Problems'''
* For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be &lt;code dir=ltr&gt;Tech News: 2022-14&lt;/code&gt; anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920]
* Over the next few months, the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where &quot;Link recommendation&quot; is already available]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:00, 4 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23097604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new public status page at &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]&lt;/span&gt;. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project].
* On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:44, 11 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23124108 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]).
* Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated &quot;Talk&quot; page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]].
* On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: &lt;code dir=ltr&gt;successbox&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;errorbox&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;warningbox&lt;/code&gt;. The styles for those classes and &lt;code dir=ltr&gt;messagebox&lt;/code&gt; will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]].

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:11, 18 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23167004 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]).
* Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:55, 25 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23187115 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese.
* [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967]
* If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include &lt;code dir=ltr&gt;#mw-anon-edit-warning&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;#mw-undelete-revision&lt;/code&gt; and 3 others.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:33, 2 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23232924 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966]

'''Problems'''
* Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586]
* Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966]
*  [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022).

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:22, 9 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23256717 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18:57, 16 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23291515 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341]
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]&lt;/span&gt; portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629]

'''Problems'''
* The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915]
* Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

00:20, 24 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23317250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an &lt;code dir=ltr&gt;ip_in_ranges()&lt;/code&gt; function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple &lt;code dir=ltr&gt;ip_in_range()&lt;/code&gt; expressions joined by &lt;code&gt;|&lt;/code&gt; into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017]
* The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the &lt;code&gt;uciprange&lt;/code&gt; parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150]
* A new parser function will be introduced: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{=}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. It will replace existing templates named &quot;=&quot;. It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:28, 30 മേയ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23340178 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;str_replace_regexp()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

02:45, 7 ജൂൺ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23366979 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471]
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July.

'''Future changes'''
* By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:58, 13 ജൂൺ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23389956 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;site_stats&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;user_global_editcount&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]&lt;/span&gt; to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910]

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;typeof&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute values, and instead use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:File&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for all types. Tool authors should adjust any code that expects: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Image&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Audio&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Video&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:17, 20 ജൂൺ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23425855 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps &amp; Wikimedia Cloud Services]] continues.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033]
*  Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472]
* Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:02, 27 ജൂൺ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23453785 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;proofreadpage_source_href&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be removed from &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and be replaced with the variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prpSourceIndexPage&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;.  [https://phabricator.wikimedia.org/T309490]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:31, 4 ജൂലൈ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23466250 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&amp;compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932]
*The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:24, 11 ജൂലൈ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23502519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;TDFSupport@wikimedia.org&lt;/span&gt; before 12 August.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:59, 18 ജൂലൈ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23517957 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]&lt;/span&gt; and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]&lt;/span&gt; portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179]

'''Problems'''
*  Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391]
* Administrators will now see buttons on user pages for &quot;{{int:changeblockip}}&quot; and &quot;{{int:unblockip}}&quot; instead of just &quot;{{int:blockip}}&quot; if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:26, 25 ജൂലൈ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23545370 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Phantom&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]].

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].

'''Future meetings'''
* This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:21, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23615613 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]).

'''Future meetings'''
* The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:49, 8 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23627807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]].

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:08, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23658001 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778]

'''Future changes'''
* The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]].  The Editing team is enabling this tool everywhere.  You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

00:11, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23675501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets.

'''Problems'''
* In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]].  If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]&lt;/span&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:04, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23725814 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#p-namespaces&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; should be updated to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#p-associated-pages&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:21, 5 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23757743 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

01:49, 13 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23787318 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;templatelinks&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table are now being dropped: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_namespace&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_title&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_target_id&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. See &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T299417|T299417]]&lt;/span&gt; for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available.  Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons]

'''Future changes'''
* In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/span&gt; 22:15, 19 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23826293 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;rel&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute of links. Further details are in &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T315209|T315209]]&lt;/bdi&gt;.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias.  They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile]
* In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.json&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:29, 27 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23860085 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID]
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias.  They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;scribunto-console&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] 
* The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:22, 4 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23885489 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

14:08, 10 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23912412 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements]
* A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( &quot;strict&quot; )]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to add errors for some possible code problems. This replaces &quot;[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]&quot; on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310]

'''Future changes'''
* The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The &quot;{{int:discussiontools-replylink}}&quot; button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:45, 17 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23943992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]].
* On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]].

'''Problems'''
* Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] 
* Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list]
* Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:Unicode 11 case map migration]]&lt;/bdi&gt;. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]].
* The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 24 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23975411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997]
* In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for &quot;{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T321155]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818]
* It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817]
* It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815]
* It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:14, 31 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23977539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592]

'''Problems'''
* Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:31, 8 നവംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24001035 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962]
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]&lt;/span&gt;, and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]&lt;/span&gt; portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* There will be a new link to directly &quot;Edit template data&quot; on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&amp;oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309]
* Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:54, 14 നവംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]].

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:20, 21 നവംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24071290 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]).
* Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327]
* On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:02, 28 നവംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24114342 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:40, 6 ഡിസംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24151590 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]].  Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961]
* The character &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714]

'''Events'''
* The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:33, 12 ഡിസംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24216570 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023.

'''Recent changes'''
* On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536]

'''Problems'''
* Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.
* The word &quot;{{int:discussiontools-replybutton}}&quot; is very short in some languages, such as Arabic (&quot;&lt;bdi lang=&quot;ar&quot;&gt;ردّ&lt;/bdi&gt;&quot;). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537]

'''Future changes'''
* Edits can be automatically &quot;tagged&quot; by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063]
* The Trust &amp; Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. 
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021.

'''Events'''
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:59, 19 ഡിസംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24258101 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-02&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349]
* [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]].
* You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541]
* A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257]
* [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use &lt;code&gt;matrix:&lt;/code&gt; to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021]
* You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493]

'''Changes later this week'''
* [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:06, 10 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24342971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in &quot;{{int:last}}&quot; links on page history now contain &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;diff=prev&amp;oldid=[revision ID]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in place of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;diff=[revision ID]&amp;oldid=[revision ID]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on &lt;code&gt;{{ns:1}}:&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;{{ns:3}}:&lt;/code&gt; namespaces.  These will be extended to other talk namespaces, such as &lt;code&gt;{{ns:5}}:&lt;/code&gt;.  They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including &lt;code&gt;{{ns:4}}:&lt;/code&gt; pages (e.g., at the Village Pump).  You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417]
*On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841]
* The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]].

'''Future changes'''
* The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:09, 17 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24381020 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907]
* The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:45, 23 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24418874 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:04, 31 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24455949 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433]
* Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as &quot;What links here&quot; in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692]
*[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;skins=…&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10:20, 6 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24491749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available.

'''Problems'''
* On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site.  You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:48, 14 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24540832 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
*The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February.

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:57, 21 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24570514 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:46, 27 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24634242 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023.
* On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:49, 6 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24676916 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:19, 13 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24700189 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]].
* There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:25, 21 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24732558 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609]
* [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521]
* Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:12, 28 മാർച്ച് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24780854 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.hoverIntent&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;hover()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;on()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194]
* Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242]
* You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__ARCHIVEDTALK__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; magic word.  There will also be a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.mw-archivedtalk&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221]

'''Future changes'''
* The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:38, 3 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24820268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the &quot;{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}&quot; option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876]

'''Problems'''
* There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:04, 10 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24851886 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature &quot;{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}&quot;. Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for &quot;{{int:globalwatchlist-markpageseen}}&quot; for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246]

'''Problems'''
* At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:53, 18 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24881071 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]].  [https://phabricator.wikimedia.org/T334316]

'''Problems'''
* Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940]
* For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794]

'''Changes later this week'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]].
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:02, 24 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24933592 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend &quot;Who Wrote That?&quot; tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891]
* The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits]
* The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:44, 2 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24966974 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;html5&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;moin&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;html+handlebars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828]
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&amp;section=new&amp;preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;preload=MediaWiki:July&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337]

'''Problems'''
* Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like &lt;bdi lang=&quot;de&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[:de:Modul:Graph]]&lt;/bdi&gt;. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&amp;action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750]

'''Future changes'''
* During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805]
* There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] &lt;code&gt;jquery.tipsy&lt;/code&gt; will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with &lt;code&gt;.tipsy(&lt;/code&gt; can be commented out. &lt;code&gt;OO.ui.PopupWidget&lt;/code&gt; can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:35, 9 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24998636 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] 

'''Future changes'''
* There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:44, 15 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25011501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The &quot;recent edits&quot; time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250]

'''Changes later this week'''
* An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:54, 22 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25028325 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has &quot;{{int:watchlistedit-normal-check-all}}&quot; options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - &quot;check all&quot; checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252]	

'''Problems'''
* For a few days earlier this month, the &quot;Add interlanguage link&quot; item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:01, 29 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25079963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750]
* Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for &quot;{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}&quot;. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081]

'''Problems'''
* For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:51, 5 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25114640 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend &quot;Who Wrote That?&quot; tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341]
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937]
* The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064]

'''Problems'''
* For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101]
* Currently, the &quot;{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}&quot; feature in VisualEditor is broken. Existing &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#wpReason&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;&lt;code&gt;#wpReason &gt; input&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&amp;diff=22859956&amp;oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529]

'''Future changes'''
* From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14:50, 12 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25133779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing &lt;code&gt;\&lt;/code&gt; or pressing &lt;code&gt;ctrl + shift + p&lt;/code&gt;. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:08, 19 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25159510 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to all &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prop=extlinks&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the &lt;code&gt;externallinks&lt;/code&gt; database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994]

'''Problems'''
* Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.mbox-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|targets=&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|skins=&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter in &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Gadgets-definition&lt;/bdi&gt;) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268]
* All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126]
* The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:18, 26 ജൂൺ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25202311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:50, 3 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25231546 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles.
* [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159]
* [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431]
* The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&amp;messages=&amp;x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the &quot;Completion&quot; for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810]
* [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218]

'''Future changes'''
* There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI]
* There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:53, 10 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25278797 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;en-ca&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;en-gb&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;action=growthsetmentorstatus&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;action=growthmanagementorlist&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:07, 17 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25289122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]]   On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:19, 25 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25332248 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates.
* The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338]
* The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open &quot;office hours&quot;|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI]

'''Problems'''
* It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:53, 31 ജൂലൈ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25362228 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on &quot;{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}&quot; in your settings and use the &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; button in the &quot;{{int:Minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:20, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25420038 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] &lt;!-- TODO replace wiki codes --&gt;

'''Future changes'''
* A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 05:59, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25428668 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868]
* From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages.
** Since the last edition, two new wikis have been created:
*** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|&lt;code&gt;wikt:blk:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540]
*** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|&lt;code&gt;s:su:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539]
** To catch up, the next most recent six wikis are:
*** Wikifunctions ([[f:|&lt;code&gt;f:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945]
*** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|&lt;code&gt;wikt:btm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216]
*** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|&lt;code&gt;w:gpe:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969]
*** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|&lt;code&gt;n:guw:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394]
*** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|&lt;code&gt;wikt:kbd:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266]
*** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|&lt;code&gt;w:fat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:24, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25497111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166]
* Wikisource users can now use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prpbengalicurrency&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pagelist&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tag.  [https://phabricator.wikimedia.org/T268932]
* Two preferences have been relocated. The preference &quot;{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}&quot; is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|&quot;{{int:prefs-editing}}&quot; tab]] at all wikis. Previously it was shown on the &quot;{{int:prefs-betafeatures}}&quot; tab at some wikis. The preference &quot;{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}&quot; is now also shown on the &quot;{{int:prefs-editing}}&quot; tab at all wikis, instead of the &quot;{{int:prefs-betafeatures}}&quot; tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt;, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]].
* All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921]

'''Future changes'''
* The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;=&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]].
* A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:59, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25510866 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763]
* There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294]
* One new wiki has been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|&lt;code&gt;w:tly:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166]
'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:32, 4 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25566983 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, &quot;{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}&quot; and &quot;{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}&quot;), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115]
* When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263]
* The Enterprise API is launching a new feature called &quot;[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]&quot;. Currently in BETA, this attempts to identify likely &quot;newsworthy&quot; topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:07, 11 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25589064 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263]
* All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:19, 18 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25623533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there.
* Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new &quot;namespaces&quot; option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces.

'''Future changes'''
* New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;global_account_groups&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;global_account_editcount&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:51, 26 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25655264 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for &quot;{{int:tog-forcesafemode}}&quot;. This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new &quot;&lt;var&gt;contentModels&lt;/var&gt;&quot; option]]. The option takes a list of page content models, like &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;wikitext&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;css&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:26, 3 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25686930 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|&lt;code&gt;w:fon:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139]
* At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under &quot;Images recommendations&quot; [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#page-actions&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#p-views&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14:39, 9 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25712895 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click &quot;Log in&quot; or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889]
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#p-namespaces&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the &quot;Discussion&quot; tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:47, 16 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25745824 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:16, 23 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25782286 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]).
* The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).
* Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] 
* Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203]

'''Future changes'''
* There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]].
* The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 30 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25801989 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062]

'''Problems'''
* Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).
* The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:05, 6 നവംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25838105 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Four new wikis have been created:
** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|&lt;code&gt;w:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216]
** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|&lt;code&gt;w:dga:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218]
** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|&lt;code&gt;w:bbc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320]
** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|&lt;code&gt;q:bjn:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217]

'''Problems'''
* Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695]
* Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;meta.domain == &quot;canary&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:52, 13 നവംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25859263 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] 
* The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711]

'''Future changes'''
* There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:55, 21 നവംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25884616 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499]
* The deployment of &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]&quot; announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:08, 27 നവംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25906379 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754]
* The &quot;{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}&quot; feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* On 6 December, people who have the enabled the preference for &quot;{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot; will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NEWSECTIONLINK__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/]
* Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]].

'''Events'''
* Registration &amp; Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:50, 4 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25914435 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the &quot;choosing own vs not own work&quot; step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709]

'''Problems'''
* There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the &quot;impact module&quot; and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:12, 12 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25945501 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The &quot;Move Page&quot; feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]].
* The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:17, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25959059 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-02&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:19, 9 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26026251 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as &quot;ES2015&quot;) and ES7 (&quot;ES2016&quot;). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;requiresES6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957]
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388]
* An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module was deprecated and replaced with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966]

'''Future changes'''
* Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:12, 16 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26074460 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:03, 23 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26096197 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].&lt;!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--&gt; [https://phabricator.wikimedia.org/T302011]
* There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the &quot;Tools&quot; menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;targets&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;skins&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:31, 29 ജനുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26137870 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]].
*On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about &quot;action blocks&quot;]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199]

'''Future changes'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:22, 5 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26180971 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation]

'''Problems'''
*There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed.  

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 05:48, 13 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26223994 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* If you have the &quot;{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}&quot; option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984]
* There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively.
*Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]].
*The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid.
* The CSS &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; property can now be used in HTML &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;style&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:36, 19 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26254282 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value &lt;code&gt;wgGlobalGroups&lt;/code&gt; now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;if (/globalgroupname/.test(mw.config.get(&quot;wgGlobalGroups&quot;)))&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;changetags&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:23, 26 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26294125 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Special:Book&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; page (as well as the associated &quot;Create a book&quot; functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437]
* [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace.  Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details.
* Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Gadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Gadget_definition&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespaces and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;gadgets-definition-edit&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272]
* A usability improvement to the &quot;Add a citation&quot; in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
*  All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233]
* The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;?useparsoid=1&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]).
*

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:46, 4 മാർച്ച് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26329807 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498]
*The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:04, 11 മാർച്ച് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26374013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The notice &quot;Language links are at the top of the page&quot; that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/]
* Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746]

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:39, 18 മാർച്ച് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26410165 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:56, 25 മാർച്ച് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26446209 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs|comment on the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:35, 2 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26462933 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey.
* Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727]
* Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:37, 8 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the &quot;{{Int:tag-mw-reverted}}&quot; tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435]
* A new variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;page_last_edit_age&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769]

'''Future changes'''
* Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;abuse_filter&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;abuse_filter_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:28, 15 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26564838 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086]
* You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:27, 22 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26647188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''

[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491]
* Seven new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|&lt;code&gt;w:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|&lt;code&gt;w:kus:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|&lt;code&gt;w:igl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|&lt;code&gt;wikt:kaa:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|&lt;code&gt;s:my:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|&lt;code&gt;s:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|&lt;code&gt;s:ka:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085]
* You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501]
* Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]].

'''Problems'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mapstyle=&quot;osm&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:33, 30 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26689057 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the &lt;code&gt;SiteAdminHelper&lt;/code&gt;. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you look at the Special:Log page, the first view is labelled &quot;All public logs&quot;, but it only shows some logs. This label will now say &quot;Main public logs&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T237729]

'''Future changes'''
* A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension.
* Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot;. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:44, 6 മേയ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26729363 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;__EXPECTWITHOUTSCANS__&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214]
* If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] &quot;{{int:tog-uselivepreview}}&quot;, then the template-page feature &quot;{{int:Templatesandbox-editform-legend}}&quot; will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907]
* [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;alt=&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute. This is identical in usage to the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;alt=&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137]
* The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]&quot; feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295]

'''Future changes'''
* In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; database table (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_namespace&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_title&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) are being dropped soon. Users must use two columns of the new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table instead (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_namespace&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_title&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). In your existing SQL queries:
*# Replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN pagelinks&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN linktarget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;ON&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; statement
*# Below that add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;
** See &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T222224]]&lt;/bdi&gt; for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:58, 13 മേയ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26762074 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351]
* New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]]  The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:04, 20 മേയ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26786311 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.collapsible&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.multicol&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.reflist&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.coordinates&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.topicon&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:15, 28 മേയ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26832205 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086]
* The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; to &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot;. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|&lt;code&gt;w:dtp:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:34, 3 ജൂൺ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26844397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw-reference-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; class, Parsoid now also adds the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;reference-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705]

'''Problems'''
* There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;span class=&quot;mw-cite-backlink&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] 
* On multilingual wikis that use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;translate&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:20, 10 ജൂൺ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26893898 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751]
* The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954]
* The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370]

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph]
* Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]&lt;!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:48, 17 ജൂൺ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26911987 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717]
* The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515]

'''Problems'''
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:32, 24 ജൂൺ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26989424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364]
* Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] 
* If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode]
* Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458]
* Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|&lt;code&gt;w:btm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] 

'''Problems'''
* Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119]

'''Future changes'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:59, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27038456 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart.
* The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. 
* Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia.
* Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects.

'''Problems'''
* A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. 

'''Future changes'''
* The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].

'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:31, 8 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27080357 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available.

'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page.
* The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]].
* Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]].
* Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. 

'''Changes later this week'''
* This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895]
* Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:30, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27124561 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available.

'''Feature News'''
* Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public.
* Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as &quot;Pending Changes&quot;) is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]
*  Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329]
* Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. 
* Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/]

'''Project Updates'''
*  Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language.

'''Learn more'''
* Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. 
* How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:04, 23 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27142915 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]].

'''Bugs status'''
* Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing.
* Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week.

'''Project updates'''
* There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]].
* There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|&lt;code&gt;voy:cs:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] 

'''Learn more'''
* There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times.
* There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images.
* Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:10, 29 ജൂലൈ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27164109 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. These will reduce the need for &lt;code&gt;Template:Dir&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;Template:BCP47&lt;/code&gt; on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the &quot;what links here&quot; database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623]
* Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces.
* The tracking category &quot;Pages using Timeline&quot; has been renamed to &quot;Pages using the EasyTimeline extension&quot; [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&amp;namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match.

'''Project updates'''
* Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]].

'''Learn more'''
* There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]].
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available.
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:43, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27233905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110]
* [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses.

'''Project updates'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|&lt;code&gt;w:bdr:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 12 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27253654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]].
* Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&amp;namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&amp;namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&amp;namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&amp;namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&amp;namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&amp;namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;categories&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; property of &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372]

'''Bugs status'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with &lt;code&gt;Talk:WP:&lt;/code&gt; so that their titles start with &lt;code&gt;Wikipedia talk:&lt;/code&gt;), but it may have failed for some pages, and moved them to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[Special:PrefixIndex/T195546/]]&lt;/bdi&gt; instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]].
* Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Project updates'''
* The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee.

'''Learn more'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers.
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:53, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27307284 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]].
* Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as &quot;Pending Changes&quot;) may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]

'''Bugs status'''
* Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Project updates'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization.
* Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013.

'''Learn more'''
* If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]].
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:32, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27341211 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts.

'''Feature news'''
* Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633]
* Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243]
* Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]].

'''Project updates'''
* A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded.

'''Learn more'''
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:06, 3 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27390268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;entity:getSitelink()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw.wikibase.getSitelink(qid)&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356]

'''Project updates'''
*  Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]
* Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mos&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:52, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27424457 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available.

'''Improvements and Maintenance'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]].
* The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag &quot;Edit Check (references) activated&quot; was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692]
* It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Any pages or tools that still use the very old CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw-message-box&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&amp;regex=1&amp;namespaces=&amp;title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;cdx-message&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&amp;diff=prev&amp;oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499]

'''Technical project updates'''
* Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]

'''Tech in depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: 
** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task.
** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:02, 17 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27460876 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers.

'''Updates for editors'''
[[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]]
* Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]&quot;. Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]].
* The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166]
* Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223]
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: 
** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too.
** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content.

'''In depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the &quot;[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]&quot; and &quot;[https://query-main.wikidata.org main]&quot; subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:36, 23 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27493779 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month.
* Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding &lt;code dir=ltr&gt;?veaction=editsource&lt;/code&gt; to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796]
* For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the &quot;donate&quot; link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to &quot;Create an account&quot;. This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585]
* The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]].
* View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis.

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/]

'''Meetings and events'''
* October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa
* November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:19, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27530062 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new &quot;Revert Risk&quot; machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934]

'''Updates for editors'''
* Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422]
* View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* It is now possible for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; code blocks to offer readers a &quot;Copy&quot; button if the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;copy=1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932]
* Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]].
* Five new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|&lt;code&gt;w:kge:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|&lt;code&gt;m:mos:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|&lt;code&gt;wikt:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|&lt;code&gt;q:gor:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088]
** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|&lt;code&gt;n:shn:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:42, 7 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27557422 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722]
* WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''hastemplate''&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''incategory''&lt;/bdi&gt; keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29]
* View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles.

'''Updates for technical contributors'''
* Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the &quot;search engine&quot; option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool]
* [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;bdi&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975]

'''In depth'''
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:20, 14 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27597254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the &quot;Donate&quot; button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years.
[[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]]

'''Updates for editors'''
* Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]].
* Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]].
* View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556]
* It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}&lt;/code&gt; parser function. For example, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{#timef:now|date|en}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will show as &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{#timef:now|date|en}}&lt;/bdi&gt;&quot;. Previously, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{#time:…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#timef&lt;/code&gt; (or &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#timefl&lt;/code&gt; for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{USERLANGUAGE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; instead of using &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{int:lang}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects.
* The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of.
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content.

'''Meetings and events'''
* 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel.
* 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:52, 21 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27634672 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia].
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set &lt;code&gt;emitTransitionOnStep&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;true&lt;/code&gt; to fix an old bug. They can use the new flag &lt;code&gt;allowAutomaticBack&lt;/code&gt; to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528]
*  Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the &quot;Nuke&quot; tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:56, 28 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27668811 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949]
* Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help.
* The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446]
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page.

'''Updates for technical contributors'''
* XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/]

'''In depth'''
* Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance.
*  The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available.  It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:50, 4 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27693917 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463]
* View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] 

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]&lt;/code&gt;, the logic of Wikibase function &lt;code&gt;getAllStatements&lt;/code&gt; changed to behave like &lt;code&gt;getBestStatements&lt;/code&gt;. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]].

'''In depth'''
* Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488]

'''Meetings and events'''
* 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] &amp; [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:07, 12 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27732268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057]
* View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676]

'''Updates for technical contributors'''
* On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380]

'''In depth'''
* There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis.

'''Meetings and events'''
* Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas.
* Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''.
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:00, 19 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27806858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]].
* The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;B&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for bold and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;I&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928]
* Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;bswiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;elwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;euwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiquote&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiversity&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikivoyage&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;idwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;lvwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;plwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;ptwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;urwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;viwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwikisource&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. 
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to &quot;protected&quot; [[phab:T377765|if it includes a protected variable]].

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;,&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and un-selecting &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Live Autocompletion&lt;/bdi&gt;&quot;.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069]

'''Meetings and events'''
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:41, 25 നവംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27847039 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Two new parser functions were added this week. The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt; language code prefix of Mooré Wikipedia]].
* Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/]
* Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;arwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;cawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;mediawikiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;orwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiktionary&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wikidatawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwiki&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910]
* This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the &quot;Download as PDF&quot; system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438]

'''Updates for technical contributors'''
* In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:22, 2 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27873992 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;#wikimedia-techdocs&lt;/bdi&gt; IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted.
* The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the &quot;[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=specialcx&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=collections&amp;active-list=suggestions&amp;from=es&amp;to=en All collection]&quot; category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;page-collection&gt; &lt;/page-collection&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion.
* The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365]
* The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, &lt;code dir=ltr&gt;archiveUrl&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;archiveDate&lt;/code&gt;, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&amp;diff=1261320172&amp;oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&amp;q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&amp;regex=1&amp;title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|&lt;code&gt;voy:id:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726]
* Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system.
* The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]].
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:15, 9 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27919424 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]].

'''Updates for editors'''
* Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history.
* Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles.
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information.
* The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped.

'''Updates for technical contributors'''
* There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:24, 16 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27942374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline.

'''Updates for editors'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the &lt;code dir=ltr&gt;inproject:&lt;/code&gt; keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|&lt;code&gt;w:tig:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise.
* Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its &lt;code&gt;sub&lt;/code&gt; field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139]
* Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt; until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:41, 14 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28048614 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846]
* On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as &quot;manually patrolled&quot; instead of &quot;autopatrolled&quot;, which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's &quot;Insert link&quot; feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912]
* The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:36, 21 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28129769 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year.

'''Updates for editors'''
* iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145]
* Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''

* For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki_user_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; dump, the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; field will be renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;is_anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:14, 27 ജനുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28149374 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use the &quot;Special characters&quot; editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722]
* Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;code&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements.
* Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki.
** (1) Administrators should update the local versions of the page &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Citoid-template-type-map.json&lt;/code&gt; to include entries for &lt;code dir=ltr&gt;preprint&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;standard&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;dataset&lt;/code&gt;; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1189164774&amp;oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1270832208&amp;oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset'].
** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270829051&amp;oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270831369&amp;oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are &lt;code dir=ltr&gt;archiveID&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;identifier&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repository&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;organization&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repositoryLocation&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;committee&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;versionNumber&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|&lt;code&gt;w:knc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:08, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28203495 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''

* The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February.

'''Updates for editors'''
* The &quot;Special pages&quot; portlet link will be moved from the &quot;Toolbox&quot; into the &quot;Navigation&quot; section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211]
* As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (&lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]&lt;/code&gt;). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a &quot;default for all languages&quot;]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511]
* The function &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;getDescription&lt;/code&gt; was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660]
* As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/related&lt;/code&gt; endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;morelike&lt;/code&gt;&quot; action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/]

'''In depth'''

* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the &quot;Contribute&quot; menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. 
* The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:11, 11 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28231022 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities using growth tools can now showcase one event on the &lt;code&gt;{{#special:Homepage}}&lt;/code&gt; for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at &lt;code&gt;{{#special:CommunityConfiguration}}&lt;/code&gt;. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]]
* Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102]
* You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324]
* When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like &quot;1.23&quot; or localized alphabetic markers like &quot;a b c&quot; in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed.  As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like &quot;1.23&quot; once the alphabetic markers are all used.
* The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements.
* A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488]
* Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193]

'''Updates for technical contributors'''
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640]
* Developers of tools that run on-wiki should note that &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; is deprecated. Tools requiring &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; must explicitly declare &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.Uri&lt;/code&gt; as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native &lt;code dir=ltr&gt;URL&lt;/code&gt; API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:16, 17 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28275610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348]
* The &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://wikibooks.org wikibooks.org]&lt;/bdi&gt;, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|&lt;code&gt;wikt:sat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289]

'''Meetings and events'''
* The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&amp;A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:41, 25 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28296129 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; link is accessible from the &quot;{{int:minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180]
* Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw-ref&lt;/code&gt;&quot; from their local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt;. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&amp;regex=1&amp;namespaces=8&amp;title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[1]&lt;/code&gt;&quot;) are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw:referencedBy&lt;/code&gt;&quot;) should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you.
* When editors embed a file (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:MediaWiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{:File:MediaWiki.png}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109]
* When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010]
* When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797]
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline.
* Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|&lt;code&gt;w:syl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:30, 4 മാർച്ച് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28334563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844]
* The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline &amp; Limited Internet Use|Join the discussion]] or email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;aramadan@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;!
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors.
* An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:09, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28372257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC].

'''Updates for editors'''

* The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=ig&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as &quot;Collections&quot;, from wiki-projects and campaigns.
* On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard.
* The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]].
* Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131]
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation.
* The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:47, 17 മാർച്ച് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28412594 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag).
* Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag). Participants of past events can cancel their registration at any time.
* Administrators at wikis that have a customized &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Sidebar]]&lt;/bdi&gt; should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;* specialpages-url|specialpages&lt;/code&gt;. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927]
* The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]].
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;mw.Api&lt;/code&gt; JavaScript library, can now identify the tool using it with the &lt;code dir=ltr&gt;userAgent&lt;/code&gt; parameter: &lt;code dir=ltr&gt;var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );&lt;/code&gt;. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:41, 24 മാർച്ച് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28443127 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:04, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28473566 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;font-size&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;line-height&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;size-icon&lt;/code&gt;.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:51, 7 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28507470 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* &quot;Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?&quot; This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;. After this date, scholarly articles will be available through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt; endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:23, 15 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28540654 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the &quot;Structured Contents&quot; dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect &quot;peacock&quot; or &quot;overly-promotional&quot; or &quot;non-neutral&quot; language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:59, 21 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28578245 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks&lt;/code&gt;, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_ipindex&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_compat&lt;/code&gt; are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]&lt;/code&gt; new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.

'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on &quot;Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects&quot;. You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:30, 28 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28585685 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.

'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the &lt;code dir=ltr&gt;Intl&lt;/code&gt; library or the new &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.DateFormatter&lt;/code&gt; library. The &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (&lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;wbt_*&lt;/code&gt;) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:13, 6 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28665011 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|&quot;Get shortened URL&quot;]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|&lt;code&gt;w:nup:&lt;/code&gt;]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/data-parsoid&lt;/code&gt; REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.

'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:36, 12 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28714188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.

'''Updates for editors'''

* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]]  [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The &lt;code dir=ltr&gt;mw.title&lt;/code&gt; object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named &lt;code dir=ltr&gt;isDisambiguationPage&lt;/code&gt;. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with &lt;code dir=ltr&gt;mw.loader.load&lt;/code&gt;. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;gitlab.wikimedia.org&lt;/bdi&gt; without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:11, 19 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28724712 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new &lt;code&gt;+&lt;/code&gt; toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]&lt;/code&gt; parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]&lt;/code&gt; views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]&lt;/code&gt; views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:03, 26 മേയ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28788673 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].

'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the &lt;code dir=ltr&gt;_default&lt;/code&gt; key in the local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]&lt;/bdi&gt; page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;action=clientlogin&lt;/code&gt; will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:53, 2 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28819186 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named &lt;code dir=ltr&gt;pageImage&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;pageAssessments&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:15, 10 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28846858 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:37, 16 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]

'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]

'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The &lt;code dir=ltr&gt;all_links&lt;/code&gt; variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to &lt;code dir=ltr&gt;new_links&lt;/code&gt; for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the &quot;Add a Link&quot; Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:19, 23 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].

'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's &quot;Find in page&quot; function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special &quot;favourite list&quot;. The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:39, 30 ജൂൺ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28917415 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.

'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of &quot;Connecting People through Linked Open Data&quot;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:04, 8 ജൂലൈ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28930584 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the &quot;featured&quot; tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.

'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:07, 14 ജൂലൈ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28980963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the &quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=fi#/ ... More]&quot; category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new &quot;{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}&quot; filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit &quot;Add a Link&quot; to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|&quot;Add a Link&quot;]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test &amp; &quot;Add a Link&quot; Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 &amp; 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmflabs.org&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmcloud.org&lt;/code&gt;. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:40, 21 ജൂലൈ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29005283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:25, 29 ജൂലൈ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29051727 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account&lt;/code&gt; and use a value defined in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipboptions&lt;/code&gt;. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include &lt;code dir=ltr&gt;.vue&lt;/code&gt; files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:39, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29083927 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an &quot;X&quot; to a back arrow. This helps to distinguish it from the other &quot;X&quot; button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for &quot;Group results by page&quot; on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of &quot;One common data source, multiple local wikis&quot;. Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the &lt;code dir=ltr&gt;mw.addWarning()&lt;/code&gt; function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:27, 11 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29106516 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to &quot;Thank&quot; individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|&lt;code&gt;s:tl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|&lt;code&gt;s:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|&lt;code&gt;w:rki:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|&lt;code&gt;b:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|&lt;code&gt;wikt:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:36, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29127690 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: &lt;code&gt;width: fit-content&lt;/code&gt;; &lt;code&gt;ruby-align&lt;/code&gt;; relative units such as &lt;code&gt;lh&lt;/code&gt;; and custom strings in &lt;code&gt;list-style-type&lt;/code&gt;. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|&lt;code&gt;wikt:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. &lt;code&gt;rc_new&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;rc_type&lt;/code&gt; are being removed in favor of &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt;. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt; instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.

'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:10, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29175124 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Tech News: 2025-36 ==

&lt;section begin=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.&lt;/span&gt;

'''&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Weekly highlight&lt;/span&gt;'''
* ഒരു പകർപ്പവകാശ ലംഘനം നീക്കം ചെയ്യുമ്പോൾ എഡിറ്റ് സംഗ്രഹങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെംപ്ലേറ്റുകൾ, സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ, നയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കാൻ എഡിറ്റിംഗ് ടീം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്‌നങ്ങളാൽ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന എഡിറ്റുകളുടെ എണ്ണം തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കും. താഴെപ്പറയുന്ന വിക്കികളിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളെ [[Phab:T402601|T402601]]-ൽ ഈ പദങ്ങൾ ചേർക്കാൻ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ പട്ടിക [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]-നൊപ്പം പങ്കിടാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു: {{int:project-localized-name-arwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-cswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-dewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-enwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-eswiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-fawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-frwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-hewiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-idwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-itwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-jawiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-kowiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-nlwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-plwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ptwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-trwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-ukwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-viwiki/ml}}{{int:comma-separator/ml}}{{int:project-localized-name-zhwiki/ml}}. ഈ പ്രോജക്റ്റ് 2025 സെപ്റ്റംബർ 9 വരെ തുറന്നിരിക്കും.

'''&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Updates for editors&lt;/span&gt;'''
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page.&lt;/span&gt; [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The lists in the footer of the editing interface, such as &quot;Templates used on this page,&quot; will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia.&lt;/span&gt; [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the &lt;code&gt;Special:RecentChanges&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Special:Watchlist&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;Special:RelatedChanges&lt;/code&gt; pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results.&lt;/span&gt; [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].&lt;/span&gt;
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].&lt;/span&gt;

'''&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Updates for technical contributors&lt;/span&gt;'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|ആവർത്തിച്ച് വരുന്നത്]] &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Detailed code updates later this week:&lt;/span&gt; [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]

'''&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;In depth&lt;/span&gt;'''
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikifunctions now has a new capability called &quot;lightweight enumeration types&quot;, an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.&lt;/span&gt;
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.&lt;/span&gt;

'''&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Meetings and events&lt;/span&gt;'''
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:&lt;/span&gt;
** &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&amp;t=15910s shared tools to help communities search for these].&lt;/span&gt;
** &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.&lt;/span&gt;

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ടെക് വാർത്തകൾ]]''' തയാറാക്കിയത്-[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|ടെക് ന്യൂസ് എഴുത്തുകാർ]], പോസ്റ്റുചെയ്തത് [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|സംഭാവന ചെയ്യുക]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|വിവർത്തനം ചെയ്യുക]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|സഹായം തേടു]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|അഭിപ്രായങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|സബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക/അൺസബ്‌സ്‌ക്രൈബുചെയ്യുക]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:48, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29196010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like &lt;code dir=ltr&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an &quot;m&quot; domain (like &lt;code dir=ltr&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the &quot;Desktop view&quot; opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] 
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:12, 9 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29238161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;^&lt;/code&gt;) and end-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;$&lt;/code&gt;) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;insource:&lt;/code&gt; keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (&lt;code dir=ltr&gt;\d&lt;/code&gt;), whitespace (&lt;code dir=ltr&gt;\s&lt;/code&gt;), and word characters (&lt;code dir=ltr&gt;\w&lt;/code&gt;); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (&lt;code dir=ltr&gt;\r&lt;/code&gt;), newline (&lt;code dir=ltr&gt;\n&lt;/code&gt;), tab (&lt;code dir=ltr&gt;\t&lt;/code&gt;), and unicode (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;\uHHHH&lt;/code&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]

'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. 
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:05, 15 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29263921 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ &quot;Listen to Wikipedia&quot;] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].

'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#contentmodel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a &lt;code&gt;DISPLAYTITLE&lt;/code&gt; for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would no longer have the literal text &quot;DISPLAYTITLE&quot; or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. 
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:54, 22 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29305556 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]

'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with &lt;code&gt;sp-contributions-blocked-notice&lt;/code&gt;] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with &lt;code&gt;blocked-notice-logextract&lt;/code&gt;] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;[ ] |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; after the fragment identifier (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|&lt;code&gt;q:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]&lt;/code&gt; function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:50, 29 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29355230 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like &lt;code&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), instead of via a redirect to an &quot;m&quot; domain (like &lt;code&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the &quot;Desktop view&quot; opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], &lt;code dir=ltr&gt;creationdate:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;lasteditdate:&lt;/code&gt;, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;&gt;2024&lt;/code&gt;) and relative dates (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;today-1d&lt;/code&gt;), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field &lt;code dir=ltr&gt;rev_sha1&lt;/code&gt; in the revision database table is being removed in favor of &lt;code dir=ltr&gt;content_sha1&lt;/code&gt; in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the &lt;code&gt;rest.php&lt;/code&gt; path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:21, 6 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29400897 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. 

'''Updates for editors'''

* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]

'''Updates for technical contributors'''

* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:58, 13 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29434481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]

'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;rest.php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:34, 20 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29478670 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]

'''Updates for technical contributors'''

* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:30, 27 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29513638 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools &quot;{{int:Skin-action-addsection}}&quot; or &quot;{{int:Discussiontools-replybutton}}&quot; widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments.  [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as &quot;Get shortened URL&quot;. There are 30 wikis that also install an older &quot;ShortUrl&quot; extension. The old extension will soon be removed. This means &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will not be advertised under article titles via HTML &lt;code dir=ltr&gt;class=&quot;title-shortlink&quot;&lt;/code&gt;. The &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]

'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 3 നവംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29552512 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in &quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the &quot;{{int:showpreview}}&quot; or &quot;{{int:showdiff}}&quot; buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called &quot;Image browsing&quot; to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]

'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from &lt;code&gt;&lt;user id&gt;&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;mw:&lt;identity type&gt;:&lt;user id&gt;&lt;/code&gt;, where &lt;code&gt;&lt;identity type&gt;&lt;/code&gt; is typically &lt;code dir=ltr&gt;CentralAuth:&lt;/code&gt;&lt;!-- not a typo --&gt; (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;local:&lt;wiki id&gt;&lt;/code&gt; (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the &lt;code&gt;sessionJwt&lt;/code&gt; cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or emailing other users &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;10&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A &lt;code&gt;REL1_45&lt;/code&gt; branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:37, 10 നവംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29606150 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|&lt;code&gt;s:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''&quot;Report Visual Bug&quot;'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;hackathon@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:25, 17 നവംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29627455 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the &quot;DWIM&quot; (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''&lt;span lang=&quot;und&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;cxfcnmt&lt;/span&gt;'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''&lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;счастье&lt;/span&gt;'' (&quot;happiness&quot;) that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the &quot;{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}&quot; preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]

'''Updates for technical contributors'''
*  Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for &lt;code dir=ltr&gt;format=xml'''&amp;xlst={stylesheet}'''&lt;/code&gt; will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (&lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Main graph or &lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query-scholarly.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:55, 24 നവംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29702226 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|&lt;code&gt;w:tok:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|&lt;code&gt;q:pcm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:57, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29732328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.

'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either &lt;bdi lang=&quot;ka-Latn&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''bedniereba''&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;ka-Cyrl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''бедниереба''&lt;/bdi&gt; will now suggest the existing article about &lt;bdi lang=&quot;ka&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;ბედნიერება&lt;/bdi&gt; (&quot;happiness&quot;). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new &quot;Edit full page&quot; button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:44, 8 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29738112 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]

'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the &lt;code dir=ltr&gt;externallinks&lt;/code&gt; table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:02, 15 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29796010 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-52&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping &quot;First Steps&quot; in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]

'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute &lt;code dir=ltr&gt;data-mw=&quot;interface&quot;&lt;/code&gt; to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with &lt;code dir=ltr&gt;data-mw-interface=&quot;&quot;&lt;/code&gt;, to avoid potential conflicts with other &lt;code dir=ltr&gt;data-mw&lt;/code&gt; attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:44, 22 ഡിസംബർ 2025 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29831856 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 12 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:29, 19 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:17, 26 ജനുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:43, 2 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:30, 9 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:16, 16 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:03, 23 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:51, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:52, 9 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:35, 16 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:50, 23 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:25, 30 മാർച്ച് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:18, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:18, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14:59, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:43, 4 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:20, 11 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:21, 18 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:51, 25 മേയ് 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Quiddity (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:08, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:47, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:56, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:10, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>nmgwheg4y1ge15xyix7gkvc5nh8izdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരിക്ക് (വിവക്ഷകൾ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>521564</id>
    <revision>
      <id>4647051</id>
      <parentid>3435337</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T00:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>213669</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ wikt+</comment>
      <origin>4647051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="354" sha1="8ijzzt4xif1u1ztwar27ppctngmv1pu" xml:space="preserve">{{Wiktionary|കരിക്ക്}}
{{നാനാർത്ഥത്തലക്കെട്ട്|കരിക്ക്}}
*[[കരിക്ക് (വെബ് സീരീസ്)]] - മലയാളത്തിലെ ഒരു വെബ്സീരീസ്
*[[കരിക്ക്]] - തെങ്ങിന്റെ ഇളം കായ
{{Disambig}}</text>
      <sha1>8ijzzt4xif1u1ztwar27ppctngmv1pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ. മഹാബല ഭണ്ഡാരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527779</id>
    <revision>
      <id>4647101</id>
      <parentid>4420908</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T05:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8410" sha1="2del8hrhna9ua4jirk0l8whz26f01e2" xml:space="preserve">{{PU|K. Mahabala Bhandari}}
{{Infobox officeholder
| name =  കെ. മഹാബല ഭണ്ഡാരി
| image = K. Mahabala Bhandari.jpg
| birth_name  =
|imagesize      = 
|caption = 
||office        =  [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം]]
|constituency   =[[മഞ്ചേശ്വരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മഞ്ചേശ്വരം]]
|term_start     = [[ഫെബ്രുവരി 9]] [[1960]]
|term_end      = [[ജൂൺ 26]] [[1970]]
|predecessor    = [[എം. ഉമേഷ് റാവു]]
|successor     = [[എം. രാമപ്പ]]
| salary =
| birth_date = {{birth date|1927|07|16}} 
| birth_place =
| residence =
| death_date ={{Death date and age|df=yes|1978|01|07|1927|07|16}}
| death_place =
| party =  
| religion = 
|father =സങ്കപ്പ ഭണ്ഡാരി
|mother=ശങ്കരി
| spouse = സുവാസിനി ഭണ്ഡാരി
| children =
| website = 
| footnotes = 
| date = നവംബർ 29
| year =  2020
| source =http://niyamasabha.org/codes/members/m388.htm നിയമസഭ
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും കന്നട ആക്റ്റിവിസ്റ്റും മുൻ നിയമസഭാംഗവുമായിരുന്നു '''കെ. മഹാബല ഭണ്ഡാരി''' (ജീവിതകാലം:16 ജൂൺ 1927 - 7 ജനുവരി 1978) എന്ന '''കലിഗേ മഹാബല ഭണ്ഡാരി'''&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://niyamasabha.org/codes/members/m388.htm|title=Members - Kerala Legislature|access-date=2020-11-29}}&lt;/ref&gt;. [[മഞ്ചേശ്വരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മഞ്ചേശ്വരം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും [[രണ്ടാം കേരളനിയമസഭ|രണ്ടും]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://niyamasabha.org/codes/mem_1_2.htm|title=Members - Kerala Legislature|access-date=2020-11-29}}&lt;/ref&gt; [[മൂന്നാം കേരളനിയമസഭ|മൂന്നും]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm|title=Members - Kerala Legislature|access-date=2020-11-29}}&lt;/ref&gt; കേരളനിയമസഭകളിലേക്ക് ഇദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. രണ്ടും മൂന്നും നിയമസഭകളിൽ സ്വതന്ത്രനായി മത്സരിച്ചാണ് വിജയിച്ചത്.
== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[കാസർഗോഡ്|കാസർഗോഡിനു]] സമീപമുള്ള ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ 1927 ജൂൺ 16നായിരുന്നു ജനനം, അച്ഛൻ സങ്കപ്പ ഭണ്ഡാരിയും അമ്മ ശങ്കരിയുമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/kallige-mahabala-bhandari|title=ಕಳ್ಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲ ಭಂಡಾರಿ|access-date=2020-11-29|language=en|archive-date=2022-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128123217/https://www.bookbrahma.com/author/kallige-mahabala-bhandari|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുട്ടിക്കാലത്ത് തന്നെ അച്ഛൻ മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. [[നീലേശ്വരം|നീലേശ്വരത്തെ]] [[രാജാസ് ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, നീലേശ്വരം|രാജാസ് ഹൈസ്കൂളിലാണ്]] പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്. തുടർ പഠനം [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]] [[സെ.ന്റ് അലോഷ്യസ് കോളേജ്, മംഗളൂരു|സെന്റ് അലോഷ്യസ് കോളേജിലാണ്]] നടത്തിയത്. മംഗലാപുരത്ത് താമസിച്ചു തന്നെ അലോഷ്യസ് കോളേജിൽ നിന്ന് പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനു ശേഷം [[ബെൽഗാം|ബെൽഗാമിൽ]] നിന്ന് നിയമത്തിൽ ബിരുദവും നേടി. 1951 മുതൽ കാസർഗോടീലെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ക്രിമിനൽ വക്കീലായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. കന്നട ആക്റ്റിവിസ്റ്റായിരുന്ന സുവാസിനി ഭണ്ഡാരിയാണ് ഭാര്യ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=98995|title=Kasargod: Suvasini Bhandary, Wife of Kallige Mahabala Bhandary, No More|access-date=2020-11-29}}&lt;/ref&gt;.
== രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ==
ഭാഷാ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ലയിലെ കാസർഗോഡിനെ കേരളത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിയത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് കർണാടക പ്രതികരണ സമിതി എന്ന പേരിൽ ഒരു സംഘടന സ്ഥാപിക്കാൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങി. കർണാടക പ്രതികരണ സമിതിയുടെ ആരംഭ മുതൽക്കെ അതിന്റെ ജനറാൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.  മഞ്ചേസ്വരം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് കർണാടക സമിതിയുടെ പിന്തുണയോടെ 1960, 1965, 1967കളിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ഇദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. ഇതിനു പുറമെ ഓൾ കർണ്ണാടക ബോർഡർ ഏരിയ ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, നവചേതന പ്രകാസൻ ഓഫ് പേർഡലയുടെ ചെയർമാനുമായിരുന്നു. 1960-ൽ ഭണ്ഡാരി കമ്മ്യൂണിസ‌്റ്റ‌് പാർട്ടിയുടെ [[എം. രാമപ്പ|എം. രാമപ്പയെയും]] 1965ലും , 1967ലും സിപിഎമ്മിലെ [[എം. രാമണ്ണറൈ|എം. രാമണ്ണറൈയെയുമാണ്]] പരാജയപ്പെടുത്തിയത്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-08-04-2019/792674|title=വർഗീയത വീഴും വികസനം വാഴും|access-date=2020-11-29|language=ml|archive-date=2022-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118052435/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-08-04-2019/792674|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

''സമാഗമ'' എന്ന ഒരു [[കന്നട]] നോവൽ എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. 1978 ജനുവരി 7-ന് ഇദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:മഹാബല ഭണ്ഡാരി}}
{{Second KLA}}
{{Third KLA}}

[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 16-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1927-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 7-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1978-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1965-ലെ കേരളനിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2del8hrhna9ua4jirk0l8whz26f01e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021/തുടങ്ങാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ/പ്രസിദ്ധരായ ഡോക്ടർമാർ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>538675</id>
    <revision>
      <id>4647116</id>
      <parentid>4646098</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T07:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4647116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96877" sha1="osd6blyqptj22eqgatfa3k6fwgz8mej" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P106 wd:Q39631. ?item wdt:P27 wd:Q668.}
|section=
|columns=label:name,P18,description,P27,P569,P570,P19,P20,item:wikidata item,?linkcount:site links
|thumb=128
|min_section=2
|update=manual
}}
{| class='wikitable sortable'
! name
! ചിത്രം
! description
! പൗരത്വം
! ജനിച്ച തീയതി
! മരിച്ച തീയതി
! ജന്മസ്ഥലം
! മരിച്ച സ്ഥലം
! wikidata item
! site links
|-
| ''[[:d:Q55704|കേദാർ ജോഷി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-12-31
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q55704|Q55704]]
| 
|-
| [[റാഷിദ് ജഹാൻ|റഷീദ് ഷാജഹാൻ]]
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1905&quot; | 1905
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-07-29
| [[കാൺപൂർ]]
| [[മോസ്കോ]]
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| 
|-
| [[ദീപക് ചോപ്ര]]
| [[പ്രമാണം:Deepak Chopra.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-10-22
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q318506|Q318506]]
| 
|-
| ''[[:d:Q2214381|സലിം യൂസഫ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-11-26
| 
| [[കൊട്ടാരക്കര]]
| 
| [[:d:Q2214381|Q2214381]]
| 
|-
| [[റീത ഫാരിയ]]
| [[പ്രമാണം:Reita Faria in Africa (cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും സൌന്ദര്യമത്സര വിജയിയും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-08-23
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q2273463|Q2273463]]
| 
|-
| ''[[:d:Q2335520|അരൂപ് ചാറ്റർജി]]''
| [[പ്രമാണം:Aroup Chatterjee.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-06-23
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q2335520|Q2335520]]
| 
|-
| [[സുനേത്ര ഗുപ്ത]]
| [[പ്രമാണം:Kulldorff gupta bhattacharya (Sunetra Gupta cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ നോവലിസ്റ്റും എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-15
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q2366381|Q2366381]]
| 
|-
| ''[[:d:Q1446797|അബ്രഹാം വർഗീസ്]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Abraham Verghese in 2023 06.jpg|center|128px]]
| 
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-05-30
| 
| [[അഡിസ് അബെബ]]
| 
| [[:d:Q1446797|Q1446797]]
| 
|-
| [[ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല]]
| [[പ്രമാണം:Farooq Abdullah addressing at the presentation ceremony of the Cash Prizes to the best performing Regional Rural Banks and Certificates for extending loans for SPV home lighting systems during 2009-10, in New Delhi (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-21
| 
| ''[[:d:Q1506029|ശ്രീനഗർ ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q3517911|Q3517911]]
| 
|-
| [[രമൺ സിംഗ്]]
| [[പ്രമാണം:The former Chief Minister of Chhattisgarh, Dr. Raman Singh.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-10-15
| 
| ''[[:d:Q1929610|Kawardha]]''
| 
| [[:d:Q3521181|Q3521181]]
| 
|-
| [[ആർക്കോട്ട് ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ|എ. ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ]]
| [[പ്രമാണം:A. Lakshmanaswami Mudaliar.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-10-14
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-04-15
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q3531827|Q3531827]]
| 
|-
| ''[[:d:Q2652239|അട്രജ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q2652239|Q2652239]]
| 
|-
| [[ബി.സി. റോയ്]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Bidhan Chandra Roy in 1943 (cropped).jpg|center|128px]]
| പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു ഡോ.ബി.സി. റോയ്
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1882&quot; | 1882-07-01
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-07-01
| ''[[:d:Q3181037|Bankipore]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q2901773|Q2901773]]
| 
|-
| [[ജെറുഷ ജിറാദ്]]
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-03-21
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-06-02
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q3177539|Q3177539]]
| 
|-
| [[ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ]]
| [[പ്രമാണം:Balai Chand Mukhopadhyay 1999 stamp of India.jpg|center|128px]]
| ബംഗാളി ഭാഷാ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും കവിയും ഫിസിഷ്യനും
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1899&quot; | 1899-07-19
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979-02-09
| ''[[:d:Q2453339|Manihari]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q3349545|Q3349545]]
| 
|-
| [[അനുകുൽചന്ദ്ര ചക്രവർത്തി]]
| [[പ്രമാണം:Anukul as a boy.jpg|center|128px]]
| ആത്മീയ നേതാവും ഫിസിഷ്യനും
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888-09-14
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-01-27
| ''[[:d:Q5711201|Hemayetpur]]''
| [[ദേവ്ഘർ]]
| [[:d:Q3349646|Q3349646]]
| 
|-
| [[ആമി ബേരാ]]
| [[പ്രമാണം:Ami Bera official photo.jpg|center|128px]]
| അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനും
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-03-02
| 
| [[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്]]
| 
| [[:d:Q3389105|Q3389105]]
| 
|-
| [[പ്രതാപ് ചന്ദ്ര റെഡ്ഡി]]
| [[പ്രമാണം:Prathap C. Reddy (1).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-02-05
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q4243548|Q4243548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4307084|വിമൽ മുണ്ട]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-08-15
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-03-22
| [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| [[ബാന്ദ്ര]]
| [[:d:Q4307084|Q4307084]]
| 
|-
| [[എ. ജി. കെ. ഗോഖലെ]]
| [[പ്രമാണം:Dr agk gokhale.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-10-02
| 
| [[വിജയവാഡ]]
| 
| [[:d:Q4647788|Q4647788]]
| 
|-
| [[എ.ആർ. മേനോൻ]]
| 
| കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-04-06
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-10-09
| 
| 
| [[:d:Q4648296|Q4648296]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4690369|അഫ്സർ മൗദൂദി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1874&quot; | 1874-03-03
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-12-24
| 
| 
| [[:d:Q4690369|Q4690369]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4699812|Ajit Varki]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952
| 
| 
| 
| [[:d:Q4699812|Q4699812]]
| 
|-
| [[അജ്മൽ അമീർ]]
| [[പ്രമാണം:Ajmal Ameer at Launch of Provoke Lifestyle Magazine.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേതാവ്
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-03-02
| 
| [[ആലുവ]]
| 
| [[:d:Q4699893|Q4699893]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4746535|അമീർ ചന്ദ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1889&quot; | 1889
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
| 
| 
| [[:d:Q4746535|Q4746535]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4751307|Ananda Prasad]]''
| [[പ്രമാണം:Ananda Prasad 2011b.jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022-02-05
| ''[[:d:Q861160|Buxar]]''
| [[പാലക്കാട്]]
| [[:d:Q4751307|Q4751307]]
| 
|-
| [[കേതയൂൺ അർദേശിർ ദിൻ‌ഷോ]]
| [[പ്രമാണം:Kadinshaw.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-11-16
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-08-26
| 
| 
| [[:d:Q4793608|Q4793608]]
| 
|-
| [[ഗുരുബായ് കർമാർക്കർ]]
| [[പ്രമാണം:Gurubal Karmarkar, a 1892 graduate of Woman's Medical College of Pennsylvania (1).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1801&quot; | 19th century
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932
| 
| 
| [[:d:Q4793879|Q4793879]]
| 
|-
| [[എസ്.ഐ. പത്മാവതി|എസ്. ഐ. പദ്മാവതി]]
| [[പ്രമാണം:Si-padmavati.webp|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917-06-20
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-08-29
| [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]]
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q4794109|Q4794109]]
| 
|-
| [[മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡി]]
| [[പ്രമാണം:Muthulakshmi Reddy (ca 1912).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും നിയമസഭാംഗവും
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1886&quot; | 1886-07-30
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-07-22
| ''[[:d:Q3535371|Pudukkottai State]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q4794148|Q4794148]]
| 
|-
| [[ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മി സഹ്ഗൾ]]
| [[പ്രമാണം:Lakshmi Sahgal.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനാധിപ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-10-24
| data-sort-value=&quot;2012&quot; | 2012-07-23
| [[ചെന്നൈ]]
| [[കാൺപൂർ]]
| [[:d:Q465051|Q465051]]
| 
|-
| [[ബിനായക് സെൻ]]
| [[പ്രമാണം:Binayak Sen.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-01-04
| 
| 
| 
| [[:d:Q863536|Q863536]]
| 
|-
| [[സാകിർ നായിക്|സാകിർ നായ്ക്ക്]]
| [[പ്രമാണം:Dr Zakir Naik.jpg|center|128px]]
| ഒരു എഴുത്തുകാരനും പ്രഭാഷകനും മത താരതമ്യ പണ്ഡിതനുമാണ് സാകിർ അബ്ദുൽ കരീം നായിക്
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[സൗദി അറേബ്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-10-18
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q932829|Q932829]]
| 
|-
| [[മണി മേനോൻ‌|മണി മേനോൻ]]
| [[പ്രമാണം:Mani Menon VGR.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-07-09
| 
| [[തൃശ്ശൂർ]]
| 
| [[:d:Q984570|Q984570]]
| 
|-
| [[ഹനുമപ്പ സുദർശൻ]]
| [[പ്രമാണം:H Sudarshan.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-12-30
| 
| ''[[:d:Q8052060|Yemalur]]''
| 
| [[:d:Q1243958|Q1243958]]
| 
|-
| ''[[:d:Q4805068|ആഷിക ഡേവിഡ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1862&quot; | 1862
| 
| 
| 
| [[:d:Q4805068|Q4805068]]
| 
|-
| [[ബി. രമണ റാവു]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| 
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q4834177|Q4834177]]
| 
|-
| [[ബി.എസ്. മൂൺജെ]]
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1872&quot; | 1872-12-12
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-03-03
| 
| 
| [[:d:Q4834200|Q4834200]]
| 
|-
| [[ബാനൂ ജഹാൻഗീർ കോയാജി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-22
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004-07-15
| [[മഹാരാഷ്ട്ര]]
| 
| [[:d:Q4857029|Q4857029]]
| 
|-
| [[ഡി. ബിജു]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Biju.jpg|center|128px]]
| മലയാളം ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-05-31
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q4907282|Q4907282]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5269812|ധ്രുബജ്യൊതി ബോറ]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-11-27
| 
| [[ഷില്ലോങ്ങ്]]
| 
| [[:d:Q5269812|Q5269812]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5276806|Dilip Mahalanabis]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-11-12
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022
| ''[[:d:Q2875992|Kishoreganj]]''&lt;br/&gt;[[ധാക്ക|ഢാക്ക]]
| [[ഇന്ത്യ]]
| [[:d:Q5276806|Q5276806]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5358597|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കട്ാട് നീലകണ്ഠൻ മൂസ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997
| [[ഒല്ലൂർ]]
| [[ഒല്ലൂർ]]
| [[:d:Q5358597|Q5358597]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5559835|Gieve Patel]]''
| [[പ്രമാണം:Gieve Patel.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-08-18
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-11-03
| [[മുംബൈ]]
| [[പൂണെ]]
| [[:d:Q5559835|Q5559835]]
| 
|-
| [[സുശീല നയ്യാർ]]
| [[പ്രമാണം:Dr Sushila Nayyar, 1947.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വനിത
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-12-26
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-01-03
| ''[[:d:Q6444811|Kunjah]]''
| [[സേവാഗ്രാം]]
| [[:d:Q4969032|Q4969032]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5071372|ചന്ദ്രകാന്ത് ഷാ]]''
| 
| 
| [[കാനഡ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1936&quot; | 1936-04-07
| 
| ''[[:d:Q2087583|Nandurbar]]''
| 
| [[:d:Q5071372|Q5071372]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5076920|Charles Donovan]]''
| [[പ്രമാണം:Charles Donovan.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1863&quot; | 1863-09-19
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-29
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| ''[[:d:Q895264|Bourton-on-the-Water]]''
| [[:d:Q5076920|Q5076920]]
| 
|-
| ''[[:d:Q5640460|ഹക്കീം അബ്ദുൽ അസീസ്]]''
| [[പ്രമാണം:Hakim Abdul Aziz.jpeg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1855&quot; | 1855
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| [[:d:Q5640460|Q5640460]]
| 
|-
| [[ഇന്ദിര ഹിന്ദുജ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q1250069|Shikarpur]]''
| 
| [[:d:Q6025009|Q6025009]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6114669|ജാക്ക് പ്രെഗെർ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Jack Preger, founder of Calcutta Rescue.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1930&quot; | 1930-07-25
| 
| 
| 
| [[:d:Q6114669|Q6114669]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6319421|ജ്യോതി പാണ്ഡ്യ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[വഡോദര]]
| 
| [[:d:Q6319421|Q6319421]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6323647|K. N. Kesari]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. K. N. Kesari 1999 by Bapu (page 1 crop).jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1875&quot; | 1875
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-06-08
| ''[[:d:Q15690270|Inamanamellur]]''
| 
| [[:d:Q6323647|Q6323647]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6334699|Nirodbaran]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1903&quot; | 1903-11-17
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-07-17
| 
| [[പുതുച്ചേരി നഗരം]]
| [[:d:Q6334699|Q6334699]]
| 
|-
| [[കാകർല സുബ്ബറാവു|കകർല സുബ്ബറാവു]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925-01-25
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-16
| ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]''
| [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]]
| [[:d:Q6349273|Q6349273]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6394895|Kesava Reddy]]''
| [[പ്രമാണം:Dr.Keshavareddy.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-03-10
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-02-13
| ''[[:d:Q7709526|Thalupulapalle]]''
| [[നിസാമാബാദ്]]
| [[:d:Q6394895|Q6394895]]
| 
|-
| [[ഖദീജ മുംതാസ്]]
| [[പ്രമാണം:Dr.khadeeja mumtaz.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| 
| [[കാട്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]
| 
| [[:d:Q6398859|Q6398859]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6407615|കില്ലി കൃപ റാണി]]''
| [[പ്രമാണം:Kruparani Killi (cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-11-19
| 
| ''[[:d:Q671757|Srikakulam]]''
| 
| [[:d:Q6407615|Q6407615]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6933432|മുകേഷ് ഹൈക്കർവാൾ]]''
| 
| 
| [[ഓസ്ട്രേലിയ]]&lt;br/&gt;[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-12-28
| 
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| 
| [[:d:Q6933432|Q6933432]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6962817|നാൻസി ലോൺസ്‌ഡോർഫ്]]''
| 
| 
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| 
| 
| 
| [[:d:Q6962817|Q6962817]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6712223|എം. എൽ. കുൽക്കർണി]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-09-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q6712223|Q6712223]]
| 
|-
| [[എം.കെ. മുനീർ]]
| [[പ്രമാണം:M K Muneer.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-08-26
| 
| [[കോഴിക്കോട്]]
| 
| [[:d:Q6712766|Q6712766]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6713018|എം. ആർ. ഗുരുസാമി മുദലിയാർ]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| ''[[:d:Q2340194|Nelamangala]]''
| [[കീഴ്പാക്കം]]
| [[:d:Q6713018|Q6713018]]
| 
|-
| [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]]
| [[പ്രമാണം:Dr.M.S.Valiathan.jpg|center|128px]]
| കാർഡിയാക് സർജൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1934&quot; | 1934-05-24
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-07-17
| [[മാവേലിക്കര]]
| [[മണിപ്പാൽ]]
| [[:d:Q6713130|Q6713130]]
| 
|-
| ''[[:d:Q6733131|മഹൻകാളി  സീതാരാമ റാവു]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1906&quot; | 1906
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| 
| 
| [[:d:Q6733131|Q6733131]]
| 
|-
| [[നരേന്ദ്ര ധാബോൽക്കർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945-11-01
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-08-20
| ''[[:d:Q581562|Satara]]''
| [[പൂണെ]]
| [[:d:Q6965776|Q6965776]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7117146|P. Brahmayya Sastry]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-05-24
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-05-28
| ''[[:d:Q59018|Kakinada]]''
| 
| [[:d:Q7117146|Q7117146]]
| 
|-
| [[പി.കെ. വാരിയർ|പി. കെ. വാരിയർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1921&quot; | 1921-06-05&lt;br/&gt;1921
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-07-10
| [[കോട്ടക്കൽ]]
| [[കോട്ടക്കൽ]]
| [[:d:Q7117375|Q7117375]]
| 
|-
| [[പദ്മാവതി ബന്ദോപാദ്ധ്യായ്]]
| [[പ്രമാണം:Padma Bandopadhyay.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-11-04
| 
| [[തിരുപ്പതി]]
| 
| [[:d:Q7123872|Q7123872]]
| 
|-
| [[എസ്. പിനകപാണി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-08-03
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-03-11
| ''[[:d:Q7246454|Priyagraharam]]''
| [[കർനൂൽ]]
| [[:d:Q7124235|Q7124235]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7141308|Parveen Kumar]]''
| [[പ്രമാണം:Dame Parveen Kumar (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-06-01
| 
| [[ലാഹോർ]]
| 
| [[:d:Q7141308|Q7141308]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7143137|പശുപതി ബോസ്]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907-11-01
| data-sort-value=&quot;1979&quot; | 1979
| 
| 
| [[:d:Q7143137|Q7143137]]
| 
|-
| [[ഷീല ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q7493001|Q7493001]]
| 
|-
| [[ആർ. കേശവൻ നായർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910
| data-sort-value=&quot;2005&quot; | 2005
| 
| 
| [[:d:Q7273787|Q7273787]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7288445|രാം ചന്ദ്ര ഡോം]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-02-08
| 
| ''[[:d:Q2088440|ബിർഭും ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q7288445|Q7288445]]
| 
|-
| [[റസ്റ്റോം ജൽ വകിൽ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1911&quot; | 1911-07-17
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-11-20
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q7382531|Q7382531]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7399608|സാഹിബ് സിംഗ് സോഖെ]]''
| [[പ്രമാണം:Sahib Singh Sokhey 1948 Wellcome V0028080 (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-12-15
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-10-23
| [[അമൃത്‌സർ]]
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q7399608|Q7399608]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7461261|ഷാ ഫൈസൽ]]''
| [[പ്രമാണം:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh congratulating Dr. Shah Faisal, the Civil Services topper for 2010 from Jammu &amp; Kashmir, in New Delhi on May 26, 2010.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-05-17
| 
| ''[[:d:Q6668869|Lolab Valley]]''
| 
| [[:d:Q7461261|Q7461261]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7530461|സിർക്കഴി ജി. ശിവചിദംബരം]]''
| [[പ്രമാണം:சீர்காழி சிவசிதம்பரம்.JPG|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ കർണാടക ഗായകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-06-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q7530461|Q7530461]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7547563|സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-10-07
| data-sort-value=&quot;2001&quot; | 2001-09-11
| [[കേരളം]]
| [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]]
| [[:d:Q7547563|Q7547563]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7654042|സ്വാതി പിരമൽ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Swati Piramal.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-03-28
| 
| 
| 
| [[:d:Q7654042|Q7654042]]
| 
|-
| [[ടി.എസ്.എസ്. രാജൻ]]
| [[പ്രമാണം:TSSRajan.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| [[ശ്രീരംഗം]]
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q7668680|Q7668680]]
| 
|-
| ''[[:d:Q7686934|തരുൺ മണ്ഡൽ]]''
| [[പ്രമാണം:TMondal.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-01-20
| 
| ''[[:d:Q2330643|Jaynagar Majilpur]]''
| 
| [[:d:Q7686934|Q7686934]]
| 
|-
| [[വി. ശാന്ത]]
| [[പ്രമാണം:Dr. V. Shanta, in New Delhi on March 20, 2006 (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1927&quot; | 1927-03-11
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-01-19
| ''[[:d:Q1646915|Mylapore]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q7907747|Q7907747]]
| 
|-
| [[വന്ദന ജെയിൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q7914349|Q7914349]]
| 
|-
| ''[[:d:Q8045744|Y. G. Parameshwara]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2004&quot; | 2004
| 
| 
| [[:d:Q8045744|Q8045744]]
| 
|-
| [[സി.കെ. ലക്ഷ്മണൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-04-05
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-10-03
| 
| 
| [[:d:Q11689979|Q11689979]]
| 
|-
| ''[[:d:Q12354393|Ranganayakulu Potturu]]''
| [[പ്രമാണം:Ranganayakulu, Bengaluro, aprilo 2018.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-07-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q12354393|Q12354393]]
| 
|-
| [[രാമചന്ദ്ര ദത്താത്രയ ലെലെ|രാമചന്ദ്ര  ദതത്രയ ലെലെ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-01-16
| data-sort-value=&quot;2022&quot; | 2022
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q12449609|Q12449609]]
| 
|-
| [[ഹേംലത ഗുപ്ത|ഹേമലത ഗുപ്ത]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| data-sort-value=&quot;2006&quot; | 2006-05-13
| [[ഇന്ത്യ]]
| ''[[:d:Q6373016|Karol Bagh Lok Sabha constituency]]''
| [[:d:Q12460836|Q12460836]]
| 
|-
| ''[[:d:Q12995370|Raja Rao Garikapati]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1915&quot; | 1915-02-05
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-09-08
| ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q12995370|Q12995370]]
| 
|-
| [[ശശി വാധ്വ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-07-20
| 
| 
| 
| [[:d:Q15972942|Q15972942]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16097828|Mabelle Arole]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-12-26
| data-sort-value=&quot;1999&quot; | 1999
| [[ജബൽ‌പൂർ]]
| 
| [[:d:Q16097828|Q16097828]]
| 
|-
| [[എളേടത്ത് തൈക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-10-02
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-08-05
| [[ഒല്ലൂർ]]
| 
| [[:d:Q16106737|Q16106737]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16190122|പുലിൻ ബിഹാരി ബാസ്‌കെ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-25
| 
| ''[[:d:Q5221114|Dantan Vidhan Sabha constituency]]''
| 
| [[:d:Q16190122|Q16190122]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16208488|Nikhil Dhurandhar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q16208488|Q16208488]]
| 
|-
| ''[[:d:Q13120548|Rani Bang]]''
| [[പ്രമാണം:Rani Bang (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-09-17
| 
| 
| 
| [[:d:Q13120548|Q13120548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q14076389|Kanwaljeet S. Anand]]''
| 
| ഗവേഷകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 20th century
| 
| 
| 
| [[:d:Q14076389|Q14076389]]
| 
|-
| ''[[:d:Q15071574|ജാൻവി ബറുവ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q15071574|Q15071574]]
| 
|-
| ''[[:d:Q15132653|വൈ.രാധാകൃഷ്ണമൂർത്തി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-10-19
| ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]''
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| [[:d:Q15132653|Q15132653]]
| 
|-
| ''[[:d:Q15431871|Anil Singhal]]''
| [[പ്രമാണം:Anil Singhal.jpg|center|128px]]
| 
| [[ജർമ്മനി]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-09-11
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017-05-10
| [[അലിഗഢ്]]
| ''[[:d:Q2971|Paderborn]]''
| [[:d:Q15431871|Q15431871]]
| 
|-
| ''[[:d:Q15689653|Achanta Lakshmipathi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1880&quot; | 1880-03-03
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-08-06
| 
| 
| [[:d:Q15689653|Q15689653]]
| 
|-
| [[എം. ആർ. രാജഗോപാൽ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. M. R Rajagopal.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-09-23
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[:d:Q17306215|Q17306215]]
| 
|-
| [[നീലം ക്ലേർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ശ്രീനഗർ]]
| 
| [[:d:Q17411238|Q17411238]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16317426|P. Sridevi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961
| 
| 
| [[:d:Q16317426|Q16317426]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16345836|ഫനിന്ദ്ര കൃഷ്ണ ഗുപ്ത]]''
| [[പ്രമാണം:Phanindra Krishna Gupta.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q16345836|Q16345836]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16514386|Abhay Bang]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Abhay Bang with breath counter.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-09-23
| 
| 
| 
| [[:d:Q16514386|Q16514386]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16734859|അസ്മ റഹീം]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q16734859|Q16734859]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16844432|മനോജ് കെ ജെയിൻ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Manoj Jain, infectious disease physician, manojkjain.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-09-16
| 
| ''[[:d:Q2283203|Dr. Ambedkar Nagar]]''
| 
| [[:d:Q16844432|Q16844432]]
| 
|-
| ''[[:d:Q16901297|ഉമാ സാരെൻ]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-05-09
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q16901297|Q16901297]]
| 
|-
| [[കെ. ശ്രീനാഥ് റെഡ്ഡി]]
| [[പ്രമാണം:K Srinath Reddy.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q17083021|Q17083021]]
| 
|-
| ''[[:d:Q17199281|ഘാനശ്യാമ മിശ്ര]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1922&quot; | 1922-10-10
| data-sort-value=&quot;2014&quot; | 2014-06-01
| 
| [[ഭുവനേശ്വർ]]
| [[:d:Q17199281|Q17199281]]
| 
|-
| [[സുബ്രത് കുമാർ ആചാര്യ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-11-01
| 
| ''[[:d:Q2022279|ബലസോർ ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q18000280|Q18000280]]
| 
|-
| ''[[:d:Q18029936|നിലീം കുമാർ]]''
| [[പ്രമാണം:Nilim Kumar, poet.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962
| 
| ''[[:d:Q2571402|Pathsala]]''
| 
| [[:d:Q18029936|Q18029936]]
| 
|-
| [[ഭാൽചന്ദ്ര ബാബാജി ദീക്ഷിത്]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-09-07
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977
| [[അമരാവതി, മഹാരാഷ്ട്ര]]
| 
| [[:d:Q18111875|Q18111875]]
| 
|-
| [[ഗുൽ‌ഷൻ റായ് ഖത്രി|ഗുൽഷൻ റായ് ഖത്രി]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Gulshan Rai Khatri, at an Investiture Ceremony-II, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 20, 2013.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-07-10
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-07-16
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]
| 
| [[:d:Q18347568|Q18347568]]
| 
|-
| [[കിരിത്കുമാർ മൻസുഖ്‌ലാൽ ആചാര്യ]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Dr. Kiritkumar Mansukhlal Acharya, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q18421890|Q18421890]]
| 
|-
| [[കെ. കെ. അഗർവാൾ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-09-05
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-05-17
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]&lt;br/&gt;[[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q18683826|Q18683826]]
| 
|-
| [[പവൻ രാജ് ഗോയൽ]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Prof. (Dr.) Pawan Raj Goyal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-02
| 
| [[അഹമ്മദാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q18686437|Q18686437]]
| 
|-
| [[ജിതേന്ദ്ര നാഥ് പാണ്ഡെ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-06-14
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-05-23
| ''[[:d:Q2717915|Shikohabad]]''
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| [[:d:Q18688035|Q18688035]]
| 
|-
| ''[[:d:Q18921381|R Balu]]''
| [[പ്രമാണം:Dr R Balu.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-05-04
| 
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q18921381|Q18921381]]
| 
|-
| ''[[:d:Q18977847|Ritam Chowdhury]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-08
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q18977847|Q18977847]]
| 
|-
| [[സാരൂബം ബിമോല കുമാരി ദേവി]]
| [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Sarungbam Bimola Kumari Devi, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 08, 2015.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[മണിപ്പൂർ]]
| 
| [[:d:Q19560351|Q19560351]]
| 
|-
| [[രാജേഷ് കൊട്ടേച്ച]]
| [[പ്രമാണം:Vaidya Rajesh Kotecha.jpg|center|128px]]
| He is presently the Vice Chancellor of Gujarat Ayurved University, Jamnagar, India
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-07-18
| 
| 
| 
| [[:d:Q19561084|Q19561084]]
| 
|-
| [[രൺദീപ് ഗുലേരിയ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Randeep Guleria.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-04-05
| 
| [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌]]
| 
| [[:d:Q19612523|Q19612523]]
| 
|-
| [[ഓം പ്രകാശ് ഉപാധ്യായ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q19664597|Q19664597]]
| 
|-
| [[രാജഗോപാലൻ കൃഷ്ണൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-11-17
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-01-10
| [[കൊല്ലം]]
| [[കൊല്ലം]]
| [[:d:Q19666231|Q19666231]]
| 
|-
| [[ശ്രീനിവാസ് എസ്. വൈശ്യ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-01-07
| 
| [[മഥുര]]
| 
| [[:d:Q19666874|Q19666874]]
| 
|-
| ''[[:d:Q19811612|Meena Rajendra Shete-Sambhu]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q19811612|Q19811612]]
| 
|-
| ''[[:d:Q19852450|Basuhua]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-03-01
| data-sort-value=&quot;1986&quot; | 1986-10-12
| ''[[:d:Q3350679|Bikrampur]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q19852450|Q19852450]]
| 
|-
| ''[[:d:Q19892441|Kanithi Viswanatham]]''
| [[പ്രമാണം:విశ్వనాదం.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023
| 
| 
| [[:d:Q19892441|Q19892441]]
| 
|-
| [[അമർ പ്രസാദ് റേ]]
| [[പ്രമാണം:A.P. Ray, malariologist.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913-02-26
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-09-24
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| [[:d:Q19895800|Q19895800]]
| 
|-
| [[ഐസക് സാന്ദ്ര]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (1892–1968)
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-11-03
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-08-29
| ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]''
| ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]''
| [[:d:Q19896133|Q19896133]]
| 
|-
| ''[[:d:Q20058801|Chintala Sita Devi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-04-21
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-03-06
| 
| 
| [[:d:Q20058801|Q20058801]]
| 
|-
| ''[[:d:Q20577008|Sangeeta Barve]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q20577008|Q20577008]]
| 
|-
| ''[[:d:Q20671987|ലിയോ മുത്തു]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952-04-02
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-10
| ''[[:d:Q2716554|Thiruthuraipoondi]]''
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q20671987|Q20671987]]
| 
|-
| [[ജാംഷെഡ് നൗറോജി വസിഫ്ദാർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q20687489|Q20687489]]
| 
|-
| [[സുനിതി സോളമൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-07-28
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q20738697|Q20738697]]
| 
|-
| [[സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ]]
| [[പ്രമാണം:The Director General, ICMR and Secretary, DHR, Dr. Soumya Swaminathan, in New Delhi on January 19, 2016.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-05-02
| 
| [[ജർമ്മനി]]
| 
| [[:d:Q21062285|Q21062285]]
| 
|-
| [[സുന്ദരി മോഹൻദാസ്]]
| [[പ്രമാണം:Dr.Sundarimohan Das.jpg|center|128px]]
| സ്വാതന്ത്ര്യസേനാനി, ഭിഷഗ്വരൻ, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകൻ
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1857&quot; | 1857-12-17
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-04-04
| [[സിൽഹെറ്റ്]]
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q21176925|Q21176925]]
| 
|-
| ''[[:d:Q21481665|രാധ ചരൺ പാണ്ട]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1898&quot; | 1898-04-24
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-10-29
| 
| 
| [[:d:Q21481665|Q21481665]]
| 
|-
| ''[[:d:Q21597809|ജഗദീഷ് ചതുർവേദി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1929&quot; | 1929-08-15
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015
| [[ഗ്വാളിയർ|ഗ്വാളിയാർ]]
| 
| [[:d:Q21597809|Q21597809]]
| 
|-
| [[ജെ. എസ്. ഗുലേറിയ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-01-22
| [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബ്]]
| 
| [[:d:Q21686034|Q21686034]]
| 
|-
| [[കെ.എ. എബ്രഹാം|കെ. എ. അബ്രഹാം]]
| [[പ്രമാണം:Padmashri Dr K A Abraham.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-10-22
| [[കേരളം]]
| [[ചെന്നൈ]]
| [[:d:Q21798148|Q21798148]]
| 
|-
| ''[[:d:Q21981198|മോഹിത് ഭണ്ഡാരി]]''
| [[പ്രമാണം:Mohit Bhandari.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| [[:d:Q21981198|Q21981198]]
| 
|-
| ''[[:d:Q24718543|ഫുൾചന്ദ് പൃഥ്വി രാജ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931-09-13
| data-sort-value=&quot;2016&quot; | 2016-02-27
| 
| 
| [[:d:Q24718543|Q24718543]]
| 
|-
| [[പോൾ കലാനിധി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-04-01
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-03-09
| ''[[:d:Q928168|Bronxville]]''
| 
| [[:d:Q22087287|Q22087287]]
| 
|-
| [[തനികാചലം സദഗോപൻ|തനികാചലം സഡഗോപൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-23
| 
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 
| [[:d:Q23038239|Q23038239]]
| 
|-
| [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-10-23
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-16
| [[ഷൊർണൂർ]]
| [[കോയമ്പത്തൂർ]]
| [[:d:Q23304286|Q23304286]]
| 
|-
| ''[[:d:Q28744857|സരോജിനി_സരന്ഗി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951
| 
| [[ഒഡീഷ]]
| 
| [[:d:Q28744857|Q28744857]]
| 
|-
| ''[[:d:Q28869394|സോണിയ നിത്യാനന്ദ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-09-06
| 
| 
| 
| [[:d:Q28869394|Q28869394]]
| 
|-
| ''[[:d:Q27901993|വഖാർ അഹ്മദ് ഷാ]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-07-06
| data-sort-value=&quot;2018&quot; | 2018-04-15
| ''[[:d:Q638621|Bahraich]]''
| [[ലഖ്‌നൗ]]
| [[:d:Q27901993|Q27901993]]
| 
|-
| ''[[:d:Q27917316|മദൻ കതാരിയ]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Madan Kataria.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q27917316|Q27917316]]
| 
|-
| ''[[:d:Q27970605|Dhiren Banerjee]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1904&quot; | 1904
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-01-08
| 
| 
| [[:d:Q27970605|Q27970605]]
| 
|-
| [[രുഖ്മബായി]]
| [[പ്രമാണം:Rukhmabai.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1864&quot; | 1864-11-22
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-09-25&lt;br/&gt;1955-12-25
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q24939367|Q24939367]]
| 
|-
| [[രാം ഹർഷ് സിംഗ്]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942-01-10
| 
| 
| 
| [[:d:Q26251714|Q26251714]]
| 
|-
| [[രഞ്ജന ശ്രീവാസ്തവ]]
| [[പ്രമാണം:Ranjana Srivastava.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഓസ്ട്രേലിയ]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974
| 
| [[കാൻബറ]]
| 
| [[:d:Q26702925|Q26702925]]
| 
|-
| ''[[:d:Q29017279|Rafi Ahmed]]''
| [[പ്രമാണം:Rafi Ahmed virologist and immunologist.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948
| 
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q29017279|Q29017279]]
| 
|-
| ''[[:d:Q29018652|പങ്കജ് നരം]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Pankaj Naram.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-05-04
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-02-19
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q29018652|Q29018652]]
| 
|-
| [[സന്ദീപ് ബസു]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-29
| 
| 
| 
| [[:d:Q29168828|Q29168828]]
| 
|-
| ''[[:d:Q30314375|Chittaranjan Yajnik]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Yajnik (13 February 2020).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q30314375|Q30314375]]
| 
|-
| ''[[:d:Q57320813|Venkatachalam Raveenthiran]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q57320813|Q57320813]]
| 
|-
| [[ഡോസിബായ് പട്ടേൽ]]
| [[പ്രമാണം:Dossibai Patell.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ പ്രസവചികിത്സകയും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | 1881-10-16
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-02-04
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q57955102|Q57955102]]
| 
|-
| ''[[:d:Q58885226|Harjit Pal Bhattoa]]''
| 
| 
| [[ഹംഗറി]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1973&quot; | 1973-04-21
| 
| No/unknown value
| 
| [[:d:Q58885226|Q58885226]]
| 
|-
| ''[[:d:Q59209385|അഭിഷേക് പല്ലവ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-09-02
| 
| 
| 
| [[:d:Q59209385|Q59209385]]
| 
|-
| ''[[:d:Q54861287|Vasanth Ravi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q54861287|Q54861287]]
| 
|-
| ''[[:d:Q55434761|Shikha Sharma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q55434761|Q55434761]]
| 
|-
| ''[[:d:Q56027719|Digumarti Raghunadharao]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. D. Raghunadha Rao (cropped).JPG|center|128px]]
| ഗവേഷകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q56027719|Q56027719]]
| 
|-
| ''[[:d:Q56284934|ഹ്രിഷിക്കെസ് സെൻ]]''
| [[പ്രമാണം:Hrishikes 2017.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1969&quot; | 1969-05-15
| 
| 
| 
| [[:d:Q56284934|Q56284934]]
| 
|-
| [[ഷേർളി വാസു]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025
| 
| 
| [[:d:Q31704451|Q31704451]]
| 
|-
| ''[[:d:Q34837913|ദിലീപ് ഝാവേരി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1943&quot; | 1943-04-03
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q34837913|Q34837913]]
| 
|-
| ''[[:d:Q37830946|ടീന ചോപ്ര]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-03-06
| 
| [[അമൃത്‌സർ]]
| 
| [[:d:Q37830946|Q37830946]]
| 
|-
| ''[[:d:Q37994923|ജസ്വീന്ദർ കെ ഗംഭീർ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q37994923|Q37994923]]
| 
|-
| [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]]
| [[പ്രമാണം:Aishwarya Lekshmi.jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-07-26
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[:d:Q39058709|Q39058709]]
| 
|-
| ''[[:d:Q41816046|Preeti Shanbag]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| 
| 
| 
| [[:d:Q41816046|Q41816046]]
| 
|-
| ''[[:d:Q42298380|കാർത്തിക് ചന്ദ്രബോസ്]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1873&quot; | 1873
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| 
| 
| [[:d:Q42298380|Q42298380]]
| 
|-
| ''[[:d:Q42413325|ഹൃദയാനന്ദ പട്നായിക്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1946&quot; | 1946-06-03
| 
| 
| 
| [[:d:Q42413325|Q42413325]]
| 
|-
| ''[[:d:Q42589695|K. Ranga Rama Krishnan]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956-04-22
| 
| 
| 
| [[:d:Q42589695|Q42589695]]
| 
|-
| ''[[:d:Q43999837|ദിപ്തൻഷു ദാസ്]]''
| [[പ്രമാണം:Diptanshu Das 2015.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1982&quot; | 1982-04-02
| 
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| 
| [[:d:Q43999837|Q43999837]]
| 
|-
| ''[[:d:Q47009777|ഗോവിന്ദ് അപ്പാജി ഫഡ്കെ]]''
| [[പ്രമാണം:G.A.phadke.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1907&quot; | 1907
| 
| ''[[:d:Q583818|Ichalkaranji]]''
| ''[[:d:Q581562|Satara]]''
| [[:d:Q47009777|Q47009777]]
| 
|-
| ''[[:d:Q47026934|ഐറിസ് ജി. ആർ. പോൾ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-10-13
| 
| 
| [[:d:Q47026934|Q47026934]]
| 
|-
| ''[[:d:Q47483386|ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970-05-13
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q47483386|Q47483386]]
| 
|-
| [[സവിത അംബേദ്കർ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Savita Ambedkar.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-01-27
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003-05-29
| [[മുംബൈ]]
| [[മുംബൈ]]
| [[:d:Q48645361|Q48645361]]
| 
|-
| ''[[:d:Q48975802|നബകുമാർ ബാസു]]''
| [[പ്രമാണം:Nabakumar Basu - Kolkata 2015-10-10 5134.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-12-10
| 
| 
| 
| [[:d:Q48975802|Q48975802]]
| 
|-
| [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q49833929|Q49833929]]
| 
|-
| [[അളക കേശവ് ദേശ്പാണ്ഡെ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2025&quot; | 2025-12-30
| 
| 
| [[:d:Q61686207|Q61686207]]
| 
|-
| ''[[:d:Q61823039|സുമന്ത് മേത്ത]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1877&quot; | 1877-07-01
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-12-15
| [[സൂരത്]]
| 
| [[:d:Q61823039|Q61823039]]
| 
|-
| ''[[:d:Q61945548|കാസി പിച്ച്ചായ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61945548|Q61945548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q60023782|രാജേശ്വരി ദലബെഹെര]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933
| 
| [[കട്ടക്]]
| 
| [[:d:Q60023782|Q60023782]]
| 
|-
| [[ശ്യാമള ഗോപാലൻ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1938&quot; | 1938-04-07
| data-sort-value=&quot;2009&quot; | 2009-02-11
| [[ചെന്നൈ]]
| [[ഓക്‌ലാന്റ്, കാലിഫോർണിയ|ഓക്ൿലാന്റ്]]
| [[:d:Q60844968|Q60844968]]
| 
|-
| [[അശോക് ലക്ഷ്മൺറാവു കുക്കാഡെ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61054384|Q61054384]]
| 
|-
| [[മാമൻ ചാണ്ടി|മാമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q61478244|Q61478244]]
| 
|-
| ''[[:d:Q63430821|ബിജോയ് മൊണ്ടാൽ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924-12-01
| 
| ''[[:d:Q16251190|Andharthaul]]''
| 
| [[:d:Q63430821|Q63430821]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64006847|Jayanta Kumar Roy]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-02-13
| 
| ''[[:d:Q15241808|Lataguri]]''
| 
| [[:d:Q64006847|Q64006847]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64148463|Sayantan Banerjee]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q64148463|Q64148463]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64438206|Inder Anand]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]
| [[:d:Q64438206|Q64438206]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64509748|സ്വരൂപ് സർക്കാർ]]''
| [[പ്രമാണം:Swarup Sarkar (স্বরূপ সরকার).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| 
| 
| 
| [[:d:Q64509748|Q64509748]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64840916|സഞ്ജയ് സത്പതി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q64840916|Q64840916]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64859106|Nikhil Kumar Banerjee]]''
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| data-sort-value=&quot;2017&quot; | 2017
| 
| 
| [[:d:Q64859106|Q64859106]]
| 
|-
| [[ഷിംന അസീസ്]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q65321596|Q65321596]]
| 
|-
| [[സുശോവൻ ബാനർജി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q86085021|Q86085021]]
| 
|-
| [[ദിഗംബർ ബെഹെറ|ദിഗാംബർ ബെഹെര]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q86085705|Q86085705]]
| 
|-
| [[കെ. ഹേമലത]]
| [[പ്രമാണം:K Hemalata at Workers’ Mahapadav in 2017.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q61434|നെല്ലൂർ]]''
| 
| [[:d:Q66022787|Q66022787]]
| 
|-
| ''[[:d:Q66499274|Abul Hasnat]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955
| data-sort-value=&quot;2019&quot; | 2019-06-11
| 
| 
| [[:d:Q66499274|Q66499274]]
| 
|-
| [[നത ഹുസൈൻ]]
| [[പ്രമാണം:Netha Hussain-070A3987.jpg|center|128px]]
| ഒരു ഇന്ത്യൻ-സ്വീഡിഷ് മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറും ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റും ബ്ലോഗറും വിക്കിപീഡിയനും ഗവേഷകയും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-06-11
| 
| [[കേരളം]]
| 
| [[:d:Q66580063|Q66580063]]
| 
|-
| ''[[:d:Q66725242|Mortaza Hossain]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q66725242|Q66725242]]
| 
|-
| ''[[:d:Q67427117|Anupam Sen]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1925&quot; | 1925
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-09-07
| 
| 
| [[:d:Q67427117|Q67427117]]
| 
|-
| ''[[:d:Q68225148|സോഹൻ ലാൽ ഭാട്ടിയ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-07-16
| [[അമൃത്‌സർ]]
| [[ഇന്ത്യ]]
| [[:d:Q68225148|Q68225148]]
| 
|-
| ''[[:d:Q69356075|തേജസ്വിനി മനോഗ്ന]]''
| [[പ്രമാണം:Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg|center|128px]]
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും മോഡലും
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1994&quot; | 1994-05-19
| 
| [[ഹൈദരാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q69356075|Q69356075]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97206596|Abraham George Thomas]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q97206596|Q97206596]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97247074|Banbihari Mukhopadhyay]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1885&quot; | 1885
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-07-05
| ''[[:d:Q1653485|Garalgachha]]''
| 
| [[:d:Q97247074|Q97247074]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97666703|Pashupati Bhattacharya]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1891&quot; | 1891-11-15
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-01-27
| 
| 
| [[:d:Q97666703|Q97666703]]
| 
|-
| ''[[:d:Q97681815|Guduru Gopal Rao]]''
| [[പ്രമാണം:Guduru Gopal Rao.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954
| 
| [[കട്ടക്]]
| 
| [[:d:Q97681815|Q97681815]]
| 
|-
| ''[[:d:Q69932454|K. Rajender Reddy]]''
| 
| 
| [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949
| 
| 
| 
| [[:d:Q69932454|Q69932454]]
| 
|-
| ''[[:d:Q72146155|ഗോർധന്ദാസ് ഭഗവന്ദാസ് നരോട്ടംദാസ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975
| 
| 
| [[:d:Q72146155|Q72146155]]
| 
|-
| ''[[:d:Q72753935|പരംദീപ് സിംഗ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q72753935|Q72753935]]
| 
|-
| [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]]
| [[പ്രമാണം:MCAlbuquerqueColchester1918.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഗോവ]]
| 
| [[:d:Q76349299|Q76349299]]
| 
|-
| ''[[:d:Q81780908|Subas Chandra Rout]]''
| [[പ്രമാണം:Subas Chandra Rout 02.JPG|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1944&quot; | 1944-07-29
| data-sort-value=&quot;2026&quot; | 2026-03-10
| [[ഭുവനേശ്വർ]]
| 
| [[:d:Q81780908|Q81780908]]
| 
|-
| ''[[:d:Q82023862|അംബ്രിഷ് വിജയകർ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| 
| 
| 
| [[:d:Q82023862|Q82023862]]
| 
|-
| [[ശാന്തി റോയ്]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q83685218|Q83685218]]
| 
|-
| [[രതിൻ ദത്ത]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-01-27
| ''[[:d:Q2308247|Mangaldoi]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q83841843|Q83841843]]
| 
|-
| ''[[:d:Q84496211|രാജേന്ദ്ര പ്രകാശ് സിംഗ്]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1945&quot; | 1945
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-02-05
| 
| 
| [[:d:Q84496211|Q84496211]]
| 
|-
| ''[[:d:Q84562100|ബോമിറെഡ്ഡി സുന്ദര രാമി റെഡ്ഡി]]''
| [[പ്രമാണം:Dr.SundraRamiReddy.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1935&quot; | 1935-10-17
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-02-06
| 
| 
| [[:d:Q84562100|Q84562100]]
| 
|-
| [[രവി കണ്ണൻ ആർ]]
| [[പ്രമാണം:Ravi Kannan R Padma cropped.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q98907700|Q98907700]]
| 
|-
| ''[[:d:Q99472554|Dhiman Barua]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-10-19
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-09-19
| [[യംഗോൺ]]
| 
| [[:d:Q99472554|Q99472554]]
| 
|-
| ''[[:d:Q99927321|Pallavi Maharathi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q99927321|Q99927321]]
| 
|-
| [[സുശീല അനിത ബാനർജി]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;1920&quot; | 1920-09
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[ലാഹോർ]]
| [[:d:Q100387268|Q100387268]]
| 
|-
| [[വിജയലക്ഷ്മി രമണൻ]]
| 
| ഇന്ത്യൻ ഭിഷഗ്വര, ആർമി ഓഫീസർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1924&quot; | 1924
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020
| 
| 
| [[:d:Q100706299|Q100706299]]
| 
|-
| [[കെ.എം. ചാക്കോ]]
| 
| ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910-10-24
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-04-10
| 
| 
| [[:d:Q101168707|Q101168707]]
| 
|-
| ''[[:d:Q102207701|Dinabandhu Sahoo]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q102207701|Q102207701]]
| 
|-
| [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]]
| [[പ്രമാണം:Rani Lakshmibai Rajwade.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984
| 
| 
| [[:d:Q102434863|Q102434863]]
| 
|-
| ''[[:d:Q103151287|ఆమంచర్ల శేషాచలపతిరావు]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q103151287|Q103151287]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105080301|Dilip Kumar Singh]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (b. 1926)
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-06-26
| 
| 
| 
| [[:d:Q105080301|Q105080301]]
| 
|-
| ''[[:d:Q87738087|Radhika Tandon]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]
| 
| [[:d:Q87738087|Q87738087]]
| 
|-
| ''[[:d:Q88058242|Kamala Dhall]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q88058242|Q88058242]]
| 
|-
| ''[[:d:Q88867162|Mrinmoy Das]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-05-01
| 
| 
| 
| [[:d:Q88867162|Q88867162]]
| 
|-
| ''[[:d:Q89018323|Bindu Kulshreshtha]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q89018323|Q89018323]]
| 
|-
| ''[[:d:Q89745295|Umesh Kapil]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q89745295|Q89745295]]
| 
|-
| ''[[:d:Q90262129|Srinivas Bojanapu]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q90262129|Q90262129]]
| 
|-
| ''[[:d:Q91294983|Aakash Pandita]]''
| 
| ഗവേഷകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q91294983|Q91294983]]
| 
|-
| ''[[:d:Q92761911|Prerna S Sharma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-05-21
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q92761911|Q92761911]]
| 
|-
| ''[[:d:Q94503372|അനിത ഭരദ്വാജ്]]''
| [[പ്രമാണം:Anita Bharadwaj (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q94503372|Q94503372]]
| 
|-
| [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)|സുജാത മോഹൻ]]
| [[പ്രമാണം:Dr Sujatha Mohan (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 20th century
| 
| 
| 
| [[:d:Q95099143|Q95099143]]
| 
|-
| ''[[:d:Q95220255|സതീഷ് നല്ലം]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q95220255|Q95220255]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105870899|కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి]]''
| [[പ്രമാണം:Kalidasu Venkata Subbasastry.jpg|center|128px]]
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1883&quot; | 1883
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953
| 
| 
| [[:d:Q105870899|Q105870899]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105948168|Jags Krishnan]]''
| [[പ്രമാണം:Jags Krishnan 1.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഓസ്ട്രേലിയ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-04-23
| 
| [[കോട്ടഗിരി]]
| 
| [[:d:Q105948168|Q105948168]]
| 
|-
| [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]]
| [[പ്രമാണം:Dr. Divya S. Iyer IAS - incumbent Pathanamthitta district magistrate.jpg|center|128px]]
| കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1984&quot; | 1984-10-16
| 
| [[തിരുവനന്തപുരം]]
| 
| [[:d:Q105988314|Q105988314]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106221509|Roopa Dhatt]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q106221509|Q106221509]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106248428|Gauri Tendulkar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[പൂണെ]]
| 
| [[:d:Q106248428|Q106248428]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-28
| 
| [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]
| [[:d:Q106734360|Q106734360]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107222599|Ranoj Pegu]]''
| [[പ്രമാണം:Ranoj Pegu 1.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1962&quot; | 1962-02-12
| 
| 
| 
| [[:d:Q107222599|Q107222599]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107301280|Meharban Singh]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Meharban Singh (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937
| 
| ''[[:d:Q2385925|presidencies and provinces in British India]]''
| 
| [[:d:Q107301280|Q107301280]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107387933|Goru Krishna Babu]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959
| 
| ''[[:d:Q2352168|Jeypore]]''
| 
| [[:d:Q107387933|Q107387933]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107453532|Gella Venkata Satyanarayana Murty]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| 
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959
| 
| 
| [[:d:Q107453532|Q107453532]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107610257|Ayyagari Mythili]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107610257|Q107610257]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107647347|Malladi Umadevi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107647347|Q107647347]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107647765|Vipperla Sujatha]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107647765|Q107647765]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107648988|Vipperla Satyanarayana]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-12-15
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020-06-13
| 
| 
| [[:d:Q107648988|Q107648988]]
| 
|-
| ''[[:d:Q107658445|Garuda Butchi Raju]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q107658445|Q107658445]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108101243|Joyti Prokash Bose]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1894&quot; | 1894
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968
| 
| 
| [[:d:Q108101243|Q108101243]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108405658|Kumudshankar Roy]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-09-07
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-10-24
| [[ധാക്ക|ഢാക്ക]]
| [[വെല്ലൂർ]]
| [[:d:Q108405658|Q108405658]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108405711|Hemendranath Ghosh]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890-11-16
| data-sort-value=&quot;1965&quot; | 1965-12-12
| ''[[:d:Q1429697|ചാന്ദ്പുർ ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q108405711|Q108405711]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108754507|Balaraman Vijayayraghavan Neelamegam]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-12
| data-sort-value=&quot;2015&quot; | 2015-01-29
| 
| 
| [[:d:Q108754507|Q108754507]]
| 
|-
| ''[[:d:Q108888276|Beoncy Laishram]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q1822188|ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q108888276|Q108888276]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112971735|Gurpreet Kaur]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990
| 
| [[പെഹോവ, ഹരിയാന]]
| 
| [[:d:Q112971735|Q112971735]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1955&quot; | 1955-10-13
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021-04-27
| 
| [[ഗുഡ്‌ഗാവ്]]
| [[:d:Q110191163|Q110191163]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110566464|Alulru Vijayalakshmi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q110566464|Q110566464]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110581483|Dhaniram Baruah]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972
| 
| 
| 
| [[:d:Q110581483|Q110581483]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110597809|Dr. K. M. Saifullah]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1976&quot; | 1976-09-12
| 
| ''[[:d:Q1925191|Samastipur]]''
| 
| [[:d:Q110597809|Q110597809]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110662406|Paul Harris Daniel]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Paul Harris Daniel JEG6621.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1910&quot; | 1910
| data-sort-value=&quot;2003&quot; | 2003
| 
| 
| [[:d:Q110662406|Q110662406]]
| 
|-
| ''[[:d:Q110771548|Bharath Shetty Y]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1971&quot; | 1971-09-08
| 
| [[മംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q110771548|Q110771548]]
| 
|-
| ''[[:d:Q111050893|Lata Desai]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1941&quot; | 1941-08-08
| 
| 
| 
| [[:d:Q111050893|Q111050893]]
| 
|-
| ''[[:d:Q111334760|Narendra Prasad Misra]]''
| [[പ്രമാണം:Narendra Prasad Misra portrait.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1932&quot; | 1932-07-10
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021
| 
| 
| [[:d:Q111334760|Q111334760]]
| 
|-
| ''[[:d:Q111606292|Dasari Ramakrishna Prasad]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q111606292|Q111606292]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112119155|Ranjan Pai]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-11-11
| 
| 
| 
| [[:d:Q112119155|Q112119155]]
| 
|-
| ''[[:d:Q113627276|Julião Menezes]]''
| [[പ്രമാണം:Julião Menezes.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1909&quot; | 1909-08-07
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-02
| 
| 
| [[:d:Q113627276|Q113627276]]
| 
|-
| ''[[:d:Q113682272|Vivek Parameswara Sarma]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q113682272|Q113682272]]
| 
|-
| ''[[:d:Q115556299|Anshita Aggarwal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q115556299|Q115556299]]
| 
|-
| ''[[:d:Q116516777|Bindu Menon]]''
| [[പ്രമാണം:Bindu Menon.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1970&quot; | 1970
| 
| 
| 
| [[:d:Q116516777|Q116516777]]
| 
|-
| ''[[:d:Q118115305|কালিদাস বৈদ্য]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-10-25
| ''[[:d:Q609190|പിരോജ്പൂർ ജില്ല]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q118115305|Q118115305]]
| 
|-
| ''[[:d:Q118220150|Vijay Viswanathan]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q118220150|Q118220150]]
| 
|-
| ''[[:d:Q118610627|Khrielie-ü Kire]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-01-12
| data-sort-value=&quot;2013&quot; | 2013-09-11
| 
| 
| [[:d:Q118610627|Q118610627]]
| 
|-
| ''[[:d:Q119727113|Edmond]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Edmond after his address at the UN University in Japan.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1990&quot; | 1990-09-03
| 
| [[മംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q119727113|Q119727113]]
| 
|-
| ''[[:d:Q121032307|Amrit K. Patnaik]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q121032307|Q121032307]]
| 
|-
| ''[[:d:Q121864614|Trinetra Haldar Gummaraju]]''
| [[പ്രമാണം:Trinetra At Bandstand.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1997&quot; | 1997-06-17
| 
| 
| 
| [[:d:Q121864614|Q121864614]]
| 
|-
| ''[[:d:Q121989274|Surajit Giri]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-07-04
| 
| 
| 
| [[:d:Q121989274|Q121989274]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122583797|Otilia Mascarenhas]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q122583797|Q122583797]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122809349|Lalit Kumar Barua]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1890&quot; | 1890
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960
| ''[[:d:Q11938328|Nagaon]]''
| 
| [[:d:Q122809349|Q122809349]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122853736|Prashant Madanmohan]]''
| [[പ്രമാണം:2023-09-28 22 16 04-Window.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-07-31
| 
| [[തഞ്ചാവൂർ]]
| 
| [[:d:Q122853736|Q122853736]]
| 
|-
| ''[[:d:Q122899983|Savitha Devi Yelamanchi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[വിശാഖപട്ടണം]]
| 
| [[:d:Q122899983|Q122899983]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123113595|Sthabir Dasgupta]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-01-18
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-09-05
| [[ജംഷഡ്പൂർ|ജംഷദ്‌പൂർ]]
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q123113595|Q123113595]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123122836|Subba Rao Bhavaraju]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]
| data-sort-value=&quot;1942&quot; | 1942
| 
| ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]''
| 
| [[:d:Q123122836|Q123122836]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123123188|Satyavaraprasad Kadali]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1960&quot; | 1960-06-10
| 
| 
| 
| [[:d:Q123123188|Q123123188]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123226038|Satyanarayana Gavarasana]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2020&quot; | 2020
| 
| 
| [[:d:Q123226038|Q123226038]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123335093|Raghvendra Sharma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q123335093|Q123335093]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123338244|Katayun Virkar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1918&quot; | 1918-08-04
| data-sort-value=&quot;2011&quot; | 2011-07-28
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q123338244|Q123338244]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123487647|Anjali Mukhopadhyay]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1931&quot; | 1931
| data-sort-value=&quot;1983&quot; | 1983-11-17
| ''[[:d:Q2036954|Ranaghat]]''
| 
| [[:d:Q123487647|Q123487647]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123492569|Dr. Mohana Rao Patibandla]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1978&quot; | 1978-04-20
| 
| [[പ്രകാസം ജില്ല|പ്രകാശം ജില്ല]]
| 
| [[:d:Q123492569|Q123492569]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123553817|Nayanjyoti Sarma]]''
| [[പ്രമാണം:Nayan Jyoti Sharma (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993-06-03
| 
| 
| 
| [[:d:Q123553817|Q123553817]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123691897|വസന്ത മുത്തുസ്വാമി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1948&quot; | 1948-07-12
| data-sort-value=&quot;2023&quot; | 2023-02-21
| 
| 
| [[:d:Q123691897|Q123691897]]
| 
|-
| ''[[:d:Q127745948|Nirmala Prabhavathy Moillakalva]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q127745948|Q127745948]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124608485|Shyam Krishnasamy]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ചെന്നൈ]]
| 
| [[:d:Q124608485|Q124608485]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124610941|Aqsa Shaikh]]''
| [[പ്രമാണം:Aqsa Shaikh at Vax centres.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q2724879|Islampura]]''
| 
| [[:d:Q124610941|Q124610941]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124727043|Parvati Soren]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124727043|Q124727043]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124736989|Bijayalaxmi Biswal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124736989|Q124736989]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124759868|Gannavarapu Varaha Narasimha Murthy]]''
| [[പ്രമാണം:డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
| data-sort-value=&quot;1951&quot; | 1951-07-16
| 
| ''[[:d:Q3426021|Srungavarapukota]]''
| 
| [[:d:Q124759868|Q124759868]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124829884|Sesh Kamal Sunkara]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[വിശാഖപട്ടണം]]
| 
| [[:d:Q124829884|Q124829884]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124967301|Praneeta Malipeddi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996
| 
| [[ന്യൂ ഡെൽഹി]]
| 
| [[:d:Q124967301|Q124967301]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124967365|Malipeddi Bhaskara Rao]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124967365|Q124967365]]
| 
|-
| ''[[:d:Q124985179|Malipeddi Krishna Rao]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q124985179|Q124985179]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125023325|Indubhushan Basu]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-12-18
| data-sort-value=&quot;1975&quot; | 1975-12-26
| 
| 
| [[:d:Q125023325|Q125023325]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125029329|G. Ram Gopal Naik]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഗുണ്ടൂർ]]
| 
| [[:d:Q125029329|Q125029329]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125758743|Usha Desai]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q125758743|Q125758743]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125824960|Jatindranath Ghosal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]&lt;br/&gt;[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]
| data-sort-value=&quot;1878&quot; | 1878-09-02
| data-sort-value=&quot;1968&quot; | 1968-04-25
| ''[[:d:Q712504|Baranagar]]''
| 
| [[:d:Q125824960|Q125824960]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125885349|Naga Madhuri]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Naga Madhuri 02.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q125885349|Q125885349]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126010684|ఎరవెల్లి చంద్రశేఖర్‌రావు]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-02-12
| 
| ''[[:d:Q6943191|Mustabad mandal]]''
| 
| [[:d:Q126010684|Q126010684]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126364985|Kalyan Vaijinathrao Kale]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-07-19
| 
| [[ഔറംഗാബാദ്]]
| 
| [[:d:Q126364985|Q126364985]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126365069|Kadiyam Kavya]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980
| 
| 
| 
| [[:d:Q126365069|Q126365069]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126365605|Sharmila Sarkar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q126365605|Q126365605]]
| 
|-
| ''[[:d:Q126371681|Rani Srikumar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q126371681|Q126371681]]
| 
|-
| ''[[:d:Q127424806|కొడాలి వీరయ్య]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1928&quot; | 1928-08-20
| data-sort-value=&quot;2000&quot; | 2000-12-12
| ''[[:d:Q13007149|Moparru]]''
| 
| [[:d:Q127424806|Q127424806]]
| 
|-
| ''[[:d:Q127691439|G. Vijaya Rama Rao]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-06-02
| 
| ''[[:d:Q65317725|Velair Mandal]]''
| 
| [[:d:Q127691439|Q127691439]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134396596|Rajaniprabha Saikia]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q134396596|Q134396596]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134485163|Mohammed Idrees Habban]]''
| [[പ്രമാണം:Habibul Ummat Hazrat Moulana Dr Hakeem Mohammed Idrees Habban Raheemi.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| ''[[:d:Q766888|Charthaval]]''
| [[ബെംഗളൂരു]]
| [[:d:Q134485163|Q134485163]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134561917|Kolli S. Chalam]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q134561917|Q134561917]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135006390|డా. మానిక్యమ్మ]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135006390|Q135006390]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135045436|G Nachiyar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-09-15
| 
| [[തമിഴ്‌നാട്]]
| 
| [[:d:Q135045436|Q135045436]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135087245|డా. మంజుల అనంతకృష్ణన్ (AICTE సభ్యురాలు, విద్యావేత్త)]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135087245|Q135087245]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135184523|சுதா சேஷய்யன்]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-09-25
| 
| 
| 
| [[:d:Q135184523|Q135184523]]
| 
|-
| ''[[:d:Q129215269|P.D. Sinha]]''
| [[പ്രമാണം:Dr P.D. Sinha (cropped).jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;1992&quot; | 1992
| ''[[:d:Q7802954|Tilouthu]]''
| 
| [[:d:Q129215269|Q129215269]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130229563|H. Girijamma]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| data-sort-value=&quot;2021&quot; | 2021
| ''[[:d:Q1708108|Harihar]]''
| [[ദാവൺഗരെ]]
| [[:d:Q130229563|Q130229563]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130235905|കെ എൻ പിഷാരടി]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1892&quot; | 1892-08-22
| data-sort-value=&quot;1972&quot; | 1972-06-08
| [[ചൊവ്വര]]
| [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]]
| [[:d:Q130235905|Q130235905]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130282828|Abhaya]]''
| [[പ്രമാണം:Protest against Kolkata rape-murder.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1993&quot; | 1993&lt;br/&gt;1992
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-08-09
| No/unknown value
| [[ആർ. ജി. കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
| [[:d:Q130282828|Q130282828]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130989476|Nalini Parthasarathi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q130989476|Q130989476]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131125923|Dr. Syed Ashique Hussain]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1917&quot; | 1917
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-04-07
| ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]''
| ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]''
| [[:d:Q131125923|Q131125923]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131308670|Abdul Jaleel Faridi]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1913&quot; | 1913
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-05-19
| 
| 
| [[:d:Q131308670|Q131308670]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131342365|B. D. Chaurasia]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1937&quot; | 1937-10-01
| data-sort-value=&quot;1985&quot; | 1985-05-05
| ''[[:d:Q712625|Barigarh]]''
| 
| [[:d:Q131342365|Q131342365]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131584064|Sundaram Krishnamurthy]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1919&quot; | 1919-09-12
| data-sort-value=&quot;2010&quot; | 2010-07-02
| 
| 
| [[:d:Q131584064|Q131584064]]
| 
|-
| [[സുചിത്ര എല്ല]]
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963
| 
| ''[[:d:Q1557417|തിരുട്ടണി]]''
| 
| [[:d:Q131912917|Q131912917]]
| 
|-
| ''[[:d:Q131924124|G. Nachiar]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1940&quot; | 1940-09-15
| 
| ''[[:d:Q16311342|Vadamalapuram]]''
| 
| [[:d:Q131924124|Q131924124]]
| 
|-
| ''[[:d:Q132130716|प्रेमा धनराज]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1950&quot; | 1950-06-30
| 
| [[ബെംഗളൂരു]]
| 
| [[:d:Q132130716|Q132130716]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133307845|Harinath Mukherjee]]''
| [[പ്രമാണം:Harinath Mukherjee.png|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1953&quot; | 1953-11-15
| 
| 
| 
| [[:d:Q133307845|Q133307845]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133835157|Kamal Kumar Mallik]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| No/unknown value
| No/unknown value
| 
| 
| [[:d:Q133835157|Q133835157]]
| 
|-
| ''[[:d:Q134358077|Narendranath Datta]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1884&quot; | 1884-09-21
| data-sort-value=&quot;1949&quot; | 1949-04-06
| ''[[:d:Q3347783|Bangora bazar Upazila]]''
| [[കൊൽക്കത്ത]]
| [[:d:Q134358077|Q134358077]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140400190|Irshad Palakkal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q140400190|Q140400190]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140469511|Suganya Venkat]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Suganya Venkat.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q140469511|Q140469511]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135273140|தி. சா. ராஜு]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1926&quot; | 1926-08-15
| 
| ''[[:d:Q23737657|Thillaisthanam Gram Panchayat]]''&lt;br/&gt;[[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല]]
| 
| [[:d:Q135273140|Q135273140]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135422663|Girish Tiwari]]''
| [[പ്രമാണം:Dr Girish Tiwari.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135422663|Q135422663]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135450466|Shruti Hegde]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ഹുബ്ലി]]
| 
| [[:d:Q135450466|Q135450466]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135935085|Rajib Kumar Sarmah]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q135935085|Q135935085]]
| 
|-
| ''[[:d:Q135935634|Athira Sarasa]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[കൊല്ലം]]
| 
| [[:d:Q135935634|Q135935634]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136337365|Ankita Dave]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1987&quot; | 1987-06-22
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q136337365|Q136337365]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136358953|Ali Mohammad Jan]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1914&quot; | 1914-09-03
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-10-31
| [[ശ്രീനഗർ]]
| 
| [[:d:Q136358953|Q136358953]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136514490|Dr. Niket Patel]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1989&quot; | 1989-12-27
| 
| [[ആനന്ദ്, ഗുജറാത്ത്]]
| 
| [[:d:Q136514490|Q136514490]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139891089|Dr. Chirag Bhandari]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[ജയ്‌പൂർ]]
| 
| [[:d:Q139891089|Q139891089]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139894154|Neha Dwivedi]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q139894154|Q139894154]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139964423|ദേവകരൻ വാജ്‌പേയി]]''
| 
| ഇന്ത്യൻ ആയുർവേദ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ, വിവർത്തകൻ (1888–1956)
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1888&quot; | 1888
| data-sort-value=&quot;1956&quot; | 1956
| [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്]]
| [[വാരാണസി]]
| [[:d:Q139964423|Q139964423]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139997712|ഗണേഷ് ഏക്‌നാഥ് ബോർമ]]''
| 
| മറാത്തി വൈദ്യൻ, വൈദ്യശാസ്ത്ര പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ.
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q139997712|Q139997712]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139997783|കൃഷ്ണശാസ്ത്രി ഭടവദേവക്]]''
| 
| 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആയുർവേദ വൈദ്യൻ, സംസ്കൃത പണ്ഡിതൻ, വൈദ്യജീവൻ്റെയും സുഭാഷിത രത്നാകരയുടെയും വിവർത്തകൻ
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q139997783|Q139997783]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140006956|മണ്ഡി ശങ്കര ഗോവിന്ദജി]]''
| 
| ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാല ആയുർവേദ വൈദ്യൻ, ക്ലിനിക്കൽ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ.
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q140006956|Q140006956]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140051847|Badrilal]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q140051847|Q140051847]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140215026|Chetan Kalal]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| [[മുംബൈ]]
| 
| [[:d:Q140215026|Q140215026]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140242491|Suresh Chandra Bandyopadhyay]]''
| 
| 
| [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1887&quot; | 1887-11-19
| data-sort-value=&quot;1961&quot; | 1961-10-12
| 
| 
| [[:d:Q140242491|Q140242491]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140244503|K. Nallamuthu]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1947&quot; | 1947-03-15
| 
| ''[[:d:Q24930384|സമീൻ ​​അറ്റൂർ]]''
| 
| [[:d:Q140244503|Q140244503]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140264953|N. Masilamani]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1954&quot; | 1954-06-14
| 
| 
| 
| [[:d:Q140264953|Q140264953]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140285274|P. K. M. Muthuramalingam]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1963&quot; | 1963-06-11
| 
| 
| 
| [[:d:Q140285274|Q140285274]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140303417|து. திருமூர்த்தி]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1933&quot; | 1933-04-21
| 
| ''[[:d:Q2716139|Thiruporur]]''
| 
| [[:d:Q140303417|Q140303417]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140307711|Sharangadhara]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | 14
| 
| 
| 
| [[:d:Q140307711|Q140307711]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140311223|Kaviraj Umeshchandra Gupta]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1900&quot; | 19th century
| 
| 
| 
| [[:d:Q140311223|Q140311223]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140312709|Priyadatt Patel]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1988&quot; | 1988-12-01
| 
| 
| 
| [[:d:Q140312709|Q140312709]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140315131|Kulvinder Kochar Kaur]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q140315131|Q140315131]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140332237|V. Dhanaraj]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1959&quot; | 1959-03-27
| data-sort-value=&quot;2024&quot; | 2024-03-07
| ''[[:d:Q2465640|Vandavasi]]''
| 
| [[:d:Q140332237|Q140332237]]
| 
|-
| ''[[:d:Q138750427|Shashikant Thacker]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q138750427|Q138750427]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139071510|Abusha Bibi Marikar]]''
| [[പ്രമാണം:Dr. Abusha bibi markar.jpg|center|128px]]
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1912&quot; | 1912-01-22
| data-sort-value=&quot;1996&quot; | 1996-08-08
| 
| 
| [[:d:Q139071510|Q139071510]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139589336|Appou Tamijmarane]]''
| 
| 
| [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]&lt;br/&gt;[[ഇന്ത്യ]]
| 
| 
| 
| 
| [[:d:Q139589336|Q139589336]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136905080|Dr. Arpit Chopra Jain]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1980&quot; | 1980-07-23
| 
| ''[[:d:Q113485010|ഖൈരഗഡ്-ചുയിഖദൻ-ഗണ്ഡായി ജില്ല]]''
| 
| [[:d:Q136905080|Q136905080]]
| 
|-
| ''[[:d:Q137647684|Dorothy May Satur]]''
| 
| 
| [[ഇന്ത്യ]]
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | 1902-05-28
| data-sort-value=&quot;1981&quot; | 1981-03-28
| 
| 
| [[:d:Q137647684|Q137647684]]
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>osd6blyqptj22eqgatfa3k6fwgz8mej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാർഡമം റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, പാമ്പാടുംപാറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>546307</id>
    <revision>
      <id>4647090</id>
      <parentid>3589012</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="b065udsnru3evfh7kxj1sv8fo76uwbt" xml:space="preserve">{{prettyurl|Cardamom Research Station}}
[[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല,]] [[ഏലം]] കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗവേഷണത്തിനുമാത്രമായി സ്ഥാപിച്ച കേന്ദ്രമാണ് '''ഏലം റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ, പാമ്പാടുംപാറ.'''  [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കിയിലെ]] [[പാമ്പാടുംപാറ|പാമ്പാടുംപാറയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.    1956 ലാണ് ഈ ഗവേഷണസ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചത്.  1972 ൽ അഖിലേന്ത്യാ ഏകോപിത പുനരന്വേഷണ പദ്ധതികൾക്ക് കീഴിൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ ഏകോപന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി സ്റ്റേഷൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല]]യുടെ കീഴിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഏലത്തിന്റെ കൃഷിരീതികൾ, കീടനിയന്ത്രണം, രോഗനിയന്ത്രണം എന്നിവയ്ക്കുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ  ആവിഷ്കരിച്ച് ശുപാർശ ചെയ്യുന്നത് ഈ കേന്ദ്രമാണ്.  &lt;ref&gt;{{cite news|title=Climate change affecting cardamom hills in CRS, Pampadumpara|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Climate-change-affecting-cardamom-hills-study/article15294821.ece|work=[[The Hindu]]|accessdate=18 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=HPM's focus on strengthening Customer Relationship By conducting &quot;Farmer Meeting&quot;|url=http://krishijagran.com/industry-news/hpms-focus-on-strengthening-customer-relationship-by-conducting-farmer-meeting/|work=Krishi Jagran|accessdate=18 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cropping pattern affecting cardamom ecology in the Ghats; According to a survey conducted by the CRS, Pampadumpara|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/Cropping-pattern-affecting-cardamom-ecology-in-the-Ghats/article15426138.ece|work=[[The Hindu]]|accessdate=18 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://crspam.kau.in/|title=Kerala Agricultural University {{!}} Towards excellence in Agricultural Education|access-date=2021-06-17|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201036/http://crspam.kau.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kau.in/institution/cardamom-research-station-pampadumpara|title=Cardamom Research Station, Pampadumpara {{!}} Kerala Agricultural University|access-date=2021-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indianspices.com/indianspices/indian-cardamom-research-institute-0.html|title=Indian Cardamom Research Institute {{!}} Spices Board|access-date=2021-06-17}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{RL}}
 
[[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ല]]</text>
      <sha1>b065udsnru3evfh7kxj1sv8fo76uwbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Krishnakumar Mapranam</title>
    <ns>2</ns>
    <id>546376</id>
    <revision>
      <id>4647121</id>
      <parentid>3589354</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5028" sha1="7il2jmao4kmcfkkwaacfh08e6ze1pga" xml:space="preserve">കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം 

തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [കോട്ടയം] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സസരത്തിൽ കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന കഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഥവിരിയുന്നിടം*' എന്ന കഥാസമാഹാരം എഡിറ്റുചെയ്തു

സെവൻലീഫിന്റെ *കനവ്*, *ആഴം* എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രതിലിപി* ഫ്ളാറ്റ്ഫോമിൽ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021)

സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021) 

ഉള്ളൂർ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം (2022) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

മാടായിക്കോണം വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )

വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ആദരവുകളും ലഭിച്ചട്ടുണ്ട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ ) ഓഡിയോ സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ* 

1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) 

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022)

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) (2025)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* 

1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>7il2jmao4kmcfkkwaacfh08e6ze1pga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647122</id>
      <parentid>4647121</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5045" sha1="t4mm6tx3alw9bs67iudr0a2y0p5em3e" xml:space="preserve">കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം 

തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [കോട്ടയം] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സസരത്തിൽ കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന കഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം എഡിറ്റുചെയ്തു

സെവൻലീഫിന്റെ *കനവ്*, *ആഴം* എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രതിലിപി* ഫ്ളാറ്റ്ഫോമിൽ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

&lt;u&gt;സർഗ്ഗസ്വരം&lt;/u&gt; സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

&lt;u&gt;ഒച്ച&lt;/u&gt; മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021)

സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021) 

ഉള്ളൂർ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം (2022) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

മാടായിക്കോണം വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )

വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ആദരവുകളും ലഭിച്ചട്ടുണ്ട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ ) ഓഡിയോ സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ* 

1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) 

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022)

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) (2025)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* 

1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>t4mm6tx3alw9bs67iudr0a2y0p5em3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647123</id>
      <parentid>4647122</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5618" sha1="70c9wglb7o2nrotp6smmbuyqhnktt90" xml:space="preserve">കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം 

തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [കോട്ടയം] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, 

&quot;പ്രതിലിപി&quot; ഫ്ളാ&quot;്റ&quot;ഫോമ&quot;ൽ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021)

സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021) 

ഉള്ളൂർ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം (2022) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ആദരവുകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ* 

1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് മതിലകം തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ കോഴിക്കോട് (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് മതിലകം (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് കണ്ണൂർ (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് തൃശ്ശൂർ (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് തൃശ്ശൂർ 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ പയ്യന്നുർ (2025)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* 

1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>70c9wglb7o2nrotp6smmbuyqhnktt90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647124</id>
      <parentid>4647123</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T09:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5812" sha1="emz5s4khbe99nxa3e3gcrsm1rzwed2d" xml:space="preserve">കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം 

തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, 

&quot;പ്രതിലിപി&quot; യിൽ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021)

സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021) 

ഉള്ളൂർ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം (2022) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ആദരവുകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ* 

1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* 

1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>emz5s4khbe99nxa3e3gcrsm1rzwed2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എൽവിയർ അഡ്ജാമോൻസി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558745</id>
    <revision>
      <id>4647003</id>
      <parentid>4112938</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9900" sha1="4e0de9ddvktct5mclsnbww7vufa6b68" xml:space="preserve">{{prettyurl|Elvire Adjamonsi}}
{{Infobox person
| name               = Elvire Adjamonsi
| birth_date         = February 18, 1971
| nationality        = Benin
| occupation         = Film director, actor, journalist, cultural developer
}}
ഒരു ബെനിനീസ് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവും നടിയും പത്രപ്രവർത്തകയും സാംസ്കാരിക നിർമ്മാതാവുമാണ് '''എൽവിയർ അഡ്ജമോൻസി'''(ജനനം ഫെബ്രുവരി 18, 1971) . ഡോക്യുമെന്ററി സിനിമകൾക്കും ആഫ്രിക്കയിലുടനീളമുള്ള ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലുകളും സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലും അവർ അറിയപ്പെടുന്നു.
== ജീവചരിത്രം ==
ബെനിനിൽ ജനിച്ച അജമോൻസി, [[ബർക്കിന ഫാസോ]]യിലെ പാൻ ആഫ്രിക്കൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഡെവലപ്‌മെന്റിൽ (ഐപിഡി) വിഷ്വൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷനിൽ ബിഎ പൂർത്തിയാക്കി. പഠനം കഴിഞ്ഞയുടനെ അവർ തന്റെ ആദ്യത്തെ ഡോക്യുമെന്ററി സിനിമ നിർമ്മിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.africine.org/?menu=fiche&amp;no=13837|title=Adjamonsi Elvire|website=Africine|language=French|access-date=February 28, 2019|archive-date=2020-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130154720/http://www.africine.org/?menu=fiche&amp;no=13837|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; De l'eau toute l'année (വാട്ടർ ഓൾ ഇയർ) ബുർക്കിന ഫാസോയിലെ മിനി ഡാമുകളെക്കുറിച്ചുള്ള 26 മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ചിത്രമാണ്. അവരുടെ തിരക്കഥയായ &quot;ബിഡോസെസ്സി&quot;, അലയൻസ് ഫ്രാൻസൈസ് ഡി ബാംഗുയിയുമായി സഹകരിച്ച് നടന്ന APROMEDIA മത്സരത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടി.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 2004-ൽ [[മൊറോക്കോ]]യിലെയും [[ടുണീഷ്യ]]യിലെയും സുഡ് എക്രിചർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് വർക്ക്‌ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി സ്‌ക്രിപ്റ്റ് തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഇതിനെ ഓർഗനൈസേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഡി ലാ ഫ്രാങ്കോഫോണി, സെന്റർ നാഷണൽ ഡു സിനിമ എറ്റ് ഡി എൽ ഇമേജ് ആനിമീ, ഹ്യൂബർട്ട് ബോൾസ് ഫൗണ്ടേഷൻ എന്നിവ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

2010-ൽ അവർ തന്റെ ആദ്യ ഹ്രസ്വചിത്രം എഴുതി. ലാ മൗഡിറ്റ് (ദ അക്യുർസ്ഡ്), അത് അടക്‌പാമെയിൽ (ടോഗോ) നടന്ന ആദ്യത്തെ ഫ്രാങ്കോഫോൺ ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവലിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് മറ്റൊരു ഹ്രസ്വചിത്രം, സിക്ക ലാ പെറ്റൈറ്റ് സോർസിയർ (സിക്ക ദി ലിറ്റിൽ വിച്ച്) പ്രദർശിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://bj.viadeo.com/fr/profile/elvire.adjamonsi|title=Elvire ADJAMONSI|website=Viadeo|access-date=February 28, 2019|archive-date=2019-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503150626/http://bj.viadeo.com/fr/profile/elvire.adjamonsi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; തുടർന്ന് ഒരു പിശാചായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, എന്നിട്ടും ആളുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന അതേ പേരിലുള്ള ബെനിനീസ് ദേവനെക്കുറിച്ച് അവർ മറ്റൊരു ഡോക്യുമെന്ററി ഫിലിം TOLEGBA, സൃഷ്ടിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ഒരു നടിയെന്ന നിലയിൽ നിരവധി ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകളിൽ അഡ്ജാമോൻസി പങ്കെടുത്തു. അവയിൽ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്നത് ആഫ്രിക്കയിലുടനീളം പ്രക്ഷേപണം ചെയ്ത &quot;അൺ ടൂർ ഡി വിസ്&quot;, &quot;ബയോബാബ്&quot; എന്നിവയാണ്. ബെനിനിലെ ചാനൽ 2 (ലാ ചെയിൻ 2) ൽ അസിസ്റ്റന്റ് ഡയറക്ടറായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.culturebene.com/7436-elvire-adjamonsi-le-theatre-africain-devient-de-plus-en-plus-competitif.html|title=Elvire Adjamonsi : &quot; le théâtre africain devient de plus en plus compétitif… &quot;|last=Mambachaka|first=Vincent|date=February 19, 2012|website=Culturebène|language=French|access-date=February 28, 2019}}&lt;/ref&gt;

അവരുടെ സിനിമാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പുറമേ, അഡ്ജാമോൻസി ഒരു പത്രപ്രവർത്തകയായും ഗ്രാഫിക് ഡിസൈനറായും പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഫ്രഞ്ച് മാഗസിൻ ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ കൾച്ചർ, അഫിയാവി മാഗസിൻ, ലെ പ്രോഗ്രെസ്, എൽ ഓറോർ, ഫ്രറ്റേണിറ്റ്, ലെ ബെനിനോയിസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ബെനിനീസ് പത്രങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ വിവിധ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കായി അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സാംസ്കാരിക വികസനത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഫ്രഞ്ച് സംസാരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ, സംസ്കാരത്തിന് ഗവൺമെന്റിന്റെ പിന്തുണയൊന്നും ഇല്ലാത്തതിനാൽ, അഡ്ജാമോൻസി ഏറ്റവും പ്രശസ്തയാണ്. അവർ സിനിമ, നാടക, സംഗീത മേളകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, ഇവയുൾപ്പെടെ: LAGUNIMAGE (Benin, 2000), Les Journées Theatrales en Campagne (Pointe-Noire, 2003-2004); ലെ എൻഗോംബി (ബാംഗുയി, 2001); FITHEB (ബെനിൻ, 2006); NSANGU NDJINDJI (പോയിന്റ്-നോയർ, 2008); ഫിത്ത (ഐവറി കോസ്റ്റ്), ആർസിജി (കിൻഷാസ); Wedbinde à Kaya (ബുർക്കിന ഫാസോ); JOUTHEC (Pointe-Noire, Congo-Brazza) and @fricourt.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.spla.pro/file.person.elvire-adjamonsi.13837.html|title=Elvire Adjamonsi|website=SPLA|language=French|access-date=February 28, 2019}}&lt;/ref&gt;  2016-ൽ അവർ ഒരു പാവ നാടകോത്സവവും തെരുവ് കലാമേളയും സംഘടിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dekartcom.net/elvire-adjamonsi-nous-ne-faisons-pas-teni-tedji-pour-le-maire-de-porto-novo-mais-pour-les-populations/|title=NOUS NE FAISONS PAS TÉNI- TÉDJI POUR LE MAIRE DE PORTO- NOVO MAIS POUR LES POPULATIONS|date=December 13, 2016|website=DEKart Expo|language=French|access-date=February 28, 2019|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204123446/https://dekartcom.net/elvire-adjamonsi-nous-ne-faisons-pas-teni-tedji-pour-le-maire-de-porto-novo-mais-pour-les-populations/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  കൂടാതെ, ഓർക്കസ്ട്രകൾ, തിയേറ്റർ കമ്പനികൾ, സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ, ബ്രോഡ്കാസ്റ്റ് അതോറിറ്റികൾ എന്നിവയുമായി അഡ്ജമോൻസി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആഫ്രിക്കയെ കലയുടെയും സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും ലോക കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുകയാണ് അവരുടെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* {{Twitter|id=elvir71}}
* [https://vimeo.com/81118864 Sessi], a short film by Elvire Adjamonsi

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബെനിനീസ് നടിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>4e0de9ddvktct5mclsnbww7vufa6b68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഏഷ്യ–യൂറോപ്പ് മീറ്റിങ്ങ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581008</id>
    <revision>
      <id>4647010</id>
      <parentid>4571970</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40103" sha1="j0o4xn1kivb38bdqutd61jlugvhdx91" xml:space="preserve">{{pu|Asia–Europe Meeting}}
{{Infobox country
| conventional_long_name                = Asia–Europe Meeting (ASEM)
| linking_name                = Asia–Europe Meeting (ASEM)
| image_coat                = 
| symbol_type                = Logo
| symbol_width                = 150px
| image_map                = 
| map_caption                = 
| org_type                = Political Dialogue Forum
| membership_type                = Partnership
| membership                = 53 ASEM Partners&lt;ref name=&quot;about&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.aseminfoboard.org/about/partners |title = Partners - ASEM InfoBoard}}&lt;/ref&gt;
| established                = 1996
| official_website                = [http://www.aseminfoboard.org/ www.ASEMInfoBoard.org]
| demonym                = 
| area_km2                = 
| area_rank                = 
| GDP_PPP                = 
| GDP_PPP_year                = 
| HDI                = 
| HDI_year                = 
| today                = 
}}
[[Category:Pages using infobox country or infobox former country with the symbol caption or type parameters|TAsia–Europe Meeting]]
[[വർഗ്ഗം:ആസിയാൻ മീറ്റിങ്ങുകൾ]]
അതിന്റെ അംഗ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളും വിവിധ തരത്തിലുള്ള സഹകരണവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു ഏഷ്യൻ-യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രീയ ഡയലോഗ് ഫോറമാണ് '''ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് മീറ്റിംഗ്''' ('''എഎസ്ഇഎം'''). 1996 മാർച്ച് 1 ന്,  [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡിലെ]] [[ബാങ്കോക്ക്|ബാങ്കോക്കിൽ]] നടന്ന 1-ആം എഎസ്ഇഎം ഉച്ചകോടിയിൽ (എഎസ്ഇഎം1) അന്നത്തെ [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ]]15 അംഗരാജ്യങ്ങളും അന്നത്തെ 7 [[ആസിയാൻ|ആസിയാൻ രാജ്യങ്ങൾ]], [[ചൈന]], [[ജപ്പാൻ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]] എന്നീ വ്യക്തിഗത രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവയും [[യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷൻ|യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷനും]] ചേർന്നാണ് ഇത് ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥാപിതമായത്.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Asia and Europe: the development and different dimensions of ASEM|url=https://archive.org/details/asiaeuropedevelo0000yeol|last=Lay Hwee Yeo|publisher=Routledge (UK)|year=2003|isbn=0-415-30697-3}}&lt;/ref&gt; 2008-ൽ [[ഇന്ത്യ]], [[മംഗോളിയ]], [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാൻ]], [[ആസിയാൻ|ആസിയാൻ സെക്രട്ടേറിയറ്റ്]] എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം അധിക യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങളും അംഗങ്ങളായി ചേർന്നു. 2010 ൽ [[ഓസ്ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസീലൻഡ്|ന്യൂസിലാൻഡ്]], [[റഷ്യ]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090907115024/http://www.asianewsnet.net/news.php?id=5970&amp;sec=1 ASEM ministers wrap up ‘productive’ session]&lt;/ref&gt; 2012 ൽ [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[നോർവെ|നോർവേ]], [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്]],&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.aseminfoboard.org/content/asia-europe-foundation-asef |title=ASEF's Expansion |access-date=2022-11-16 |archive-date=2018-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521235555/http://www.aseminfoboard.org/content/asia-europe-foundation-asef |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നിവയും അതുപോലെ 2014ൽ [[ക്രൊയേഷ്യ]], [[കസാഖ്സ്ഥാൻ]] എന്നിവയും അംഗങ്ങളായി.
[[പ്രമാണം:ASEM_Map_2019_-_53_ASEM_Partners.jpg|ലഘുചിത്രം| ASEM മാപ്പ് നീലയിലും ചുവപ്പിലും]]
എഎസ്ഇഎം പ്രോസസിൻ്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ ഇനിപ്പറയുന്ന 3 സ്തംഭങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു:

* രാഷ്ട്രീയ സ്തംഭം
* എക്കണോമിക്,  സാമ്പത്തിക സ്തംഭം
* സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ സ്തംഭം

ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പങ്കാളികൾ പൊതുവേ, [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയും]] [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പും]] തമ്മിലുള്ള എല്ലാ തലങ്ങളിലും ബന്ധം ആഴത്തിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി എഎസ്ഇഎം പ്രോസസിനെ കണക്കാക്കുന്നു, ഇത് കൂടുതൽ സമതുലിതമായ രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തിക ലോകക്രമം കൈവരിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഏഷ്യയിലെയും യൂറോപ്പിലെയും രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരുടെയും ഗവൺമെന്റ് തലവന്മാരുടെയും ബിനാലെ മീറ്റിംഗുകളും വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെയും മറ്റ് മന്ത്രിതല യോഗങ്ങളും വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള മറ്റ് രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക പരിപാടികളും ഈ പ്രക്രിയ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

== പങ്കാളികൾ ==
എഎസ്ഇഎം പങ്കാളിത്തത്തിന്  51 രാജ്യങ്ങളും 2 പ്രാദേശിക സംഘടനകളും ആയിനിലവിൽ 53 പങ്കാളികളുണ്ട്. [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്‌ട്രേലിയ]], [[ഓസ്ട്രിയ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[ബെൽജിയം]], [[ബ്രൂണൈ|ബ്രൂണെ]], [[ബൾഗേറിയ]], [[കംബോഡിയ]], [[ചൈന]], [[ക്രൊയേഷ്യ]], [[സൈപ്രസ്]], [[ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌|ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്]], [[ഡെന്മാർക്ക്]], [[എസ്റ്റോണിയ|എസ്തോണിയ]], [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാൻഡ്]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ജർമ്മനി]], [[ഗ്രീസ്]], [[ഹംഗറി]], [[ഇറ്റലി|ജപ്പാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഇന്തോനേഷ്യ|ജപ്പാൻ]], [[ജപ്പാൻ]] [[കസാഖ്സ്ഥാൻ|കസാക്കിസ്ഥാൻ]], [[ലാവോസ്]], [[ലാത്വിയ]], [[ലിത്വാനിയ]], [[ലക്സംബർഗ്]], [[മലേഷ്യ]], [[മാൾട്ട]], [[മംഗോളിയ]], [[മ്യാൻമാർ|മ്യാൻമർ]], [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡ്സ്]], [[ന്യൂസീലൻഡ്|ന്യൂസിലാൻഡ്]], [[നോർവെ|നോർവേ]], [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്ഥാൻ]], [[ഫിലിപ്പീൻസ്]], [[പോളണ്ട്]], [[പോർച്ചുഗൽ]], [[റൊമാനിയ]], [[സ്ലോവാക്യ|സ്ലോവേനിയ]] [[ദക്ഷിണ കൊറിയ|, കൊറിയ]] [[സ്ലൊവീന്യ|,]] [[റഷ്യ|സ്ലോവേനിയ]] [[സ്പെയിൻ|,]] [[സിംഗപ്പൂർ]], [[സ്വീഡൻ]], [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്]], [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്ലൻഡ്]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[വിയറ്റ്നാം]] എന്നിവയാണ് [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് അയർലണ്ട്|രാജ്യങ്ങൾ]]. [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും]] [[ആസിയാൻ|ആസിയാൻ സെക്രട്ടേറിയറ്റും]] ആണ് അംഗങ്ങളായ പ്രാദേശിക സംഘടനകൾ. 

== മീറ്റിംഗുകൾ ==

=== [http://www.aseminfoboard.org എഎസ്ഇഎം ഉച്ചകോടികൾ] ===
ദ്വിവത്സര ഉച്ചകോടികൾ ഏഷ്യയ്ക്കും യൂറോപ്പിനും ഇടയിൽ മാറിമാറി നടക്കുന്നു, അതാത് പങ്കാളി രാജ്യങ്ങളുടെയും സംഘടനകളുടെയും രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരും സർക്കാരും പങ്കെടുക്കുന്നു:

* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/13th-asem-summit-asem13 എഎസ്ഇഎം13]''' : 25–26 നവംബർ 2021, [[നോം പെൻ]], [[കംബോഡിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/12th-asem-summit-asem12 എഎസ്ഇഎം12]''' : 18–19 ഒക്ടോബർ 2018, [[ബ്രസൽസ്]], [[ബെൽജിയം]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]] ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത്
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/11th-asem-summit-asem11 എഎസ്ഇഎം11]''' : 15–16 ജൂലൈ 2016, [[ഉലാൻബാതാർ|ഉലാൻബാതർ]], [[മംഗോളിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/10th-asem-summit-asem10 എഎസ്ഇഎം10]''' : 16–17 ഒക്ടോബർ 2014, [[മിലാൻ]], [[ഇറ്റലി]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/9th-asem-summit-asem9 എഎസ്ഇഎം9]''' : 05–06 നവംബർ 2012, [[വിയന്റിയൻ]], [[ലാവോസ്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/8th-asem-summit-asem8 എഎസ്ഇഎം8]''' : 04–05 ഒക്ടോബർ 2010, [[ബ്രസൽസ്|ബ്രസ്സൽസ്]], [[ബെൽജിയം]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-summit-asem7 എഎസ്ഇഎം7]''' : 24–25 ഒക്ടോബർ 2008, [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബെയ്ജിംഗ്]], [[ചൈന]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/asem-6-summit-0 എഎസ്ഇഎം6]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''' : 10–11 സെപ്റ്റംബർ 2006, [[ഹെൽസിങ്കി]], [[ഫിൻലാന്റ്|ഫിൻലാൻഡ്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-summit-asem5 എഎസ്ഇഎം5]''' : 08–09 ഒക്ടോബർ 2004, [[വിയറ്റ്നാം|ഹനോയ്]], [[ഹാനോയ്|വിയറ്റ്നാം]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/asem-4-summit-0 എഎസ്ഇഎം4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201135928/http://www.aseminfoboard.org/events/asem-4-summit-0 |date=2017-12-01 }}''' : 22–24 സെപ്റ്റംബർ 2002, [[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെൻമാർക്ക്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-summit-asem3 എഎസ്ഇഎം3]''' : 20-21 ഒക്ടോബർ 2000, [[സോൾ|സിയോൾ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-summit-asem2 എഎസ്ഇഎം2]''' : 03–04 ഏപ്രിൽ 1998, [[ലണ്ടൻ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-summit-asem1 എഎസ്ഇഎം1]''' : 01–02 മാർച്ച് 1996, [[ബാങ്കോക്ക്]], [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡ്]]

=== [http://www.aseminfoboard.org എഎസ്ഇഎം മന്ത്രിതല യോഗങ്ങൾ] ===
ഉച്ചകോടികൾ കൂടാതെ, വിദേശകാര്യങ്ങൾ, സാമ്പത്തികം, സാംസ്കാരികം, സാമ്പത്തികം, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, ഗതാഗതം അല്ലെങ്കിൽ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ബന്ധപ്പെട്ട മന്ത്രിമാർ പങ്കെടുക്കുന്ന പതിവ് മന്ത്രിതല യോഗങ്ങളും നടക്കുന്നു:

==== എഎസ്ഇഎം ഫോറിൻ മിനിസ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ് (ASEMFMM) ====

* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/14th-asem-foreign-ministers-meeting-asem-fmm14 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം14] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040814/https://www.aseminfoboard.org/events/14th-asem-foreign-ministers-meeting-asem-fmm14 |date=2022-11-16 }}''' : 15-16 ഡിസംബർ 2019, മാഡ്രിഡ്, [[സ്പെയിൻ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/13th-asem-foreign-ministers-meeting-asem-fmm13 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം13]''' : 20-21 നവംബർ 2017, [[നേപ്യിഡോ|നയ്പിഡോ]], [[മ്യാൻമാർ|മ്യാൻമർ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/12th-asem-foreign-ministers-meeting-asem-fmm12 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം12]''' : 05–06 നവംബർ 2015, [[ലക്സംബർഗ് സിറ്റി|ലക്സംബർഗ്]], [[ലക്സംബർഗ്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/11th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm11 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042303/https://www.aseminfoboard.org/events/11th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm11 |date=2022-11-16 }}''' : 11–12 നവംബർ 2013, [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹി]], [[ഇന്ത്യ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/10th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm10 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042253/https://www.aseminfoboard.org/events/10th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm10 |date=2022-11-16 }}''' : 06–07 ജൂൺ 2011, ഗൊഡോല്ലോ, [[ഹംഗറി]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/9th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm9 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042251/https://www.aseminfoboard.org/events/9th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm9 |date=2022-11-16 }}''' : 25–26 മെയ് 2009, [[വിയറ്റ്നാം|ഹനോയ്]], [[ഹാനോയ്|വിയറ്റ്നാം]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/8th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm8 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040735/https://www.aseminfoboard.org/events/8th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm8 |date=2022-11-16 }}''' : 28–29 മെയ് 2007, [[ഹാംബർഗ്]], [[ജർമ്മനി]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm7 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042230/https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm7 |date=2022-11-16 }}''' : 06–07 മെയ് 2005, [[ക്യോത്തോ|ക്യോട്ടോ]], [[ജപ്പാൻ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm6 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042256/https://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm6 |date=2022-11-16 }}''' : 17–18 ഏപ്രിൽ 2004, കിൽഡെയർ, [[അയർലന്റ്|അയർലൻഡ്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm5 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042254/https://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm5 |date=2022-11-16 }}''' : 23–24 ജൂലൈ 2003, ബാലി, [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm4 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040738/https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-foreign-ministers-meeting-fmm4 |date=2022-11-16 }}''' : 06–07 ജൂൺ 2002, [[മാഡ്രിഡ്]], [[സ്പെയിൻ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-foreign-ministers-meeting-fmm3 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042249/https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-foreign-ministers-meeting-fmm3 |date=2022-11-16 }}''' : 24–25 മെയ് 2001, [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബെയ്ജിംഗ്]], [[ചൈന]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-foreign-ministers-meeting-fmm2 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040826/https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-foreign-ministers-meeting-fmm2 |date=2022-11-16 }}''' : 29 മാർച്ച് 1999, [[ബെർലിൻ]], [[ജർമ്മനി]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-foreign-ministers-meeting-fmm1 എഎസ്ഇഎംഎഫ്എംഎം1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040758/https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-foreign-ministers-meeting-fmm1 |date=2022-11-16 }}''' : 15 ഫെബ്രുവരി 1997, [[സിംഗപ്പൂർ]], [[സിംഗപ്പൂർ]]

==== എഎസ്ഇഎം ഫിനാൻസ് മിനിസ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ്  (ASEMFinMM) ====

* '''എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം14''' : 2020, [[ധാക്ക]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/13th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm13 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040732/https://www.aseminfoboard.org/events/13th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm13 |date=2022-11-16 }}''' : 26 ഏപ്രിൽ 2018, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/12th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm12 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം12] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040730/https://www.aseminfoboard.org/events/12th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm12 |date=2022-11-16 }}''' : 09–10 ജൂൺ 2016, [[ഉലാൻബാതാർ]], [[മംഗോളിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/11th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm11 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040749/https://www.aseminfoboard.org/events/11th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm11 |date=2022-11-16 }}''' : 11–12 സെപ്റ്റംബർ 2014, [[മിലാൻ]], [[ഇറ്റലി]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/10th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm10 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040757/https://www.aseminfoboard.org/events/10th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm10 |date=2022-11-16 }}''' : 15 ഒക്ടോബർ 2012, [[ബാങ്കോക്ക്]], [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡ്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/9th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm9 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040735/https://www.aseminfoboard.org/events/9th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm9 |date=2022-11-16 }}''' : 17–18 ഏപ്രിൽ 2010, [[മാഡ്രിഡ്]], [[സ്പെയിൻ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/8th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm8 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040806/https://www.aseminfoboard.org/events/8th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm8 |date=2022-11-16 }}''' : 16 ജൂൺ 2008, ജെജു, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm7 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040826/https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm7 |date=2022-11-16 }}''' : 08–09 ഏപ്രിൽ 2006, [[വിയന്ന]], [[ഓസ്ട്രിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm6 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040721/https://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm6 |date=2022-11-16 }}''' : 25–26 ജൂൺ 2005, [[ടിയാൻജിൻ]], [[ചൈന]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm5 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040729/https://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm5 |date=2022-11-16 }}''' : 05–06 ജൂലൈ 2003, ബാലി, [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm4 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040737/https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm4 |date=2022-11-16 }}''' : 05–06 ജൂലൈ 2002, [[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെൻമാർക്ക്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm3 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040720/https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm3 |date=2022-11-16 }}''' : 13–14 ജനുവരി 2001, [[കോബെ]], [[ജപ്പാൻ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm2 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040738/https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm2 |date=2022-11-16 }}''' : 15–16 സെപ്റ്റംബർ 1999, [[ഫ്രാങ്ക്ഫർട്ട്]], [[ജർമ്മനി]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm1 എഎസ്ഇഎംഫിൻഎംഎം1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040752/https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-finance-ministers-meeting-asem-fin-mm1 |date=2022-11-16 }}''' : 19 സെപ്റ്റംബർ 1997, [[ബാങ്കോക്ക്]], [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡ്]]

==== എഎസ്ഇഎം കൾച്ചർ മിനിസ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ് (ASEMCMM) ====

* '''എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം9''' : 2020, [[ഏഷ്യ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/8th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm8 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം8]''' : 01-02 മാർച്ച് 2018, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm7 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040722/https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm7 |date=2022-11-16 }}''' : 22–24 ജൂൺ 2016, ഗ്വാങ്ജു, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm6 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040728/https://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm6 |date=2022-11-16 }}''' : 20-21 ഒക്ടോബർ 2014, റോട്ടർഡാം, [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡ്സ്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm5 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം5]''' : 18–19 സെപ്റ്റംബർ 2012, യോഗ്യക്കാർത്ത, [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm4 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം4]''' : 08–10 സെപ്റ്റംബർ 2010, പോസ്നാൻ, [[പോളണ്ട്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm3 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം3]''' : 21–24 ഏപ്രിൽ 2008, [[ക്വാല ലമ്പുർ|ക്വാലാലംപൂർ]], [[മലേഷ്യ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm2 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം2]''' : 06–07 ജൂൺ 2005, [[പാരിസ്|പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-culture-ministers-meeting-asem-cmm1 എഎസ്ഇഎംഎംസിഎംഎം1]''' : 03 ഡിസംബർ 2003, [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബെയ്ജിംഗ്]], [[ചൈന]]

==== എഎസ്ഇഎംഎക്കണോമിക് മിനി സ്റ്റേഴ്‌സ് മീറ്റിങ്ങ് (ASEMEMM) ====

* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-economic-ministers-meeting-asem-emm7 എഎസ്ഇഎംഇഎംഎം7]''' : 21–22 സെപ്റ്റംബർ 2017, [[സോൾ|സിയോൾ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/high-level-meeting-within-the-framework-of-the-asem-economic-ministers-meeting ഉന്നതതല യോഗം]''' : 16-17 സെപ്റ്റംബർ 2005, റോട്ടർഡാം, [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡ്സ്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-economic-ministers-meeting-asem-emm5 എഎസ്ഇഎംഇഎംഎം5]''' : 23–24 ജൂലൈ 2003, [[ഡാലിയൻ]], [[ചൈന]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-economic-ministers-meeting-asem-emm4 എഎസ്ഇഎംഇഎംഎം4]''' : 18–19 സെപ്റ്റംബർ 2002, [[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെന്മാർക്ക്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-economic-ministers-meeting-asem-emm3 എഎസ്ഇഎംഇഎംഎം3]''' : 10–11 സെപ്റ്റംബർ 2001, [[വിയറ്റ്നാം|ഹനോയ്]], [[ഹാനോയ്|വിയറ്റ്നാം]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-economic-ministers-meeting-asem-emm2 എഎസ്ഇഎംഇഎംഎം2]''' : 09–10 ഒക്ടോബർ 1999, [[ബെർലിൻ]], [[ജർമ്മനി]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-economic-ministers-meeting-asem-emm4 എഎസ്ഇഎംഇഎംഎം1]''' : 27–28 സെപ്റ്റംബർ 1997, മകുഹാരി, [[ജപ്പാൻ]]

==== എഎസ്ഇഎംഎഡ്യൂക്കേഷൻ മിനി സ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ് (ASEMME) ====

* '''എഎസ്ഇഎംഎംഇ8''' : 2021, [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലൻഡ്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-education-ministers-meeting-asem-me7 എഎസ്ഇഎംഎംഇ7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040804/https://www.aseminfoboard.org/events/7th-asem-education-ministers-meeting-asem-me7 |date=2022-11-16 }}''' : 15-16 മെയ് 2019, [[ബുക്കാറെസ്റ്റ്]], [[റൊമാനിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/6th-asem-education-ministers-meeting-asem-me6 എഎസ്ഇഎംഎംഇ6]''' : 21–22 നവംബർ 2017, [[സോൾ|സിയോൾ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-education-ministers-meeting-asem-me5 എഎസ്ഇഎംഎംഇ5]''' : 27–28 ഏപ്രിൽ 2015, [[റിഗ]], [[ലാത്വിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-education-ministers-meeting-asem-me4 എഎസ്ഇഎംഎംഇ4]''' : 12–14 മെയ് 2013, [[ക്വാല ലമ്പുർ|ക്വാലാലംപൂർ]], [[മലേഷ്യ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-education-ministers-meeting-asem-me3 എഎസ്ഇഎംഎംഇ3]''' : 09–10 മെയ് 2011, [[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെന്മാർക്ക്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-education-ministers-meeting-asem-me2 എഎസ്ഇഎംഎംഇ2]''' : 14–15 മെയ് 2009, [[വിയറ്റ്നാം|ഹനോയ്]], [[ഹാനോയ്|വിയറ്റ്നാം]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-education-ministers-meeting-asem-me1 എഎസ്ഇഎംഎംഇ1]''' : 05–06 മെയ് 2008, [[ബെർലിൻ]], [[ജർമ്മനി]]

==== എഎസ്ഇഎം ലേബർ &amp; എംപ്ലോയ്‌മെന്റ് മിനി സ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ് (ASEMLEMC) ====

* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-labour-and-employment-ministers-conference-asem-lemc5 എഎസ്ഇഎംഎൽഇഎംസി5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116042258/https://www.aseminfoboard.org/events/5th-asem-labour-and-employment-ministers-conference-asem-lemc5 |date=2022-11-16 }}''' : 03–04 ഡിസംബർ 2015, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-labour-and-employment-ministers-conference-asem-lemc4 എഎസ്ഇഎംഎൽഇഎംസി4]''' : 24–26 ഒക്ടോബർ 2012, [[വിയറ്റ്നാം|ഹനോയ്]], [[ഹാനോയ്|വിയറ്റ്നാം]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-labour-and-employment-ministers-conference-asem-lemc3 എഎസ്ഇഎംഎൽഇഎംസി3]''' : 12–14 ഡിസംബർ 2010, ലൈഡൻ, [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡ്സ്]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-labour-and-employment-ministers-conference-asem-lemc2 എഎസ്ഇഎംഎൽഇഎംസി2]''' : 13–15 ഒക്ടോബർ 2008, ബാലി, [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
* '''[http://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-labour-and-employment-ministers-conference-asem-lemc1 എഎസ്ഇഎംഎൽഇഎംസി1]''' : 03 സെപ്റ്റംബർ 2006, [[പോട്സ്ഡാം|പോട്‌സ്‌ഡാം]], [[ജർമ്മനി]]

==== എഎസ്ഇഎം ട്രാൻസ്പോർട്ട് മിനി സ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ്  (ASEMTMM) ====

* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/asem-5th-transport-ministers-meeting-asem-tmm5 എഎസ്ഇഎംഎംടിഎംഎം5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040730/https://www.aseminfoboard.org/events/asem-5th-transport-ministers-meeting-asem-tmm5 |date=2022-11-16 }}''' : 11-12 ഡിസംബർ 2019, [[ബുഡാപെസ്റ്റ്]], [[ഹംഗറി]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm4 എഎസ്ഇഎംഎംടിഎംഎം4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040742/https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm4 |date=2022-11-16 }}''' : 26–28 സെപ്റ്റംബർ 2017, ബാലി, [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm3 എഎസ്ഇഎംഎംടിഎംഎം3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040755/https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm3 |date=2022-11-16 }}''' : 29–30 ഏപ്രിൽ 2015, [[റിഗ]], [[ലാത്വിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm2 എഎസ്ഇഎംഎംടിഎംഎം2]''' : 24–25 ഒക്ടോബർ 2011, [[ചെങ്ഡു]], [[ചൈന]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm1 എഎസ്ഇഎംഎംടിഎംഎം1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116035216/https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-transport-ministers-meeting-asem-tmm1 |date=2022-11-16 }}''' : 19–20 ഒക്ടോബർ 2009, [[വിൽനുസ്|വിൽനിയസ്]], [[ലിത്വാനിയ]]

==== എഎസ്ഇഎംഎൻവയോൺമെൻ്റ് മിനി സ്റ്റേഴ്സ് മീറ്റിങ്ങ് (ASEMEnvMM) ====

* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm4 എഎസ്ഇഎംഎൻവിഎംഎം4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040732/https://www.aseminfoboard.org/events/4th-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm4 |date=2022-11-16 }}''' : 22–23 മെയ് 2012, [[ഉലാൻബാതാർ|ഉലാൻബാതർ]], [[മംഗോളിയ]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm3 എഎസ്ഇഎംഎൻവിഎംഎം3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116035214/https://www.aseminfoboard.org/events/3rd-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm3 |date=2022-11-16 }}''' : 23–26 ഏപ്രിൽ 2007, [[കോപ്പൻഹേഗൻ]], [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെൻമാർക്ക്]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm2 എഎസ്ഇഎംഎൻവിഎംഎം2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040742/https://www.aseminfoboard.org/events/2nd-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm2 |date=2022-11-16 }}''' : 12–13 ഒക്ടോബർ 2003, ലെക്സെ, [[ഇറ്റലി]]
* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm1 എഎസ്ഇഎംഎൻവിഎംഎം1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116040751/https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-environment-ministers-meeting-asem-env-mm1 |date=2022-11-16 }}''' : 17 ജനുവരി 2002, [[ബെയ്‌ജിങ്ങ്‌|ബെയ്ജിംഗ്]], [[ചൈന]]

==== എഎസ്ഇഎം മിനിസ്റ്റീരിയൽ കോൺഫറൻസ് ഓൺ എനർജി സെക്യൂരിറ്റി (ASEMESMC) ====

* '''[https://www.aseminfoboard.org/events/1st-asem-ministerial-conference-on-energy-security ASEMESMC1]''' : 17–18 ജൂൺ 2009, [[ബ്രസൽസ്|ബ്രസ്സൽസ്]], [[ബെൽജിയം]]

== ഇതും കാണുക ==

* [[ഏഷ്യ–യൂറോപ്പ് ഫൗണ്ടേഷൻ|ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് ഫൗണ്ടേഷൻ (ASEF)]], എഎസ്ഇഎം ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിതമായ ഏക സ്ഥാപനം

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് മീറ്റിംഗിന്റെ (ASEM) ഔദ്യോഗിക വിവര പ്ലാറ്റ്ഫോമായ [http://www.ASEMinfoboard.org ASEM ഇൻഫോബോർഡ്]
* [http://eeas.europa.eu/asem/index_en.htm ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് മീറ്റിംഗിന്റെ ആമുഖം]
* [http://www.jcie.or.jp/books/abstracts/A/asem10.html ASEM അതിന്റെ പത്താം വർഷത്തിൽ: മുന്നോട്ട് നോക്കുന്നു, പിന്നിലേക്ക് നോക്കുന്നു,]   {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821215127/http://www.jcie.or.jp/books/abstracts/A/asem10.html|date=21 August 2016}}
* ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് ബിസിനസ് ഫോറം (AEBF)
* [https://www.aepf.info/ ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് പീപ്പിൾസ് ഫോറം (എഇപിഎഫ്)]
* ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് പാർലമെന്ററി പങ്കാളിത്തം (ASEP)
* [https://www.ituc-csi.org/aelf?lang=en ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് ലേബർ ഫോറം (AELF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190624054018/https://www.ituc-csi.org/aelf?lang=en |date=2019-06-24 }}
* [https://www.asem-education.org ASEM വിദ്യാഭ്യാസ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് (AES)]
* [http://www.ASEF.org/ ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് ഫൗണ്ടേഷൻ (ASEF)], ASEM ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിതമായ ഏക സ്ഥാപനം
* [http://www.culture360.asef.org/ ASEF സംസ്കാരം360] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201022214/https://culture360.asef.org/ |date=2022-12-01 }}
* [https://web.archive.org/web/20121113222120/http://www.aec.asef.org/ ASEF ക്ലാസ് റൂം നെറ്റ്‌വർക്ക് (ASEF ക്ലാസ് നെറ്റ്)]
* [http://asemus.museum/ ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് മ്യൂസിയം നെറ്റ്‌വർക്ക് (ASEMUS)]  വേബാക്ക്  {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110901214045/http://asemus.museum/|date=1 September 2011}} ചെയ്തു
* [https://web.archive.org/web/20160807041928/http://www.asefuan.org/ ASEF യൂണിവേഴ്സിറ്റി അലുമ്‌നി നെറ്റ്‌വർക്ക് (ASEFUAN)]
* [https://web.archive.org/web/20070715022724/http://ccm.um.edu.my/ccm/navigation/academics/institute/asia-europe-institute/ ഏഷ്യ-യൂറോപ്പ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (AEI)]
{{Foreign relations of the European Union}}
{{Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)}}</text>
      <sha1>j0o4xn1kivb38bdqutd61jlugvhdx91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരോൾ പോണ്ട്സർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>584757</id>
    <revision>
      <id>4647049</id>
      <parentid>3835495</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7487" sha1="af9osoov5bnuhjrv6n5oh2xmnfwbb6q" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = കരോൾ പോണ്ട്സർ
| image             = Carol Pontzer.jpg
| caption           = കരോൾ പോണ്ട്സർ 2002ൽ
| birth_date        = July 12, 1954
| birth_place       = ബെഥെസ്ദ, മേരിലാൻഡ്, യുഎസ്എ
| fields            = രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്രം
| workplaces        = മേരിലാൻഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, കോളേജ് പാർക്ക്&lt;br&gt;നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ കോംപ്ലിമെന്ററി ആൻഡ് ഇന്റഗ്രേറ്റീവ് ഹെൽത്ത്
| alma_mater        = മാർക്വെറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി
}}
[[Category:Articles with hCards]]

'''കരോൾ ഹാൻലോൺ പോണ്ട്സർ''' (Carol Hanlon Pontzer) (ജൂലൈ 12, 1954 - ജൂലൈ 15, 2017) ഒരു അമേരിക്കൻ [[ഇമ്മ്യൂണോളജി|ഇമ്മ്യൂണോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]] .  നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ കോംപ്ലിമെന്ററി ആൻഡ് ഇന്റഗ്രേറ്റീവ് ഹെൽത്തിൽ പ്രോഗ്രാം ഡയറക്ടറായിരുന്നു അവർ. പോണ്ട്സർ മുമ്പ് കോളേജ് പാർക്കിലെ മേരിലാൻഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ രോഗപ്രതിരോധശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറായിരുന്നു.

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
ബെഥെസ്ഡയിൽ ജനിച്ച പോണ്ട്സർ  മാർക്വെറ്റ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ പിഎച്ച്ഡി പൂർത്തിയാക്കി. അവർ [[ഫ്ലോറിഡ സർവകലാശാല|ഫ്ലോറിഡ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] പോസ്റ്റ്ഡോക്ടറൽ പരിശീലനം നേടി. അവിടെ വച്ചാണ് അവർ ടൈപ്പ് I ഇന്റർഫെറോണുകളുടെ ഘടനാപരമായ പഠനങ്ങളും സിന്തറ്റിക് പെപ്റ്റൈഡ് മിമെറ്റിക്‌സും ഇൻഹിബിറ്ററുകളും ഉപയോഗിച്ച് [[ഊതകസംയോജ്യ സംശ്ലിഷ്ടം|എംഎച്ച്‌സിയുമായി]] [[സ്റ്റഫൈലോകോക്കസ്|സ്റ്റാഫൈലോകോക്കൽ]] എന്ററോടോക്‌സിനുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. ഹോവാർഡ് ജോൺസണും ഫുള്ളർ ബേസറും ചേർന്ന്, ഇന്റർഫെറോണിന്റെ ഒരു നോവൽ ഉപവിഭാഗമായ ഇന്റർഫെറോൺ ടൗവിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ അവർ തിരിച്ചറിയുകയും അതിന്റെ സ്വഭാവം കണ്ടു പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. 

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
പോണ്ട്സർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മേരിലാൻഡ്, കോളേജ് പാർക്കിൽ (UMD) [[കോശജീവശാസ്ത്രം|സെൽ ബയോളജി]] ആൻഡ് മോളിക്യുലാർ ജനറ്റിക്സ് വിഭാഗത്തിൽ ജോലി ചെയ്തു. അവിടെ അവൾ ഇമ്മ്യൂൺ മോഡിഫയറുകളുടെ ഘടന/പ്രവർത്തന ബന്ധത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു, റിസപ്റ്റർ ബൈൻഡിംഗ്, JAK/STAT സിഗ്നലിംഗ്, തുടർന്നുള്ള പ്രവർത്തനവും വിഷാംശവും മാറ്റിമറിച്ച മ്യൂട്ടേഷനുകളുള്ള ടൈപ്പ് I ഇന്റർഫെറോണുകളുടെ ഒരു പാനൽ സൃഷ്ടിച്ചു. പോണ്ട്സർ യുഎംഡിയിൽ 11 വർഷം ഇമ്മ്യൂണോളജിയും [[സൂക്ഷ്മജീവശാസ്ത്രം|മൈക്രോബയോളജിയും]] പഠിപ്പിച്ചു. മരണം വരെ അവൾ ഓൺലൈനിൽ ഇമ്മ്യൂണോളജി പഠിപ്പിക്കുന്നത് തുടർന്നു. 

2002-ൽ നാഷണൽ സെന്റർ ഫോർ കോംപ്ലിമെന്ററി ആൻഡ് ഇന്റഗ്രേറ്റീവ് ഹെൽത്തിൽ (NCCIH) ഒരു സയന്റിഫിക് റിവ്യൂ ഓഫീസറായി പോണ്ട്സർ ചേർന്നു. പിന്നീട് എക്സ്ട്രാമുറൽ റിസർച്ച് വിഭാഗത്തിൽ പ്രോഗ്രാം ഡയറക്ടറായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.pharmacognosy.us/wp-content/uploads/2014-50-2-Pontzer.pdf|title=Meet a new ASP member|date=2014|series=ASP Newsletter 50(2). P.14|access-date=2023-01-09|archive-date=2022-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220823135358/http://www.pharmacognosy.us/wp-content/uploads/2014-50-2-Pontzer.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പ്രതിരോധശേഷി മോഡുലേറ്റ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പൂരകമായ ആരോഗ്യ സമീപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ഗ്രാന്റ് പോർട്ട്‌ഫോളിയോ പോണ്ട്‌സർ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. വീക്കം, [[ആസ്മ|ആസ്ത്മ]] /അലർജി, [[സന്ധിവാതം]] തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളിൽ പ്രകൃതിദത്ത ഉൽപ്പന്ന ഇടപെടലുകളുടെ ഉപയോഗം പോലുള്ള ലക്ഷണങ്ങളെ ലഘൂകരിക്കുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇമ്മ്യൂണോളജിക്കൽ, ജീനോമിക്, [[പ്രോട്ടിയോമിക്സ്|പ്രോട്ടിയോമിക്]] മെത്തഡോളജികളിൽ വൈദഗ്ധ്യമുള്ള ഒരു അടിസ്ഥാന ശാസ്ത്രജ്ഞയായിരുന്നു അവർ. 

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2017  15 ന് മസ്തിഷ്ക കാൻസർ ബാധിച്ച് പോണ്ട്സർ മരിച്ചു.

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}{{Include-NIH}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* Carol Pontzer's publications indexed by the Scopus bibliographic database. (subscription required)
* [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Pontzer+CH&amp;cauthor_id=16012139 PubMed search for Carol Pontzer]
[[വർഗ്ഗം:2017-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>af9osoov5bnuhjrv6n5oh2xmnfwbb6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എലിസബത്ത് മുറെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>584887</id>
    <revision>
      <id>4646986</id>
      <parentid>4552650</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4646986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8860" sha1="dkaa4v8j0t9v3gsdmz76yvrdssoliqf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = എലിസബത്ത് മുറെ
| honorific_suffix   = [[Royal College of General Practitioners|FRCGP]] [[Royal College of Physicians|FRCP]] [[Higher Education Academy|FHEA]]
| alma_mater         = [[ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
| occupation         = [[ജനറൽ പ്രാക്ടീഷണർ]], ഗവേഷകൻ
| employer           = [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് ലണ്ടൻ]]
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''എലിസബത്ത് മുറെ (Elizabeth Murray‌)''' ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ജനറൽ പ്രാക്ടീഷണറും ലണ്ടനിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലെ ഇ-ഹെൽത്ത്, പ്രൈമറി കെയർ പ്രൊഫസറുമാണ്. 2003-ൽ അവർ UCL-ൽ eHealth യൂണിറ്റ് സ്ഥാപിച്ചു, അവിടെ അവർ സഹ-ഡയറക്ടറാണ്, കൂടാതെ UCL ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹെൽത്ത് കെയർ എഞ്ചിനീയറിംഗിന്റെ ഡെപ്യൂട്ടി ഡയറക്ടർ കൂടിയാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ucl.ac.uk/healthcare-engineering/people/our-people|title=Our people|access-date=2019-10-02|last=UCL|date=2018-09-27|website=UCL Institute of Healthcare Engineering}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
മുറെ 1981-ൽ ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിലെ സെന്റ് ഹിൽഡാസ് കോളേജിൽ നിന്ന് ഫിസിയോളജിക്കൽ സയൻസസിൽ ബിഎ ബിരുദം നേടി, തുടർന്ന് 1982 -ൽ ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിലെ വോൾഫ്‌സൺ കോളേജിൽ നിന്ന് [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|ക്ലിനിക്കൽ മെഡിസിനിൽ]] എംഎസ്‌സി ബിരുദം നേടി. 2001-ൽ മുറെയ്ക്ക് മാസ്ട്രിക്റ്റ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ [[ഡോക്ടറേറ്റ്|പിഎച്ച്ഡി]] ലഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iris.ucl.ac.uk/iris/browse/profile?upi=EMURR90|title=Prof Elizabeth Murray|access-date=2022-03-29|website=iris.ucl.ac.uk}}&lt;/ref&gt;

== കരിയറും ഗവേഷണവും ==
ആരോഗ്യവും ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഡിജിറ്റൽ ആരോഗ്യത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിലാണ് മുറെയുടെ ഗവേഷണം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ഡിജിറ്റൽ ആരോഗ്യ ഇടപെടലുകളുടെ വികസനം, വിലയിരുത്തൽ, നടപ്പാക്കൽ എന്നിവയിൽ അവൾക്ക് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയുണ്ട്. മുറെയുടെ ഗവേഷണം വളരെ ഇന്റർ ഡിസിപ്ലിനറി ആണ്, കൂടാതെ ഹ്യൂമൻ കമ്പ്യൂട്ടർ ഇന്ററാക്ഷനുമായി സഹകരിച്ച് കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രജ്ഞർ, ബയോമെഡിക്കൽ, ഹെൽത്ത് സർവീസ് ഗവേഷണ രീതികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

2001-ൽ , സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ കാലിഫോർണിയ സർവകലാശാലയിൽ മുറെയ്ക്ക് ഹെൽത്ത് കെയർ പോളിസിയിൽ ഹാർക്ക്നെസ് ഫെല്ലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചു. യുകെയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ മുറെയ്ക്ക് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് ഹെൽത്ത് കരിയർ സയന്റിസ്റ്റ് അവാർഡ് (2002-07) ലഭിച്ചു. 2003-ൽ, മുറെ, eHealth-ലെ മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി ഗവേഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് UCL eHealth യൂണിറ്റ് സ്ഥാപിച്ചു. eHealth യൂണിറ്റിലെ സഹപ്രവർത്തകർക്കൊപ്പം, NHS-ലും അന്തർദേശീയമായും UCL-ൽ വികസിപ്പിച്ച തെളിവുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഡിജിറ്റൽ ആരോഗ്യ ഇടപെടലുകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി, ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി താൽപ്പര്യ കമ്പനിയായ ഹെൽപ് ഡിജിറ്റൽ, മുറെ സ്ഥാപിച്ചു.

ഹെൽപ് ഡിജിറ്റലിലൂടെ, എൻഐഎച്ച്ആർ ധനസഹായത്തോടെ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://diabetestimes.co.uk/online-tool-shows-positive-type-2-diabetes-outcomes/|title=Online tool shows positive type 2 diabetes outcomes|access-date=2019-10-02|date=2017-10-05|website=The Diabetes Times}}&lt;/ref&gt; തെളിവ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിവരങ്ങളും പിന്തുണയും ഓൺലൈനായി നൽകിക്കൊണ്ട് ടൈപ്പ് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.help-diabetes.org.uk/|title=Diabetes self management programme|access-date=2019-10-02|website=www.help-diabetes.org.uk}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; പ്രമേഹമുള്ളവരെ സഹായിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രോഗ്രാം മുറെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. യുകെയിലെ 11 മേഖലകളിൽ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് ശേഷം 2020-ൽ ദേശീയതലത്തിൽ ഹെൽപ്-ഡയബറ്റിസ് പ്രോഗ്രാം അവതരിപ്പിക്കുമെന്ന് NHS ഇംഗ്ലണ്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.pharmatimes.com/news/nhs_to_launch_new_online_type_ii_diabetes_support_1289456|title=NHS to launch new online type II diabetes support|access-date=2019-10-02|last=Smith|first=Anna|date=2019-05-30|website=PharmaTimes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.england.nhs.uk/2019/05/online-diabetes-support/|title=NHS England » New NHS online support for Type 2 diabetes|access-date=2019-10-02|website=www.england.nhs.uk}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.uclb.com/2019/05/28/nhs-england-provides-online-support-developed-at-ucl-for-type-2-diabetes/|title=NHS England provides online support, developed at UCL, for Type 2 diabetes|access-date=2019-10-02|last=Tuffin|first=Lucy|website=UCLB|archive-date=2019-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826015515/https://www.uclb.com/2019/05/28/nhs-england-provides-online-support-developed-at-ucl-for-type-2-diabetes/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ഡിജിറ്റൽ ഹെൽത്ത് ഇടപെടലുകളുടെ മൂല്യനിർണ്ണയത്തിൽ [[പബ്ലിക്ക് ഹെൽത്ത് ഇംഗ്ലണ്ട്|പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് ഇംഗ്ലണ്ട്]] വർക്ക്സ്ട്രീമിലെ സ്റ്റിയറിംഗ് ഗ്രൂപ്പിലെ അംഗമാണ് മുറെ. അവർ, എൻഎച്ച്എസ്ഇ ഡയബറ്റിസ് പ്രോഗ്രാം ബോർഡ് അംഗം, പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് ഇംഗ്ലണ്ട് ബിഹേവിയറൽ സയൻസ് അഡ്വൈസറി ബോർഡ് അംഗം എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>dkaa4v8j0t9v3gsdmz76yvrdssoliqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എലിസബത്ത് മേരി ട്രോയ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>590014</id>
    <revision>
      <id>4646988</id>
      <parentid>4545282</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4646988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7954" sha1="494uf0kgathll1x1ftaftbeav8k3qeb" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = എലിസബത്ത് മേരി ട്രോയ്
| image              = 
| birth_name         = എലിസബത്ത് മേരി 'ലില്ലി' ട്രോയ്
| birth_date         = {{Birth date|1914|9|14|df=yes}}
| birth_place        = [[റാനെലാഗ്]], ഡബ്ലിൻ, അയർലൻഡ്
| death_date         = {{death date and age |2011|2|16|1914|9|14 |df=yes}}
| death_place        = അയർലൻഡ്
| nationality        = ഐറിഷ്
| occupation         = Obstetrician
}}
പ്രസവചികിത്സകയും അയർലണ്ടിലെ ആദ്യത്തെ വനിതാ മെഡിക്കൽ കൺസൾട്ടന്റും ആയിരുന്നു&lt;ref name=&quot;ORiordan&quot;&gt;{{Cite book|title=Dictionary of Irish Biography|last=O'Riordan|first=Turlough|date=2009|publisher=Cambridge University Press|editor-last=McGuire|editor-first=James|location=Cambridge|chapter=Troy, Elizabeth Mary ('Lilly')|editor-last2=Quinn|editor-first2=James}}&lt;/ref&gt; '''എലിസബത്ത് മേരി ('ലില്ലി') ട്രോയ്''', (1914-2011) ഇംഗ്ലീഷ്:'''Elizabeth Mary Troy.'''

== ജീവിതരേഖ ==
1914 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് റാണെലാഗിൽ ബിസിനസുകാരമായ ജോസഫ് ട്രോയ്ക്കും ഭാര്യ ഹന്നയ്ക്കും ('ജൊഹാന') (ഡോറൻ) എലിസബത്ത് ജനിച്ചു. അവൾക്ക് രണ്ട് സഹോദരിമാരും രണ്ട് സഹോദരന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു. സെന്റ് സ്റ്റീഫൻസ് ഗ്രീനിലുള്ള ലൊറെറ്റോ കോളേജിലെ സ്കൂളിലാണ് അവൾ പഠിച്ചത്. തുടക്കത്തിൽ അവളുടെ അമ്മ അവളെ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിക്കരുതെന്ന് പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ അവൾ ഡബ്ലിനിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ ഫാർമസി പഠിച്ചു, 1936 ൽ ക്ലാസിൽ ഒന്നാമതായി. പിന്നീട് അവൾ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിച്ച്  1940-ൽ യുസിഡിയിൽ നിന്നുള്ള ബഹുമതികളോടെ MB,B.Ch. ഉം ബിഎഒയും നേടുകയും ചെയ്തു. അവൾ സെന്റ് വിൻസെന്റ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിലും കൂംബെ വിമൻ &amp; ഇൻഫന്റ്സ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിലും ഇന്റേൺഷിപ്പ് പൂർത്തിയാക്കി, ബിരുദാനന്തര പരിശീലനത്തിനായി അവരോടൊപ്പം താമസിച്ചു. ടെംപിൾ സ്ട്രീറ്റ് ചിൽഡ്രൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിലും അവർ പരിശീലനം നേടി.&lt;ref name=&quot;ORiordan2&quot; /&gt;

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
ട്രായ്, സ്ക്വാഡ്രൺ ലീഡർ റാങ്കോടെ, റൊയർ എയർ ഫോർസിൽ മൂന്ന് വർഷം വനിതാ മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. വിമൻസ് ഓക്സിലറി എയർഫോഴ്സിലെയും ആർഎഎഫിലെയും അംഗങ്ങളുടെ ചികിത്സയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം അവർക്കായിരുന്നു. റോയൽ പ്രെസ്റ്റൺ ഹോസ്പിറ്റലിൽ റസിഡന്റ് ഒബ്‌സ്റ്റെട്രീഷ്യൻ ആകുന്നതുവരെ ഷെഫീൽഡിലെ ജെസ്സോപ്പ് ഹോസ്പിറ്റലിലും ലിവർപൂളിലെ ഓക്‌സ്‌ഫോർഡ് സ്ട്രീറ്റ് മെറ്റേണിറ്റി ഹോസ്പിറ്റലിലും പരിശീലനം നേടി..&lt;ref name=&quot;ORiordan2&quot; /&gt;

1949-52-ൽ അസിസ്റ്റന്റ് മാസ്റ്ററായി കൂമ്പെയിലേക്കുള്ള അവളുടെ മടങ്ങിവരവ് അയർലണ്ടിൽ ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ വനിതയായി ട്രോയെ മാറ്റി. 1954 ജൂലൈയിൽ യുസിഡിയിൽ നിന്ന് എംഎഒ പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ 1956ൽ കൺസൾട്ടന്റായി നിയമിതയായി. ഗൈനക്കോളജിക്കൽ സർജറിയിൽ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായിരുന്നു ട്രോയ്. അവർ കൺസൾട്ടന്റായിരുന്ന ആശുപത്രികളിൽ ഗ്ലാസ്‌നെവിനിലെ ബോൺ സെക്കേഴ്സ് ആശുപത്രിയും ചർച്ച്ടൗണിലെ മൗണ്ട് കാർമൽ ആശുപത്രിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിരമിച്ചിട്ടും ട്രോയ് തന്റെ 90-കളിലും രോഗികളെ സ്വകാര്യമായി കാണുന്നത് തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;ORiordan2&quot; /&gt;

സൺഡേ പ്രസ് അഗോണി അമ്മായി ആഞ്ചെല മക്‌നമാര, പ്രത്യുൽപാദന പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ ഉപദേശം നൽകുന്നതിന് അവളെ പലപ്പോഴും വിദഗ്ധയായി ഉപയോഗിച്ചു. സഹോദരൻ ജെയിംസിനൊപ്പമാണ് ട്രോയ് റാത്മിൻസിൽ താമസിച്ചിരുന്നത്. ഒരു സഹോദരി മേരി പട്രീഷ്യ 1946 ൽ യുസിഡിയിൽ നിന്ന് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ശേഷം വെക്സ്ഫോർഡിൽ ജിപിയായിരുന്നു, മറ്റൊരു സഹോദരി എത്ന ദന്തഡോക്ടറായിരുന്നു. ട്രോയ് നിരവധി ചാരിറ്റബിൾ ബോഡികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. അവർ 1959 മുതൽ കൂംബെ ബെനിഫിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ ചെയർമാനായും നാഷണൽ കൺസേർട്ട് ഹാളിന്റെയും ഫോക്കസ് അയർലണ്ടിന്റെയും രക്ഷാധികാരിയുമായിരുന്നു. 2011 ഫെബ്രുവരി 16-ന് ഡബ്ലിനിൽ വച്ച് മരണമടഞ്ഞ അവളെ ഡീൻസ് ഗ്രെഞ്ച് സെമിത്തേരിയിൽ അടക്കം ചെയ്തു..&lt;ref name=&quot;ORiordan2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://notices.irishtimes.com/death/troy-dr-elizabeth-m/8327834|title=Death notice|publisher=The Irish Times|access-date=2023-01-28|archive-date=2023-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128110951/https://notices.irishtimes.com/death/troy-dr-elizabeth-m/8327834|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==</text>
      <sha1>494uf0kgathll1x1ftaftbeav8k3qeb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കാൾ കോൺറാഡ് തിയോഡോർ ലിറ്റ്സ്‌മാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>590101</id>
    <revision>
      <id>4647092</id>
      <parentid>3944763</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T03:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5451" sha1="fc5xi371r6oknfq7n4jklnhy4ni8hxn" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:KTTLitzmann.jpg|ലഘുചിത്രം|Carl Conrad Theodor Litzmann.]]
'''കാൾ കോൺറാഡ് തിയോഡോർ ലിറ്റ്സ്മാൻ''' (ജീവിതകാലം: 7 ഒക്ടോബർ 1815 - 24 ഫെബ്രുവരി 1890) ഒരു ജർമ്മൻ സ്വദേശിയായ പ്രസവചികിത്സകനും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും ആയിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ്:'''Carl Conrad Theodor Litzmann'''. 

== ജീവിതരേഖ ==
മെക്ക്ലെൻബർഗ്-ഷ്വെറിനിലെ ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചിയിലെ ഗാഡെബുഷിൽ ജനിച്ചു.

ഹാലെ, വുർസ്ബർഗ്, ബെർലിൻ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹം വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിച്ചത്. 1845-ൽ ഗ്രീഫ്സ്വാൾഡ് സർവകലാശാലയിൽ അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസറായി നിയമിക്കപ്പെടുകയും അടുത്ത വർഷം ജനറൽ പാത്തോളജി ആൻഡ് തെറാപ്പി പ്രൊഫസറായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടുകയും ചെയ്തു. ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം ഗർഭാവസ്ഥയുടെ ശരീരശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് &quot;ഫിസിയോളജി ഡെർ ഷ്വാംഗർഷാഫ്റ്റ് und des weiblichen Organismus uberhaupt&quot; (1846) എന്ന പേരിൽ ഒരു പഠനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1849-ൽ അദ്ദേഹം പ്രസവചികിത്സാ പ്രൊഫസറും കീലിലെ ഫ്രാവൻക്ലിനിക്കിന്റെ ഡയറക്ടറുമായി. 1862-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് എതത്രാറ്റ് പദവി ലഭിച്ചു.

1862-ൽ ഓസ്റ്റിയോമലാസിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രബന്ധം, &quot;Beiträge zur Kenntniss der Osteomalacie&quot;, ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും &quot;ഓസ്റ്റിയോമലാസിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവിലേക്കുള്ള സംഭാവനകൾ&quot; എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു..&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;[http://catalog.hathitrust.org/Search/Home?lookfor=%22Litzmann,CarlC.T.1815-1890.%22&amp;type=author&amp;inst= HathiTrust Digital Library] published works&lt;/ref&gt;

പെൽവിമെട്രിയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പേരിൽ  ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന&lt;ref&gt;[http://www.abaa.org/books/251346813.html Antiquarian Booksellers]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Die Geburt bei Engem Becken''.&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ മികച്ച രേഖാമൂലമുള്ള ശ്രമങ്ങളിൽ ഗുസ്താവ് അഡോൾഫ് മൈക്കിലിസിന്റെ &quot;ദി നാരോ പെൽവിസ്, വ്യക്തിഗത നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നും അന്വേഷണങ്ങളിൽ നിന്നും&quot; ഒരു പതിപ്പും ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=MwTWUpaDOHMC&amp;pg=PR1&amp;lpg=PR1&amp;dq=%22Das+Enge+Becken:+nach+eigenen+Beobachtungen+und+Untersuchungen%22&amp;source=bl&amp;ots=mkEkNoGawD&amp;sig=NDpkAPUa25l03XWQTr7i4qpuJUo&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjg54G6r8bJAhXp5YMKHY8cATIQ6AEILTAD#v=onepage&amp;q=%22Das%20Enge%20Becken%3A%20nach%20eigenen%20Beobachtungen%20und%20Untersuchungen%22&amp;f=false Das enge Becken, nach eigenen Beobachtungen und Untersuchungen] by Gustav Adolf Michaelis, Carl Conrad Theodor Litzmann&lt;/ref&gt; In 1884 അദ്ദേഹം&quot;''Die Geburt bei engem Becken: nach eigenen Beobachtungen und Untersuchungen''&quot; (The birth involving the narrow pelvis, from personal observations and investigations) എന്ന പേരിൽ ഒരു ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=X47DPOHmeDcC&amp;pg=PR1&amp;lpg=PR1&amp;dq=%22Die+Geburt+bei+engem+Becken+nach+eigenen+Beobachtungen+und+Untersuchungen%22&amp;source=bl&amp;ots=VZ_BXQ44-1&amp;sig=5Ok6XNs1hX76vCZMgYjbeFdiv7E&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiryevyr8bJAhWLhoMKHaEBAQwQ6AEIKjAD#v=onepage&amp;q=%22Die%20Geburt%20bei%20engem%20Becken%20nach%20eigenen%20Beobachtungen%20und%20Untersuchungen%22&amp;f=false Die Geburt bei engem Becken] by Carl Conrad Theodor Litzmann&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==
&lt;references /&gt;

[[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ ഭിഷഗ്വരർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 7-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1815-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 24-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1890-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>fc5xi371r6oknfq7n4jklnhy4ni8hxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ. നീലകണ്ഠൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>667159</id>
    <revision>
      <id>4647053</id>
      <parentid>4619254</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShajiA</username>
        <id>1528</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ലിങ്ക്</comment>
      <origin>4647053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2681" sha1="4o42487urehk5znxx6q1czx2d5n98fp" xml:space="preserve">ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി പ്രവർത്തകനാണ് കെ.  നീലകണ്ഠൻ. 2026 മുതൽ [[കാസറഗോഡ് ജില്ല]]യിലെ [[ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] എം.എൽ.എയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members.htm|title=Members - Kerala Legislature|access-date=2026-05-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/kerala/2026/uduma/&lt;/ref&gt;
== രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലം ==
കെ.എസ്.യു, യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായത്. കാസർകോട് ജില്ലയിലെ പ്രാദേശിക കോൺഗ്രസ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ദീർഘകാലം പ്രവർത്തിച്ച പരിചയം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം തന്നെ സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക മേഖലകളിലെ സജീവ സാന്നിധ്യമാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ കോട്ടയായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഉദുമ മണ്ഡലം 39 വർഷത്തിന് ശേഷമാണ് യു.ഡി.എഫ് തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നത്. 1987-ന് ശേഷം ഇതാദ്യമായാണ് കോൺഗ്രസ് ഇവിടെ വിജയിക്കുന്നത്. 4,847 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് അദ്ദേഹം സി.പി.ഐ.എമ്മിലെ [[സി.എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പു|സി.എച്ച്. കുഞ്ഞമ്പുവിനെ]] പരാജയപ്പെടുത്തിയത്.
== അവലംബം ==
{{reflist}}
*http://www.niyamasabha.org/codes/members.htm
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4o42487urehk5znxx6q1czx2d5n98fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.കെ. പ്രവീൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>668623</id>
    <revision>
      <id>4647079</id>
      <parentid>4628249</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5824" sha1="9pv85w2a7a3lawnkz17fz46h0j5azru" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = പി.കെ. പ്രവീൺ
| office              = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| termstart           = മെയ് 2026
| constituency        = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുത്തുപറമ്പ്]]
| party               = [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ പാർട്ടി]]
| birth_date          = {{Birth year and age|1970}}
| occupation          = വ്യവസായി
| education           = Post Graduate
}}
[[എൽ.ഡി.എഫ്]] സഖ്യകക്ഷിയായ [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ പാർട്ടി]]യിൽ  (ആർജെഡി) നിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമാണ്  '''പി. കെ. പ്രവീൺ''' (ജനനം 1970).

== വ്യക്തിജീവിതം ==
കെ. പി. ദിവാകരന്റേയും സരളയുടെയും പുത്രനായി 1070ൽ  പി. കെ. പ്രവീൺ ജനിച്ചു. പ്രജിത്, പ്രശാന്ത് എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. മുൻ മന്ത്രിമാരായ [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്|പി.ആർ കുറുപ്പ്]] മുത്തശ്ശനും [[കെ.പി. മോഹനൻ|കെ പി മോഹനൻ]] ചെറിയച്ഛനും ആണ്. ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ബിസിനസ്, പ്രാദേശിക സാമൂഹിക ക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായിരുന്നു. 

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ ആർജെഡിക്ക് ചരിത്രപരമായ വഴിത്തിരിവായി 2026 ൽ എൽഡിഎഫ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി കുത്തുപ്പറമ്പ് സീറ്റിൽ പ്രവീൺ വിജയിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും അടുത്ത മത്സരങ്ങളിലൊന്നിൽ അദ്ദേഹം ഐയുഎംഎൽ സ്ഥാനാർത്ഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി, കേരളത്തിൽ തന്റെ പാർട്ടിക്ക് ആദ്യത്തെ നിയമസഭാ പ്രാതിനിധ്യം നേടി. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലേക്കുള്ള ആർജെഡിയുടെ വിപുലീകരണത്തിലെ സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം ആഘോഷിക്കപ്പെട്ടു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|+2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്ഃ കുത്തുപറമ്പ്
!പാർട്ടി
!സ്ഥാനാർത്ഥി
!വോട്ടുകൾ
!%
|-
| style=&quot;background-color: #008000&quot; |'''[[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ|ആർജെഡി]]'''
|'''പി. കെ. പ്രവീൺ'''
|'''70,448'''
|'''43.03'''
|-
| style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |[[IUML]]
|ജയന്തി രാജൻ
|69,162
|42.25
|-
| style=&quot;background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}&quot; |[[BJP]]
|അഡ്വ. ഷിജിലാൽ
|22,195
|13.56
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist|refs=&lt;ref name=&quot;ECI_Kuthuparamba&quot;&gt;{{cite web |title=Results 2026 - Kuthuparamba |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S1114.htm |publisher=ECI}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NDTV_Kuthuparamba&quot;&gt;{{cite web |title=Live: Kuthuparamba Election Results 2026 |url=https://www.ndtv.com/elections/kerala-assembly-election-results-2026/kuthuparamba |work=NDTV}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TOI_RJD&quot;&gt;{{cite news |title=RJD wins a seat in Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/rjd-wins-a-seat-in-kerala/articleshow/130808815.cms |work=Times of India}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hindu_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=LDF candidate wins Kuthuparamba |work=The Hindu |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Express_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=RJD scripts history in Kerala |work=The Indian Express |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Manorama_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=Praveen wins for LDF |work=Malayala Manorama |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=RJD opens account in assembly |work=Mathrubhumi |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;News18_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=P. K. Praveen wins |work=News18 Kerala |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Asianet_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=Kuthuparamba: Praveen wins by 1.2k votes |work=Asianet News |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MyNeta_Praveen&quot;&gt;{{cite web |title=Affidavit: P. K. Praveen |url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=153 |publisher=ADR}}&lt;/ref&gt;}}
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]]</text>
      <sha1>9pv85w2a7a3lawnkz17fz46h0j5azru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647086</id>
      <parentid>4647079</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T02:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fab Feb</username>
        <id>186981</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5886" sha1="b5ifrib1fmyzzm6aen08u9e3gfh39ai" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = പി.കെ. പ്രവീൺ
| office              = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| termstart           = മെയ് 2026
| constituency        = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുത്തുപറമ്പ്]]
| party               = [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]] (ആർ.ജെ.ഡി)
| birth_date          = {{Birth year and age|1970}}
| occupation          = വ്യവസായി
| education           = Post Graduate
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[എൽ.ഡി.എഫ്]] സഖ്യകക്ഷിയായ [[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ]] (ആർജെഡി) പാർട്ടിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമാണ്  '''പി. കെ. പ്രവീൺ''' (ജനനം 1970).

== വ്യക്തിജീവിതം ==
കെ. പി. ദിവാകരന്റേയും സരളയുടെയും പുത്രനായി 1070ൽ  പി. കെ. പ്രവീൺ ജനിച്ചു. പ്രജിത്, പ്രശാന്ത് എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. മുൻ മന്ത്രിമാരായ [[പി.ആർ. കുറുപ്പ്|പി.ആർ കുറുപ്പ്]] മുത്തശ്ശനും [[കെ.പി. മോഹനൻ|കെ പി മോഹനൻ]] ചെറിയച്ഛനും ആണ്. ബിരുദാനന്തര ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ബിസിനസ്, പ്രാദേശിക സാമൂഹിക ക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായിരുന്നു. 

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ ആർജെഡിക്ക് ചരിത്രപരമായ വഴിത്തിരിവായി 2026 ൽ എൽഡിഎഫ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി കുത്തുപ്പറമ്പ് സീറ്റിൽ പ്രവീൺ വിജയിച്ചു. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും അടുത്ത മത്സരങ്ങളിലൊന്നിൽ അദ്ദേഹം ഐയുഎംഎൽ സ്ഥാനാർത്ഥിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി, കേരളത്തിൽ തന്റെ പാർട്ടിക്ക് ആദ്യത്തെ നിയമസഭാ പ്രാതിനിധ്യം നേടി. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലേക്കുള്ള ആർജെഡിയുടെ വിപുലീകരണത്തിലെ സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം ആഘോഷിക്കപ്പെട്ടു.

== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|+2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്ഃ കുത്തുപറമ്പ്
!പാർട്ടി
!സ്ഥാനാർത്ഥി
!വോട്ടുകൾ
!%
|-
| style=&quot;background-color: #008000&quot; |'''[[രാഷ്ട്രീയ ജനതാ ദൾ|ആർജെഡി]]'''
|'''പി. കെ. പ്രവീൺ'''
|'''70,448'''
|'''43.03'''
|-
| style=&quot;background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}&quot; |[[IUML]]
|ജയന്തി രാജൻ
|69,162
|42.25
|-
| style=&quot;background-color: {{party color|Bharatiya Janata Party}}&quot; |[[BJP]]
|അഡ്വ. ഷിജിലാൽ
|22,195
|13.56
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist|refs=&lt;ref name=&quot;ECI_Kuthuparamba&quot;&gt;{{cite web |title=Results 2026 - Kuthuparamba |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/candidateswise-S1114.htm |publisher=ECI}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NDTV_Kuthuparamba&quot;&gt;{{cite web |title=Live: Kuthuparamba Election Results 2026 |url=https://www.ndtv.com/elections/kerala-assembly-election-results-2026/kuthuparamba |work=NDTV}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TOI_RJD&quot;&gt;{{cite news |title=RJD wins a seat in Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/rjd-wins-a-seat-in-kerala/articleshow/130808815.cms |work=Times of India}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hindu_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=LDF candidate wins Kuthuparamba |work=The Hindu |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Express_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=RJD scripts history in Kerala |work=The Indian Express |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Manorama_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=Praveen wins for LDF |work=Malayala Manorama |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=RJD opens account in assembly |work=Mathrubhumi |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;News18_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=P. K. Praveen wins |work=News18 Kerala |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Asianet_Praveen&quot;&gt;{{cite news |title=Kuthuparamba: Praveen wins by 1.2k votes |work=Asianet News |date=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MyNeta_Praveen&quot;&gt;{{cite web |title=Affidavit: P. K. Praveen |url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=153 |publisher=ADR}}&lt;/ref&gt;}}
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1970-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]]</text>
      <sha1>b5ifrib1fmyzzm6aen08u9e3gfh39ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കല്ലട്ര മാഹിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>668683</id>
    <revision>
      <id>4647054</id>
      <parentid>4631395</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShajiA</username>
        <id>1528</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ലിങ്ക്</comment>
      <origin>4647054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6223" sha1="nnh4bdgg65vv7hefvenjafqrhyvuujo" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = കല്ലത്ര മാഹിൻ
| image               = 
| caption             = 
| office              = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| termstart           = മെയ് 2026
| termend             = കാസർഗോഡ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]]
| predecessor         = 
| successor           = 
| birth_name          = മാഹിൻ
| birth_date          = {{Birth year and age|1964}}
| birth_place         = [[കാസർകോട് ജില്ല]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്]]
| alma_mater          = 
| occupation          = വ്യവസായി
| education           = പ്രീഡിഗ്രി
| parents             = അബ്ദുൽ ഖാദർ (പിതാവ്)
ബീഫാത്തിമ്മ (മാതാവ്)
| spouse              = 
| children            = 
}}

കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു  രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനാണ് '''കല്ലത്ര മഹിൻ''' (ജനനം 1964). [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[കാസർഗോഡ് നിയമസഭാമണ്ഡലം
|കാസർഗോഡ് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്]] അംഗമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kasaragod-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905311-2026-05-04|title=Kasaragod Election Result 2026 Live: IUML retains Kasaragod seat, Kallatra Mahin wins with 76396 votes|access-date=2026-05-04|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/kerala/kasaragod-assembly-election-results-2026-live-updates-iumls-kallatra-mahin-lefts-m-v-balakrishnan-and-bjps-ashwini-m-l-are-contesting-for-this-seat-among-others/liveblog/130692681.cms|title=Kasaragod Assembly Election Results 2026 Live Updates: IUML's Kallatra Mahin wins by 22,698 votes|access-date=2026-05-04|date=2026-05-04|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ കാസർകോട് ജില്ലയിലെ മേൽപ്പറമ്പ് സ്വദേശിയാണ് മാഹിൻ. അന്തരിച്ച മുസ്ലിം ലീഗ് നേതാവും അദ്ധ്യാപകനുമായിരുന്ന കല്ലത്ര അബ്ദുൾ ഖാദർ ഹാജിയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്. 1981ൽ അദ്ദേഹം പ്രീ-ഡിഗ്രി പാസായി. ഒരു ഭൂവുടമയായ അദ്ദേഹം ഒരു വ്യവസായിയാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന് നൽകിയ സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ അദ്ദേഹം 1061 കോടി രൂപയുടെ സ്വത്ത് കൈവശം വയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=638|title=Kallatra Mahin(Indian Union Muslim League):Constituency- KASARAGOD(KASARGOD) - Affidavit Information of Candidate:|access-date=2026-05-07|website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കാസർഗോഡ് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ഐ.യു.എം.എല്ലിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് മാഹിൻ വിജയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/elections/kasaragod-election-result-live-updates-kerala-assembly-election-results-winner-10669144/|title=Kasaragod Election Result 2026 LIVE Updates: Kerala (Kasaragod) Assembly Election Results 2026 Winner, Vote Counting, Runner-up|access-date=2026-05-07|date=2026-05-04|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt; 76, 396 വോട്ടുകൾ നേടിയ അദ്ദേഹം തന്റെ അടുത്ത എതിരാളിയായിരുന്ന [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയിലെ]] അശ്വിനി എം.എല്ലിനെ 22,698 വോട്ടുകൾക്കാണ് പരാജയപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kasaragod-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905311-2026-05-04|title=Kasaragod Election Result 2026 Highlights: IUML retains Kasaragod seat, Kallatra Mahin wins with 76396 votes|access-date=2026-05-07|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/kasaragod-assembly-constituency-kallatra-mahin-of-iuml-wins-with-22-698-vote-margin-2026-05-04-1039897|title=Kallatra Mahin of IUML wins Kasaragod Assembly constituency with 22,698 vote margin|access-date=2026-05-07|last=Shukla|first=Raghawendra|date=2026-05-04|website=India TV News|language=en}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>nnh4bdgg65vv7hefvenjafqrhyvuujo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ ബകരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669201</id>
    <revision>
      <id>4647104</id>
      <parentid>4646914</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <comment>/* പഠനം */</comment>
      <origin>4647104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7763" sha1="oji6p1adkvk4odeem45vgokgyex1trk" xml:space="preserve">{{Notability}}
== ജനനം ==
ഒരു  നൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ് കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതനും സൂഫിയുമായിരുന്നു ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ നക്ഷബന്ദി. ഹിജ്റ  1238-ൽ  കൂർമത്ത് അബൂബക്കർ ഹാജിയുടെയും ഭാര്യ ഊരകം ചങ്കരതോപ്പ് മൂസ ഹാജിയുടെ മകൾ മറിയമിന്റെയും മകനായി ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Shamveel irumbuchola |url=http://archive.org/details/20200513_20200513_1728 |title=പൊന്മാനിക്കുടം ഉണ്ണി മുഹ്യുദ്ധീൻ  ബകരി(റ)മാല,  റഹ്‌മത് മാല,  നൈലുൽ ബറകാത് |date=2020-05-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== കുടുംബം ==

== യാത്ര ==
പിതാവിനോട് കൂടെയുള്ള മക്കയിലേക്കുള്ള യാത്രയായിരുന്നു ആദ്യ വിദൂര യാത്ര. അവിടെ നിന്നാണ് സൂഫി പണ്ഡിതനായ ഖലീൽ ഹംദി ബാദുഷ എന്നവരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ശേഷം ഒരു വർഷം ഖലീൽ ഹംദിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവിടെ താമസിച്ച് നക്ഷബന്ദി ത്വരീക്കത്തിലെ ഖിലാഫത്തും ബൈഅതിനുള്ള അധികാരവും നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=മുസ്രിസിൽ പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞ രണ്ടു ചരിത്ര പുരുഷന്മാർ |publisher=Mahmoodiyya Students Association |pages=19-20 |language=Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പഠനം ==
പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പിതാവിൽ നിന്ന് നേടി. ശേഷം പ്രസിദ്ധമായ [[തിരൂരങ്ങാടി വലിയ ജുമാ മസ്ജിദ്]] പഠനം നടത്തി. പഠനകാലത്ത് തന്നെ ആരാധനകളിൽ ജാഗ്രത പാലിച്ചിരുന്നു. ശേഷം അന്ന് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപരിപഠന കേന്ദ്രമായ [[പൊന്നാനി വിളക്കത്തിരിക്കൽ|പൊന്നാനി]] വലിയ ജമാഅത്ത് പള്ളിയിൽ വിവിധ ഫന്നുകളിൽ ഏഴു വർഷം പഠിച്ചു. പണ്ഡിതനും സൂഫിവര്യനുമായിരുന്ന പഴയകത്ത് കുഞ്ഞിബാവ മുസ്ലിയാർ ആയിരുന്നു പൊന്നാനിയിലെ പ്രധാന ഉസ്താദ്. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=ദാരിമി |first=KR Nasrudhin |title=മുസ്രിസിൽ പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞ രണ്ട് ചരിത്ര പുരുഷന്മാർ |publisher=Mahmoodiyya Students Association |year=2009 |edition=1 st |pages=13-28 |language=Malayalam}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=മൗലവി |first=പി എം കുട്ടി |title=ഹസ്രത്ത് ശൈഖ് ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ധീൻ |edition=1st |pages=4-20 |language=മലയാളം}}&lt;/ref&gt;

== ശിഷ്യ വലയം ==
മതപണ്ഡിതൻ എന്നതിന് പുറമേ ആത്മീയ  മേഖലയിലെ മുർഷിദ് (ആത്മീയ ഗുരു) ആയിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. പറമ്പിൽ ബസാർ കമാലുദ്ദീൻ ഉമറുൽ ഖാദിരി, സഹോദരൻ മുറ്റിച്ചൂർ അഹമ്മദ് ഹാജി, കൈപ്പമംഗലം അബ്ദുൽ കരീം ഹാജി എന്നിവരുടെ എല്ലാം ആത്മീയ ഗുരുവായ [[അയിലക്കാട്]] സിറാജുദ്ദീൻ ഖാദിരി, [[കണിയാപുരം]] അബ്ദുറസാഖ് മസ്താൻ, ആലുവായ് അബൂബക്കർ മുസ്ലിയാർ, [[മതിലകം]] ബാപ്പുട്ടി മുസ്ലിയാർ കാളത്തോട് കമ്മുകുട്ടി മുസ്ലിയാർ, സയ്യിദ് കോയ തങ്ങൾ ആന്ത്രോത്ത് എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും ഇജാസത്ത് (ആത്മീയ സമ്മതങ്ങൾ) വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== റഹ്മൂത്ത് മാല ==
[[പ്രമാണം:Rahmooth Mala.jpg|thumb|റഹ്മൂത്ത് മാലയുടെ പുറം ചട്ട]]
പൊൻമാനിക്കുടം ഉണ്ണിമുഹിയുദ്ദീൻ [[നഖ്ശബന്ദിയ്യ|നക്ഷബന്ദി]]&lt;nowiki/&gt;യെ പറ്റിയുള്ള ആധികാരികമായ വിവരണങ്ങൾ അടങ്ങിയ മാലയാണ് [[നൈലുൽ ബറകാത്ത്]]  റഹ്മൂത്ത് മാല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Shamveel irumbuchola |url=http://archive.org/details/20200513_20200513_1728 |title=പൊന്മാനിക്കുടം ഉണ്ണി മുഹ്യുദ്ധീൻ  ബകരി(റ)മാല,  റഹ്‌മത് മാല,  നൈലുൽ ബറകാത് |date=2020-05-13}}&lt;/ref&gt; [[ആന്ത്രോത്ത്]] ദ്വീപിലെ സയ്യിദ് മുഹമ്മദ് ഖാദിരി സൈദ് കോയ തങ്ങളാണ് ഈ കാവ്യം രചിച്ചത്. കേരളത്തിലെ തനതായ മാപ്പിളപ്പാട്ട്/മാലപ്പാട്ട് ശൈലിയിലാണ് ഈ കൃതി. അറബി മലയാളം ലിപി ഉപയോഗിച്ച് രണ്ട് കോളങ്ങളിലായാണ് വരികൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. 1985 ഒൿടോബർ 20 ന് [[പരപ്പനങ്ങാടി]] ബയാനിയ്യ ലിത്തോ പ്രസ്സാണ് ആദ്യമായി ഇത് പബ്ലിഷ് ചെയ്തത് .&lt;ref&gt;{{Cite book |last=സയ്യിദ് പി പി റ്റി മുഹമ്മദ്‌ ഖാദിരി |first=സൈദ് കോയ തങ്ങൾ |title=നൈലുൽ ബറകാത് റഹ്മൂത്ത് മാല |edition=1st |pages=1-20}}&lt;/ref&gt;

== മരണം ==
[[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|ക്രിസ്താബ്ദം]] 1927 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് ([[ഇസ്‌ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ വർഷം]] 1346 റബീഉൽ അവ്വൽ 22) ഉച്ചയോടടുത്ത സമയം അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. [[പെരിഞ്ഞനം]] പൊന്മാനിക്കുടം ജുമാഅത്ത് പള്ളിക്കു സമീപത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം കബറടക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>oji6p1adkvk4odeem45vgokgyex1trk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647105</id>
      <parentid>4647104</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T06:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amsabith</username>
        <id>208057</id>
      </contributor>
      <comment>/* പഠനം */</comment>
      <origin>4647105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7848" sha1="frbo20cwpcr8tfpzrerql5f2rhekj10" xml:space="preserve">{{Notability}}
== ജനനം ==
ഒരു  നൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ് കേരളത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതനും സൂഫിയുമായിരുന്നു ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ദീൻ നക്ഷബന്ദി. ഹിജ്റ  1238-ൽ  കൂർമത്ത് അബൂബക്കർ ഹാജിയുടെയും ഭാര്യ ഊരകം ചങ്കരതോപ്പ് മൂസ ഹാജിയുടെ മകൾ മറിയമിന്റെയും മകനായി ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Shamveel irumbuchola |url=http://archive.org/details/20200513_20200513_1728 |title=പൊന്മാനിക്കുടം ഉണ്ണി മുഹ്യുദ്ധീൻ  ബകരി(റ)മാല,  റഹ്‌മത് മാല,  നൈലുൽ ബറകാത് |date=2020-05-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== കുടുംബം ==

== യാത്ര ==
പിതാവിനോട് കൂടെയുള്ള മക്കയിലേക്കുള്ള യാത്രയായിരുന്നു ആദ്യ വിദൂര യാത്ര. അവിടെ നിന്നാണ് സൂഫി പണ്ഡിതനായ ഖലീൽ ഹംദി ബാദുഷ എന്നവരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ശേഷം ഒരു വർഷം ഖലീൽ ഹംദിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവിടെ താമസിച്ച് നക്ഷബന്ദി ത്വരീക്കത്തിലെ ഖിലാഫത്തും ബൈഅതിനുള്ള അധികാരവും നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=മുസ്രിസിൽ പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞ രണ്ടു ചരിത്ര പുരുഷന്മാർ |publisher=Mahmoodiyya Students Association |pages=19-20 |language=Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പഠനം ==
പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പിതാവിൽ നിന്ന് നേടി. ശേഷം പ്രസിദ്ധമായ [[തിരൂരങ്ങാടി വലിയ ജുമാ മസ്ജിദ്|തിരൂരങ്ങാടി വലിയ ജുമാ മസ്ജിദിൽ]] പഠനം നടത്തി. പഠനകാലത്ത് തന്നെ ആരാധനകളിൽ ജാഗ്രത പാലിച്ചിരുന്നു. ശേഷം അന്ന് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപരിപഠന കേന്ദ്രമായ [[പൊന്നാനി വിളക്കത്തിരിക്കൽ|പൊന്നാനി]] വലിയ ജമാഅത്ത് പള്ളിയിൽ വിവിധ ഫന്നുകളിൽ ഏഴു വർഷം പഠിച്ചു. പണ്ഡിതനും സൂഫിവര്യനുമായിരുന്ന പഴയകത്ത് കുഞ്ഞിബാവ മുസ്ലിയാർ ആയിരുന്നു പൊന്നാനിയിലെ പ്രധാന ഉസ്താദ്. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=ദാരിമി |first=KR Nasrudhin |title=മുസ്രിസിൽ പ്രഭ ചൊരിഞ്ഞ രണ്ട് ചരിത്ര പുരുഷന്മാർ |publisher=Mahmoodiyya Students Association |year=2009 |edition=1 st |pages=13-28 |language=Malayalam}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=മൗലവി |first=പി എം കുട്ടി |title=ഹസ്രത്ത് ശൈഖ് ഉണ്ണി മുഹിയുദ്ധീൻ |edition=1st |pages=4-20 |language=മലയാളം}}&lt;/ref&gt;

== ശിഷ്യ വലയം ==
മതപണ്ഡിതൻ എന്നതിന് പുറമേ ആത്മീയ  മേഖലയിലെ മുർഷിദ് (ആത്മീയ ഗുരു) ആയിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. പറമ്പിൽ ബസാർ കമാലുദ്ദീൻ ഉമറുൽ ഖാദിരി, സഹോദരൻ മുറ്റിച്ചൂർ അഹമ്മദ് ഹാജി, കൈപ്പമംഗലം അബ്ദുൽ കരീം ഹാജി എന്നിവരുടെ എല്ലാം ആത്മീയ ഗുരുവായ [[അയിലക്കാട്]] സിറാജുദ്ദീൻ ഖാദിരി, [[കണിയാപുരം]] അബ്ദുറസാഖ് മസ്താൻ, ആലുവായ് അബൂബക്കർ മുസ്ലിയാർ, [[മതിലകം]] ബാപ്പുട്ടി മുസ്ലിയാർ കാളത്തോട് കമ്മുകുട്ടി മുസ്ലിയാർ, സയ്യിദ് കോയ തങ്ങൾ ആന്ത്രോത്ത് എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും ഇജാസത്ത് (ആത്മീയ സമ്മതങ്ങൾ) വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== റഹ്മൂത്ത് മാല ==
[[പ്രമാണം:Rahmooth Mala.jpg|thumb|റഹ്മൂത്ത് മാലയുടെ പുറം ചട്ട]]
പൊൻമാനിക്കുടം ഉണ്ണിമുഹിയുദ്ദീൻ [[നഖ്ശബന്ദിയ്യ|നക്ഷബന്ദി]]&lt;nowiki/&gt;യെ പറ്റിയുള്ള ആധികാരികമായ വിവരണങ്ങൾ അടങ്ങിയ മാലയാണ് [[നൈലുൽ ബറകാത്ത്]]  റഹ്മൂത്ത് മാല.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Shamveel irumbuchola |url=http://archive.org/details/20200513_20200513_1728 |title=പൊന്മാനിക്കുടം ഉണ്ണി മുഹ്യുദ്ധീൻ  ബകരി(റ)മാല,  റഹ്‌മത് മാല,  നൈലുൽ ബറകാത് |date=2020-05-13}}&lt;/ref&gt; [[ആന്ത്രോത്ത്]] ദ്വീപിലെ സയ്യിദ് മുഹമ്മദ് ഖാദിരി സൈദ് കോയ തങ്ങളാണ് ഈ കാവ്യം രചിച്ചത്. കേരളത്തിലെ തനതായ മാപ്പിളപ്പാട്ട്/മാലപ്പാട്ട് ശൈലിയിലാണ് ഈ കൃതി. അറബി മലയാളം ലിപി ഉപയോഗിച്ച് രണ്ട് കോളങ്ങളിലായാണ് വരികൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. 1985 ഒൿടോബർ 20 ന് [[പരപ്പനങ്ങാടി]] ബയാനിയ്യ ലിത്തോ പ്രസ്സാണ് ആദ്യമായി ഇത് പബ്ലിഷ് ചെയ്തത് .&lt;ref&gt;{{Cite book |last=സയ്യിദ് പി പി റ്റി മുഹമ്മദ്‌ ഖാദിരി |first=സൈദ് കോയ തങ്ങൾ |title=നൈലുൽ ബറകാത് റഹ്മൂത്ത് മാല |edition=1st |pages=1-20}}&lt;/ref&gt;

== മരണം ==
[[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|ക്രിസ്താബ്ദം]] 1927 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് ([[ഇസ്‌ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ വർഷം]] 1346 റബീഉൽ അവ്വൽ 22) ഉച്ചയോടടുത്ത സമയം അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. [[പെരിഞ്ഞനം]] പൊന്മാനിക്കുടം ജുമാഅത്ത് പള്ളിക്കു സമീപത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികശരീരം കബറടക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>frbo20cwpcr8tfpzrerql5f2rhekj10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669211</id>
    <revision>
      <id>4646989</id>
      <parentid>4646933</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; */</comment>
      <origin>4646989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100176" sha1="sac75x09gfizs678d4c8pi0n45pcw35" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു, &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. [83] ജീവചരിത്രകാരൻ ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വരയ്ക്കുന്നു:
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>sac75x09gfizs678d4c8pi0n45pcw35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646990</id>
      <parentid>4646989</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; */</comment>
      <origin>4646990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100250" sha1="5aomxle1897r4i21k3na5om0misp3de" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു, &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]]വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വരയ്ക്കുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>5aomxle1897r4i21k3na5om0misp3de</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646991</id>
      <parentid>4646990</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; */</comment>
      <origin>4646991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100251" sha1="ay7m41lf13124g4q9dk5w3y5r7a3zj2" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു, &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വരയ്ക്കുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>ay7m41lf13124g4q9dk5w3y5r7a3zj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരട്:വരയൻ തിരവെട്ടി</title>
    <ns>118</ns>
    <id>669248</id>
    <redirect title="വരയൻ തിരവെട്ടി" />
    <revision>
      <id>4647048</id>
      <parentid>4646550</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T23:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>16706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>യന്ത്രം: [[വരയൻ തിരവെട്ടി]] എന്നതിലോട്ടുള്ള ഇരട്ട തിരിച്ചുവിടൽ ശരിയാക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="5oats0m2vzjq8wob0om0jdce4ol1x8g" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[വരയൻ തിരവെട്ടി]]</text>
      <sha1>5oats0m2vzjq8wob0om0jdce4ol1x8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>സാം നീൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669265</id>
    <revision>
      <id>4647001</id>
      <parentid>4646941</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T17:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <origin>4647001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2350" sha1="iflwi40zl03jewb07pp9635slcpskyc" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.</text>
      <sha1>iflwi40zl03jewb07pp9635slcpskyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647008</id>
      <parentid>4647001</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <origin>4647008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5054" sha1="fp3hjx0qf6m87gxo8g5weo9v9timrco" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.

ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.

നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.</text>
      <sha1>fp3hjx0qf6m87gxo8g5weo9v9timrco</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647009</id>
      <parentid>4647008</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതകാലം */</comment>
      <origin>4647009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5052" sha1="2dmh28ukwql48yjgy57h30wf6svv3lk" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.</text>
      <sha1>2dmh28ukwql48yjgy57h30wf6svv3lk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647011</id>
      <parentid>4647009</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതകാലം */</comment>
      <origin>4647011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8335" sha1="qkbha69a68d8zjedvw2zwomqfnohznw" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.</text>
      <sha1>qkbha69a68d8zjedvw2zwomqfnohznw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647012</id>
      <parentid>4647011</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതകാലം */</comment>
      <origin>4647012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11205" sha1="kxw98xg54p14mgt43x95ethj7v1kw1n" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.</text>
      <sha1>kxw98xg54p14mgt43x95ethj7v1kw1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647013</id>
      <parentid>4647012</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <origin>4647013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13066" sha1="hc7v18hj4bdpql55fmlpcpkugtknj6v" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്.</text>
      <sha1>hc7v18hj4bdpql55fmlpcpkugtknj6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647014</id>
      <parentid>4647013</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <origin>4647014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13297" sha1="asojk1lmxpjz74ak4nm1pbm4yolo1io" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്.

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>asojk1lmxpjz74ak4nm1pbm4yolo1io</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647015</id>
      <parentid>4647014</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്വകാര്യ ജീവിതം */</comment>
      <origin>4647015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13737" sha1="1kw9recm4kpm4c5h15t798zlyb81yx8" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Fiona |date=11 October 2014 |title=What I've learnt: Sam Neill |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |url-status=live |access-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141342/https://www.thetimes.co.uk/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |archive-date=12 June 2018 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്.

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>1kw9recm4kpm4c5h15t798zlyb81yx8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647017</id>
      <parentid>4647015</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്വകാര്യ ജീവിതം */</comment>
      <origin>4647017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14984" sha1="e0nfmhn2wooar0hb2c2xcxfs1if7snh" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Fiona |date=11 October 2014 |title=What I've learnt: Sam Neill |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |url-status=live |access-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141342/https://www.thetimes.co.uk/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |archive-date=12 June 2018 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Catherall |first=Sarah |date=28 March 2018 |title=Lisa Harrow reflects on the pivotal moments in her colourful career |url=https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/ |publisher=The New Zealand Listener|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715210759/https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/|archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sam Neill: Home at Last |url=https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |access-date=3 March 2023 |website=www.twopaddocks.com |date=31 January 2021 |archive-date=3 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303205414/https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 1991 |title=Sam Neill&amp;nbsp;– Family &amp; Companions |url=http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718134946/http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=22 July 2010 |publisher=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്.

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>e0nfmhn2wooar0hb2c2xcxfs1if7snh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647018</id>
      <parentid>4647017</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്വകാര്യ ജീവിതം */</comment>
      <origin>4647018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18478" sha1="3l7eu5b3mxihnltj04lo8ty2b5bc1os" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Fiona |date=11 October 2014 |title=What I've learnt: Sam Neill |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |url-status=live |access-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141342/https://www.thetimes.co.uk/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |archive-date=12 June 2018 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Catherall |first=Sarah |date=28 March 2018 |title=Lisa Harrow reflects on the pivotal moments in her colourful career |url=https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/ |publisher=The New Zealand Listener|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715210759/https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/|archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sam Neill: Home at Last |url=https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |access-date=3 March 2023 |website=www.twopaddocks.com |date=31 January 2021 |archive-date=3 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303205414/https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 1991 |title=Sam Neill&amp;nbsp;– Family &amp; Companions |url=http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718134946/http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=22 July 2010 |publisher=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 October 2017 |title=Sam Neill's Love Triangle |work=[[Woman's Day (Australian magazine)|Woman's Day]] |url=https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |access-date=24 August 2018 |archive-date=24 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824103257/https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 April 2018 |title=Actor Sam Neill on family, friends, film and his other passion: winemaking |url=https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223633/https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=Australian Financial Review}}&lt;/ref&gt;. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Robin |first=Myriam |date=4 February 2018 |title=Actor Sam Neill and AFR political editor Laura Tingle start dating |work=[[The Australian Financial Review]] |url=http://www.afr.com/brand/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |url-status=live |access-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223634/https://www.afr.com/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |archive-date=6 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roach |first=Vicky |date=22 July 2018 |title=Sam Neill: 'I don't like the idea of retiring' |url=https://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/stellar/sam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring/news-story/60937fd89dfb8473612987d88894b344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223635/https://www.dailytelegraph.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=DTWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.dailytelegraph.com.au%2Flifestyle%2Fstellar%2Fsam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring%2Fnews-story%2F60937fd89dfb8473612987d88894b344&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=47b9155de6d3fd558ff92a11c968065b-1568501259 |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]] |location=Australia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Doreian |first=Robyn |date=2023-03-29 |title='I'm a solitary single man now': Sam Neill |url=https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |access-date=2024-10-22 |website=[[The Sydney Morning Herald]] |language=en |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608230544/https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|title=Actor Sam Neill shares why he's 'not particularly interested' in his cancer and why the thought of retirement is 'horrifying'|quote=Neill says the impetus for the book was his desire to leave his four children and eight grandchildren &quot;a sense of me&quot;|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=15 October 2023|archive-date=13 May 2026|access-date=18 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513234232/https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|url-status=live}}&lt;/ref&gt; .

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>3l7eu5b3mxihnltj04lo8ty2b5bc1os</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647020</id>
      <parentid>4647018</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്വകാര്യ ജീവിതം */</comment>
      <origin>4647020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19940" sha1="li2nh602w02cn0djwsh4svtxhqb0xup" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
[[File:Sam Neill 2022 (cropped).jpg|thumb|upright|Neill in 2022]]

തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Fiona |date=11 October 2014 |title=What I've learnt: Sam Neill |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |url-status=live |access-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141342/https://www.thetimes.co.uk/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |archive-date=12 June 2018 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Catherall |first=Sarah |date=28 March 2018 |title=Lisa Harrow reflects on the pivotal moments in her colourful career |url=https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/ |publisher=The New Zealand Listener|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715210759/https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/|archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sam Neill: Home at Last |url=https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |access-date=3 March 2023 |website=www.twopaddocks.com |date=31 January 2021 |archive-date=3 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303205414/https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 1991 |title=Sam Neill&amp;nbsp;– Family &amp; Companions |url=http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718134946/http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=22 July 2010 |publisher=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 October 2017 |title=Sam Neill's Love Triangle |work=[[Woman's Day (Australian magazine)|Woman's Day]] |url=https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |access-date=24 August 2018 |archive-date=24 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824103257/https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 April 2018 |title=Actor Sam Neill on family, friends, film and his other passion: winemaking |url=https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223633/https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=Australian Financial Review}}&lt;/ref&gt;. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Robin |first=Myriam |date=4 February 2018 |title=Actor Sam Neill and AFR political editor Laura Tingle start dating |work=[[The Australian Financial Review]] |url=http://www.afr.com/brand/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |url-status=live |access-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223634/https://www.afr.com/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |archive-date=6 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roach |first=Vicky |date=22 July 2018 |title=Sam Neill: 'I don't like the idea of retiring' |url=https://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/stellar/sam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring/news-story/60937fd89dfb8473612987d88894b344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223635/https://www.dailytelegraph.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=DTWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.dailytelegraph.com.au%2Flifestyle%2Fstellar%2Fsam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring%2Fnews-story%2F60937fd89dfb8473612987d88894b344&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=47b9155de6d3fd558ff92a11c968065b-1568501259 |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]] |location=Australia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Doreian |first=Robyn |date=2023-03-29 |title='I'm a solitary single man now': Sam Neill |url=https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |access-date=2024-10-22 |website=[[The Sydney Morning Herald]] |language=en |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608230544/https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|title=Actor Sam Neill shares why he's 'not particularly interested' in his cancer and why the thought of retirement is 'horrifying'|quote=Neill says the impetus for the book was his desire to leave his four children and eight grandchildren &quot;a sense of me&quot;|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=15 October 2023|archive-date=13 May 2026|access-date=18 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513234232/https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
===രാഷ്ട്രീയത്തിൽ===
2019 ഒക്ടോബർ വരെയുള്ള 12 വർഷക്കാലം ഒട്ടാഗോ റീജിയണൽ കൗൺസിലിലേക്ക് (Otago Regional Council) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു അംഗമായിരുന്നു നീൽ. 2005-ൽ അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡ് ലേബർ പാർട്ടിയെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് പ്രസംഗം നടത്തിയിരുന്നു. 2016-ൽ, ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് പ്രീമിയർ മൈക്ക് ബെയർഡിന്റെ ലോക്കൗട്ട് നിയമങ്ങളെയും ഗ്രേഹൗണ്ട് (ഒരു ഇനം നായ) പന്തയ നിരോധനത്തെയും അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു. ജസീന്ത ആർഡേണിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി ഭരണകാലത്തെക്കുറിച്ച് നീൽ നല്ല രീതിയിലാണ് സംസാരിച്ചത്. 1979 മുതൽ അദ്ദേഹം 'ഇക്വിറ്റി ന്യൂസിലൻഡ്' (Equity New Zealand) ട്രേഡ് യൂണിയനിൽ അംഗവുമാണ്.

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>li2nh602w02cn0djwsh4svtxhqb0xup</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647021</id>
      <parentid>4647020</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്വകാര്യ ജീവിതം */</comment>
      <origin>4647021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22973" sha1="b7lhi9e8te322or5wpus38uy5bd17hj" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
[[File:Sam Neill 2022 (cropped).jpg|thumb|upright|Neill in 2022]]

തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Fiona |date=11 October 2014 |title=What I've learnt: Sam Neill |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |url-status=live |access-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141342/https://www.thetimes.co.uk/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |archive-date=12 June 2018 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Catherall |first=Sarah |date=28 March 2018 |title=Lisa Harrow reflects on the pivotal moments in her colourful career |url=https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/ |publisher=The New Zealand Listener|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715210759/https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/|archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sam Neill: Home at Last |url=https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |access-date=3 March 2023 |website=www.twopaddocks.com |date=31 January 2021 |archive-date=3 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303205414/https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 1991 |title=Sam Neill&amp;nbsp;– Family &amp; Companions |url=http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718134946/http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=22 July 2010 |publisher=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 October 2017 |title=Sam Neill's Love Triangle |work=[[Woman's Day (Australian magazine)|Woman's Day]] |url=https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |access-date=24 August 2018 |archive-date=24 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824103257/https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 April 2018 |title=Actor Sam Neill on family, friends, film and his other passion: winemaking |url=https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223633/https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=Australian Financial Review}}&lt;/ref&gt;. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Robin |first=Myriam |date=4 February 2018 |title=Actor Sam Neill and AFR political editor Laura Tingle start dating |work=[[The Australian Financial Review]] |url=http://www.afr.com/brand/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |url-status=live |access-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223634/https://www.afr.com/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |archive-date=6 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roach |first=Vicky |date=22 July 2018 |title=Sam Neill: 'I don't like the idea of retiring' |url=https://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/stellar/sam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring/news-story/60937fd89dfb8473612987d88894b344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223635/https://www.dailytelegraph.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=DTWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.dailytelegraph.com.au%2Flifestyle%2Fstellar%2Fsam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring%2Fnews-story%2F60937fd89dfb8473612987d88894b344&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=47b9155de6d3fd558ff92a11c968065b-1568501259 |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]] |location=Australia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Doreian |first=Robyn |date=2023-03-29 |title='I'm a solitary single man now': Sam Neill |url=https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |access-date=2024-10-22 |website=[[The Sydney Morning Herald]] |language=en |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608230544/https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|title=Actor Sam Neill shares why he's 'not particularly interested' in his cancer and why the thought of retirement is 'horrifying'|quote=Neill says the impetus for the book was his desire to leave his four children and eight grandchildren &quot;a sense of me&quot;|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=15 October 2023|archive-date=13 May 2026|access-date=18 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513234232/https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
===രാഷ്ട്രീയത്തിൽ===
2019 ഒക്ടോബർ വരെയുള്ള 12 വർഷക്കാലം ഒട്ടാഗോ റീജിയണൽ കൗൺസിലിലേക്ക് (Otago Regional Council) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു അംഗമായിരുന്നു നീൽ. 2005-ൽ അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡ് ലേബർ പാർട്ടിയെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് പ്രസംഗം നടത്തിയിരുന്നു. 2016-ൽ, ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് പ്രീമിയർ മൈക്ക് ബെയർഡിന്റെ ലോക്കൗട്ട് നിയമങ്ങളെയും ഗ്രേഹൗണ്ട് (ഒരു ഇനം നായ) പന്തയ നിരോധനത്തെയും അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു. ജസീന്ത ആർഡേണിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി ഭരണകാലത്തെക്കുറിച്ച് നീൽ നല്ല രീതിയിലാണ് സംസാരിച്ചത്. 1979 മുതൽ അദ്ദേഹം 'ഇക്വിറ്റി ന്യൂസിലൻഡ്' (Equity New Zealand) ട്രേഡ് യൂണിയനിൽ അംഗവുമാണ്.

===ആരോഗ്യം===
'ജുറാസിക് വേൾഡ് ഡൊമിനിയൻ' (Jurassic World Dominion) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ പ്രചാരണ പരിപാടികൾക്കിടയിൽ ഗ്രന്ഥികളിൽ വീക്കം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന്, തനിക്ക് സ്റ്റേജ് 3 ആൻജിയോ ഇമ്മ്യൂണോബ്ലാസ്റ്റിക് ടി-സെൽ ലിംഫോമ (ഒരുതരം രക്തബാർബുദം) സ്ഥിരീകരിച്ചതായും 2022 മാർച്ച് മുതൽ താൻ കീമോതെറാപ്പിക്ക് വിധേയനാണെന്നും 2023 മാർച്ചിൽ നീൽ വെളിപ്പെടുത്തി. നിലവിൽ കാൻസർ നിയന്ത്രണവിധേയമാണെന്നും (remission) എങ്കിലും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ എല്ലാ മാസവും കീമോതെറാപ്പി ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു.
കീമോതെറാപ്പി ഫലപ്രദമല്ലാതായതിനെ തുടർന്ന്, ഒരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ക്ലിനിക്കൽ ട്രയലിന്റെ ഭാഗമായി താൻ കാർ ടി-സെൽ (CAR T-cell) തെറാപ്പിക്ക് വിധേയനായതായി 2026 ഏപ്രിലിൽ നീൽ പറഞ്ഞു. അടുത്തിടെ നടത്തിയ സ്‌കാനിംഗിൽ തന്റെ ശരീരത്തിൽ കാൻസറിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ അദ്ദേഹം, ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെയും ന്യൂസിലൻഡിലെയും ബ്ലഡ് കാൻസർ ബാധിതർക്ക് ഈ ചികിത്സാ രീതി കൂടുതൽ ലഭ്യമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

===മരണം===

2026 ജൂലൈ 13-ന് 78-ാമത്തെ വയസ്സിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ സിഡ്‌നിയിൽ വെച്ച് നീൽ അന്തരിച്ചു. മരണസമയത്ത് അദ്ദേഹം കാൻസർ വിമുക്തനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം &quot;പെട്ടെന്നുള്ളതും തീർത്തും അപ്രതീക്ഷിതവുമായിരുന്നു&quot; എന്നാണ് കുടുംബം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>b7lhi9e8te322or5wpus38uy5bd17hj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647022</id>
      <parentid>4647021</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saul0fTarsus</username>
        <id>6737</id>
      </contributor>
      <comment>/* മരണം */</comment>
      <origin>4647022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22972" sha1="0aeoildol9ngqebee83jk9t4rzpo1ah" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=December 2023}}
{{Infobox person
| honorific_prefix   = [[Sir]]
| name               = Sam Neill
| honorific_suffix   = {{post-nominals|country=NZL|KNZM|OBE|size=100%}}
| image              = Sam Neill 2010.jpg
| caption            = Neill in 2010
| birth_name         = Nigel John Dermot Neill
| birth_date         = {{Birth date|1947|09|14|df=yes}}
| birth_place        = [[Omagh]], [[County Tyrone]], Northern Ireland
| death_date         = {{death date and age|df=y|2026|07|13|1947|09|14}}
| death_place        = [[Sydney]], [[New South Wales]], Australia
| citizenship        = {{hlist|New Zealand|UK&lt;!--Please do NOT spell out, see [[MOS:INFOBOXPURPOSE]].--&gt;|Ireland}}
| occupation         = {{hlist|Actor|entrepreneur}}
| years_active       = 1970–2026
| spouse             = {{marriage|Noriko Watanabe|2 September 1989|2017|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| children           = 4
}}

ബ്രിട്ടീഷ്-ന്യൂസിലൻഡ് നടനും സംരംഭകനുമായിരുന്നു  നീൽ '''സർ സാം നൈജെൽ ജോൺ ഡെർമോട് നീൽ''' &quot;'''സാം'''&quot; '''നീൽ''' (14 September 1947 – 13 July 2026) - . അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിൽ, സ്വതന്ത്ര സിനിമകളിലും വൻവിജയം നേടിയ മുഖ്യധാരാ സിനിമകളിലും അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തു. ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് 'ജുറാസിക് പാർക്ക്' ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ഡോ. അലൻ ഗ്രാന്റ് എന്ന കഥാപാത്രമാണ്. ഒരു &quot;അന്താരാഷ്ട്ര മുൻനിര നടനായി&quot; കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ തലമുറയിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന നടന്മാരിൽ ഒരാളായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

==ആദ്യ ജീവിതകാലം==
ഇംഗ്ലീഷുകാരിയായ അമ്മ പ്രിസില്ല ബിയാട്രിസ് ഇൻഗ്രാമിന്റെയും ന്യൂസിലൻഡുകാരനായ അച്ഛൻ ഡെർമോട്ട് നീലിന്റെയും മകനായി 1947 സെപ്റ്റംബർ 14-ന് വടക്കൻ അയർലൻഡിലെ കൗണ്ടി ടൈറോണിലുള്ള ഒമാഗിൽ നൈജൽ ജോൺ ഡെർമോട്ട് നീൽ ജനിച്ചു. തൽഫലമായി, അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക പൗരത്വമുണ്ടായിരുന്നു: ന്യൂസിലൻഡ്, അയർലൻഡ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വൈൻ ഇറക്കുമതി ചെയ്തിരുന്ന ഒരു വ്യാപാരിയുടെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുതുമുത്തശ്ശൻ പെർസിവൽ &quot;പെഴ്സി&quot; നീൽ, ബെൽഫാസ്റ്റ് വിട്ട് ഓസ്‌ട്രേലിയയിലേക്ക് പോവുകയും അവിടെ മെൽബണിലെ ഒരു വ്യാപാര സ്ഥാപനത്തിൽ ചേരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും 1863-ൽ ഡുനെഡിനിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു.
നീലിന്റെ ജനനസമയത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് റോയൽ ഐറിഷ് ഫ്യൂസിലിയേഴ്സിൽ ഓഫീസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് വടക്കൻ അയർലൻഡിൽ നിയമിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന് 'നീൽ ആൻഡ് കോ' (Neill and Co.) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇത് പിന്നീട് ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ഗ്രൂപ്പായ വിൽസൺ നീലിന്റെ (Wilson Neill) ഭാഗമായി മാറി.

1954-ൽ നീലിന്റെ കുടുംബം ന്യൂസിലൻഡിലേക്ക് മാറുകയും ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ പ്രാന്തപ്രദേശമായ കാഷ്മീരിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. കാഷ്മീർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും ഒരു പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളായ മെഡ്ബറി സ്കൂളിലുമായിരുന്നു നീലിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളും അനുജത്തി ജൂലിയറ്റും തെക്കോട്ട്, പിതാവിന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ ഡുനെഡിനിലേക്ക് താമസം മാറി. അവർ മക്കാൻഡ്രൂ ബേയിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്, അതിനാൽ അവധിക്കാലത്ത് അവർക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി ചുറ്റിനടക്കാനുള്ള അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.

സ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വയം &quot;സാം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. കാരണം, അവിടെ 'നൈജൽ' എന്ന് പേരുള്ള മറ്റ് പല ആൺകുട്ടികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഒരു ന്യൂസിലൻഡ് കളിസ്ഥലത്തിന് നൈജൽ എന്ന പേര് &quot;അല്പം ദുർബലമായത്&quot; (effete) ആണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിയിരുന്നു. 1961 മുതൽ, ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലെ ആംഗ്ലിക്കൻ ബോയ്സ് ബോർഡിംഗ് ആൻഡ് ഡേ സ്കൂളായ ക്രൈസ്റ്റ് കോളേജിൽ അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാന്റർബറി സർവകലാശാലയിൽ പഠിച്ചെങ്കിലും, ഭാവിജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു നിശ്ചയമില്ലായിരുന്നു. പിതാവിനെപ്പോലെ സൈന്യത്തിൽ ചേരാനോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ ബിസിനസ്സ് ഏറ്റെടുക്കാനോ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം നിയമപഠനത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചെങ്കിലും ഒന്നാം വർഷത്തിലെ നാല് സബ്ജക്ടുകളിലും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്.

കാന്റർബറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡ്രാമ സൊസൈറ്റിക്ക് വേണ്ടി എൻഗായോ മാർഷ് (Ngaio Marsh) സംവിധാനം ചെയ്ത 'എ മിഡ്സമ്മർ നൈറ്റ്സ് ഡ്രീം' (A Midsummer Night's Dream) എന്ന നാടകത്തിൽ തീസിയസ് (Theseus) ആയി അഭിനയിച്ചത് ഉൾപ്പെടെ, സർവകലാശാലയിലെ നിരവധി നാടകങ്ങളിൽ നീൽ വേഷമിട്ടു. മെർവിൻ തോംസൺ സംവിധാനം ചെയ്ത 'മരാട്ട്/സാഡ്' (Marat/Sade) എന്ന നാടകത്തിലും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചിരുന്നു. ഈ നാടകത്തിന്റെ വെല്ലിംഗ്ടൺ സീസണിൽ നിന്ന് ഒരു നടൻ പിന്മാറിയപ്പോൾ, അതിലെ ജാക്വസ് റൂക്സ് (Jacques Roux) എന്ന കഥാപാത്രമായി നീൽ പകരക്കാരനായി എത്തി. ഡൗൺസ്റ്റേജ് തിയേറ്ററിലാണ് (Downstage Theatre) ഈ നാടകം അരങ്ങേറിയത്. ഈ അനുഭവം തന്റെ &quot;ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കാലം&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ക്രൈസ്റ്റ്ചർച്ചിലോ ഡുനെഡിനിലോ ഉള്ളതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കലകൾ ആ &quot;നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായിരുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.

തന്റെ ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് (BA) ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കാന്റർബറിയിൽ നിന്ന് വെല്ലിംഗ്ടണിലെ വിക്ടോറിയ സർവകലാശാലയിലേക്ക് മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ഫിലോസഫി (തത്ത്വചിന്ത) കൂടി ഒരു വിഷയമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഒടുവിൽ ജോൺ ക്ലClarke-ന്റെ അവസാന നിമിഷത്തെ പരിശീലനത്തിന്റെ (coaching) സഹായത്തോടെ അദ്ദേഹം &quot;ലോജിക്&quot; (Logic) പേപ്പർ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.

==സ്വകാര്യ ജീവിതം==
[[File:Sam Neill 2022 (cropped).jpg|thumb|upright|Neill in 2022]]

തന്റെ ഇരുപതുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ നീലിന് ഒരു മകൻ ജനിച്ചെങ്കിലും, ആ കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കലിനായി നൽകേണ്ടിവന്നു. പിന്നീട് 1994-ൽ അദ്ദേഹം മകനുമായി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Wilson |first=Fiona |date=11 October 2014 |title=What I've learnt: Sam Neill |work=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |url-status=live |access-date=24 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141342/https://www.thetimes.co.uk/article/what-ive-learnt-sam-neill-m7dkrlbdt6p |archive-date=12 June 2018 |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;. 1980-ൽ 'ദി ഫൈനൽ കോൺഫ്ലിക്റ്റ്' (1981) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തിനിടയിലാണ് നീൽ നടി ലിസ ഹാരോയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്; ഈ ബന്ധത്തിൽ അവർക്കൊരു മകൻ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Catherall |first=Sarah |date=28 March 2018 |title=Lisa Harrow reflects on the pivotal moments in her colourful career |url=https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/ |publisher=The New Zealand Listener|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715210759/https://www.noted.co.nz/culture/theatre/lisa-harrow-reflects-on-the-pivotal-moments-in-her-colourful-career/|archive-date=15 July 2018}}&lt;/ref&gt;. 1989-ൽ അദ്ദേഹം മേക്കപ്പ് ആർട്ടിസ്റ്റായ നൊറിക്കോ വതനാബെയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ഒരു മകൾ ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. വതനാബെയുടെ ആദ്യ വിവാഹത്തിലുള്ള മകളെയും അദ്ദേഹം ദത്തെടുത്തിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sam Neill: Home at Last |url=https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |access-date=3 March 2023 |website=www.twopaddocks.com |date=31 January 2021 |archive-date=3 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303205414/https://www.twopaddocks.com/news-media/show/sam-neill-home-at-last/855 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 1991 |title=Sam Neill&amp;nbsp;– Family &amp; Companions |url=http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718134946/http://au.movies.yahoo.com/actor-crew/121889/sam-neill/friends-family/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=22 July 2010 |publisher=Yahoo!}}&lt;/ref&gt;. ഇവർ 2017-ൽ വേർപിരിഞ്ഞു&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 October 2017 |title=Sam Neill's Love Triangle |work=[[Woman's Day (Australian magazine)|Woman's Day]] |url=https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |access-date=24 August 2018 |archive-date=24 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824103257/https://www.pressreader.com/australia/womans-day-australia/20171016/281835758927650 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 April 2018 |title=Actor Sam Neill on family, friends, film and his other passion: winemaking |url=https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223633/https://www.afr.com/life-and-luxury/arts-and-culture/actor-sam-neill-not-quite-a-wildeyed-crazy-hippy-but-kinda-close-20180403-h0ya9u |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=Australian Financial Review}}&lt;/ref&gt;. തുടർന്ന് 2018 മുതൽ 2021 വരെ നീൽ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമപ്രവർത്തകയായ ലോറ ടിംഗിളുമായി പ്രണയത്തിലായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Robin |first=Myriam |date=4 February 2018 |title=Actor Sam Neill and AFR political editor Laura Tingle start dating |work=[[The Australian Financial Review]] |url=http://www.afr.com/brand/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |url-status=live |access-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223634/https://www.afr.com/rear-window/revealed-laura-tingles-new-beau-20180204-h0tfps |archive-date=6 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roach |first=Vicky |date=22 July 2018 |title=Sam Neill: 'I don't like the idea of retiring' |url=https://www.dailytelegraph.com.au/lifestyle/stellar/sam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring/news-story/60937fd89dfb8473612987d88894b344 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106223635/https://www.dailytelegraph.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=DTWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.dailytelegraph.com.au%2Flifestyle%2Fstellar%2Fsam-neill-i-dont-like-the-idea-of-retiring%2Fnews-story%2F60937fd89dfb8473612987d88894b344&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=47b9155de6d3fd558ff92a11c968065b-1568501259 |archive-date=6 January 2021 |access-date=14 September 2019 |website=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]] |location=Australia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Doreian |first=Robyn |date=2023-03-29 |title='I'm a solitary single man now': Sam Neill |url=https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |access-date=2024-10-22 |website=[[The Sydney Morning Herald]] |language=en |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608230544/https://www.smh.com.au/culture/celebrity/i-m-a-solitary-single-man-now-sam-neill-20230321-p5ctz3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2023-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് എട്ട് പേരക്കുട്ടികളുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|title=Actor Sam Neill shares why he's 'not particularly interested' in his cancer and why the thought of retirement is 'horrifying'|quote=Neill says the impetus for the book was his desire to leave his four children and eight grandchildren &quot;a sense of me&quot;|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]|date=15 October 2023|archive-date=13 May 2026|access-date=18 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260513234232/https://www.abc.net.au/news/2023-10-16/actor-sam-neill-australian-story-speaks-candidly-about-cancer/102909102|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
===രാഷ്ട്രീയത്തിൽ===
2019 ഒക്ടോബർ വരെയുള്ള 12 വർഷക്കാലം ഒട്ടാഗോ റീജിയണൽ കൗൺസിലിലേക്ക് (Otago Regional Council) തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു അംഗമായിരുന്നു നീൽ. 2005-ൽ അദ്ദേഹം ന്യൂസിലൻഡ് ലേബർ പാർട്ടിയെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് പ്രസംഗം നടത്തിയിരുന്നു. 2016-ൽ, ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് പ്രീമിയർ മൈക്ക് ബെയർഡിന്റെ ലോക്കൗട്ട് നിയമങ്ങളെയും ഗ്രേഹൗണ്ട് (ഒരു ഇനം നായ) പന്തയ നിരോധനത്തെയും അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു. ജസീന്ത ആർഡേണിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി ഭരണകാലത്തെക്കുറിച്ച് നീൽ നല്ല രീതിയിലാണ് സംസാരിച്ചത്. 1979 മുതൽ അദ്ദേഹം 'ഇക്വിറ്റി ന്യൂസിലൻഡ്' (Equity New Zealand) ട്രേഡ് യൂണിയനിൽ അംഗവുമാണ്.

===ആരോഗ്യം===
'ജുറാസിക് വേൾഡ് ഡൊമിനിയൻ' (Jurassic World Dominion) എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ പ്രചാരണ പരിപാടികൾക്കിടയിൽ ഗ്രന്ഥികളിൽ വീക്കം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന്, തനിക്ക് സ്റ്റേജ് 3 ആൻജിയോ ഇമ്മ്യൂണോബ്ലാസ്റ്റിക് ടി-സെൽ ലിംഫോമ (ഒരുതരം രക്തബാർബുദം) സ്ഥിരീകരിച്ചതായും 2022 മാർച്ച് മുതൽ താൻ കീമോതെറാപ്പിക്ക് വിധേയനാണെന്നും 2023 മാർച്ചിൽ നീൽ വെളിപ്പെടുത്തി. നിലവിൽ കാൻസർ നിയന്ത്രണവിധേയമാണെന്നും (remission) എങ്കിലും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ എല്ലാ മാസവും കീമോതെറാപ്പി ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു.
കീമോതെറാപ്പി ഫലപ്രദമല്ലാതായതിനെ തുടർന്ന്, ഒരു ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ക്ലിനിക്കൽ ട്രയലിന്റെ ഭാഗമായി താൻ കാർ ടി-സെൽ (CAR T-cell) തെറാപ്പിക്ക് വിധേയനായതായി 2026 ഏപ്രിലിൽ നീൽ പറഞ്ഞു. അടുത്തിടെ നടത്തിയ സ്‌കാനിംഗിൽ തന്റെ ശരീരത്തിൽ കാൻസറിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളൊന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ അദ്ദേഹം, ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെയും ന്യൂസിലൻഡിലെയും ബ്ലഡ് കാൻസർ ബാധിതർക്ക് ഈ ചികിത്സാ രീതി കൂടുതൽ ലഭ്യമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

===മരണം===
2026 ജൂലൈ 13-ന് 78-ാമത്തെ വയസ്സിൽ ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ സിഡ്‌നിയിൽ വെച്ച് നീൽ അന്തരിച്ചു. മരണസമയത്ത് അദ്ദേഹം കാൻസർ വിമുക്തനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം &quot;പെട്ടെന്നുള്ളതും തീർത്തും അപ്രതീക്ഷിതവുമായിരുന്നു&quot; എന്നാണ് കുടുംബം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category}}
* {{Instagram|samneilltheprop}}
* {{Twitter|TwoPaddocks}}
* {{IMDb name|554}}
* {{Rotten Tomatoes person|sam_neill|Sam Neill}}
* {{discogs artist|Sam Neill (2)}}</text>
      <sha1>0aeoildol9ngqebee83jk9t4rzpo1ah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നിയാസ് ബാക്കർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669266</id>
    <revision>
      <id>4646963</id>
      <timestamp>2026-07-13T14:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1354724667|Niyas Backer]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4646963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13457" sha1="fdlqxjtauak0jotepf5nv10y6djy3w1" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക കലാകാരനും നടനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ക്രമേണ സിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മാരിമയത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വള്ളത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>fdlqxjtauak0jotepf5nv10y6djy3w1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646964</id>
      <parentid>4646963</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13457" sha1="0p8evp2tpifsny4t1ksczt13d2v8ckj" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനുമായ കലാകാരനും അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ക്രമേണ സിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മാരിമയത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വള്ളത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>0p8evp2tpifsny4t1ksczt13d2v8ckj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646965</id>
      <parentid>4646964</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13458" sha1="6u03j9k75votopgljnrm9cg2w75cniy" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ക്രമേണ സിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മാരിമയത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വള്ളത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>6u03j9k75votopgljnrm9cg2w75cniy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646967</id>
      <parentid>4646965</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13460" sha1="lp90onj81omj864jzhq1p7b6acupbav" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മാരിമയത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വള്ളത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>lp90onj81omj864jzhq1p7b6acupbav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646970</id>
      <parentid>4646967</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13475" sha1="ssnqy3a7vbhme1pj4bhecpdfqj41roq" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മാരിമയത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വള്ളത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>ssnqy3a7vbhme1pj4bhecpdfqj41roq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646971</id>
      <parentid>4646970</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13476" sha1="45y70ooadu3t3b3degt33jfjbrlazyr" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വള്ളത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>45y70ooadu3t3b3degt33jfjbrlazyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646972</id>
      <parentid>4646971</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13479" sha1="1mwlngce09daobptutnvl6e04tgdw62" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വല്ലാത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം ഈ ചിത്രം അടയാളപ്പെടുത്തി. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>1mwlngce09daobptutnvl6e04tgdw62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646973</id>
      <parentid>4646972</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13513" sha1="77tddxzsigcriirjj9vnh6n9q07kkwv" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വല്ലാത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു ചിത്രം കൂടിയാണിത്. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വള്ളത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>77tddxzsigcriirjj9vnh6n9q07kkwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646974</id>
      <parentid>4646973</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13522" sha1="7ccghmn9r9g58xaohuus2qey5o0fc19" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വല്ലാത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു ചിത്രം കൂടിയാണിത്. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വല്ലാത്ത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അദാർ സ്നേഹം]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>7ccghmn9r9g58xaohuus2qey5o0fc19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646975</id>
      <parentid>4646974</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13513" sha1="tjxq4xkvh48hplp44ndpkof6b9jutmx" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വല്ലാത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു ചിത്രം കൂടിയാണിത്. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വല്ലാത്ത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അഡാർ ലവ്]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== പരാമർശങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>tjxq4xkvh48hplp44ndpkof6b9jutmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646977</id>
      <parentid>4646975</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13510" sha1="tgmenp5ttmzw29n0hi47bo410slbln0" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വല്ലാത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു ചിത്രം കൂടിയാണിത്. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വല്ലാത്ത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അഡാർ ലവ്]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>tgmenp5ttmzw29n0hi47bo410slbln0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4646978</id>
      <parentid>4646977</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T15:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atheenasiji</username>
        <id>184939</id>
      </contributor>
      <origin>4646978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13534" sha1="n8txoijpq8o49ow07l4dv2ogy729sh3" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Niyas Backer
| occupation         = Actor, mimicry artist, film director
| years_active       = 1990s–present
| known_for          = ''[[Marimayam]]''
| relatives          = [[Kalabhavan Navas]] (brother)
}}
'''നിയാസ് ബാക്കർ''' ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റും ഇടയ്ക്കിടെ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയുന്ന ഒരു സംവിധായകനാണ് അദ്ദേഹം , പ്രാഥമികമായി മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിലും, ടെലിവിഷൻ വ്യവസായത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on photos viral after daughter wedding|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt; ദീർഘകാലമായി മലയാള ടെലിവിഷൻ ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിൽ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കാലക്രമേണ, അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പ്രധാനമായും സഹനടനായുള്ള കഥാപാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്, കൂടാതെ ഒരു ഫീച്ചർ ഫിലിം സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] ജില്ലയിലെ വടക്കാഞ്ചേരി സ്വദേശിയാണ് നിയാസ് ബാക്കർ. നാടക നടനും കലാകാരനുമായ അബൂബക്കറിന്റെ മൂത്ത മകനും. അന്തരിച്ച മലയാള നടനും മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റുമായ കലാഭവൻ നവാസിന്റെ മൂത്ത സഹോദരനുമാണ് അദ്ദേഹം.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Guess how old is Niyas Backer?|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റായും സ്റ്റേജ് പെർഫോമറായും കരിയർ ആരംഭിച്ച നിയാസ് ബാക്കർ കേരളത്തിലുടനീളമുള്ള കോമഡി ഷോകളിലും നാടക പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|access-date=2 February 2026|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;  ക്രമേണ   അദ്ദേഹംസിനിമയിലേക്ക് മാറുകയും മലയാള സിനിമകളിൽ ആശ്രയയോഗ്യനായ ഒരു സ്വഭാവ നടനായി സ്വയം സ്ഥാനമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm5159854/|title=Niyas Backer – Filmography|access-date=2 February 2026|website=IMDb}}&lt;/ref&gt;

ചലച്ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം, 2011 മുതൽ [[മഴവിൽ മനോരമ]] സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന ആക്ഷേപഹാസ്യ ,ഹാസ്യ പരമ്പരയായ മറിമായത്തിലെ കോയ എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം ടെലിവിഷനിൽ വ്യാപകമായ ജനപ്രീതി നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/entertainment/television/2021/07/25/marimayam-completes-10-years.html|title=Marimayam completes a decade on television|access-date=2 February 2026|website=Manorama News}}&lt;/ref&gt; ഈ പരമ്പരയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനം ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ അംഗീകാരം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2019/03/08/niyas-backer-on-photos-viral-after-daughter-wedding.html|title=Niyas Backer on Marimayam|access-date=2 February 2026|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

2013ൽ വല്ലാത്ത പഹയൻ എന്ന മലയാള ചിത്രത്തിലൂടെ സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ച നിയാസ് അതിൽ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; അഭിനയത്തിനപ്പുറം ചലച്ചിത്രനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു ചിത്രം കൂടിയാണിത്. 2014ൽ മഞ്ജ എന്ന ചിത്രത്തിൽ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രധാന വേഷം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|access-date=2 February 2026|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രരചന ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം.
!സിനിമ
!റോൾ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1993
|''[[വെങ്കലം (ചലച്ചിത്രം)|വെങ്കലം]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.filmibeat.com/celebs/niyas-backer/biography.html|title=Niyas Backer – Biography &amp; Filmography|website=Filmibeat}}&lt;/ref&gt;
|-
|1993
|''[[ചമയം (ചലച്ചിത്രം)|ചമയം (1993 ചലച്ചിത്രം)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|1997
|''കുടമറ്റം''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2001
|''[[ഇഷ്ടം (ചലച്ചിത്രം)|ഇഷ്ടാം (2001)]]''
|ബാബുക്കുട്ടൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2003
|''[[ഗ്രാമഫോൺ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|ലാലപ്പൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2007
|''[[സ്പീഡ് ട്രാക്ക്]]''
|ടിനുവിന്റെ സുഹൃത്ത്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ജവാൻ ഓഫ് വെള്ളിമല|വെള്ളിമലയിലെ ജവാൻ]]''
|ഷിബു
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[സ്പാനിഷ് മസാല]]''
|അബ്ദു
|മിമിക്രി ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[ഓർഡിനറി|സാധാരണ (ചലച്ചിത്രം)]]''
|കെ. പി. എ. സി. ചന്ദ്രൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2012
|''[[റൺ ബേബി റൺ|റൺ ബേബി റൺ (2012)]]''
| -
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[ത്രീ ഡോട്ട്സ്|3 ഡോട്ടുകൾ]]''
|മനോഹരൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2013
|''[[വല്ലാത്ത പഹയൻ|വല്ലാത്ത പഹയൻ]]''
|കുരുവിള
|നടനും സംവിധായകനും &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/vallatha-pahayan/movie-review/20132545.cms|title=Vallatha Pahayan Movie Review|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''പോളിടെക്നിക് (ചലച്ചിത്രം) ''
|മുരുകൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2014
|''മഞ്ജ (ചലച്ചിത്രം) ''
|ജാക്സൺ
|പ്രധാന വേഷം &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/niyas-backer-in-manja/articleshow/21397253.cms|title=Niyas Backer in Manja|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|''[[മാന്നാർമത്തായി സ്പീക്കിങ്ങ്|മന്നാർ മത്തായി സ്പീക്കിംഗ് 2]]''
|പാചകക്കാരൻ മഞ്ജുളൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2017
|''ഫുക്രി''
|വസന്ത കുമാർ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2018
|''ക്വീൻ (2018 ചലച്ചിത്രം) ''
|മെക്കാനിക്കൽ വിഭാഗം മേധാവി.
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[ഒരു അഡാർ ലവ്|ഒരു അഡാർ ലവ്]]''
|ഗദയുടെ പിതാവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[പൊറിഞ്ചു മറിയം ജോസ്]]''
|വർക്കി
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''ലോണപ്പന്തേ മാമോദിസ''
|സൈമൺ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''മുന്തിരി മോഞ്ചൻ''
|അൻയാച്ചൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2019
|''[[മാസ്ക് (മുഹമ്മദും ആൽബിയും ശത്രുക്കളായ കഥ)|മാസ്ക് (2019 ചലച്ചിത്രം)]]''
|
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2024
|''പഞ്ചായത്ത് ജെട്ടി''
|അലിയാൻ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/manikandan-pattambi-and-salim-hassans-panchayath-jetty-to-hit-theatres-on-july-26-8952163.html|title=Panchayath Jetty to hit theatres|website=News18}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|''[[വിവേകാനന്ദൻ വൈറലാണ്|വിവേകാനന്ദൻ വിരലാനു]]''
|ജയൻ
|സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ &lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''പ്രവിൻകൂട് ഷപ്പു''
|സിലോൺ രാമകൃഷ്ണൻ
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|-
|2025
|''[[സർവ്വം മായ|സർവം മായ]]''
|ഉപഭോക്താവ്
|&lt;ref name=&quot;filmibeat&quot; /&gt;
|}

== കുടുംബം. ==

* ഫാദർഃ അബൂബക്കർ-നടനും നാടക കലാകാരനും
* സഹോദരൻഃ പരേതനായ [[കലാഭവൻ നവാസ്]]-മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനും മിമിക്രി നടനും, 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/09/02/kalabhavan-navas-death-actor-niyas-backer-denies-lic-claim.html|title=Niyas Backer denies LIC claim related to Kalabhavan Navas|access-date=2026-02-02|website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;

== പൊതുജനശ്രദ്ധ ==
തൻ്റെ പരേതനായ സഹോദരൻ്റെ കുടുംബത്തിന് 26 ലക്ഷം രൂപ ഇൻഷുറൻസ് നൽകിയെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഒരു വൈറൽ അവകാശവാദം 2025ൽ നിയാസ് ബാക്കർ പരസ്യമായി നിരസിക്കുകയും, പോസ്റ്റ് ചെയ്ത ഇൻഷുറർ കാർഡ് വ്യാജമാണെന്നും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെതിരെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതായും പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.timesnownews.com/entertainment/kalabhavan-navas-lic-claim-is-fake-says-brother-niyas-backer-warns-against-harmful-rumors-article-152645005/amp|title=Kalabhavan Navas LIC claim is fake, says brother Niyas Backer|access-date=2026-02-02|website=Times Now Malayalam}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references /&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* [https://pro.imdb.com/name/nm5159854/ ഐഎംഡിബിയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ]
* [https://in.bookmyshow.com/person/niyas-backer/IEIN082628/filmography ബുക്ക് മൈ ഷോയിൽ നിയാസ് ബാക്കർ ഫിലിംഗ്രഫി]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ അഭിനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>n8txoijpq8o49ow07l4dv2ogy729sh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:പെരുമാൾ മഠം</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669267</id>
    <revision>
      <id>4646997</id>
      <timestamp>2026-07-13T16:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4646997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6872" sha1="m89gf2oxow60tdiwhjdotnjc0ew4g0y" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: പെരുമാൾ മഠം | പെരുമാൾ മഠം | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:47, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m89gf2oxow60tdiwhjdotnjc0ew4g0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ഗരുഡ ധ്വനി</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669268</id>
    <revision>
      <id>4646999</id>
      <timestamp>2026-07-13T17:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4646999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6866" sha1="o0apbs14xquh8ust2jstahqv1k2pkfp" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: ഗരുഡ ധ്വനി | ഗരുഡ ധ്വനി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:07, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o0apbs14xquh8ust2jstahqv1k2pkfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Jojetjohn</title>
    <ns>2</ns>
    <id>669269</id>
    <revision>
      <id>4647024</id>
      <timestamp>2026-07-13T18:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojetjohn</username>
        <id>183684</id>
      </contributor>
      <comment>ഉപയോക്താവ് താൾ</comment>
      <origin>4647024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="edwfb9l6flypxekkqlf3ll1zrnrq071" xml:space="preserve">Jojet John is a well-known &lt;mark&gt;Malayalam journalist&lt;/mark&gt; &lt;mark&gt;and media proffessional&lt;/mark&gt;.  He currently works as a Media Manager and has previously served as a News Head for media outlets in Dubai and Kerala. He is also recognized for his 10-year stint as a news anchor on Kairali TV .</text>
      <sha1>edwfb9l6flypxekkqlf3ll1zrnrq071</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647026</id>
      <parentid>4647024</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T18:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojetjohn</username>
        <id>183684</id>
      </contributor>
      <comment>ഉപയോക്താവ് താൾ</comment>
      <origin>4647026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2648" sha1="n2ljm36wy4d5btuvhvl93k18swy2x2y" xml:space="preserve">= Jojet John =
'''Jojet John''' is a Malayalam journalist, media professional, actor, and media producer based in the United Arab Emirates. He is known for his work in Malayalam broadcast journalism, television production, digital media, and film appearances.

== Early career and journalism ==
Jojet John began his career in regional broadcast media as a field reporter. Through his reporting experience and newsroom skills, he moved into various editorial and production roles in Malayalam television. His career has included news reporting, newsroom management, programme production, and media coordination.

He has worked with Malayalam media organisations and served in leadership positions, including roles related to newsroom operations and media management. During his journalism career, he covered major news events and developed professional relationships with communities, public authorities, and industry professionals.

== Television career ==
Jojet John was associated with Kairali TV as a news anchor for around ten years. He also worked as a television producer and was involved in the production of several programmes, including the crime-based television programme ''Crime Branch''.

He contributed to television production activities including programme planning, pre-production, post-production, and new presentation formats. He was also involved in augmented reality experiments in Malayalam television production.

== Film and acting ==
Along with journalism and television production, Jojet John has appeared as an actor in Malayalam entertainment projects. His acting credits include the film ''Tamaar Padaar'' and the mega-serial ''Kali Gandaki''. He has appeared in multiple film and television roles during his media career.

== Digital media and UAE career ==
With the growth of digital platforms, Jojet John expanded his professional activities into digital media and content strategy. Based in the UAE, he has worked in media management, digital content development, social media strategy, and communication-related projects.

His current professional interests combine journalism, media leadership, digital storytelling, and modern content creation.

== Awards and recognition ==
Jojet John has received recognition for television programme production and media contributions. He has also participated in and reported on major breaking news coverages during his journalism career.

== Professional areas ==

* Journalism and news reporting
* Television anchoring
* Media production
* Newsroom management
* Digital media strategy
* Content creation
* Event and media coordination
* Acting and television appearances

.</text>
      <sha1>n2ljm36wy4d5btuvhvl93k18swy2x2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669270</id>
    <revision>
      <id>4647037</id>
      <timestamp>2026-07-13T21:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355116239|Texas's 3rd congressional district]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4647037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1101" sha1="ehekhxglgq2lpy0rssr34repqty9zs3" xml:space="preserve">
 ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ 3ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ Texas's 3rd congressional district ಜಿಲ್ಲೆಯು ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಮೆಕಿನ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ಲಾನೋ, ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಪರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.</text>
      <sha1>ehekhxglgq2lpy0rssr34repqty9zs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647039</id>
      <parentid>4647037</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355116239|Texas's 3rd congressional district]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4647039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="8mssb58gb1ms8so7d0gej1xy951ggr9" xml:space="preserve">
 ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ 3ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ Texas's 3rd congressional district ಜಿಲ್ಲೆಯು ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಮೆಕಿನ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ಲಾನೋ, ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಪರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/|title=DistrictViewer|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>8mssb58gb1ms8so7d0gej1xy951ggr9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647040</id>
      <parentid>4647039</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355116239|Texas's 3rd congressional district]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4647040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2394" sha1="22i31ygwurkzlt1e8uapug0uhsx10aw" xml:space="preserve">
 ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ 3ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ Texas's 3rd congressional district ಜಿಲ್ಲೆಯು ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಮೆಕಿನ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ಲಾನೋ, ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಪರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/|title=DistrictViewer|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;

== ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ 2021 redistricting ==
2021 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ಪ್ಲಾನೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 32 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ಲಾನೋ, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 4 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲೆ 3 ಅನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/Congress/56/PLANC2193|title=DistrictViewer|access-date=2022-01-20|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>22i31ygwurkzlt1e8uapug0uhsx10aw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647041</id>
      <parentid>4647040</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355116239|Texas's 3rd congressional district]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4647041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4857" sha1="gh1nlkhtffclky5htvvyck51cl7fc4i" xml:space="preserve">
 ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ 3ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ Texas's 3rd congressional district ಜಿಲ್ಲೆಯು ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಮೆಕಿನ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ಲಾನೋ, ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಪರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/|title=DistrictViewer|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;

== ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ 2021 redistricting ==
2021 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ಪ್ಲಾನೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 32 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ಲಾನೋ, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 4 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲೆ 3 ಅನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/Congress/56/PLANC2193|title=DistrictViewer|access-date=2022-01-20|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}</text>
      <sha1>gh1nlkhtffclky5htvvyck51cl7fc4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647042</id>
      <parentid>4647041</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355116239|Texas's 3rd congressional district]]&quot; എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്.</comment>
      <origin>4647042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4895" sha1="jbd8nwp79lfdovzm3as8meu7s08waz0" xml:space="preserve">
 ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ 3ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ Texas's 3rd congressional district ಜಿಲ್ಲೆಯು ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಮೆಕಿನ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ಲಾನೋ, ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಪರ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/|title=DistrictViewer|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;

== ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ 2021 redistricting ==
2021 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ಪ್ಲಾನೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 32 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ಲಾನೋ, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 4 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲೆ 3 ಅನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/Congress/56/PLANC2193|title=DistrictViewer|access-date=2022-01-20|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>jbd8nwp79lfdovzm3as8meu7s08waz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647043</id>
      <parentid>4647042</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <origin>4647043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="72499qln0hf2cf5l7qz020dvjm83rrd" xml:space="preserve">
WRONG LANGUAGE! SO SORRY, DELETE! I AM VERY SORRY

== ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ 2021 redistricting ==
2021 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ಪ್ಲಾನೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 32 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ಲಾನೋ, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 4 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲೆ 3 ಅನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/Congress/56/PLANC2193|title=DistrictViewer|access-date=2022-01-20|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>72499qln0hf2cf5l7qz020dvjm83rrd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647044</id>
      <parentid>4647043</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <origin>4647044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3898" sha1="4lho0ix99beb6rw195wtu9f6i254s2q" xml:space="preserve"> {{delete|WRONG LANGUAGE! WAS WORKING ON KANNADA LANGUAGE BUT I HIT MALAYALAM തെറ്റായ ഭാഷ, വളരെ ഖേദിക്കുന്നു.}}
WRONG LANGUAGE! SO SORRY, DELETE! I AM VERY SORRY

== ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ 2021 redistricting ==
2021 ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ಪ್ಲಾನೋ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 32 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ಲಾನೋ, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಸ್ಕೊ ​​ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆ 4 ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲೆ 3 ಅನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/Congress/56/PLANC2193|title=DistrictViewer|access-date=2022-01-20|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>4lho0ix99beb6rw195wtu9f6i254s2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647045</id>
      <parentid>4647044</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <origin>4647045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="h4btnuh3clv8xklxb4zedtooxra8b3v" xml:space="preserve"> {{delete|WRONG LANGUAGE! WAS WORKING ON KANNADA LANGUAGE BUT I HIT MALAYALAM തെറ്റായ ഭാഷ, വളരെ ഖേദിക്കുന്നു.}}
WRONG LANGUAGE! SO SORRY, PLEASE DELETE! I AM VERY SORRY. I WILL HAVE MY FRIEND LATER COME AND TRANSLATE THIS FROM ENGLISH TO MALAYALAM 


web|url=https://dvr.capitol.texas.gov/Congress/56/PLANC2193|title=DistrictViewer|access-date=2022-01-20|website=dvr.capitol.texas.gov}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>h4btnuh3clv8xklxb4zedtooxra8b3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647046</id>
      <parentid>4647045</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T21:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DFW Cultured kid</username>
        <id>220302</id>
      </contributor>
      <origin>4647046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2802" sha1="g409yan81lry25ajwfom79mphvu9jp7" xml:space="preserve"> {{delete|WRONG LANGUAGE! WAS WORKING ON KANNADA LANGUAGE BUT I HIT MALAYALAM തെറ്റായ ഭാഷ, വളരെ ഖേദിക്കുന്നു.}}
WRONG LANGUAGE! SO SORRY, PLEASE DELETE! I AM VERY SORRY. I WILL HAVE MY FRIEND LATER COME AND TRANSLATE THIS FROM ENGLISH TO MALAYALAM 

{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>g409yan81lry25ajwfom79mphvu9jp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647057</id>
      <parentid>4647046</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T01:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39715-34</username>
        <id>220309</id>
      </contributor>
      <origin>4647057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2666" sha1="moi4plvu0pjwhe2fa0b888o6ouoh4jw" xml:space="preserve"> {{delete|WRONG LANGUAGE! WAS WORKING ON KANNADA LANGUAGE BUT I HIT MALAYALAM തെറ്റായ ഭാഷ, വളരെ ഖേദിക്കുന്നു.}} 

{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>moi4plvu0pjwhe2fa0b888o6ouoh4jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:DFW Cultured kid</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669271</id>
    <revision>
      <id>4647038</id>
      <timestamp>2026-07-13T21:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6842" sha1="de1dm4u3eu6h11hrp3tl00wakdumgxa" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: DFW Cultured kid | DFW Cultured kid | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 21:44, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>de1dm4u3eu6h11hrp3tl00wakdumgxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sebin Joseph Palackeel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669272</id>
    <revision>
      <id>4647094</id>
      <timestamp>2026-07-14T03:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6854" sha1="g31ru0pxb4gxtdfmi5mrms1w34434bu" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Sebin Joseph Palackeel | Sebin Joseph Palackeel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:44, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g31ru0pxb4gxtdfmi5mrms1w34434bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:HOjyomaN</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669273</id>
    <revision>
      <id>4647100</id>
      <timestamp>2026-07-14T05:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6826" sha1="erz8t3w86vbd2pu1sdbvr1nqmvf0otc" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: HOjyomaN | HOjyomaN | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 05:51, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>erz8t3w86vbd2pu1sdbvr1nqmvf0otc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Suresh C Rajan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669274</id>
    <revision>
      <id>4647118</id>
      <timestamp>2026-07-14T08:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="smwl2y0vsejsgg7fbjvix27gufxnn53" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Suresh C Rajan | Suresh C Rajan | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:49, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>smwl2y0vsejsgg7fbjvix27gufxnn53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:SUBOTHMASH</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669275</id>
    <revision>
      <id>4647126</id>
      <timestamp>2026-07-14T10:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6830" sha1="plpo2x1e2ohq7ep8jn8pnzgeygsyidg" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: SUBOTHMASH | SUBOTHMASH | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 10:20, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>plpo2x1e2ohq7ep8jn8pnzgeygsyidg</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>