കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4351</id>
    <revision>
      <id>4647184</id>
      <parentid>4589870</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nisarmookkuthala</username>
        <id>147025</id>
      </contributor>
      <origin>4647184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10734" sha1="3x8sx7t45ngnx4fdunu6oklaz8f5t6y" xml:space="preserve">{{prettyurl|Kanayi Kunhiraman}}
{{Infobox person
| name              = കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ
| image             = Kanayi_Kunhiraman_Image.jpg
| caption           = കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ
| birth_date        = {{birth date and age|1937|07|25}}
| birth_place       = കുട്ടമം, [[കാസർകോട് ജില്ല]], [[കേരളം]]
| nationality       = {{IND}}
| occupation        = ശില്പി
| networth          = 
| spouse            = 
| children          = 
| residence         = 
| alma_mater        = മദിരാശി ഫൈൻ ആർട്ട്സ് കോളേജിൽ നിന്നും ശില്പകലയിൽ ഡിപ്ലോമ(1960), ലണ്ടൻ സ്ലെയ്ഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിൽ ഉപരിപഠനം (1965)
| website           = 
| signature         = 
| parents           = 
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായ ശില്പികളിൽ ഒരാളാണ് '''കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ'''. 1937 ജൂലൈ 25 ന്  [[കാസർകോട് ജില്ല|കാസർകോട് ജില്ലയിലെ]] കുട്ടമത്ത്‌ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dcbooks.com/july-25.html|title=കാനായി കുഞ്ഞിരാമന് ഇന്ന് എൺപതാംപിറന്നാൾ|work=DC Books|access-date=2018-07-31|language=ml}}&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==

ശ്രീ കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ [[ചോളമണ്ഡലം]] കലാഗ്രാമത്തിൽ [[ചിത്രകല]] അഭ്യസിച്ചു. പ്രശസ്ത ചിത്രകാരനായ [[കെ.സി.എസ്. പണിക്കർ|കെ.സി.എസ്. പണിക്കരായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു ഗുരുനാഥൻ. ചിത്രകലയിൽ നിന്ന് [[ശിൽപകല|ശിൽപകലയിലേക്കുള്ള]] മാറ്റം അവിചാരിതമായിരുന്നു. [[ദേബി പ്രസാദ് ചൌധരി|ദേബി പ്രസാദ് ചൌധരിയെപ്പോലെ]] ഉള്ള മഹാന്മാരായ കലാകാരന്മാരെ ഗുരുക്കന്മാരായി ലഭിച്ച അദ്ദേഹം ആദ്യം തകരപ്പാളികളിൽ കൊത്തുപണി തുടങ്ങി. തകരപ്പാളിയിൽ തീർത്ത ‘അമ്മ‘ എന്ന ശില്പം ഒരു കലാകാരൻ തന്റെ സമൂഹത്തിൽനിന്നും ചരിത്രത്തിൽനിന്നും കേട്ടുകേൾവികളിൽനിന്നും ആവോളം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നതിന്റെ മകുടോദാഹരണമാണ്. അദ്ദേഹം [[മദ്രാസ്|മദിരാശിയിലെ]] ഫൈൻ ആർട്സ് കോളെജിൽ നിന്ന് [[1960]] ഇൽ ഒന്നാം ക്ലാസോടെ ശില്പകലയിൽ ഡിപ്ലോമ കരസ്ഥമാക്കി. ശില്പകലയിൽ ഉപരിപഠനം [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെ]] സ്ലെയ്ഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിൽ [[1965]] -ൽ പൂർത്തിയാക്കി. 

&lt;!-- [[ചിത്രം:Yakshi1.jpg|thumb|200px|right|യക്ഷി]] --&gt;

== പ്രശസ്തമായ ശില്പങ്ങൾ ==
[[File:Yakshi-kanai.JPG|right|thumb|175px|മലമ്പുഴയിലെ യക്ഷി]]
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ ശില്പങ്ങളും സംഭാവനകളും [[യക്ഷി (ശിൽപം)|യക്ഷി]] ([[മലമ്പുഴ ഡാം]]), ശംഖ് ([[വേളി]] കടപ്പുറം), ജലകന്യക ([[ശംഖുമുഖം]] കടപ്പുറം), അമ്മയും കുഞ്ഞും ([[പയ്യാമ്പലം]], [[കണ്ണൂർ]]), മുക്കട പെരുമാൾ ([[കൊച്ചി]]), നന്ദി ([[മലമ്പുഴ]],[[പാലക്കാട്]]), തമിഴത്തി പെണ്ണ് (ചോളമണ്ഡലം കലാഗ്രാമം, മദിരാശി), വീണപൂവിന്റെ ശിൽപം, ദുരവസ്ഥയുടെ ശിൽപം (തോന്നക്കൽ ആശാൻ സ്മാരകം),   [[ശ്രീനാരായണ ഗുരു]], [[സുഭാഷ് ചന്ദ്ര ബോസ്]], [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ|ശ്രീ ചിത്തിര തിരുന്നാൾ]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[മന്നത്ത്‌ പത്മനാഭൻ]], [[വിക്രം സാരാഭായി]], [[ഡോ. പല്പു]], [[മാമൻ മാപ്പിള]], [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]], [[രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ]] തുടങ്ങിയവരുടെ വെങ്കല ശില്പങ്ങൾ (ആൾ‌‌രൂപങ്ങൾ), കേരള സർക്കാരിന്റെ മിക്കവാറും എല്ലാ പ്രധാന അവാർഡുകളുടെയും രൂപകല്പന എന്നിവയാണ്.
&lt;!-- [[പ്രമാണം:Veli-statue8.jpg|right|thumb|175px| വേളിയിലെ ശംഖ്]] --&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* 2005: [[രാജാ രവിവർമ്മ]] നാഷണൽ അവാർഡ് ഫോർ ആർട്ട് (ഈ പുരസ്കാരം നേടുന്ന ആദ്യ വ്യക്തി)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/dance-of-the-giants/article22367066.ece|title=Sculptor Kanayi Kunhiraman honoured with Nanjunda Rao National Award for Art|access-date=|last=|first=|date=|website=www.hindu.com|publisher=hindu}}&lt;/ref&gt;
* 2018: കർണ്ണാടക ചിത്രകലാ പരിഷത്തിൻ്റെ നഞ്ചുണ്ട റാവു നാഷണൽ അവാർഡ് ഫോർ ആർട്ട് (ഈ പുരസ്കാരം നേടുന്ന ആദ്യ വ്യക്തി)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* പട്യാല അന്താരാഷ്ട്ര ശിൽപ ക്യാമ്പിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* കേന്ദ്ര ലളിതകല അക്കാദമി അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രചനകൾ ഉൾപ്പെടുത്തി 2008 ൽ പുസ്തകം ഇറക്കിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* 2022 -ൽ പ്രഥമ [[കേരളശ്രീ പുരസ്കാരം]] നേടി&lt;ref&gt;https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2022/10/31/kerala-jyothi-award-mt-vasudevan-nair.html&lt;/ref&gt;

== മൊഴിമുത്തുകൾ ==
കാനായിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ തന്റെ ഏറ്റവും ദുഷ്കരമായ ശില്പം ഇ.എം.എസ്സിന്റെ ശില്പമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് എഴുന്നു നിൽക്കുന്ന സവിഷേഷതകളില്ലാത്ത ഇ.എം.എസ്സിന്റെ രൂപം കേരളീയർക്കു സുപരചിതമായിരുന്നു. യഥാർത്ഥരൂപത്തിനു വളരെ സമാനമായ ഇ.എം.എസ്.ശില്പം തന്റെ ഏറ്റവും ആനന്ദദായകമായ അനുഭവമായി കാനായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു ഇരിപ്പുമുറിയിൽ വളരെ വലിയ ഒരു ശില്പത്തിനു സ്ഥാനമില്ലാത്തതുപോലെ ഒരു ചെറിയ ശില്പം ഒരു വിശാലമായ കടൽപ്പുറത്തോ പുൽത്തകിടിയിലോ യോജിക്കുന്നില്ല എന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. പൊതുസ്ഥലങ്ങളിലെ ഭീമാകാരമായ ശില്പങ്ങൾ സാധാരണക്കാരനെ കലയുമായി പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു ഉപാധി ആണെന്നു അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നു.

== ചിത്രശാല ==
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന സൃഷ്ടികളിൽ ചിലത്: 
&lt;gallery&gt;
File:Malampuzha_Yakshi_-_മലമ്പുഴ_യക്ഷി_01.JPG|മലമ്പുഴയിലെ യക്ഷി
File:Mermaid-Shankumukham.jpg|മത്സ്യകന്യക, ശംഖുമുഖം, തിരുവനന്തപുരം
File:Kumaran_Asan_Smarakam,_Thonnakkal_(22).JPG|ദുരവസ്ഥ, തോന്നക്കൽ ആശാൻ സ്മാരകത്തിലെ ശിൽപം
File:Kumaran_Asan_Smarakam,_Thonnakkal_(9).JPG|വീണപൂവ്‌, തോന്നക്കൽ ആശാൻ സ്മാരകത്തിലെ ശിൽപം
&lt;/gallery&gt;

കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങളും വിവരങ്ങളും kanayikunhiraman.com എന്ന വെബ്സൈറ്റിൽ ലഭ്യമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kanayikunhiraman.com/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2025-09-27 |archive-date=2025-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810025053/https://kanayikunhiraman.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{commonscat|Kanayi Kunhiraman}}
{{ഫലകം:കേരളത്തിലെ ശില്പികൾ}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ശില്പികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1937-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളശ്രീ പുരസ്കാരം നേടിയവർ]]</text>
      <sha1>3x8sx7t45ngnx4fdunu6oklaz8f5t6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6849</id>
    <revision>
      <id>4647131</id>
      <parentid>4646992</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4647131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47897" sha1="q2ko0uuekor0ve9x7wm8sq9nz0bmxqu" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wiki_Panchayath_Technical}}
{{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''സാങ്കേതികവിഭാഗത്തിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive1|സംവാദ നിലവറ 1]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_2|സംവാദ നിലവറ 2]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_3|സംവാദ നിലവറ 3]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_4|സംവാദ നിലവറ 4]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_5|സംവാദ നിലവറ 5]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_6|സംവാദ നിലവറ 6]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_7|സംവാദ നിലവറ 7]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_8|സംവാദ നിലവറ 8]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_9|സംവാദ നിലവറ 9]]
----
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യൂണികോഡ് 5.1.0|യൂണീകോഡ് ചർച്ച]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യു.എൽ.എസ്.|യു.എൽ.എസ്. ചർച്ച]]
|}


== അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് ==

അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗം (Movement Communications Specialist (Product &amp; Tech)) അറിയിപ്പ് തന്നിരുന്നു. അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി തുടങ്ങുന്ന സമയത്ത് മലയാളം ഭാഷ പരിഗണിക്കുന്നതുസംബന്ധിച്ച് അറിയപ്പ് തന്നിട്ടുള്ളതും ചേരാൻ സമ്മതം അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തുടർപ്രവർത്തനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് അറിയിപ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot|ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്]].ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. എല്ലാവരുടെയും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:32, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

=== ചർച്ച ===
താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ ദയവായി അറിയിക്കുക:
* മലയാളത്തിലെ Wikidata Lexemes മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ?
* മലയാള ഭാഷയിൽ [[വിക്കിഫങ്ഷൻസ്]] പരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താക്കളായി പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ? ''ഇതിനായി പ്രോഗ്രാമിംഗ് പരിജ്ഞാനം ആവശ്യമില്ല.''


:'''മുകളിൽ പങ്കുവച്ച നിർദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026 ജൂലൈ 18-നകം ഇവിടെ പഞ്ചായത്തിൽ ചർച്ച നടത്തി ചുവടെയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ താങ്കളുടെ നിലപാടും  പിന്തുണ അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർഥിക്കുന്നു.'''-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:11, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)

:ഞാൻ അടിസ്ഥാനപരമായി തെലുങ്കിൽ നിന്നാണ്. പക്ഷേ എനിക്ക് മലയാള ഭാഷയും പൈതൃകവും സംസ്കാരവും ഇഷ്ടമാണ്. വർക്ക്ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Srinivasrjy|Srinivasrjy]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Srinivasrjy|സംവാദം]]) 09:52, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC)

=== സമ്മതം ===
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ  താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:12, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്. [[User:Roopeshor6]]
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാനും താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]])
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്[[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 14:28, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ  താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:50, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 18:47, 7 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 10:13, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Sneha Forestry|Sneha Forestry]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sneha Forestry|സംവാദം]]) 09:43, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:11, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  08:15, 12 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:47, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:56, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:10, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് ==

സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SiS), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജിയിൽ വച്ച് ഒരു വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 2026 ജൂലൈ 17-18 തീയതികളിൽ വർക്ക്ഷോപ്പ് നടക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഇവന്റ് പേജ് സന്ദർശിക്കുക: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikimedia_Technical_Workshop_2026_at_C-SiS_CUSAT [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:58, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>q2ko0uuekor0ve9x7wm8sq9nz0bmxqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647132</id>
      <parentid>4647131</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ranjithsiji</username>
        <id>22471</id>
      </contributor>
      <comment>/* വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് */</comment>
      <origin>4647132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47897" sha1="lndqpzib4kfsxg5ds4k617hde64so55" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
{{prettyurl|Wiki_Panchayath_Technical}}
{{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; buyhttyyuackground:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''സാങ്കേതികവിഭാഗത്തിലെ&lt;/br&gt;പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive1|സംവാദ നിലവറ 1]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_2|സംവാദ നിലവറ 2]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_3|സംവാദ നിലവറ 3]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_4|സംവാദ നിലവറ 4]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_5|സംവാദ നിലവറ 5]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_6|സംവാദ നിലവറ 6]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_7|സംവാദ നിലവറ 7]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_8|സംവാദ നിലവറ 8]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/archive_9|സംവാദ നിലവറ 9]]
----
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യൂണികോഡ് 5.1.0|യൂണീകോഡ് ചർച്ച]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)/യു.എൽ.എസ്.|യു.എൽ.എസ്. ചർച്ച]]
|}


== അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് ==

അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച് വിക്കിമീഡിയയുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗം (Movement Communications Specialist (Product &amp; Tech)) അറിയിപ്പ് തന്നിരുന്നു. അബസ്ട്രാക്റ്റ് വിക്കിപീഡിയ പദ്ധതി തുടങ്ങുന്ന സമയത്ത് മലയാളം ഭാഷ പരിഗണിക്കുന്നതുസംബന്ധിച്ച് അറിയപ്പ് തന്നിട്ടുള്ളതും ചേരാൻ സമ്മതം അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്. അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തുടർപ്രവർത്തനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് അറിയിപ്പ് [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#Invitation to participate in Abstract Wikipedia pilot|ഇവിടെ കാണാവുന്നതാണ്]].ഇത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. എല്ലാവരുടെയും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:32, 5 ജൂൺ 2026 (UTC)

=== ചർച്ച ===
താഴെപ്പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ ദയവായി അറിയിക്കുക:
* മലയാളത്തിലെ Wikidata Lexemes മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ?
* മലയാള ഭാഷയിൽ [[വിക്കിഫങ്ഷൻസ്]] പരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താക്കളായി പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യമുണ്ടോ? ''ഇതിനായി പ്രോഗ്രാമിംഗ് പരിജ്ഞാനം ആവശ്യമില്ല.''


:'''മുകളിൽ പങ്കുവച്ച നിർദേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് 2026 ജൂലൈ 18-നകം ഇവിടെ പഞ്ചായത്തിൽ ചർച്ച നടത്തി ചുവടെയുള്ള വിഭാഗത്തിൽ താങ്കളുടെ നിലപാടും  പിന്തുണ അറിയിക്കണമെന്ന് അഭ്യർഥിക്കുന്നു.'''-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:11, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)

:ഞാൻ അടിസ്ഥാനപരമായി തെലുങ്കിൽ നിന്നാണ്. പക്ഷേ എനിക്ക് മലയാള ഭാഷയും പൈതൃകവും സംസ്കാരവും ഇഷ്ടമാണ്. വർക്ക്ഷോപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Srinivasrjy|Srinivasrjy]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Srinivasrjy|സംവാദം]]) 09:52, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC)

=== സമ്മതം ===
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ  താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 08:12, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്. [[User:Roopeshor6]]
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാനും താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]])
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് (പരിപാടി നടക്കുന്നത് ഒഴിവുദിവസങ്ങളിലോ വൈകുന്നേരങ്ങളിലോ ആണെങ്കിൽ). ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവാനും താൽപ്പര്യമുണ്ട്[[ഉപയോക്താവ്:Tonynirappathu|Tonynirappathu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Tonynirappathu|സംവാദം]]) 14:28, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ  താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:50, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 18:47, 7 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} -- പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 10:13, 10 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപ്പര്യമുണ്ട് ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സെഷനുകളാവുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Sneha Forestry|Sneha Forestry]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sneha Forestry|സംവാദം]]) 09:43, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 20:11, 11 ജൂലൈ 2026 (UTC)
{{support}} --പരിശീലന ശില്പശാലകളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യമുണ്ട്. ടെസ്റ്റ് ഉപയോക്താവായി പങ്കെടുക്കാൻ താല്പര്യം അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  08:15, 12 ജൂലൈ 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:29, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:48, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:UOzurumba (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:04, 23 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Trizek (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:47, 29 ജൂൺ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:56, 6 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:10, 13 ജൂലൈ 2026 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:STei (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് ==

സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ഇൻ സൊസൈറ്റി (C-SiS), കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആന്റ് ടെക്നോളജിയിൽ വച്ച് ഒരു വിക്കിമീഡിയ സാങ്കേതിക വർക്ക്ഷോപ്പ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 2026 ജൂലൈ 18-19 തീയതികളിൽ വർക്ക്ഷോപ്പ് നടക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഇവന്റ് പേജ് സന്ദർശിക്കുക: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikimedia_Technical_Workshop_2026_at_C-SiS_CUSAT [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:58, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lndqpzib4kfsxg5ds4k617hde64so55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6948</id>
    <revision>
      <id>4647141</id>
      <parentid>4647114</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128948" sha1="1gia8nblau0ane218nd4icpyspd28p7" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>1gia8nblau0ane218nd4icpyspd28p7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647144</id>
      <parentid>4647141</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128930" sha1="bfmwlq8ivbishdklv45ouvm4yh0yyvs" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. ഇത്തരം ആണികളാണ് ഈ പാലമരത്തിലുള്ളത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>bfmwlq8ivbishdklv45ouvm4yh0yyvs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647145</id>
      <parentid>4647144</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128832" sha1="nmhglds4f8qnq5zjq2vplwln5y1jpuh" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>nmhglds4f8qnq5zjq2vplwln5y1jpuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647147</id>
      <parentid>4647145</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128826" sha1="fstdq3e8a854j4b1hxt44wlw6li7wyj" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങൾ കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>fstdq3e8a854j4b1hxt44wlw6li7wyj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647148</id>
      <parentid>4647147</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128833" sha1="rudkp2xyrss4aq0m1ez5jspsu4ochhn" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ, ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പം ഇവിടത്തെ മൂർത്തിയ്ക്ക് ഉയർന്നുവരുന്നു. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവായി, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നും എടുത്തുപറയാവുന്നതല്ല. വളരെയധികം ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിലെത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>rudkp2xyrss4aq0m1ez5jspsu4ochhn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647151</id>
      <parentid>4647148</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128647" sha1="ikgucj2frbr7c63w1kg2ewgid9vk42l" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഈ രൂപത്തിലാണ് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>ikgucj2frbr7c63w1kg2ewgid9vk42l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647152</id>
      <parentid>4647151</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128644" sha1="28aw03xev8dcx2wixf5uq46sljz75jk" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. ഭാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>28aw03xev8dcx2wixf5uq46sljz75jk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647154</id>
      <parentid>4647152</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128634" sha1="jqcsjuyd8pfrx48kfaspl7zpf1p0slx" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>jqcsjuyd8pfrx48kfaspl7zpf1p0slx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647155</id>
      <parentid>4647154</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* നാലമ്പലം */</comment>
      <origin>4647155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128635" sha1="p922ucro7skrmkulgmnl2anrdepy2uu" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ.സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>p922ucro7skrmkulgmnl2anrdepy2uu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647156</id>
      <parentid>4647155</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* നാലമ്പലം */</comment>
      <origin>4647156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128634" sha1="jqcsjuyd8pfrx48kfaspl7zpf1p0slx" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാസമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>jqcsjuyd8pfrx48kfaspl7zpf1p0slx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647157</id>
      <parentid>4647156</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128635" sha1="cc3x9nngd46fgkdrtavffnfylvkbkau" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>cc3x9nngd46fgkdrtavffnfylvkbkau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647158</id>
      <parentid>4647157</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128637" sha1="4kpni9dqlirqbf6ufeizhlm6kgq0bse" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായി വാഴുന്ന ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>4kpni9dqlirqbf6ufeizhlm6kgq0bse</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647159</id>
      <parentid>4647158</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128612" sha1="5ji5ar1n7thkpg4fsz0pptftgijdihs" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവരൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>5ji5ar1n7thkpg4fsz0pptftgijdihs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647161</id>
      <parentid>4647159</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128613" sha1="oyl91b0jt101itxwiep3ssiixrotmdi" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>oyl91b0jt101itxwiep3ssiixrotmdi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647162</id>
      <parentid>4647161</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* നമസ്കാരമണ്ഡപം */</comment>
      <origin>4647162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128614" sha1="83w2k95565r3pg05swifoxg21tcy521" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. രത്നപീഠത്തിൽ കാലുകൾ രണ്ടും താഴോട്ട് തൂക്കിയിരിയ്ക്കുന്ന, ചതുർബാഹുവായ ദേവിയാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു. ഇപ്രകാരമാണ്  ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ രൂപം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>83w2k95565r3pg05swifoxg21tcy521</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647163</id>
      <parentid>4647162</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <comment>/* ശ്രീകോവിൽ */</comment>
      <origin>4647163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128372" sha1="d06quhbr5gppsnwgqpiyeak0rtlk6ni" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ ചതുർഭുജങ്ങളിൽ
പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>d06quhbr5gppsnwgqpiyeak0rtlk6ni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647164</id>
      <parentid>4647163</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128408" sha1="2y84xsxx27o0pbohdymtouxpz6e8yf5" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ ചതുർഭുജങ്ങളിൽ
പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>2y84xsxx27o0pbohdymtouxpz6e8yf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647165</id>
      <parentid>4647164</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39072-89</username>
        <id>220133</id>
      </contributor>
      <origin>4647165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128377" sha1="3u1lr22pvr3dyxbnd3xjo837qj1kyej" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Chottanikkara Temple}}
{{Infobox temple
| name               = ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| image              = Chottanikkara Temple.jpg
| alt          =
| caption            = ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം
| map_type        = India Kerala
| map_caption        = Location in Kerala
| coordinates        = {{coord|9.933|N|76.391|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| other_names        =
| native_name        = ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           =[[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]]
| location           = [[ചോറ്റാനിക്കര]]
| elevation_m        =
| deity =  ഭഗവതി ആദിപരാശക്തി, ഭദ്രകാളി ([[മഹാസരസ്വതി]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[ഭദ്രകാളി]], [[ദുർഗ്ഗ]], [[പാർവ്വതി]] സങ്കല്പങ്ങളിൽ) 
| primary_deity_Goddess = ആദിപരാശക്തി (ലക്ഷ്മീനാരായണൻ), കീഴക്കാവ് ഭദ്രകാളി 
| utsava_deity_God =
| utsava_deity_Goddess=
| Direction_posture =കിഴക്ക് (മേൽക്കാവ്), പടിഞ്ഞാറ് (കീഴ്ക്കാവ്)
| Pushakarani        =
| Vimanam            =
| Poets              =
| Prathyaksham       = കണ്ണപ്പൻ, [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]]
| festivals          = [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]]-[[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകൾ, [[നവരാത്രി]], [[തൃക്കാർത്തിക]]
| architecture       = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity=
| inscriptions       =
| creator            =
| website            =
|temple_board=[[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്]]}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] [[കണയന്നൂർ താലൂക്ക്|കണയന്നൂർ താലൂക്കിൽ]] [[ചോറ്റാനിക്കര|ചോറ്റാനിക്കരയിലുള്ള]] പ്രസിദ്ധമായ ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം'''&lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/temples/ernakulam/chottanikkara&lt;/ref&gt;. കേരളത്തിന്റെ വ്യാവസായിക തലസ്ഥാനമായ [[കൊച്ചി]] നഗരത്തോട് ചേർന്ന്, [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാക്ഷേത്രം, കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ്. എറണാകുളം നഗരത്തിന് സമീപം ആയതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു സൗകര്യവുമുണ്ട്. 

ജഗദീശ്വരിയായ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയാണ്]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യപ്രതിഷ്ഠ. 'ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയെ [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ തന്നെ ലക്ഷ്മീ നാരായണ സങ്കൽപ്പത്തിന് ഇവിടെ വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷേത്രവും ഇവിടെയുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് താഴെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇത്   '''കീഴ്ക്കാവ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയ്ക്കും മഹാവിഷ്ണുവിനും ഭദ്രകാളിയ്ക്കും തുല്യപ്രാധാന്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ഇക്കാരണത്താലാണ് &quot;അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മീ നാരായണാ, ഭദ്രേ നാരായണാ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ നാമങ്ങൾ ഇവിടെ ഉടലെടുത്തത്. ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിനും ([[അയ്യപ്പൻ|അയ്യപ്പൻ)]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.  

ഭഗവതിയെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ  ആരാധിയ്ക്കുന്നതിനാൽ  മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള അലങ്കാരവും മൂന്ന് രീതിയിലുള്ള പ്രത്യേക പൂജയും ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകതയാണ്. വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് വിദ്യാസ്വരൂപിണിയായ  [[മഹാസരസ്വതി]]യായി ([[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം|കൊല്ലൂർ മൂകാംബിക]]) പ്രഭാതത്തിലും (രാവിലെ ഏഴ് മണിവരെ), ചുവന്ന വസ്ത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മിയായി]] ഉച്ചയ്ക്കും, [[നീല]]വസ്ത്രത്തിൽ അലങ്കരിച്ചു [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗ്ഗാ പരമേശ്വരിയായി]] വൈകുന്നേരവും ആരാധിയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശിവൻ|ശിവ സാന്നിദ്ധ്യവുമുള്ളതിനാൽ]] [[പാർവതി|പാർവതിയായും]], കീഴ്ക്കാവിൽ ഉഗ്രമായ  [[ഭദ്രകാളി]] ഭാവത്തിലും ആരാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പ്രധാനപ്പെട്ട അഞ്ച് ഭാവങ്ങളിൽ ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ 'രാജരാജേശ്വരീ' അഥവാ ‘ആദിപരാശക്തി ’ ഭാവത്തിലാണ് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കുന്നത്. 

മാനസികരോഗങ്ങളും തീരാത്ത വ്യാധികളും ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ പരിഹരിയ്ക്കും എന്നാണ്  വിശ്വാസം. തന്മൂലം ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ഭജനം പാർക്കാൻ എത്താറുണ്ട്. 41 ദിവസം ഭഗവതിയെ ഭജിച്ചാൽ ഏത് മഹാരോഗവും മാറുമെന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള വിശ്വാസം. കുഷ്ഠം പോലും ഈ ആരാധനാലയത്തിൽ നിന്ന് ഭേദമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ  അനുഗ്രഹം തേടി ദൂര സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ആളുകൾ ഇവിടേയ്ക്ക് എത്താറുണ്ട്. പുരാതന കേരളത്തിലെ [[നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ|നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര &lt;ref&gt;https://www.thekeralatemples.com/knowmore/108_durga_temples.htm&lt;/ref&gt;[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയും]] [[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരും]] [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാലും]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തർ ദർശനത്തിനെത്തുന്ന കേരളീയക്ഷേത്രവും ചോറ്റാനിക്കരയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307053252/https://www.eastcoastdaily.com/2019/06/11/chottanikkara-bagawathi-temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{cn}}

ചോറ്റാനിക്കരയിൽ മേൽക്കാവ്, കീഴ്ക്കാവ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മേൽക്കാവാണ് പ്രധാനക്ഷേത്രം. കീഴ്ക്കാവ് പ്രധാനക്ഷേത്രത്തിന്റെ താഴെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്ര  ഭാവമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലമ്മ. ഇവിടെയാണ് &quot;ഗുരുതി പൂജ&quot; എന്ന പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട് നടത്താറുള്ളത്. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്ക് പോകാനായി മേൽക്കാവിൽ നിന്ന് അനേകം പടികളുള്ള വഴിയുണ്ട്. [[ബ്രഹ്മാവ്]], ശിവൻ, [[ഗണപതി]], [[ധർമ്മശാസ്താവ്]], [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[ജ്യേഷ്ഠ|ജ്യേഷ്ഠാഭഗവതി]], [[നാഗദൈവങ്ങൾ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], എന്നിവരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉപദേവതകൾ. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ ഭാവമാണ് ഇവിടുത്തെ ശാസ്താവിന്. അതിനാൽ ശബരിമല തീർത്ഥാടകർ ഇവിടം ധാരാളമായി സന്ദർശിച്ചു കാണുന്നു. [[കുംഭം|കുംഭമാസത്തിൽ]] [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം]] നാളിൽ ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന ഒമ്പതുദിവസത്തെ ഉത്സവവും ഇതിനിടയിൽ വരുന്ന [[മകം (നക്ഷത്രം)|മകം]], [[പൂരം (നക്ഷത്രം)|പൂരം]] തൊഴലുകളുമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ. കൂടാതെ [[കന്നി|കന്നിമാസത്തിലെ]] [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസത്തിലെ]] [[തൃക്കാർത്തിക]], [[ദീപാവലി|ദീപാവലി,]] [[മഹാ ശിവരാത്രി]] എന്നിവയും ഇവിടെ വിശേഷ ദിവസങ്ങളാണ്. [[കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ്|കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

=== സ്ഥലനാമം ===
വിദ്യാസമ്പന്നരുടെ നാടായ കേരളത്തിൽ, വിദ്യാ ഭഗവതിയായ മഹാസരസ്വതിയ്ക്ക് ഒരു ക്ഷേത്രം പോലുമില്ലെന്നതിൽ അത്യധികം ദുഃഖിച്ച, [[അദ്വൈതം|അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ]] മുഖ്യപ്രയോക്താവായിരുന്ന [[ശങ്കരാചാര്യർ|ആദിശങ്കരാചാര്യർ]], ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി മൈസൂർ ചാമുണ്ഡേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ പോയി തപസ്സിരുന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസാദിച്ച ജഗദംബ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും കേരളത്തിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.  പക്ഷേ, ഒരിയ്ക്കലും തിരിഞ്ഞുനോക്കരുതെന്നും അപ്പോൾ താൻ അപ്രത്യക്ഷയാകുമെന്നും ഭഗവതി ഒരു നിബന്ധന വെച്ചു.  അവർ ബഹുദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. കൊല്ലൂർ എന്ന  സ്ഥലത്തെത്തിയപ്പോൾ പെട്ടന്ന് ദേവിയുടെ കാൽച്ചിലമ്പൊലി കേൾക്കാതായി. നിബന്ധന മറന്ന് ആചാര്യർ തിരിഞ്ഞു നോക്കിയപ്പോൾ ഭഗവതി അവിടെ കുടിയിരുന്നതായി കണ്ടു. അതാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാക്ഷേത്രം]]. 

നിബന്ധന ലംഘിച്ചതിനാൽ തനിക്ക് കൂടെ 
വരാൻ കഴിയില്ലെന്നും കൊല്ലൂരിൽ  തന്നെ കുടികൊള്ളുകയാണെന്നും ഭഗവതി അറിയിച്ചു. ഏറെ വിഷമിച്ച ശങ്കരാചാര്യർ ഭഗവതിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണ് മാപ്പിരന്നു. ശങ്കരൻ്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ ദേവി കേരളത്തിലെ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ നടതുറക്കുമ്പോൾ തന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമെന്നും അവിടെ നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞേ കൊല്ലൂരിൽ എത്തുകയുള്ളൂവെന്നും  ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വന്ന് തന്നെ ദർശിക്കുന്ന ഭക്തരുടെ സർവ്വാഭീഷ്ടങ്ങളും നിറവേറുമെന്നും ഭഗവതി അനുഗ്രഹിച്ചു. ഈ ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇന്നും കൊല്ലൂർ മൂകാംബികാ ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കാണ് നട തുറക്കുന്നത്. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നാലുമണിയ്ക്ക് നട തുറന്ന് നിർമ്മാല്യവും ഉഷഃപൂജയും കഴിഞ്ഞാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ശങ്കരാചാര്യർ മൂകാംബികയുടെ  ജ്യോതി ആനയിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''ജ്യോതിയാനയിച്ചകര'' എന്ന് സ്ഥലത്തിന് പേരുവന്നു. പിന്നീട് അത് ലോപിച്ചാണ് ചോറ്റാനിക്കരയായത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

=== ക്ഷേത്രസ്ഥാപനം ===

ഇന്ന് ക്ഷേത്രം ഇരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലം പണ്ട് കൊടുംകാടായിരുന്നു. [[ആദിവാസി]]കളായ [[മലയരയൻ|മലയരയന്മാർ]] അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു. മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടിയും കായ്കനികൾ പറിച്ചും ജീവിതവൃത്തി കഴിച്ചിരുന്ന അവർ തങ്ങളുടേതായ രീതിയിൽ പരാശക്തിയെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. അവരുടെ നേതാവായ കണ്ണപ്പൻ എന്നയാൾക്ക്  അടുത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോയി പശുക്കളെ മോഷ്ടിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അവയിൽ ഏറ്റവും ലക്ഷണമൊത്ത ഒന്നിനെ അയാൾ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കുകയും അതിന്റെ മാംസം അനുചരന്മാർക്ക് വീതിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്യും. കണ്ണപ്പന്റെ ഭാര്യ 
വളരെ മുമ്പേ മരണപ്പെട്ടു. അയാൾക്ക് ഈ ഭൂമിയിൽ സ്വന്തമെന്ന് പറയാൻ ഒരു മകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അവളെ അയാൾ മനസ്സുതുറന്ന് സ്നേഹിച്ചു. തന്റെ അച്ഛൻ നടത്തുന്ന മൃഗബലിയെ മനസ്സുകൊണ്ട് എതിർത്തിരുന്നെങ്കിലും ഉഗ്രപ്രതാപിയായ അച്ഛനോട് അതിനെപ്പറ്റി പറയാൻ അവൾക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ഒരു ദിവസം അതിവിശിഷ്ടയായ ഒരു പശു
ഇവരുടെ കുടിലിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. നല്ലവളായ കണ്ണപ്പന്റെ മകൾ, അതിനെ സ്വന്തമാക്കി വളർത്താൻ തുടങ്ങി. പതിയെ 
കണ്ണപ്പനും അതിനോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു തുടങ്ങി. കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ കണ്ണപ്പന് നാട്ടിൽ പശുക്കളെ കിട്ടാതായിത്തുടങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ അയാൾ തന്റെ മകൾ വളർത്തുന്ന പശുവിനെത്തന്നെ കാളിയ്ക്ക് ബലികൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ 
കണ്ണപ്പൻ്റെ മകൾ ഓടിവന്ന് ആ പശുവിന് പകരം തന്നെ ബലികൊടുത്താൽ മതിയെന്ന് കരഞ്ഞപേക്ഷിച്ചു. ആ വാക്കുകൾ കണ്ണപ്പൻ്റെ മനസ്സിനെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ അയാൾ  മൃഗബലി നിർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കാലം അയാൾ കായ്കനികൾ തേടലും പശുവിനെ വളർത്തലുമായി കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ ഫലമെന്നോണം ഒരുനാൾ അയാളുടെ മകൾ അകാലചരമം പ്രാപിച്ചു. ഈ സംഭവം അയാളെ ഏറെ വേദനിപ്പിച്ചെങ്കിലും മകളുടെ പശുവിനെ പരിപാലിച്ച് അയാൾ ശിഷ്ടകാലം ചെലവഴിച്ചു.

അങ്ങനെയിരിയ്ക്കേ ഒരു ദിവസം രാത്രി കണ്ണപ്പൻ അതിവിചിത്രമായ ഒരു സ്വപ്നം കാണാനിടയായി. തന്റെ തൊഴുത്തിൽ പശു ഒരു കല്ലായിക്കിടക്കുന്നു. അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു കല്ലുമുണ്ട്. അവയ്ക്കടുത്തായി ഒരു ദിവ്യസന്ന്യാസി നാമജപങ്ങളോടെ നിൽക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വന്നുനോക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമായതായി കണ്ടു. കാര്യം മനസ്സിലാകാതെ കണ്ണപ്പൻ നിലവിളിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ വന്ന ദിവ്യസന്ന്യാസി കണ്ണപ്പനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു:

{{quote|കണ്ണപ്പാ, നീയൊരു പുണ്യാത്മാവാണ്. മഹാലക്ഷ്മിയാണ് ഇത്രയും കാലം നിന്നോടൊപ്പം പശുവായി കഴിഞ്ഞത്. അടുത്ത് കാണുന്ന ശില സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. നിത്യവും നീ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുക. കാലാന്തരത്തിൽ, ഇവിടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരും. അന്ന് നിന്റെ ഈ ജന്മത്തിലെ പുണ്യം കാരണം വീണ്ടും ഇവിടെ വരാനിടയാകും.}}

ഇത്രയും പറഞ്ഞിട്ട് ആ ദിവ്യസന്ന്യാസി അപ്രത്യക്ഷനായി. അദ്ദേഹം [[വേദവ്യാസൻ|വേദവ്യാസമഹർഷി]]യുടെ പിതാവും ഹോരാശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവുമായ [[പരാശരൻ|പരാശരമഹർഷി]]യാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വരുന്നു. കാര്യം മനസ്സിലാക്കിയ കണ്ണപ്പൻ തൻ്റെ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം തൊഴുത്ത് വൃത്തിയാക്കുകയും ആരാധന തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. പിന്നീടുള്ള കാലം മുഴുവൻ അവർ ഭക്തിപുരഃസരം പൂജകൾ നടത്തിപ്പോന്നു. ഒടുവിൽ അവരുടെ ഭക്തിയിൽ സംപ്രീതരായ ലക്ഷ്മീനാരായണന്മാർ അവർക്ക് ദർശനം നൽകുകയും കാലാന്തരത്തിൽ അവിടെ തങ്ങളുടെ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വരുമെന്ന് അരുൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

കണ്ണപ്പൻ്റെയും കൂട്ടരുടെയും കാലശേഷം അവർ പൂജിച്ചിരുന്ന ലക്ഷ്മീനാരായണ ചൈതന്യം ആരുടെയും ശ്രദ്ധയിൽ പെടാതെ കാടുപിടിച്ചുകിടന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം
ഇവിടെ പുല്ലുചെത്താനായി വന്ന ഒരു പുലയസ്ത്രീ അവരുടെ അരിവാളിന് മൂർച്ഛ കൂട്ടാനായി അടുത്തുള്ള കല്ലിൽ ഉരച്ചു നോക്കിയപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്നത് കണ്ട് ഭയപ്പെട്ട് അവിടുത്തെ നാട്ടുപ്രമാണിയും താന്ത്രികാചാര്യനുമായിരുന്ന എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയെ വിവരം അറിയിച്ചു. അദ്ദേഹം  പ്രശ്നം വച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് കണ്ണപ്പനും കൂട്ടരും പൂജിച്ചിരുന്ന അതേ ലക്ഷ്മീനാരായണ ശിലകൾ തന്നെയാണ് അവയെന്ന് കണ്ടെത്തി. നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ചിരട്ടയിൽ നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചു. ഇതുമൂലം ഇന്നും രാവിലത്തെ നിവേദ്യം ചിരട്ടയിലാണ് നൽകുന്നത്. അങ്ങനെ പഞ്ചപ്രാകാരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം അവിടെ ഉയർന്നുവന്നു. ഒമ്പത് ഇല്ലക്കാർ  സംയുക്തമായി അതിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. എടാട്ട് നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ശാന്തിക്കാരൻ. ഈ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്നത്തെ പ്രസിദ്ധമായ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം.

ഇന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയുടെ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു കണ്ണപ്പന്റെ കുടിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലം. കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്ത് നിന്നിരുന്ന സ്ഥലമാണ് നാലമ്പലത്തിനുപുറത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[പവിഴമല്ലി]]ത്തറ. ആദ്യമായി ദേവി കുടികൊണ്ട ഭാഗമായതിനാൽ ഇവിടം ഇന്ന് '''ശ്രീമൂലസ്ഥാനം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ കുടികൊണ്ട വിഗ്രഹങ്ങൾ കാലാന്തരത്തിൽ വടക്കോട്ട് മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കഥ. കണ്ണപ്പന്റെ ഗുരുതിത്തറയായിരുന്നു ഇന്നത്തെ കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ ഗുരുതിപൂജ നടത്തുന്നത് ഈയൊരു സങ്കല്പം കൂടി വച്ചാണ്

=== ഭഗവതി വധിച്ച യക്ഷിയും, രണ്ടാം അഭിഷേകവും === 
ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്കടുത്തുള്ള കണ്ടാരപ്പള്ളി ഇല്ലത്തെ കാരണവരായിരുന്നു ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി. വേദപണ്ഡിതനും മഹാമാന്ത്രികനുമായിരുന്നെങ്കിലും കടുത്ത സ്ത്രീലംബടനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു [[കഥകളി|കഥകളിഭ്രാന്തൻ]] കൂടിയായിരുന്ന ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഒരു ദിവസം വൈകീട്ട് അടുത്തുള്ള [[തൃപ്പൂണിത്തുറ]]യിൽ കഥകളി കാണാൻ പോകുകയായിരുന്നു. അന്ന് ഇന്നത്തേപ്പോലെ റോഡുകളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അത്യന്തം ദുർഘടം പിടിച്ച വഴികളിലൂടെയാണ് പോകേണ്ടിയിരുന്നത്. അതിനാൽ, ചൂട്ട് കത്തിച്ചാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. പോകുന്ന വഴിയിൽ ഗുരുനാഥനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കണ്ട് [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]] കൊടുക്കാനുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന് തിരക്കിട്ട് പുറപ്പെടേണ്ടിവന്നു. അന്ന് [[പൗർണ്ണമി|പൗർണ്ണമിയായിരുന്നു]]. നടന്ന് ക്ഷീണം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ഒരു [[പാല]]മരം കണ്ടപ്പോൾ അതിന്റെ ചുവട്ടിൽ വിശ്രമിയ്ക്കാനും [[വെറ്റില]] മുറുക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. പെട്ടെന്ന് എവിടെനിന്നോ പാലപ്പൂവിന്റെ മണം ഒഴുകിവരാൻ തുടങ്ങി. തൊട്ടുപിന്നാലെ, അതീവസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതായി ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് തോന്നുകയും ചെയ്തു. മുമ്പിൽ വന്ന സ്ത്രീ താൻ വൈന്തലക്കോട്ട് വാരിയത്തെ കാമാക്ഷി വാരസ്യാരാണെന്ന് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് ഇരുവരുമൊന്നിച്ച് പല വർത്തമാനങ്ങളും പറഞ്ഞ് ഒരുപാട് ദൂരം നടന്നു. അങ്ങനെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയും കാമാക്ഷി വാരസ്യാരും നടന്നുനടന്ന് കോശാപ്പിള്ളി മനയുടെ മുന്നിലെത്തി. മഹാമാന്ത്രികനായ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യന്റെ വരവും കാത്ത് പൂമുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ അകത്തുപോയി ഗുരുനാഥനെ വണങ്ങി കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ദേവീമാഹാത്മ്യം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. ഗ്രന്ഥം കൊടുത്തതിന് പിന്നാലെ കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി ശിഷ്യനോട് ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞു: വാരസ്യാരുടെ വേഷത്തിൽ നിൻ്റെ കൂടെ വന്നിരിയ്ക്കുന്നത് ഒരു [[യക്ഷി]]യാണ്! 
ദേവീമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം നിൻ്റെ കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാലാണ് ഇത്രയും നേരം യക്ഷിയുടെ ഉപദ്രവമില്ലാതിരുന്നത്. എന്നെ തൊട്ടുകൊണ്ട് നോക്കു. അങ്ങനെ ചെയ്തതും യക്ഷിയുടെ ഭീകരരൂപം  ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി കണ്ടു. ഏറെ ഭയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഗുരുവിന്റെ കാലിൽ വീണ് കരഞ്ഞു. കോശാപ്പിള്ളി നമ്പൂതിരി തന്റെ കൈവശമുള്ള 12 മാന്ത്രികക്കല്ലുകൾ ശിഷ്യന് സമ്മാനിച്ചിട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: {{quote|ഇനി സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയ്ക്ക് മാത്രമേ നിന്നെ രക്ഷിയ്ക്കാനാകൂ. നേരേ ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പോയിക്കൊള്ളുക. യക്ഷി തൊട്ടടുത്ത് എത്തിയാൽ ഇതിൽ ഒരു കല്ലെടുത്ത് പുറകിലേയ്ക്കെറിയുക. അപ്പോൾ യക്ഷി സ്ഥലം വിടും.}} തുടർന്ന് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് ഓടാൻ തുടങ്ങി. പിന്നാലെ യക്ഷിയുമുണ്ട്. കല്ലുകൾ പന്ത്രണ്ടും ചോറ്റാനിക്കരയെത്തും മുമ്പേ തീർന്നു. യക്ഷി തന്നെ ഭക്ഷിയ്ക്കുമെന്ന് തോന്നിച്ച ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ഉടനെ വഴിയിൽ കണ്ട മറ്റൊരു മാന്ത്രികനായ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരിയോട് കാര്യം പറഞ്ഞു. മനസ്സലിഞ്ഞ പള്ളിപ്പുറത്ത് നമ്പൂതിരി, തന്റെ കയ്യിലുള്ള ഈറൻ  തോർത്ത് ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് സമ്മാനിച്ചു. ഓട്ടം തുടർന്നു. വൈകാതെ തന്നെ ഗുപ്തൻ നമ്പൂതിരി ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കേ നടയിലെത്തി. അപ്പോൾ സമയം ഏഴരവെളുപ്പ് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരുന്നു. നിർമ്മാല്യവും അഭിഷേകവും മലർ നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ സമയമായിരുന്നു അത്. കൈവശമുള്ള വിഴുപ്പുതോർത്ത് പുറത്തേയ്ക്കെറിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് കടക്കാൻ നോക്കിയ ഗുപ്തനെ യക്ഷി പിടിച്ചുവലിയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, ശ്രീലകത്തുനിന്ന്  ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങിവന്ന ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ തന്റെ പള്ളിവാളെടുത്ത് യക്ഷിയുടെ തലവെട്ടി  തെക്കേക്കുളത്തിലെറിഞ്ഞു. ആ കുളം ഇന്നും 'രക്തക്കുളം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവിയുടെ ഉടയാടയിൽ ചോരപ്പാടുകൾ കണ്ട അന്നത്തെ മേൽശാന്തി, അയനിക്കാട്ട് നരസിംഹൻ നമ്പൂതിരി, ഉടയാട മാറ്റി വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തി. ഇതിന്റെ സ്മരണയ്ക്ക് ഇന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ രാവിലെ അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ദേവിയുടെ കൈകൊണ്ട് മോക്ഷം കിട്ടിയ യക്ഷിയെ അടുത്തുള്ള കണയന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ കുടിയിരുത്തി.

=== വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരും മകം തൊഴലും കീഴ്ക്കാവിലമ്മയും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആട്ടവിശേഷമാണ് കുംഭമാസത്തിലെ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസം നടക്കുന്ന 'മകം തൊഴൽ'. ഈ ചടങ്ങ് തുടങ്ങാൻ കാരണമായ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഇതേ കഥ തന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് താഴ്ചയിൽ കാണപ്പെടുന്ന കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവത്തിനും കാരണം. അതിങ്ങനെയാണ്: ഒരിയ്ക്കൽ, പരമഭാഗവതനായ [[വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ മാഹാത്മ്യം കേട്ടറിഞ്ഞ് ഇവിടെ വരാനിടയായി. കുംഭമാസത്തിൽ മകം നക്ഷത്രവും പൗർണ്ണമിയും കൂടിയ ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എത്തിയത്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ കുളിയ്ക്കുമ്പോൾ കാലിൽ എന്തോ തടഞ്ഞു. എടുത്തു നോക്കിയപ്പോൾ അതൊരു  ഭദ്രകാളി വിഗ്രഹമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി. തുടർന്ന്, അദ്ദേഹവും ശിഷ്യഗണങ്ങളും കൂടി വിഗ്രഹം കുളത്തിന്റെ കിഴക്കേക്കരയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ പിറവി. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച് വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കണ്ണപ്പന്റെ പുനർജന്മമാണ്. ശിഷ്യന്മാർ കണ്ണപ്പന്റെ അനുചരന്മാരുടെയും. മുജ്ജന്മത്തിലെ പുണ്യമാണ് അവരെ
ഇവിടെയെത്തിച്ചത്. 

തുടർന്ന് മേൽക്കാവിലേയ്ക്ക് നോക്കിയ സ്വാമിയാർ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ശ്രീനാരായണനോടൊപ്പം
രാജരാജേശ്വരിയായി ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ  പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു! സ്വാമിയാർ ദേവീപാദങ്ങളിൽ വീണ് നമസ്കരിച്ചു. ഈ സംഭവമുണ്ടായത് കുംഭമാസത്തിൽ മകം നാളിൽ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് രണ്ടുമണിയ്ക്കാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇന്നും മകം തൊഴൽ ദർശനം നടക്കുന്നത്.  ശംഖ-ചക്ര-വരദാഭയങ്ങളോടെ, സർവാഭരണ വിഭൂഷിതയായി നിൽക്കുന്ന ദേവിയെ  തൊഴുത് നിരവധി ഭക്തർ മുക്തിയടയുന്നു. മകം തൊഴുതാൽ ആഗ്രഹസാഫല്യമുണ്ടാകും. മകം തൊഴൽ സ്ത്രീകൾക്കും പിറ്റേന്നുള്ള പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്കും അതിവിശേഷമാണ്.  ജാതിമത ഭേദമന്യേ നിരവധി ആളുകളാണ് ഈ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി==

=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===

==== ക്ഷേത്രപരിസരം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[ചോറ്റാനിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] ഓഫീസ്, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ, ഗവ. സ്കൂൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡ് വിവിധ കടകംബോളങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 'ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം' എന്ന പേരിൽ സാധാരണയായി അറിയപ്പെടുന്നത് മേൽക്കാവ് ക്ഷേത്രമാണ്. രണ്ടേക്കറോളം വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകത്തോടുകൂടിയ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം കിഴക്കോട്ടാണ്. എന്നാൽ, ആ ഭാഗത്ത് റോഡിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേയ്ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം.  പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ തെക്കേ വരിയിലാണ് ദേവസ്വം ഓഫീസുകളും ചെരുപ്പുകൗണ്ടറുമുള്ളത്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിൽ ഏറ്റവുമധികം വരുമാനമുള്ള ക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കര അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്പെഷ്യൽ ഗ്രേഡ് ദേവസ്വമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർക്കാണ് ക്ഷേത്രാധികാരം.

==== മതിലകം ====
അകത്തുകടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ വിശേഷിച്ചൊന്നും കാണേണ്ടതില്ല. കിഴക്കേ നടയിൽ വലിയ ആനക്കൊട്ടിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ഏകദേശം നാലഞ്ചാനകളെ അണിനിരത്തി എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഈ ആനക്കൊട്ടിലിലുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ചോറൂണ്]], [[തുലാഭാരം]], [[ഭജന]] തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നതും ഇവിടെയാണ്. മുമ്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ആനക്കൊട്ടിൽ 2013-ൽ പൊളിച്ചുമാറ്റിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഇപ്പോഴത്തേത് പണിതത്. ഇതിനപ്പുറത്താണ് ദേവീവാഹനമായ [[സിംഹം|സിംഹത്തെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന സ്വർണ്ണക്കൊടിമരം നിലകൊള്ളുന്നത്. 200 അടി ഉയരം വരുന്ന ഈ കൊടിമരം ദൂരെനിന്നുവരുന്ന ഭക്തർക്കുപോലും കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. കൊടിമരത്തിന് മുകളിൽ സിംഹത്തിന്റെ രൂപമാണെങ്കിൽ, താഴെ [[അഷ്ടദിക്പാലകർ|അഷ്ടദിക്പാലകരുടെ]] രൂപങ്ങളാണ് കാണാൻ സാധിയ്ക്കുക. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ വലിയ ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന സൈന്യാധിപയായ ബ്രാഹ്മിയെയാണ് വലിയ ബലിക്കല്ല് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. അധികം പൊക്കമുള്ള ബലിക്കല്ലല്ല ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ആനക്കൊട്ടിലിൽ നിന്നുനോക്കിയാൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് താഴെയായി ചെറിയ ചില ബലിക്കല്ലുകളും കാണാം. കിഴക്കുഭാഗത്ത് കാളി, തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് കരാജി, തെക്കുഭാഗത്ത് വിരജ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വന്ദര, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വിന്ധ്യവാസിനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് സുപ്രഭ, വടക്കുഭാഗത്ത് സിംഹവക്ത്ര, വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ദൈത്യമർദ്ദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം. പുറത്തെ ബലിവട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ സ്ഥാനങ്ങളിലും ഇവർക്കായി ബലിക്കല്ലുകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശീവേലിസമയത്ത് അവിടങ്ങളിലാണ് ബലിതൂകുന്നത്.

മേൽക്കാവിലെ പ്രദക്ഷിണവഴി കരിങ്കല്ല് പാകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ മുകളിലൂടെ ശീവേലിപ്പുരയും കാണാം. തെക്കുഭാഗത്താണ് ശ്രീമൂലസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി ആദ്യം കുടിയിരുന്ന സ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുവന്നത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം കണ്ണപ്പന്റെ തൊഴുത്തും കാവുമായിരുന്ന സ്ഥലമാണ് ഈ ശ്രീമൂലസ്ഥാനം. ഇവിടെ ഒരു [[പവിഴമല്ലി]]മരമുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവിടം '''പവിഴമല്ലിത്തറ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തൊഴുതുവേണം ഭഗവതിയെ തൊഴാൻ എന്നാണ് ആചാരം. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പവിഴമല്ലിത്തറയിൽ നടക്കുന്ന [[ചെണ്ടമേളം]] പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീമൂലസ്ഥാനത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവനും ഗണപതിയും സാന്നിദ്ധ്യമരുളുന്നു. ഒന്നരയടി ഉയരം വരുന്ന ശിവലിംഗമാണിവിടെയുള്ളത്. ശിവന്റെ നടയിൽ നിത്യവും രാവിലെ അഞ്ചുമണിയ്ക്കും പതിനൊന്നുമണിയ്ക്കും [[ധാര (ഹൈന്ദവം)|ധാര]] നടത്തിവരുന്നു. ബാധോപദ്രവമുള്ള ചിലർ ഇവിടെയെത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഉറഞ്ഞുതുള്ളുന്ന കാഴ്ച കാണാം. പ്രദോഷപൂജ, പിൻവിളക്ക്, കൂവളമാല തുടങ്ങിയവയാണ് ശിവന്നുള്ള മറ്റ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിനോടുചേർന്ന് പണിതിട്ടുള്ള ഒരു കൊച്ചുമുറിയിലാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുള്ളത്.  അതിനാൽ ഈ ഭാവം '''ഒക്കത്ത് ഗണപതി''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അരയടി മാത്രമാണ് ഗണപതി പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഉയരം. ഇതിൽ വെള്ളിഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗണപതി പ്രീതിയ്ക്കായി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന ഗണപതിഹോമം നടത്തിവരുന്നുണ്ട്. ഇതുകൂടാതെ ഒറ്റയപ്പം, കറുകമാല, നാരങ്ങാമാല തുടങ്ങിയവയും വിശേഷമാണ്. ശിവന്റെ ശ്രീകോവിലിന് തൊട്ടടുത്ത് മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത തറയിൽ നാഗദൈവങ്ങളുടെയും ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെയും രക്ഷസ്സുകളുടെയും പ്രതിഷ്ഠകൾ കാണാം. ആദിദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശേഷിപ്പുകളായാണ് മൂവരെയും കണ്ടുവരാറുള്ളത്. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം അമംഗളയായ അലക്ഷ്മിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജ്യേഷ്ഠയ്ക്ക് പ്രതിഷ്ഠയുള്ള കേരളത്തിലെ ഏക ക്ഷേത്രം ചോറ്റാനിക്കരയാകും. ദാരിദ്ര്യം, കലഹം, വൃത്തിക്കുറവ് എന്നിവയുടെ ഭഗവതിയായ ജ്യേഷ്ഠ ലക്ഷ്മിദേവിയുടെ മുതിർന്ന സഹോദരിയും ഭഗവതിയുടെ തന്നെ മറ്റൊരു ഭാവവുമാണ്. ഭവനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പോകുവാനാണ് ജ്യേഷ്ഠയോട് പ്രാർഥിക്കേണ്ടത് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പ്രധാന ഭഗവതിയുടെ ഉച്ചിഷ്ടമാണ് ജ്യേഷ്ഠാ ഭഗവതിയുടെ വഴിപാട്. അനന്തൻ തുടങ്ങിയ നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് നൂറും പാലും, മഞ്ഞൾപ്പൊടി അഭിഷേകം, പാൽപ്പായസം, ആയില്യപൂജ, തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. രക്ഷസ്സുകൾക്ക് വിഷ്ണുസങ്കല്പത്തിൽ പാൽപ്പായസമാണ് പ്രധാന നിവേദ്യം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് പുറത്തായി ഒരു അന്നദാനമണ്ഡപം കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിത്യേന അന്നദാനം നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ആയിരങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിപാട് കൗണ്ടറുകൾ കാണാം. മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ടും ഗുരുതിപൂജയുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ഇവയ്ക്ക് വലിയ തുകയുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ, പാൽപ്പായസം, ശർക്കരപ്പായസം, ചെത്തിമാല, തുളസിമാല, വെണ്ണ, കദളിപ്പഴം, ശർക്കര തുടങ്ങിയവയും പ്രധാനമാണ്. മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിലെപ്പോലെ വിവിധതരം പുഷ്പാഞ്ജലികളും ഇവിടെയുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത് നെടുനീളത്തിൽ ഊട്ടുപുര പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. രണ്ടു നിലകളോടുകൂടിയ ഊട്ടുപുര പുതുക്കിപ്പണിത രൂപത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. പണ്ട് ഇതിന്റെ രണ്ടുനിലകളിലും ഊട്ട് ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. ഇന്ന് വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രമാണുള്ളത്. ഊട്ടുപുരയുടെ താഴത്തെ നില ക്ഷേത്രം വക ഓഡിറ്റോറിയമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഇതിന് 'നവരാത്രി മണ്ഡപം' എന്നാണ് പേരിട്ടിട്ടുള്ളത്. വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവിടെ കലാപരിപാടികൾ നടത്തിവരുന്നു.

==== കീഴ്ക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ====
കിഴക്കേ നടയിൽ നിന്ന് 57 കരിങ്കൽപ്പടികൾ ഇറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം. കീഴ്ക്കാവിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിൽ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു നക്ഷത്രവനം നട്ടുപിടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 27 നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും വൃക്ഷങ്ങൾ യഥാക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുള്ള ഇവിടെ ആരാധന നടത്തുന്നത് വിശേഷമായി കാണപ്പെടുന്നു. വഴിയുടെ തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കൊച്ചു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. പൂർണ്ണ, പുഷ്കല എന്നീ പത്നിമാർക്കൊപ്പമുള്ള ശാസ്താവാണിവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, ഹനുമാൻ, സാളഗ്രാമം എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. ഭഗവതിയുടെ അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനമാണ് ഇവിടെ ശാസ്താവിന് നൽകുന്നത്. അതിനാൽ, ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി എഴുന്നള്ളുമ്പോൾ ധർമ്മശാസ്താവ് കൂടെയുണ്ടാകും. ശബരിമല തീർത്ഥാടനകാലത്ത് അയ്യപ്പഭക്തർ മാലയിടുന്നതും കെട്ടുനിറയ്ക്കുന്നെതുമെല്ലാം ഇവിടെയാണ്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഈ ധർമ്മ ശാസ്താവ്, ശങ്കരാചാര്യരുടെ മാതൃകുടുംബം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലാണ് കുടികൊണ്ടിരുന്നത്. മേൽപ്പാഴൂർ മനയിലെ ഒരു കാരണവർ ഒരിയ്ക്കൽ ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്തിയപ്പോൾ ശാസ്താവ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളാൻ തീരുമാനിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ! ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം മാറിയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ വെടിപ്പുര. [[കതിനാവെടി|വെടിവഴിപാട്]] ഇവിടെ ദേവിയ്ക്ക് പ്രധാനമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓരോ ചടങ്ങിനും വെടിശബ്ദമുണ്ടാകും. ഇവിടെനിന്ന് ഒരല്പം കൂടി പടികളിറങ്ങിയാൽ കീഴ്ക്കാവിലെത്താം.

കാലേക്കറിൽ താഴെ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന ഒരു കൊച്ചുക്ഷേത്രമാണ് കീഴ്ക്കാവ് ക്ഷേത്രം. തൊട്ടുമുന്നിൽ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഒന്നിച്ചാണ് കുളം. സാമാന്യം വലുപ്പമുള്ള കുളമാണിത്. ആദിപരാശക്തിയുടെ ഉഗ്രരൂപമായ ഭദ്രകാളിയാണ് കീഴ്ക്കാവിലെ പ്രതിഷ്ഠ. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. ഗുരുതിപൂജ നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ ശ്രീകോവിലിന്റെ വടക്കുകിഴക്കു ഭാഗത്തുള്ള [[പാല]] മരത്തിൽ ധാരാളം ആണികൾ അടിച്ചു വച്ചിട്ടുണ്ട്. ബാധോപദ്രവക്കാരെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം അവരെ പിടികൂടിയിരിയ്ക്കുന്ന ബാധയെ ദേഹത്തുനിന്ന് ഒഴിപ്പിയ്ക്കുകയും തുടർന്ന് അവയെ സത്യം ചെയ്യിയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇവയെ തളയ്ക്കുന്നത്. പാലമരത്തിൽ ആണിയടിച്ചാണ് ഈ കർമ്മം നടത്തുന്നത്. പാലമരത്തിൽ തന്നെ  ധാരാളം കളിപ്പാവകളുടെയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളും കാണാം. ഇവയും ബാധോപദ്രവത്തിന്റെ സൂചനകളാണ്. ഇതിനടുത്ത് ഒരു [[അരയാൽ]]മരമുണ്ട്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ അടിയിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുവിൽ വിഷ്ണുവും മുകളിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നതിനാൽ അരയാൽ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമാകുന്നു]]. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

=== ശ്രീകോവിൽ ===
ചതുരാകൃതിയിൽ തീർത്ത ഒരു കൊച്ചു ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഒരു നില മാത്രമേ ഇതിനുള്ളൂ. അത് ചെമ്പുമേഞ്ഞ് മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടെ ശോഭിച്ചുനിൽക്കുന്നു. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്ന് മുറികളുണ്ട്. അവയിൽ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്താണ് വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഗർഭഗൃഹം. മൂന്നടിയോളം ഉയരം വരുന്ന രുദ്രാക്ഷ ശിലാനിർമ്മിതമായ സ്വയംഭൂ പ്രതിഷ്ഠയിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി ശ്രീ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ വാഴുന്നു. സ്ഥിരമായ ആകൃതിയില്ലാത്ത ഒരു ശിലാഖണ്ഡത്തിൽ ദേവിയെ ആവാഹിച്ചിരിയ്ക്കുകയാണ്. അതിൽ സ്വർണ്ണഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
രത്നപീഠത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ദേവിയുടെ ചതുർഭുജങ്ങളിൽ
പുറകിലെ വലതുകയ്യിൽ ശ്രീചക്രവും പുറകിലെ ഇടതുകയ്യിൽ ശംഖും കാണാം. മുന്നിലെ വലതുകൈ ഭക്തരുടെ ദുഃഖങ്ങൾ സ്വീകരിയ്ക്കാനായി താഴ്ത്തി വച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. മുന്നിലെ ഇടതുകൈ കൊണ്ട് ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിയ്ക്കുന്നു.  ദേവീ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് അടുത്തായി അതേ ഉയരത്തിൽ മറ്റൊരു ശിലാഖണ്ഡം കാണാം. അത് മഹാവിഷ്ണു സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു. ലക്ഷ്മീനാരായണ സങ്കല്പത്തിൽ ഇവിടെയെത്തുന്ന  ഭക്തർ 'അമ്മേ നാരായണാ, ദേവീ നാരായണാ, ലക്ഷ്മി നാരായണ, ഭദ്രേ നാരായണ&quot; എന്നീ മന്ത്രങ്ങളാണ് ജപിയ്ക്കാറുള്ളത്. കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ എന്നിവരും ഈ ശ്രീകോവിലിൽ കുടികൊള്ളുന്നു. അങ്ങനെ വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ മുഴുവൻ ഉൾക്കൊണ്ട് സാക്ഷാൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ലോകമാതാവ്, സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ കാര്യമായ ശില്പചിത്രകലാ വൈദഗ്ദ്ധ്യങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ വളരെ ലളിതമായ നിർമ്മാണരീതിയിലാണ്. അകത്തേയ്ക്ക് കടക്കാൻ മൂന്ന് പടികളുണ്ട്. വടക്കുഭാഗത്ത് ഓവ് പണിതിട്ടുണ്ട്. അഭിഷേകജലം ഇതിലൂടെ ഒഴുകി ഒരു അന്തർദ്ധാരയിലൂടെ അടുത്തുള്ള ഓണക്കുറ്റിച്ചിറയിൽ എത്തുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറിയാണ് ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. വളരെ ചെറിയൊരു തീർത്ഥക്കുളമാണിത്. ഇതിന്റെ കരയിൽ ഭഗവതിയുടെ ചെറിയൊരു ക്ഷേത്രമുണ്ട്. [[വനദുർഗ്ഗ]]യായാണ് ഇവിടെ ദേവിയുടെ സങ്കല്പം. ഇവിടെ ശ്രീകോവിൽ പണിതിട്ടില്ല. മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ഒരു തറയിൽ അരൂപമായ ഒരു ശിലയിലാണ് ദേവീപ്രതിഷ്ഠ. പ്രകൃത്യാരാധനയുടെ അവശേഷിപ്പുകളിൽ പെടുന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രവും ഇതിന്റെ പരിസരവും. കുംഭമാസത്തിലെ ഉത്സവത്തിനിടയിൽ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ ശാസ്താവിനോടൊപ്പം ഇവിടെയും ആറാട്ടിന് എഴുന്നള്ളാറുണ്ട്. ഇതിനിടയിലെ പൂരം നാളിൽ ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതിയടക്കമുള്ള ദേവിമാർ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മയെ കാണാനും എഴുന്നള്ളുന്നു.

=== നാലമ്പലം ===
ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. താരതമ്യേന വളരെ സ്ഥലം കുറവാണ് നാലമ്പലത്തിൽ. നാലമ്പലത്തിലേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിനിരുവശവും വാതിൽമാടങ്ങൾ കാണാം. തെക്കേ വാതിൽമാടത്തിൽ വച്ചാണ് വിശേഷാൽ പൂജകളും ഹോമങ്ങളും കാണുന്നത്. വടക്കേ വാതിൽ മാടത്തിൽ പൂജാ സമയത്തൊഴികെയാണെങ്കിൽ [[ചെണ്ട]], [[മദ്ദളം]], [[തിമില]], [[ഇടയ്ക്ക]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ തൂക്കിയിട്ടിരിയ്ക്കുന്നത് കാണാം.  തെക്കു കിഴക്കേ മൂലയിൽ പതിവുപോലെ [[തിടപ്പള്ളി]] പണിതിട്ടുണ്ട്. വടക്കു കിഴക്കേമൂലയിൽ [[കിണർ|ക്ഷേത്രക്കിണറും]] കാണാം. കിണറിന് തൊട്ടടുത്തായി ഒരു ചെറിയ ശ്രീകോവിലിൽ പൂർണ്ണാപുഷ്കലാ സമേതനായ ശാസ്താവിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയുണ്ട്. കൂടുതൽ പഴക്കമുള്ള ശാസ്താക്ഷേത്രം ഇതാണ്. രൂപമില്ലാത്ത മൂന്ന് ശിലകളാണ് ദേവിയുടെ അംഗരക്ഷകനായ ശാസ്താവിനെയും, പത്നിമാരായ പൂർണ്ണ-പുഷ്കല ദേവിമാരെയും പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിലും ഗോളക ചാർത്തിയിട്ടുണ്ട്. അമ്പും വില്ലും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന കിരാതശാസ്താവിന്റെ രൂപത്തിലാണ് ഗോളക. നീരാജനമാണ് ഇവിടെ പ്രധാന വഴിപാട്.

ശ്രീകോവിലിനു ചുറ്റും അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. [[അഷ്ടദിക്പാലർ|അഷ്ടദിക്പാലകർ]] (കിഴക്ക് - [[ഇന്ദ്രൻ]], തെക്കുകിഴക്ക് - [[അഗ്നി]], തെക്ക് - [[യമൻ]], തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[നിര്യതി]], പടിഞ്ഞാറ് - [[വരുണൻ]], വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - [[വായു]], വടക്ക് - [[കുബേരൻ]], വടക്കുകിഴക്ക് - [[ഈശാനൻ]]), [[സപ്തമാതാക്കൾ|സപ്തമാതൃക്കൾ]] (തെക്കുഭാഗത്ത് ഒറ്റക്കല്ലിൽ - കിഴക്കുനിന്ന് [[ബ്രഹ്മാണി]], [[മഹേശ്വരി]], [[കൗമാരി]],  [[വൈഷ്ണവി]], [[വരാഹി]],  [[ഇന്ദ്രാണി]], [[ചാമുണ്ഡി]] എന്ന ക്രമത്തിൽ), [[വീരഭദ്രൻ]] (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - കിഴക്കുഭാഗത്ത്), ഗണപതി (സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം - പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത്), ശാസ്താവ് (തെക്കിനും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), സുബ്രഹ്മണ്യൻ (വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനും വടക്കിനുമിടയിൽ), ദുർഗ്ഗാദേവി (പടിഞ്ഞാറിനും വടക്കുപടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), ബ്രഹ്മാവ് (വടക്കുകിഴക്കിനും കിഴക്കിനുമിടയിൽ), [[അനന്തൻ]] (തെക്കുപടിഞ്ഞാറിനും പടിഞ്ഞാറിനുമിടയിൽ), [[നിർമ്മാല്യധാരി]] (വടക്കിനും വടക്കുകിഴക്കിനുമിടയിൽ ശിവലിംഗരൂപത്തിൽ - ഇവിടെ [[മുണ്ഡിനി]]) തുടങ്ങിയവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ ബ്രാക്കറ്റിൽ കൊടുത്ത സ്ഥാനങ്ങളിലായി കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. വിഷ്ണുലക്ഷ്മി ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇവിടെ '''ഉത്തരമാതൃക്കൾ''' എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു സങ്കല്പവുമുണ്ട്. വടക്കു ഭാഗത്താണ് ഇവർക്ക് സ്ഥാനം അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. സപ്തമാതൃക്കളുടെ വൈഷ്ണവ രൂപഭേദങ്ങളായി ഇവരെ കണക്കാക്കിവരുന്നു. വാഗീശ്വരി, ക്രിയ, കീർത്തി, ലക്ഷ്മി, സൃഷ്ടി, വിദ്യ, ശാന്തി എന്നിവരാണ് ഉത്തരമാതൃക്കൾ. സപ്തമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ഗണപതിയും വീരഭദ്രനും അംഗരക്ഷകരായിരിക്കുന്ന പോലെ ഉത്തരമാതൃക്കൾക്കൊപ്പം ശ്രീധരൻ, അശ്വമുഖൻ എന്നീ ദേവന്മാരെയും അംഗരക്ഷകരായി നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവരെ ബലിക്കല്ലിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണിയ്ക്കാറില്ല. എന്നാൽ, ശീവേലിസമയത്ത് ഇവർക്കും സങ്കല്പത്തിൽ ബലിതൂകും. ബലിക്കല്ലുകൾ -ഭഗവാന്റെ/ഭഗവതിയുടെ വകഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. തന്മൂലം, ഇവയിൽ ചവിട്ടുന്നതും തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കുന്നതും നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

=== നമസ്കാരമണ്ഡപം ===
ശ്രീകോവിലിന് നേരെമുന്നിൽ ചതുരാകൃതിയിൽ നമസ്കാരമണ്ഡപം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. നാലുകാലുകൾ മാത്രമുള്ള വളരെ ചെറിയൊരു മണ്ഡപമാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. അതിനാൽ, ഭക്തർക്ക് നമസ്കരിയ്ക്കാൻ സ്ഥലമില്ല. എങ്കിലും കലശപൂജയും മറ്റും നിർബാധം നടത്താം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂര ചെമ്പുമേഞ്ഞ് സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടത്തോടുകൂടി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് നടക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്. കാര്യമായ ശില്പാലങ്കരങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇവിടെയില്ല.

==നിത്യപൂജകൾ==
നിത്യേന അഞ്ചുപൂജകളും മൂന്നുശീവേലികളുമുള്ള മഹാക്ഷേത്രമാണ് ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീഭഗവതിക്ഷേത്രം. രാവിലെ മൂന്നുമണിയ്ക്ക് നിയമവെടി. തുടർന്ന് ഏഴുതവണ ശംഖുവിളിയും പിന്നാലെ [[തവിൽ|തവിലും]], [[നാദസ്വരം|നാദസ്വരവും]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പള്ളിയുണർത്തലുമുണ്ടാകും. അതിനുശേഷം നാലുമണിയ്ക്ക് നടതുറക്കുന്നു. നിർമ്മാല്യദർശനമാണ് ആദ്യത്തെ ചടങ്ങ്. തുടർന്ന് അഭിഷേകവും നിവേദ്യവും. മൂലവിഗ്രഹം രുദ്രാക്ഷശില കൊണ്ടുള്ളതായതിനാൽ ജലാഭിഷേകം മാത്രമേ സാധിയ്ക്കൂ. മറ്റ് അഭിഷേകങ്ങൾക്ക് ഒരു അർച്ചനാബിംബമുണ്ട്. മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ ആദ്യം ഭഗവതിയ്ക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിച്ചത് ചിരട്ടയിലാതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചിരട്ടയിലാണ് രാവിലെ നിവേദ്യം. പിന്നീട് നാലരയ്ക്ക് ഉഷഃപൂജയും അഞ്ചരയ്ക്ക് എതിരേറ്റുപൂജയും നടത്തുന്നു. ഇവയ്ക്കിടയിൽ അഞ്ചുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ ധാരയുമുണ്ട്. എതിരേറ്റുപൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ആറരയ്ക്ക് ഉഷഃശീവേലി. തന്റെ ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് നിവേദ്യം സമർപ്പിയ്ക്കുന്നത് ഭഗവതി നേരിട്ടുകാണുന്നു എന്നതാണ് ഇതിനുപിന്നിലുള്ള അർത്ഥം. ശീവേലി കഴിഞ്ഞാൽ എട്ടുമണിയോടെ പന്തീരടിപൂജയും അഭിഷേകങ്ങളും നടത്തുന്നു. അതുകഴിഞ്ഞാൽ പതിനൊന്നുമണിയ്ക്ക് ശിവന്റെ നടയിൽ വീണ്ടും ധാരയാണ്. പതിനൊന്നരയ്ക്ക് ഉച്ചപൂജ. ഉച്ചപൂജയ്ക്കുശേഷം ഉച്ചശീവേലി. രാവിലത്തെ ശീവേലിയ്ക്കുള്ള അതേ ചടങ്ങുകളാണ് ഇതിനും. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് നടയടയ്ക്കുന്നു.

വൈകീട്ട് നാലുമണിയ്ക്ക് വീണ്ടും നടതുറക്കുന്നു. അതത് ദിവസത്തെ സൂര്യാസ്തമയമനുസരിച്ചാണ് ദീപാരാധന. പിന്നീട് ഏഴരയ്ക്ക് അത്താഴപൂജയും എട്ടുമണിയ്ക്ക് അത്താഴശീവേലിയുമാണ്. അതുകഴിഞ്ഞ് എട്ടരയോടെ മേൽക്കാവിൽ നടയടയ്ക്കുന്നു. അതിനുശേഷം കീഴ്ക്കാവിൽ ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങും. ശാക്തേയപൂജാവിധികളാണ് ഗുരുതിപൂജയ്ക്കുള്ളത്. വാഴകൊണ്ട് തോരണം കെട്ടി പരിസരം മുഴുവൻ അലങ്കരിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയശേഷം മേൽശാന്തി വന്ന് പ്രത്യേകപൂജകൾ നടത്തുന്നു. തുടർന്ന് ഗുരുതിതർപ്പണം തുടങ്ങുന്നു. ഇത് കണ്ടുതൊഴാൻ ധാരാളം ഭക്തരുണ്ടാകും. ബാധോപദ്രവമുള്ളവർ ഈ സമയമാകുമ്പോൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളാൻ തുടങ്ങുന്നത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

സാധാരണ ദിവസങ്ങളിലെ പൂജാക്രമങ്ങളാണ് മേൽ സൂചിപ്പിച്ചത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും (ഉദാ: കൊടിയേറ്റുത്സവം, നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക, [[വിഷു]], [[ഓണം]]) ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിലും [[സൂര്യഗ്രഹണം|സൂര്യ]]-[[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുള്ള]] ദിവസങ്ങളിലും പൂജാവിധികൾക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകും. ഉദയാസ്തമനപൂജയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആകെ പതിനെട്ട് പൂജകളാണുണ്ടാകുക. കൂടാതെ വിശേഷാൽ നിറമാല, ചുറ്റുവിളക്ക്, ഗുരുതിപൂജ തുടങ്ങിയവയുമുണ്ടാകും. ഗ്രഹണദിവസങ്ങളിൽ ഗ്രഹണത്തിന് ഒരു മണിക്കൂർ മുമ്പ് അടയ്ക്കുന്ന നട, ഗ്രഹണശേഷം ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തിയേ തുറക്കൂ. പൂജകൾക്കും ദീപാരാധനയ്ക്കും നടയടയ്ക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഇടയ്ക്ക കൊട്ടി [[അഷ്ടപദി]] പാടുക പതിവുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തന്ത്രാധികാരം തൃപ്പൂണിത്തുറ, [[എളവള്ളി]] പുലിയന്നൂർ മനകൾക്കാണ്. ഇവർ ഓരോ വർഷവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡ് നിയമിയ്ക്കുന്ന വ്യക്തികളാണ് മേൽശാന്തിയും കീഴ്ശാന്തിയുമാകുക. മേൽക്കാവിലും കീഴ്ക്കാവിലും പ്രത്യേകം ശാന്തിക്കാരുണ്ട്. ഇവർ ഓരോ മാസവും മാറിമാറി പ്രവർത്തിയ്ക്കുന്നു.

== വഴിപാടുകൾ ==
=== പ്രധാന വഴിപാടുകൾ ===
==== മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട് ====
ചോറ്റാനിക്കര മേൽക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് മണ്ഡപത്തിൽ പാട്ട്. പേര് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നതുപോലെ ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാരമണ്ഡപത്തിൽ വച്ചുനടക്കുന്ന [[ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട്|ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ടാണ്]] പ്രധാന ചടങ്ങ്. ''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ'' എന്ന് സ്ഥാനപ്പേരുള്ള സ്ത്രീ നടത്തുന്ന പാട്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇത് ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. [[പുഷ്പകർ|പുഷ്പകസമുദായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ത്രീകളാണ് &lt;nowiki&gt;''ബ്രാഹ്മണിയമ്മ''&lt;/nowiki&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇത് അവരുടെ കുലത്തൊഴിൽ കൂടിയാണ്. എന്നാൽ, ബ്രാഹ്മണിപ്പാട്ട് മാത്രമല്ല, അതിനോടൊപ്പം ഉദയാസ്തമനപൂജ, ഗുരുതിപൂജ, അന്നദാനം, ചുറ്റുവിളക്ക്, നിറമാല എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. അതിനാൽത്തന്നെ വൻ ചെലവുള്ള വഴിപാടാണിത്. ഇന്ന് ഇത് നേരുന്നവർ അപൂർവ്വമാണ്.

പാട്ട് നടക്കുന്ന ദിവസം [[കുരുത്തോല]]യും [[മാവ്]], [[പ്ലാവ്]] തുടങ്ങിയ മരങ്ങളുടെ ഇലകളും പുണ്യപുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് മണ്ഡപം പൂർണ്ണമായും അലങ്കരിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. കൂടാതെ മണ്ഡപത്തിൽ നിരവധി വിളക്കുകളും [[ചന്ദനത്തിരി]], [[കർപ്പൂരം]] തുടങ്ങിയവയും കൊളുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ശ്രീകോവിലിൽ നടക്കുന്ന സകല പൂജകളും ഈ സമയത്ത് മണ്ഡപത്തിലുമുണ്ടാകും. ദേവിയുടെ ചൈതന്യത്തിൽ അല്പം മണ്ഡപത്തിലേയ്ക്കും ആവാഹിച്ചശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. മേൽപ്പറഞ്ഞ ചടങ്ങുകൾക്കെല്ലാം ശേഷമാണ് പാട്ട് തുടങ്ങുക. സർപ്പംപാട്ടിന് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതുപോലെയൊരു വാദ്യം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് ബ്രാഹ്മണിയമ്മ പാടുന്നത്. പ്രത്യേകതാളത്തിലുള്ള ദേവീസ്തുതികൾ ആലപിയ്ക്കുമ്പോൾ സമീപം നിരവധി ഭക്തർ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. ''[[ചതുശ്ശതം]]'' എന്നുപേരുള്ള പ്രത്യേകതരം പായസമാണ് അന്ന് ദേവിയ്ക്കുള്ള പ്രധാന നിവേദ്യം. 101 നാഴി [[അരി]], 101 [[കദളിപ്പഴം]], 101 പലം [[ശർക്കര]], 101 [[നാളികേരം]] എന്നിവ ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസമാണ് ചതുശ്ശതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയ്ക്കെല്ലാം ശേഷം ബ്രാഹ്മണിയമ്മയ്ക്ക് യഥാശക്തി ദക്ഷിണയും നൽകുന്നതോടെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാകുന്നു.

==== ഗുരുതിപൂജ ====
ചോറ്റാനിക്കര കീഴ്ക്കാവിലമ്മയുടെ പ്രധാന വഴിപാടാണ് ഗുരുതിപൂജ അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുതിക്കൂട്ട്. കടുത്ത ദുരിതങ്ങളും, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളും, രോഗങ്ങളും   പരിഹരിക്കാനാണ് ഈ വഴിപാട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആദിദ്രാവിഡ ആരാധനയുടെ ബാക്കിപത്രമായ ഈ ചടങ്ങ് നടത്തുന്നത്, മേൽക്കാവിൽ അത്താഴശീവേലി കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചശേഷമാണ്. ഇതിനുമുന്നോടിയായി ക്ഷേത്രനട മുഴുവൻ കുരുത്തോല കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

==== ഭജനമിരിയ്ക്കുക ====
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭജനമിരിയ്ക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്. പല പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ നിരവധി ആളുകൾ വരാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ചും മാനസികാസ്വാസ്ഥ്യമുള്ളവർ. ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിയ്ക്കുന്നവർ ഭജനം തുടങ്ങുന്നതിന് തലേദിവസം തന്നെ വന്ന് ദർശനം നടത്തേണ്ടതും ക്ഷേത്രത്തിലെ എല്ലാ പൂജകളിലും  പങ്കുകൊള്ളേണ്ടതുമാണ്. 3, 5, 7, 12 തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിലാണ് ഭജനമിരിക്കുന്നത്. ഭജനമിരിയ്ക്കുന്ന കാലയളവിൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ അന്നദാനവും, നിവേദ്യവും മാത്രമേ ഭക്ഷിയ്ക്കാൻ പാടുള്ളൂ. [[ദേവീമാഹാത്മ്യം]], [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], [[കനകധാരാ സ്തോത്രം]], [[ദേവീസൂക്തം]], [[ഭദ്രകാളിപ്പത്ത്]], അമ്മേ നാരായണ തുടങ്ങിയവയുടെ ജപം ഉത്തമം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ ദേവി ശാസ്താവിനൊപ്പം പറയെടുക്കാൻ പോകും എന്നതിനാൽ ഭജനമിരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുന്നതല്ല.

==== ചതുശ്ശതം ====
ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ പ്രധാനനിവേദ്യം 'ചതുശ്ശതം' എന്നുപേരുള്ള ഒരു പായസമാണ്. മഹാവിഷ്ണുവിന് പ്രധാനം പാൽപായസം.

==== പട്ടും താലിയും സമർപ്പിക്കുക ====
ഭഗവതിയ്ക്ക് പട്ടും താലിയും ചാർത്തുന്നത് മറ്റൊരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്. മംഗല്യഭാഗ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം.

=== ശർക്കര സമർപ്പണം ===
ഉണ്ട ശർക്കര സമർപ്പണം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ശർക്കര പ്രിയ ആണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇതിന് പ്രത്യേക രസീതോ ഒന്നും തന്നെ ആവശ്യമില്ല. ഭക്തർ കൊണ്ടുവരുന്ന ശർക്കര മേൽകാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരിട്ട് സമർപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് അത്താഴ പൂജയ്ക്ക് ശേഷം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാറുണ്ട്.

=== മറ്റു വഴിപാടുകൾ ===
നെയ്പായസം, കടുമ്പായസം, കൂട്ടുപായസം തുടങ്ങിയവ ഓരോ പൂജയ്ക്കും ഭഗവതിയ്ക്ക് നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. കൂടാതെ സാധാരണക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണാറുള്ളതുപോലെ വിവിധ മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പുഷ്പാഞ്ജലികൾ, ചന്ദനം ചാർത്ത്, ആയുധസമർപ്പണം, വിവാഹം, ചോറൂണ്, തുലാഭാരം തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയുമുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാ ദിവസവും നൂറും പാലും നേദിയ്ക്കാറുണ്ട്. എല്ലാ മാസവും ആയില്യം നാളിൽ വിശേഷാൽ നാഗപൂജയും കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും സർപ്പംപാട്ടുമുണ്ടാകും. . വിഘ്നേശ്വരപ്രീതിയ്ക്കായി എല്ലാ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതിഹോമം നടന്നുവരുന്നു. ശാസ്താവിന് നീരാജനം കത്തിക്കലാണ് പ്രധാന വഴിപാട്. ശിവന് ധാര, രുദ്രാഭിഷേകം, മൃത്യുഞ്ജയഹോമം, മൃത്യുഞ്ജയ അർച്ചന തുടങ്ങിയവ പ്രധാന വഴിപാടുകളാണ്. വെടിവഴിപാടാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വഴിപാട്.

==വിശേഷദിവസങ്ങൾ==

=== കൊടിയേറ്റുത്സവവും മകം, പൂരം തൊഴലുകളും ===
ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആട്ടവിശേഷങ്ങളാണ് കുംഭമാസത്തിൽ [[രോഹിണി (നക്ഷത്രം)|രോഹിണി നാളിൽ]] കൊടിയേറി [[ഉത്രം (നക്ഷത്രം)|ഉത്രം നാളിൽ]] ആറാട്ടോടുകൂടി സമാപിയ്ക്കുന്ന കൊടിയേറ്റുത്സവവും അതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മകം, പൂരം തൊഴലുകളൂം. ധ്വജാദിമുറയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള ഉത്സവമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നുവരുന്നത്. ഒമ്പതുദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് നിരവധി ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശുദ്ധിക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. രോഹിണി നാളിൽ രാത്രിയിലാണ്  കൊടിയേറ്റം നടക്കുന്നത്. തുടർന്നുള്ള ഒമ്പത് ദിവസം ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം ഭക്തജനങ്ങളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയും. ധാരാളം താന്ത്രികച്ചടങ്ങുകളും കലാപരിപാടികളും ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ അരങ്ങേറാറുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് പറയെഴുന്നള്ളിപ്പുകളും ആറാട്ടുമാണ്. കേരളത്തിലെ ദേവീ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉത്സവക്കാലത്ത് നിത്യേന ആറാട്ടുണ്ടാകാറുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കരയിലും ഇത് പതിവാണ്. കൊടിയേറ്റത്തിന് മുമ്പും ഇവിടെ ആറാട്ടുണ്ടാകും. ഉത്സവനാളുകളിൽ ഭഗവതി, അംഗരക്ഷകന്റെ സ്ഥാനം അലങ്കരിയ്ക്കുന്ന ധർമശാസ്താവിനോടൊപ്പം പരിസരത്തെ വീടുകളിലേയ്ക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേയ്ക്കും എഴുന്നള്ളുന്നു. വീട്ടുകാരും നാട്ടുകാരും നിറപറയും നിലവിളക്കുമായി ഭഗവതിയെയും ശാസ്താവിനെയും സ്വീകരിയ്ക്കുന്നു. എല്ലായിടത്തും ഇറക്കിപ്പൂജയുമുണ്ടാകും. മകം, പൂരം ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഉത്രം നാളിൽ അടുത്തുള്ള മുരിയമംഗലം ക്ഷേത്രക്കുളത്തിൽ നടക്കുന്ന വലിയ ആറാട്ടിനുശേഷം കൊടിയിറക്കുന്നു. അത്തം നാളിൽ കീഴ്ക്കാവിൽ വലിയ ഗുരുതിയും കൂടി നടത്തുന്നതോടെ ഉത്സവം പരിസമാപ്തിയിലെത്തുന്നു.

=== പ്രസിദ്ധമായ മകം തൊഴൽ ===
ഉത്സവത്തിനിടയിലെ ഏഴാം ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ 'മകം തൊഴൽ'. വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ കീഴ്ക്കാവിലമ്മയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് ലക്ഷ്മീനാരായണ ദർശനമുണ്ടായതുമായി പറയപ്പെടുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പ്രഭാതപൂജകൾ കഴിഞ്ഞ് നടയടച്ചാൽ ഉച്ചയ്ക്ക് രണ്ടുമണിയ്ക്കു തന്നെ നട തുറക്കും. വില്വമംഗലത്തിന് ദർശനം നൽകിയ ഭാവത്തിലാണ് അന്ന് ദർശനം. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, [[തൃക്കാർത്തിക]] നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. മകം തൊഴുന്നത് സർവമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സർവ്വാഭരണവിഭൂഷിതയായി, ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളും ദിവ്യായുധങ്ങളും ധരിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഭഗവതിയെ ദർശിച്ച് അന്ന് ഭക്തർ തൃപ്തിയടയുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്തരുടെ പ്രത്യേകിച്ച് വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും ഉണ്ടാകുക.

=== പൂരം ===
മകത്തിന് പിറ്റേന്ന് പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്നുവരുന്ന ദിവസവും അതിവിശേഷമാണ്. പൂരം തൊഴൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. അന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയ്ക്ക് സമീപത്തുള്ള മറ്റ് ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ മൂർത്തിളെല്ലാവരും ചോറ്റാനിക്കരയിൽ എഴുന്നള്ളുന്നു. ഇവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് നിരവധി ഗജവീരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള പൂരം എഴുന്നള്ളത്ത് വിശേഷമാണ്. അതിനാൽ പൂരം തൊഴുന്നത് മകം പോലെ തന്നെ സർവ്വമംഗളകരമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ചോറ്റാനിക്കരയമ്മമാർ (മേൽക്കാവ് ഭഗവതി, കീഴ്ക്കാവ് ഭദ്രകാളി), ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ധർമ്മശാസ്താവ്, കുഴിയേറ്റ് ശിവൻ, തുളുവൻകുളങ്ങര മഹാവിഷ്ണു, ഓണക്കുറ്റിച്ചിറ ഭഗവതി, എടാട്ട് ഭഗവതി, കർത്തക്കാട്ട് ഭഗവതി എന്നിവരാണ് ഈ എഴുന്നള്ളത്തിൽ അണിനിരക്കുന്നത്.

=== നവരാത്രി ===
കന്നിമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷത്തിലെ [[പ്രഥമ]] മുതലുള്ള ഒമ്പതുദിവസങ്ങളാണ് നവരാത്രിയായി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. രാജ്യമെമ്പാടും വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് ആചരിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ സരസ്വതീപൂജയായിട്ടാണ് ആചരിച്ചുവരുന്നത്. എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വിശേഷമാണെങ്കിലും ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് കൂടുതലും നവരാത്രി ആചരിച്ചുവരുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ഭഗവതിക്ഷേത്രമായ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ നവരാത്രിയിൽ ഒമ്പതുദിവസവും അതീവ വിശേഷമാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. നവരാത്രി ഉത്സവത്തിനിടയിൽ [[ദുർഗ്ഗാഷ്ടമി]] നാളിൽ നടന്നു വരുന്ന പവിഴമല്ലിത്തറ മേളം പ്രസിദ്ധമാണ്. നിരവധി പ്രസിദ്ധ വാദ്യകലാകാരന്മാർ ഇതിന് അണിനിരക്കാറുണ്ട്. കുറച്ചുകാലമായി ഇതിന് പ്രാമാണ്യം വഹിയ്ക്കുന്നത് പ്രശസ്ത ചലച്ചിത്രനടനായ [[ജയറാം|ജയറാമാണ്]]. പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും നാദസ്വരത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടുകൂടിയ ശീവേലികളും ഈയവസരങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്.

എട്ടാം ദിവസമായ ദുർഗ്ഗാഷ്ടമിനാളിൽ സന്ധ്യയ്ക്ക് ക്ഷേത്രത്തിൽ പുസ്തകങ്ങൾ, ആയുധങ്ങൾ, സംഗീതോപകരണങ്ങൾ മുതലായവ പൂജയ്ക്ക് വയ്ക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷമാണ് ദീപാരാധന നടക്കുന്നത്. ഒൻപതാം ദിവസമായ [[മഹാനവമി]] ദിവസം അടച്ചുപൂജയാണ്. [[വിജയദശമി]] ദിവസം രാവിലെ പൂജ കഴിഞ്ഞ് പൂജവച്ച പുസ്തകങ്ങളും മറ്റും തിരിച്ചുകൊടുക്കുന്നു.

=== വിദ്യാരംഭം ===
വിജയദശമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് കുരുന്നുകൾ  ഇവിടെ ഹരിശ്രീ കുറിയ്ക്കുന്നു. മൂകാംബിക [[സരസ്വതി]] സാന്നിധ്യമുള്ള  ക്ഷേത്രമായതിനാൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെ വിദ്യാരംഭം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേതുപോലെ അതിവിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നിരവധി വിദ്യാർഥികളും നവരാത്രി ദിവസങ്ങളിൽ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്.

=== മണ്ഡലകാലം ===
ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന വിശേഷമാണ് [[വൃശ്ചികം|വൃശ്ചികമാസം]] ഒന്നാം തീയതി മുതൽ 41 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡലകാലം. ചോറ്റാനിക്കരയിൽ പ്രധാന ഉപദേവനായ ധർമ്മ ശാസ്താവിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിയുടെ തിരുമകനും, കാവൽക്കാരനും ആണിവിടെ ശാസ്താവ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വൻ തിരക്കായിരിയ്ക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനട പതിവിലും അര മണിക്കൂർ നേരത്തേ (മൂന്നരയ്ക്ക്) തുറക്കും. ശബരിമല ദർശനത്തിനുപോകുന്ന നിരവധി ഭക്തർ ഈ സമയത്ത് ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്താറുണ്ട്. അവർക്കായി ദേവസ്വം നിരവധി സൗകര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊടുക്കാറുണ്ട്. ശബരിമല യാത്രയിലെ പ്രധാന ഇടത്താവളങ്ങളിലൊന്നാണ് ചോറ്റാനിക്കര. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രനടയിൽ അയ്യപ്പൻപാട്ട് പതിവാണ്.

=== തൃക്കാർത്തിക ===
മണ്ഡലകാലത്തുതന്നെയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമായ തൃക്കാർത്തിക വരുന്നതും. ഭഗവതിയുടെ ജന്മദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന തൃക്കാർത്തിക കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലെല്ലാം വിശേഷദിവസമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ള ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഇത് മൂന്നുദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്. പ്രധാന ദിവസമായ [[കാർത്തിക]] കൂടാതെ അടുത്ത ദിവസങ്ങളിലും ([[രോഹിണി]], [[മകയിരം]]) ഇത് ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും കലാപരിപാടികളുമുണ്ടാകും. 

തൃക്കാർത്തിക ദിവസം രാവിലെ അഖണ്ഡനാമജപം തുടങ്ങുന്നു. ഭഗവതിയെ മകം തൊഴുന്ന ദിവസത്തിലെ പോലെ തന്നെ മനോഹരമായി അണിയിച്ചൊരുക്കിയിട്ടുണ്ടാകും. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കര അമ്മ ഇടം കൈ കൊണ്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുമ്പോൾ മകം, തൃക്കാർത്തിക നാളിൽ വലം കൈകൊണ്ടു അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഉച്ചയ്ക്ക് ഭക്തർക്ക് പിറന്നാൾ സദ്യ നൽകുന്നു. അന്ന് സന്ധ്യയ്ക്കാണ് കാർത്തിക വിളക്ക്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭങ്ങളും വിളക്കുമാടവും ദീപമാലകളാൽ അലംകൃതമാകുന്നു. ഇതേസമയത്ത് ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് പലയിടത്തും ചിരാതുകൾ കത്തിച്ചുവച്ചിട്ടുണ്ടാകും. ഈ സമയത്തെ ദീപാരാധന വിശേഷമാണ്. അതിനുശേഷം 51 കുത്തുവിളക്കുകളുടെയും അഞ്ച് ഗജവീരന്മാരുടെയും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെയും അകമ്പടിയോടെ ചോറ്റാനിക്കരയമ്മ എഴുന്നള്ളുന്നു. നിരവധി ഭക്തരാണ് ഇത് കാണാനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്നത്. 

രോഹിണി, മകയിരം ദിവസങ്ങളിൽ കാര്യമായ ആഘോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും കാർത്തികദിവസം പോലെ അപ്പോഴും വിളക്കുകളുണ്ടാകും. ഈയവസരങ്ങളിൽ ചെണ്ടമേളമാണ് അകമ്പടി സേവിയ്ക്കുന്നത്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഇവയോടൊപ്പം വെടിക്കെട്ടുമുണ്ടാകും. തൃക്കാർത്തിക ദിവസത്തെ ഭഗവതി  ദർശനം സർവ്വ അനുഗ്രഹദായകമാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മകം തൊഴാൻ സാധിയ്ക്കാത്തവർ കാർത്തിക തൊഴാൻ എത്തുന്നതും കാണാം.

== മറ്റു പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങൾ (വിശേഷിച്ച്  മലയാള മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ ചൊവ്വയും വെള്ളിയും), ശനിയാഴ്ച, പൗർണമി, അമാവാസി ദിവസങ്ങൾ, വരലക്ഷ്മി വെള്ളിയാഴ്ച, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, എല്ലാ മാസവും കാർത്തിക, മകം നക്ഷത്രങ്ങൾ, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം  തുടങ്ങിയവയും ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിന് പറ്റിയ ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാവാറുണ്ട്. ശിവന് ഞായറാഴ്ച, തിങ്കളാഴ്ച, [[പ്രദോഷവ്രതം]], [[ശിവരാത്രി]], ധനുമാസ തിരുവാതിര തുടങ്ങിയ അവസരങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗണപതിയ്ക്ക് [[വിനായക ചതുർത്ഥി]] ദിവസം ക്ഷേത്രം  അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതിഹോമവും ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടുമുണ്ടാകാറുണ്ട്. നാഗദൈവങ്ങൾക്ക് എല്ലാമാസവും ആയില്യം നക്ഷത്രത്തിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും, കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യത്തിന് സർപ്പബലിയും പതിവാണ്.

== അമ്മേ നാരായണാ എന്ന സ്തുതി ==

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉടലെടുത്ത പ്രശസ്തവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭഗവതി സ്തുതിയാണ് അമ്മേ നാരായണാ. ഈ സ്തുതിയിൽ സ്ത്രീലിംഗവും പുല്ലിംഗവും ഒരുമിച്ചു വരുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. അമ്മേ എന്നത് ഭഗവതി സ്തുതിയും നാരായണാ എന്നത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സ്തുതിയുമാണ്. ചോറ്റാനിക്കരയിലെ പ്രതിഷ്ഠയുടെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് ഉണ്ടായതാണ് ഈ സ്തുതി. മേൽക്കാവിൽ ഭഗവതിപ്രതിഷ്ഠയുടെ വലതുവശത്ത് കൃഷ്ണശിലയിൽ തീർത്ത ചെറിയ മഹാവിഷ്ണുപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. രണ്ടും ഒരേ പീഠത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഇതുകൂടാതെ, കീഴ്ക്കാവിൽ ഭദ്രകാളിപ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. ഇതിനാൽ മൂന്ന് പേരെയും കൂടിചേർത്താണ്

 അമ്മേ നാരായണാ 
 ദേവീ നാരായണാ
 ലക്ഷ്മീ നാരായണാ
 ഭദ്രേ നാരായണാ

എന്ന് ചോറ്റാനിക്കരയിൽ ഭക്തർ സ്തുതിയ്ക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുസമേതയായ ദേവിയെയാണ് ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നതെങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ഭഗവതിക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഇന്നിത് ഉപയോഗിച്ച് കാണാറുണ്ട്.
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

ദുർഗ്ഗേ സ്മൃതാ ഹരസി ഭീതിമശേഷജന്തോഃ സ്വസ്ഥൈഃ സ്മൃതാ മതിമതീവ ശുഭാം ദദാസി ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭയഹാരിണി കാ ത്വദന്യാ സർവ്വോപകാരകരണായ സദാർദ്രചിത്താ.

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
[[എറണാകുളം]] നഗരഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 15 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായാണ് ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രം. കൊച്ചി നഗരപ്രദേശത്തിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കും. കൊച്ചി നഗരത്തിൽ നിന്നും ധാരാളം ബസുകൾ ഇവിടേക്ക് സർവീസ് നടത്താറുണ്ട്. 

[[വൈറ്റില|വൈറ്റിലയിൽ]] നിന്നും 11 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിലും, ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ [[കാക്കനാട്]] നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തൃപ്പൂണിത്തുറ മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ (കൊച്ചി മെട്രോ) ആണ് അടുത്തുള്ള മെട്രോ സ്റ്റേഷൻ.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- ചോറ്റാനിക്കര റോഡ് (കുരീക്കാട്). ഇവിടെ [[കോട്ടയം]] വഴിയുള്ള മെമു, പാസഞ്ചർ ട്രെയിനുകൾ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ. 

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തൃപ്പൂണിത്തുറ - ആറു കിലോമീറ്റർ അകലെ‌ - ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പല എക്സ്പ്രസ് ട്രെയിനുകളും നിർത്താറുണ്ട്. ഇതിൽ വേണാട്, പരശുറാം, പാലരുവി, മലബാർ, ഗുരുവായൂർ-മധുര തുടങ്ങിയ പല ട്രെയിനുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.  തൃപ്പൂണിതുറ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപത്ത് നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.  

എറണാകുളം നഗരത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളായ [[എറണാകുളം ജങ്ക്ഷൻ തീവണ്ടിനിലയം|എറണാകുളം സൗത്ത്]], [[എറണാകുളം ടൗൺ തീവണ്ടിനിലയം|നോർത്ത്]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളുടെ പരിസരത്ത് നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ബസ് സർവീസ് ലഭ്യമാണ്.

ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം [[നെടുമ്പാശ്ശേരി|നെടുമ്പാശ്ശേരിയിലുള്ള]] [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്]]. ഏകദേശം 35 കിമി ദൂരം.

== അടുത്തുള്ള മറ്റു പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
*[[തൃപ്പൂണിത്തുറ ശ്രീപൂർണ്ണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]]: ഏതാണ്ട് 6 കി.മി. അകലെ. 20 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]]: 15 കി.മി. അകലെ. ഏതാണ്ട് 47 മിനിറ്റ് യാത്ര.
*[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം|തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക്  31 കി.മി.  ദൂരം 
*[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്ന്]] ചോറ്റാനിക്കരയിലേക്ക് ഏതാണ്ട് 46 കി.മി. (NH 66 വഴി)
*[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം|ഗുരുവായൂരിൽ]] നിന്നും  ചോറ്റാനിക്കരലേക്ക് 94 കി.മി. (NH 66 വഴി)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Chottanikkara Temple}}
[http://www.chottanikkarabhagavathy.org ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റ്]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Famous Hindu temples in Kerala}}


{{എറണാകുളം ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നൂറ്റെട്ട് ദുർഗ്ഗാക്ഷേത്രങ്ങൾ]]


{{Hindu-temple-stub}}</text>
      <sha1>3u1lr22pvr3dyxbnd3xjo837qj1kyej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രാപ്പകൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23702</id>
    <revision>
      <id>4647257</id>
      <parentid>4573806</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39831-24</username>
        <id>220370</id>
      </contributor>
      <comment>ഒരു വലിയ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വകാര്യ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന ഒരു വീട്ടുവേലക്കാരന്റെ കഥയാണിത്. തറവാടിന്റെ സ്വകാര്യ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന പൊതു മാലിന്യക്കാരനായ ഊക്കു കൃഷ്ണന്റെ വേഷത്തിലാണ് മമ്മൂട്ടി അഭിനയിക്കുന്നത്. വാത്സല്യനിധിയായ അമ്മയുടെ വേഷത്തിൽ ശാരദയും വീട്ടുജോലിക്കാരിയായി നയൻതാരയും അഭിനയിക്കുന്നു. വിജയരാഘവനാണ് ചിത്രത്തിലെ നായകൻ.</comment>
      <origin>4647257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7048" sha1="iik36oaf73fgr6e1fll5jszqau52vas" xml:space="preserve">ഒരു വലിയ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വകാര്യ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന ഒരു വീട്ടുവേലക്കാരന്റെ കഥയാണിത്. തറവാടിന്റെ സ്വകാര്യ കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന പൊതു മാലിന്യക്കാരനായ ഊക്കു കൃഷ്ണന്റെ വേഷത്തിലാണ് മമ്മൂട്ടി അഭിനയിക്കുന്നത്. വാത്സല്യനിധിയായ അമ്മയുടെ വേഷത്തിൽ ശാരദയും വീട്ടുജോലിക്കാരിയായി നയൻതാരയും അഭിനയിക്കുന്നു. വിജയരാഘവനാണ് ചിത്രത്തിലെ നായകൻ.{{prettyurl|Rappakal}} 
{{Infobox Film
| name=രാപ്പകൽ
| image=രാപ്പകൽ.jpg
| director=[[കമൽ]]
| producer=[[ഹൗളി പോട്ടൂർ]]
| story=[[ടി.എ. റസാക്ക്]]
| dialogue  =[[ടി.എ. റസാക്ക്]]
| screenplay  =[[ടി.എ. റസാക്ക്]]
| starring=[[മമ്മൂട്ടി]]&lt;br /&gt; [[ശാരദ]]&lt;br /&gt; [[നയൻതാര]]&lt;br /&gt; [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]]&lt;br /&gt; [[ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട്]]&lt;br /&gt; [[ഗീതു മോഹൻദാസ്]]&lt;br /&gt; [[വിജയരാഘവൻ]]
| music=˞˞˞ [[മോഹൻ സിതാര]]
| lyrics=[[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി]]
| studio = 
| distributor=
| cinematography=[[പി. സുകുമാർ]]
| editing=[[കെ. രാജഗോപാൽ]]
| released=2005
| country= [[ഇന്ത്യ]]
| language=[[മലയാളം]]
}}
{{wikt}}
2005-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രമാണ്‌ '''''രാപ്പകൽ'''''. [[കമൽ]] സം‌വിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ [[മമ്മൂട്ടി]], [[ശാരദ]], [[നയൻതാര]], [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] തുടങ്ങിയവരാണ്‌ പ്രധാന വേഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്തത്. കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവയെല്ലാം നിർവ്വഹിച്ചത് [[ടി.എ. റസാക്ക്]] ആണ്.

== അഭിനേതാക്കൾ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! അഭിനേതാവ് !! കഥാപാത്രം
|-
| [[മമ്മൂട്ടി]] || കൃഷ്ണൻ
|-
| [[ബാലചന്ദ്രമേനോൻ]] || ദേവനാരായണൻ
|-
| [[ജനാർദ്ദനൻ]] || കുട്ടിശങ്കരൻ
|-
| [[വിജയരാഘവൻ]] || ജനാർദ്ദനവർമ്മ
|-
| [[സലീം കുമാർ]] || ഗോവിന്ദൻ
|-
| [[സുരേഷ് കൃഷ്ണ]] || സുധി
|-
| [[കലാശാല ബാബു]] || ശേഖരൻ
|-
| [[ശ്രീകുമാർ]] || ബാലഗോപാൽ
|-
| [[ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ നമ്പൂതിരി]] || വലിയ വർമ്മ
|-
| [[ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട്]] || മഹേന്ദ്രവർമ്മ
|-
| [[ബാബുരാജ്]] || മണികണ്ഠൻ
|-
| [[ശാരദ]] || സരസ്വതിയമ്മ
|-
| [[നയൻതാര]] || ഗൗരി
|-
| [[ഗീതു മോഹൻദാസ്]] || മാളവിക
|-
| [[സുബ്ബലക്ഷ്മി അമ്മാൾ]] ||
|-
| [[മങ്ക മഹേഷ്]] ||
|-
| [[രശ്മി ബോബൻ]] ||
|-
| [[താരാകല്യാൺ]] ||
|}

== സംഗീതം ==
[[കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരി]] എഴുതിയ ഇതിലെ ഗാനങ്ങളുടെ സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചത് [[മോഹൻ സിതാര]] ആണ്.
; ഗാനങ്ങൾ
# പോകാതെ കരിയിലക്കാറ്റേ – [[അഫ്‌സൽ]]
# തങ്ക മനസ്സ് – [[പി. ജയചന്ദ്രൻ]]
# യദുഹൃദയം – [[മധു ബാലകൃഷ്ണൻ]], [[കെ.എസ്. ചിത്ര]]

== അണിയറ പ്രവർത്തകർ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! അണിയറപ്രവർത്തനം !! നിർ‌വ്വഹിച്ചത്
|-
| ഛായാഗ്രഹണം || [[പി. സുകുമാർ]]
|-
| ചിത്രസം‌യോജനം || [[കെ. രാജഗോപാൽ]]
|-
| കല || [[സുരേഷ് കൊല്ലം]]
|-
| ചമയം || [[സലീം കടയ്ക്കൽ]], [[ജോർജ്ജ്]]
|-
| വസ്ത്രാലങ്കാരം || [[എസ്.ബി. സതീഷ്]]
|-
| നൃത്തം || [[സുജാത]]
|-
| സംഘട്ടനം || [[പഴനിരാജ്]]
|-
| പരസ്യകല || [[സാബു കൊളോണിയ]]
|-
| പ്രോസസിങ്ങ് || [[ജെമിനി കളർ ലാബ്]]
|-
| നിശ്ചല ഛായാഗ്രഹണം || [[ജയപ്രകാശ് പയ്യന്നൂർ]]
|-
| എഫക്റ്റ്സ് || [[മുരുകേഷ്]]
|-
| ശബ്ദലേഖനം || [[വിനോദ്]], [[അനൂപ്]]
|-
| ഡി.ടി.എസ്. മിക്സിങ്ങ് || [[ലക്ഷ്മി നാരായണൻ]]
|-
| നിർമ്മാണ നിയന്ത്രണം || [[ആന്റോ ജോസഫ്]]
|-
| നിർമ്മാണ നിർവ്വഹണം || [[ഷഫീർ സേട്ട്]]
|-
| അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടർ || [[വിനോദ്]]
|-
| ലെയ്‌സൻ || [[അഗസ്റ്റിൻ]]
|-
| അസോസിയേറ്റ് കാമറാമാൻ || [[സുധി]]
|-
| എക്സിക്യൂട്ടീവ് പ്രൊഡ്യൂസർ || [[ആൻ പോട്ടൂർ]], [[അലക്സ് പോട്ടൂർ]], [[എറിക് പോട്ടൂർ]]
|}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{imdb title|id=0460541|title=രാപ്പകൽ}}
* [http://msidb.org/m.php?4332 ''രാപ്പകൽ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140723133822/http://msidb.org/m.php?4332 |date=2014-07-23 }} – മലയാളസംഗീതം.ഇൻഫോ

{{കമൽ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:2005-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കമൽ സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>iik36oaf73fgr6e1fll5jszqau52vas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാതമംഗലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24794</id>
    <revision>
      <id>4647213</id>
      <parentid>4106454</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6209" sha1="rzrhvplqvs1hj3fkhqh5l6s358a6a6e" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                   = മാതമംഗലം
| official_name          =
| other_name             = 
| nickname               =
| settlement_type        = ഗ്രാമം
| image_skyline          = 
| image_alt              =
| image_caption          = 
| pushpin_map            = India Kerala#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_map_caption    = Location in Kerala, India
| coordinates            =
{{coord|12.1338|N|75.3005|E|display =inline,title}}
|subdivision_type        = Country
| subdivision_name       = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1      = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1      = [[കേരളം]]
| subdivision_type2      = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2      = [[Kannur district|Kannur]]
| subdivision_type3      = [[Taluk]]
| subdivision_name3      = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]]  
| established_title      = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date       = 
| founder                = 
| named_for              = 
| government_type        = 
| governing_body         = Eramam-Kuttur Grama panchayat
| unit_pref              = Metric
| area_footnotes         = 
| area_rank              = 
| area_total_km2         = 75.14
| elevation_footnotes    = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://elevationmap.net/mathamangalam-kannur-in-1011648748 |title=Topographic map of Mathamangalam Kannur, India |website=elevationmap.net}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m            = 62 
| population_total       = 27830
| population_as_of       = 2011
| population_rank        = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym     = 
| population_footnotes   = 
| demographics_type1     = Languages
| demographics1_title1   = Official
| demographics1_info1    = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1              = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1            = +5:30
| postal_code_type       = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code            = 670306
| area_code_type         = Telephone code
| area_code              = 04985
| registration_plate     = KL 86
| blank1_name_sec1       = [[Assembly constituency]]
| blank1_info_sec1       = [[Payyanur (State Assembly constituency)|Payyanur]]
| blank2_name_sec1        = [[Lok Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1       = [[Kasaragod (Lok Sabha constituency)|Kasaragod]]
| blank3_name_sec1       = Nearest [[Railway station]]
| blank3_info_sec1       = [[Payyanur railway station|Payyanur]] - 17 km,  [[Pazhayangadi railway station|Pazhayangadi]] - 15 km
| website                = 
| iso_code               = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes              =  
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പിലാത്തറ|പിലാത്തറക്കടുത്തുളള]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മാതമംഗലം'''. ഇവിടത്തെ അങ്ങാടി '''എം.എം. ബസാർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രദേശം [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിൽ]]പെട്ട [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kannur.nic.in/panch.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2007-12-15 |archive-date=2007-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071204120137/http://kannur.nic.in/panch.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. പെരുവമ്പ പുഴ ഇതിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

== അതിരുകൾ ==
[[പിലാത്തറ]],[[കൈതപ്രം]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളാണ്‌ അതിരുകൾ
== പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==
#സി.പി. നാരായണൻ മെമ്മോറിയൽ ഗവൺ‌മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂൾ മാതമംഗലം 
#മാതമംഗലം എൽ പി സ്കൂൾ
#ഗവ അധ്യാപക പരിശീലന കേന്ദ്രം
==ഗ്രന്ഥശാല==
മാതമംഗലത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമാണ്  [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]] . [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ]] അംഗത്വമുള്ള എ ഗ്രേഡ് [[ഗ്രന്ഥശാല|ഗ്രന്ഥശാലയാണ്]] ഇത്.1962 സെപ്തംബർ 27 ന് മാതമംഗലത്ത് ഔപചാരികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.മാതമംഗലം ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ അധ്യാപകനായിരുന്ന മല്ലിശ്ശേരി കരുണാകരൻ മാസ്റ്റർ തന്റെ സ്വകാര്യ പുസ്തകശേഖരത്തെ പൊതു  ഗ്രന്ഥാലയമാക്കി മാറ്റി. കൈതപ്രം ദാമോദരൻ നമ്പൂതിരിയുടെ ആദ്യകാലത്തെ പ്രവർത്തനകേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു ഈ ഗ്രന്ഥശാല &lt;ref&gt;[http://www.mathrubhumi.com/ernakulam/nagaram/-malayalam-news-1.1115999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160612062005/http://www.mathrubhumi.com/ernakulam/nagaram/-malayalam-news-1.1115999 |date=2016-06-12 }}|mathrubhumi.com_വായനശാല മുതൽ സിനിമാശാല വരെ&lt;/ref&gt; .

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]


{{Kannur-geo-stub}}
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>rzrhvplqvs1hj3fkhqh5l6s358a6a6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാവിലർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31939</id>
    <revision>
      <id>4647254</id>
      <parentid>4646956</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T10:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abr124</username>
        <id>220080</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52277" sha1="oh8178ajqnzltchatxttpwk4nivgdad" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mavilan}}
[[പ്രമാണം:പാളത്തൊപ്പിയും വലിയ മടിശീലയും ഉള്ള മാവിലസ്ത്രീ.JPG|ലഘു|360px|പാളത്തൊപ്പിയും വലിയ മടിശീലയും കഴുത്തിൽ കല്ലുമാലയും ഉള്ള മാവിലസ്ത്രീ]]
[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലും]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലും]] ഉള്ള [[ആദിവാസി|ആദിവാസിവിഭാഗമാണ്]] '''മാവിലർ'''. ഹോസ്‌ദുർഗ്, വെള്ളരിക്കുണ്ട് താലുക്കുകളിലാണ്‌ ഇവരെ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്. മാവിലൻ സമുദായം സംസാരിക്കുന്ന തനത് ഗോത്രഭാഷയാണ് മാർക്കോടി. ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ പലപ്പോഴും ഇതിനെ തുളു ഭാഷയുടെ ഒരു വകഭേദമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഘടനയിലും പദസമ്പത്തിലും ഇത് തുളുവിൽ നിന്നും വലിയ വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. മാർക്കോടി ഭാഷയ്ക്ക് അതിന്റേതായ തനത് വ്യാകരണ നിയമങ്ങളും രൂപഘടനയുമുണ്ട് (Morphology). സ്വന്തമായി ലിപിയില്ലാത്തതിനാൽ ഈ ഭാഷ പൂർണ്ണമായും ഒരു വാമൊഴി രൂപത്തിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://researchgate.net|title=Markodi Language - A Study on Mavilan Tribal Language|access-date=2026-07-12}}&lt;/ref&gt; 1981-ലെ കാനേഷുമാരിക്കണക്കു പ്രകാരം 16,362 ആണ്‌ മാവിലരുടെ ജനസംഖ്യ. 1950-ലെ ഭരണഘടനാ ഉത്തരവനുസരിച്ച് മാവിലൻ സമുദായത്തെ ആദ്യകാലത്ത് പട്ടികജാതി (SC) ലിസ്റ്റിലായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇവരുടെ പരമ്പരാഗതമായ വേട്ടയാടൽ രീതികളും ഗോത്രവർഗ്ഗ പശ്ചാത്തലവും കണക്കിലെടുത്ത് പിന്നീട് വന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നിയമപ്രകാരം മാവിലരെ ഔദ്യോഗികമായി പട്ടികവർഗ്ഗ (ST) പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-criterion.com|title=An Ecocritical Reading of the Orature of Mavilan Tribe|access-date=2026-07-12}}&lt;/ref&gt; (തുളുമർ), ചിങ്ങത്താന്മാർ എന്നിവർ മാവിലരിലെ ഉപവിഭാഗങ്ങളാണ്‌. പച്ചമരുന്നു  ശേഖരിക്കുക, ചൂരലും മുളയും ഉപയോഗിച്ച് ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, കൃഷിയിടങ്ങളിൽ കൂലിവേല ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയാണ്‌ മാവിലസമുദായത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതതൊഴിൽ. 'മാവിലവ്' എന്ന പച്ചമരുന്നിന്റെ പേരിൽനിന്നാണ്‌ ഇവർക്ക് ഈ പേർ ലഭിച്ചത്. പരമ്പരാഗത തെയ്യം കലാകാരന്മാരുമാണ്‌ ഇവർ. വീരഭദ്രനാണ്‌ മാവിലരുടെ സമുദായദേവത. 36 തറവാടുകളിൽ പെടുന്നവരാണ്‌ മാവിലകുടുംബങ്ങൾ.

== ചരിത്രം ==
പ്രാചീനകാലം മുതൽ തന്നെ മലനിരകളിൽ ജീവിതം നയിച്ച ആദിവാസികളാണ്‌ പിന്നീട് '''ചെറുമൻ''' എന്നും '''മാവിലൻ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot; /&gt;. വേട്ടയാടിയും കാട്ടുകിഴങ്ങുകൾ ഭക്ഷിച്ചും  ഇവർ പിന്നീട് കാർഷികവൃത്തിയിലേക്കു തിരിയുകയുണ്ടായി. വേട്ടയാടലിനു പുറമേ കാട്ടിൽതന്നെ ഇവർ ചെറിയതോതിലുള്ള [[കൃഷി|കൃഷികളും]] ചെയ്തു വന്നിരുന്നു. കാലക്രമേണ ഉയർന്ന [[ജാതി (വിവക്ഷകൾ)|ജാതിക്കാർ]] ഇവരെ [[അടിമത്തം|അടിമകളാക്കുകയും]] വിൽക്കുകയും പാട്ടത്തിനു നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot;&gt;പുസ്തകം - കാസർ‌ഗോഡ്: ചരിത്രവും സമൂഹവും. പേജ് നമ്പർ 62 - കാസർഗോഡ് ജില്ലാപഞ്ചായത്ത് പ്രസിദ്ധീകരണം&lt;/ref&gt; ഈ വിഭാഗക്കാർക്ക് ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരാവകാശം ലഭിക്കുന്നത് [[1957]] മുതലാണ്‌. [[ജന്മി|ജന്മിമാർ]] പറയുന്ന ഇടങ്ങളിൽ മാറിമാറി താമസിച്ചാണ്‌ അതുവരെ ഇവർ കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. മാവിലന്മാർ ബന്തടുക്ക ആസ്ഥാനമാക്കി തുളുനാട് ഭരിച്ചിരുന്നവരായിരുന്നു എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15734155&amp;programId=1073753695&amp;channelId=-1073751705&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9|title=കഥപറയും സമുദായങ്ങൾ - 2 : ഗോത്രരാജ വംശവുമായി മാവിലന്മാർ|author=ഷജിൽ കുമാർ|language=മലയാളം|date=മാർച്ച് 13, 2014|type=പത്രലേഖനം|publisher=മലയാളമനോരമ ദിനപത്രം|accessdate=22 ജൂലൈ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325000921/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15734155&amp;programId=1073753695&amp;channelId=-1073751705&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9|archivedate=2014-03-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;പേരിനു പിന്നിൽ
സമുദായത്തിന്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വന്നതിനെ പറ്റി പല അഭിപ്രായഭേദങ്ങൾഉം നിലനിൽ‌ക്കുന്നു. മുമ്പ് '''ചെറുമൻ''' എന്ന പേരിലാണ്‌ ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot; /&gt; കേരളത്തിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാന്റെ]] ആൾക്കാർ എന്ന നിലയിലാണ്‌ ആ പേരു വന്നതെന്ന ഒരഭിപ്രായം പ്രബലമാണ്‌. മാവിലൻ എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പേരാണെന്നും, ചെറുമൻ‌മാരിൽ പ്രധാനിയായ അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബഹുമാനപുരസരമാണ്‌ ജാതിപ്പേരു തന്നെ മാവിലൻ എന്നായതെന്നും മറ്റൊരഭിപ്രായവും നിലവിലുണ്ട്. '''മാവിലെ ചെറോൻ''' എന്നും ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുവത്രേ. ആദ്യകാലത്ത് മാവിന്റെ ഇല വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ചതിനാലാണ്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വീണതെന്ന നിഗമനവും ഉണ്ട്. അതിലുപരിയായി പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നത്, 'മാവിലവ്' എന്ന പച്ചമരുന്നിന്റെ നിന്നാണ്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വന്നതെന്നാണ്‌.

മാവിലൻ എന്ന വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം '''മേരർ''' എന്നതിൽ നിന്നാണെന്നും, മേര എന്നത് മൗര്യർ എന്നതിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണെന്നും ഒരു അഭിപ്രായം നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;/&gt;

മറ്റൊരു നിഗമനം അനുസരിച്ച് ചാമയും അരിയും കൃഷിചെയ്തിരുന്ന ഇവർ അരിമാവും ചാമമാവും ഉണ്ടാക്കാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നവരായിരുന്നതിനാൽ മാവിലാൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;/&gt;

==ജീവിതക്രമം==
ഭൂവുടമസ്ഥർ കൂലിയായി പലപ്പോഴും ഭക്ഷണവും നെല്ലും മാത്രമായിരുന്നു കൊടുത്തുപോന്നിരുന്നത്. തുച്ഛമായി കിട്ടുന്ന ഭക്ഷണത്തിനു പുറമേ '''നര''', '''ചാവ''', '''കേത''', '''കുരുണ്ട്''', '''വെണ്ണി''', '''[[മുള|കായൽ]]''' (മുള), '''ഓട''' (മുള പോലെയുള്ള മറ്റൊരു സസ്യം - [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലുണ്ടാക്കുന്നത്]] ഇതുപയോഗിച്ചാണ്‌) എന്നിവയുടെ കണലകളും (ഇളം കൂമ്പ്) '''[[നീറ്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പിനേയും]] ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു. [[നായാട്ട്]] പ്രധാന ജീവിതോപാധിയായിരുന്നതിനാൽ നായാടിക്കിട്ടുന്ന കാട്ടിറച്ചികളും ഭക്ഷിക്കുമായിരുന്നു. [[നായ]] പണ്ടുമുതലേ ഇവരുടെ [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ|വളർത്തുമൃഗമാണ്‌]]. [[ശിവൻ|ശിവഭക്തരായിരുന്ന]] ഇവർ കരിങ്കല്ലിനെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. [[പുനംകൃഷി|പുനംകൃഷിയിൽ]] വളരെ പ്രാഗൽഭ്യമുള്ളവരാണു മാവിലർ. ആദ്യകാലങ്ങളിലിവർ [[കൂട്ടുകുടുംബം|കൂട്ടു കുടുംബമായാണു]] താമസിച്ചിരുന്നത്. കൂട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ആണായിരിക്കും [[മൂപ്പൻ]]. എങ്കിലും ജന്മിമാരുടെ താല്പര്യപ്രകാരമാണു മൂപ്പനെ നിശ്ചയിക്കുന്നത്. മൂപ്പന്മാർ '''കിരാകൻ''' എന്നും '''ചിങ്കം''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. [[പച്ചമരുന്നുകൾ|പച്ചമരുന്ന്]], [[മന്ത്രവാദം]], [[തെയ്യം]] എന്നിവയിലെല്ലാം അഗ്രഗണ്യരായിരിക്കും മൂപ്പൻ‌മാർ. ആദ്യകാലത്ത് [[ഗുഹ|ഗുഹകളിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന ഇവർ പിന്നീട് പുല്ലുമേഞ്ഞ വീടുകളിലേക്കു മാറുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് [[സർക്കാർ]] വക [[കോളനി|കോളനികളായി]] ഇവർക്കു സ്ഥലം പതിച്ചു നൽകിയിരിക്കുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ ഇവരുടെ [[സമൂഹം|സമൂഹത്തിൽ]] [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകൾക്ക്]] പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ക്രമേണ അതു കുറഞ്ഞുവന്നില്ലതെയായി. [[വിവാഹം|വിവാഹസമയത്ത്]] '''പുരുഷധനം''' നൽകിപ്പോന്നിരുന്നു. കല്യാണക്കാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് മൂപ്പനും [[കാരണവർ|കാരണവന്മാരുമായിരിക്കും]].

;വിവാഹം 
മാതാപിതാക്കൾക്ക് മക്കളുടെ കല്യാണക്കാര്യത്തിൽ പരിമിതമായ [[അധികാരം]] മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. പുനത്തിൽ പൊതികെട്ടിവെച്ച നെല്ലിൽ നിന്നും നാലുപൊതി നെല്ല് മൂപ്പന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാറ്റിവെയ്‌ക്കുന്നയാൾക്ക് കല്യാണപ്രായമായതായി കണക്കാക്കി വന്നിരുന്നു.കല്യാണത്തിന്‌ വയസ്സൊരു പ്രശ്നമായിരുന്നില്ല. പെൺകുട്ടികൾക്ക് 7 നും 11 നും ഇടയിലായിരിക്കും പ്രായം [[പുരുഷൻ|പുരുഷന്മാർക്ക്]] 16 മുതൽ 19 വരെയൊക്കെയാവാം. വിവാഹം നടക്കുന്ന കാര്യം ജന്മിയെ അറിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മൂപ്പനും കൂട്ടരുമാണ്‌ പെണ്ണുകാണാൻ പോവുക. ചെറുക്കന്റെ സൗകര്യപ്രകാരം രണ്ടു വർഷം വരെയൊക്കെ പെൺ‌വീട്ടുകാർ കാത്തിരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്‌. എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൻ ചെറുക്കൻ പിൻ‌മാറുകയാണെങ്കിൽ [[മൂന്നാൻ]] ആ പെണ്ണിനെ സ്വീകരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്‌. [[തുലാം]] [[മാസങ്ങൾ|മാസത്തിലെ]] [[വാവ്|വാവിന്‌]] അഞ്ചുവെറ്റില, ഒരടക എന്നിവ പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലെ കാരണവർക്കു നൽകണം.  തുലാം മാസം അവസാനം '''അരിമോതിരം''' പിടിക്കൽ എന്ന ചടങ്ങു നടക്കുന്നു. 10 അടക്ക, 5 കെട്ടുവെറ്റില ( ഒരു കെട്ടിൽ 25 വെറ്റിലകൾ ഉണ്ടാവും) രണ്ടര നാഴി അരി എന്നിവ പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ച്‌ കല്യാണ തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പിന്നീട് '''കഞ്ഞിയും കാണവും''' എന്ന ചടങ്ങാണ്‌. നാലുമുതൽ പത്തുവരെ പൊതി നെല്ല് പുരുഷധനമായി(കാണം) നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. സാധാരണയായി [[വൃശ്ചികം]], [[ധനു]] മാസങ്ങളിലാണ്‌ വിവാഹം നടക്കുക. മാവിലരുടെ വിവാഹത്തിന് മംഗലം കളി ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ചടങ്ങായിരുന്നു. തലേന്നാൾ വരന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നും വിവാഹപാർട്ടി പോകുന്നു. വധുവിന്റെ വീടിനടുത്ത് എത്തിയാൽ വെടി പൊട്ടിക്കണം. തുളു പാട്ടു പാടിയും തുടികൊട്ടിക്കൊണ്ടുമായിരുന്നു പാർട്ടി പോയിരുന്നത്. വധുവിന്റെ വീട്ടിൽ വരന്റേയും കൂടെ വന്നവരുടേയും മംഗലംകളി പാതിരാത്രി വരെ നീണ്ടു നിൽക്കും. വധുവിന്റെ വീട്ടിലെ കാരണവർ, കന്യകയുടെ ദേഹത്ത്മഞ്ഞൾ ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ  എണ്ണയുംശിരസ്സിൽ താളിയും തൊട്ടുവെയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന്, കുടുംബത്തിലെ പ്രായമുള്ളവരൊക്കെയും ഇതാവർത്തിക്കുന്നു.  പിന്നീട് നാത്തൂന്മാർ കന്യകയെ വെള്ളമൊഴിച്ച് കുളിപ്പിച്ച്, ശിരോവസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ച് കുടിലിന്റെ അകത്ത് പായയിൽ പെണ്ണിനെ ഇരുത്തുന്നു. പിറ്റേദിവസം മാതാപിതാക്കളും ഇണങ്ങത്തിമാരും (സമീപസ്ഥർ) ചേർന്ന് പെൺകുട്ടിയെ ദീപത്തോടെ കല്യാണപന്തലിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. വരൻ കൊണ്ടുവന്ന കണിവെറ്റിലയും അടക്കയും കാല്പണവും കാർന്നോർക്ക് നൽകി കാൽതൊട്ടുവന്ദിക്കണം. പിന്നീട് ആളുകളുടെ മധ്യത്തിൽ വെച്ച് കന്യക പുടവ സ്വീകരിക്കുന്നു, ഇതോടൊപ്പം തുടികൊട്ടി പാടുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;പഠനം രാമകൃഷ്ണൻ മോനാച്ച&lt;/ref&gt;

;മരണം
സമുദായത്തിലൊരാൾ മരിച്ചാൽ വേണ്ടപ്പെട്ടവരെയൊക്കെ അറിയിക്കുന്നു. [[മൃതദേഹം|ശവശരീരം]] കുളിപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ് പ്രധാനമാണ്‌. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ദൂരെ ആൾസഞ്ചാരമില്ലാത്ത ഇടങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോയി ദഹിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു പതിവ്. ഇപ്പോൾ അതു മാറി, സ്വന്തം പറമ്പിൽ തന്നെ ദഹിപ്പിച്ചു വരുന്നു. ദഹിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ '''മൈതാനം''' എന്നോ '''പൂത്ത''' എന്നോ '''[[ശവക്കോട്ട|ചുടുകാട്]]''' എന്നോ വിളിക്കുന്നു. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ചുടുകാട്ടിലേക്കു പ്രവേശനമില്ല. മൂന്നാം ദിവസമാണ്‌ '''തെളിപ്പ്''' എന്ന ചടങ്ങ്. അന്നു മരിച്ച വ്യക്തിക്ക് അന്നം കൊടുക്കുന്ന ബലിയിടൽ ചടങ്ങു നടക്കുന്നു. 12 ആം ദിവസമാണ്‌ '''[[അടിയന്തരം]]''' നടത്തുക. ആദ്യമൊന്നും '''നാൽ‌പ്പത്തിയൊന്ന്''' എന്ന ചടങ്ങ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ പലയിടങ്ങളിലും അതു കണ്ടു വരുന്നുണ്ട്. മറ്റു ജാതിക്കാരിൽ നിന്നും കടം കൊണ്ടതാണീ ആചാരം എന്നു കരുതേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

;തിരണ്ടുകല്യാണം
കുടുംബത്തിൽ ഒരു പെണ്ണ് ആദ്യമായി [[ആർത്തവം|ഋതുമതിയായാൽ]] നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ [[തിരണ്ടുകല്യാണം]]. ഇതു വലിയൊരു ആഘോഷമാണിവർക്ക്. ഏഴു ദിവസം പെണ്ണ് വീട്ടിനകത്തു കഴിയണം. പുരുഷൻ‌മാരാരും പെണ്ണിനെ ആ സമയത്ത് കാണാൻ പാടില്ല. ഋതുമതിയായതറിഞ്ഞാൽ ആ വീട്ടിലെ [[ഉലക്ക|ഉലക്കയുടെ]] തല ഭാഗത്ത് അല്പം [[നെല്ല്|നെല്ലു]] കെട്ടി വെയ്‌ക്കണം.  [[ആരാധനാലയം|അടിമസ്ഥാനത്തേക്ക്]] പണം വെയ്‌ക്കുകയും കാരണവന്മാർക്ക്  [[കാണിക്ക]] വെയ്ക്കുകയും ചെയ്യണം. നാലാം ദിവസമോ ഏഴാം ദിവസമോ ആണു തിരണ്ടുകല്യാണം നടത്തുക. വേണ്ടപ്പെട്ടവരെ വിളിച്ച് സദ്യകൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. [[തുടികൊട്ടിപ്പാട്ട്]] അന്നേ ദിവസം ഉണ്ടാവും. ചെറിയൊരു കല്യാണ ചട്ടവട്ടങ്ങൾ തന്നെയാണിതിന്റെ ഒരുക്കങ്ങൾ.

;പത്താവതം
തുലാം മാസം പത്താം തീയതി മാവിലർ ഇഷ്ടദൈവങ്ങൾക്ക് നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പ്രാർ‌ത്ഥിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ '''പത്താവതം'''. '''[[പത്താം ഉദയം]]''' എന്നത് ലോപിച്ചാണ്‌ പത്താവതം ഉണ്ടായത്. [[സംക്രമം|സംക്രമദിവസങ്ങളിലും]] ഈ ചടങ്ങുകൾ ആവർ‌ത്തിക്കാറുണ്ട്. പലയിടങ്ങളിലും ഇപ്പോൾ ഇതു '''തെയ്യത്തിനുകൊടുക്കൽ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അന്നേ ദിവസം ആരാധനാ കേന്ദ്രത്തിൽ എല്ലാവരും ഒത്തുചേരുകയും പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

== വേഷവിധാനം ==
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മരങ്ങളുടെ ഇലകൾ കോർത്തുകെട്ടിയാണ്‌ വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അന്നു കാടുകളിൽ സുലഭമായി ഉണ്ടായിരുന്ന മാവിന്റെ ഇലകൾക്കായിരുന്നു പ്രാമുഖ്യം. കാലക്രമേണ വസ്‌ത്രങ്ങൾ ധരിക്കാൻ തുടങ്ങി. മുട്ടോളമെത്തുന്ന ഒരുകൊച്ചു തോർത്തുമുണ്ടും കവുങ്ങിൻ [[പാള]] കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു [[തൊപ്പി|തൊപ്പിയുമാണ്‌]] പ്രധാന വേഷം. പളത്തൊപ്പിക്കുള്ളിൽ തണുപ്പുനൽകാൻ ഉതകുന്ന ചില മരങ്ങളുടെ [[ഇല|ഇലകളും]] ചിലപ്പോൾ വെയ്‌ക്കാറുണ്ട്. [[പേരയ്ക്ക|പേരയിലയോ]], ചിലപ്പോൾ മറ്റുചില കാടുചെടികളുടെ ഇലകളോ ആയിരിക്കും ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുക. അരയിൽ '''തൊടങ്കൽ''' ഉണ്ടാവും. തൊടങ്കൽ എന്നാൽ അല്പം നീളമുള്ള [[കത്തി]](വാക്കത്തി) തൂക്കിയിടാൻ പറ്റുന്ന ഒരു [[അരപ്പട്ട]](belt)യാണ്‌. അരയ്‌ക്കുമുമ്പിൽ കെട്ടിവെയ്‌ക്കാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിൽ ഉള്ളതും പുറകുവശത്ത് കത്തി കൊളുത്തിയിടാൻ പറ്റുന്ന ഒരു [[ഇരുമ്പ്|ഇരുമ്പുകൊളുത്തുള്ളതുമായ]] അരപ്പട്ടയാണിത്. 

സ്ത്രീകൾ മുണ്ടുകൊണ്ടുള്ള '''കുച്ചാണ്ടം'''([[മേൽ‌മുണ്ട്]]) കെട്ടിയാണു നടക്കുക. തലയിൽ പാളത്തൊപ്പി ഇവരും ധരിക്കാറുണ്ട്. വിവാഹശേഷം കഴുത്തിൽ നിറയെ [[മാല|കല്ലുമാലകളൂം]] കയ്യിൽ നിറയെ [[അലുമിനിയം]] [[വള|വളകളും]] ഇവർ ധരിക്കുന്നു. [[വിരൽ|വിരലുകളിൽ]] ഇരുമ്പുമോതിരങ്ങളും ധരിച്ചു വന്നിരുന്നു. [[ചെവി|കാതിൽ]] [[തെങ്ങോല|ഓല]] ചുരുട്ടി [[കടുക്കൻ|കടുക്കനിട്ടിരിക്കും]]. വലിയ വട്ടത്തിലുള്ള തുളകളായിരിക്കും ചെവിയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുക. [[ചെരിപ്പ്|ചെരിപ്പു]] ധരിക്കാറില്ല. എങ്കിലും ഒറ്റമൂലിയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന '''ആലം''' എന്ന മരത്തിന്റെ [[തോൽ]] എടുത്ത് അതിൽ ചരട് കെട്ടി ചെരുപ്പായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങിന്റെ]] മടലും ഇതിനായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. സ്ത്രീകളും മുണ്ടുടുക്കുന്നത് മുട്ടോളം മാത്രമേ എത്തുകയുള്ളൂ. '''മടിശീല''' വളരെ നീട്ടിയിരിക്കും. [[മുറുക്കാൻ|മുറുക്കാനും]] മറ്റു അത്യാവശ്യ സാധനങ്ങളും ഈ മടിശീലയിൽ ആണു വെയ്‌ക്കുക. എത്ര വലിയ ആഘോഷങ്ങളായാലും ഇതായിരിക്കും ഇവരുടെ വേഷം.

സമീപകാലത്ത് ഇവരുടെ [[വേഷം|വേഷവിധാനങ്ങളിൽ]] സമൂലമായ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ വന്നു. ഇപ്പോൾ പഴയ [[തലമുറ|തലമുറയിലെ]] ആളുകളെ മാത്രമേ അങ്ങനെ കാണാൻ പറ്റുകയുള്ളൂ.

== ഭാഷ ==
മാവിലൻ സമുദായത്തിലെ അംഗങ്ങൾ [[തുളു ഭാഷ|തുളുവിനോട്]] ഏറെ സാമ്യമുള്ള ഒരു ഭാഷയാണു സംസാരിച്ചുവരുന്നത്. പ്രത്യേക [[ലിപി|ലിപിയൊന്നും]] തന്നെ ഈ ഭാഷയ്‌ക്കില്ല. [[തമിഴ്]], [[കന്നഡ]], [[തെലുങ്ക്]], [[മലയാളം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ പദങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും ഈ ഭാഷയിൽ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നു. പ്രാകൃതമായ തുളുവായിരിക്കാമിതെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു&lt;ref name=&quot;ഭാഷ&quot;&gt; പുസ്തകം: കാസർഗോഡ്: ചരിത്രവും സമൂഹവും പേജ് നമ്പർ:66.&lt;/ref&gt;. അമ്മയെ ''' അപ്പാ''' എന്നും അച്ഛനെ ''' അമ്മാ''' എന്നുമാണിവർ വിളിക്കുന്നത്. ചേട്ടനെ '''അണ്ണനെന്നും''' ചേച്ചിയെ '''അക്ക''' എന്നും വിളിക്കുന്നു. അതുപോലെ അനുജനെ '''മെക്യൻ''' എന്നും അനുജത്തിയെ '''മെക്‌ദി'''യെന്നും വിളിക്കുന്നു. മാവിലർ പരസ്പരം കാണുമ്പോഴും അവരുടെ വീടുകളിലും ഇന്നും അവരീ ഭാഷ തന്നെയാണു സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുമായി മലയാളത്തിലഅണ്‌ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നത്. പുതിയ തലമുറയിലെ ആൾക്കാർ ഇപ്പോൾ മലയാളത്തോടാണ്‌ ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്നത്. എങ്കിലും ഈ ഭാഷയേയും തനിമയേയും പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാൻ അവർക്കും ആയിട്ടില്ല.

'''മാർക്കോടി'''

മാർക്കോടി ഭാഷ എന്നാണ് മാവിലൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ തനത് ഭാഷ അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ ജില്ലകളിലെ മാവിലൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ ഒരു പ്രത്യേക സംസാരരീതിയായിട്ടാണ് ഈ ഭാഷ രൂപപ്പെട്ടത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളാൽ പിൽക്കാലത്ത് ഇതിൽ മലയാളം, കന്നഡ, തുളു ഭാഷകളുടെ ശക്തമായ സ്വാധീനമുണ്ടായെങ്കിലും, മാർക്കോടി ഭാഷ അതിന്റെ തനതായ അസ്തിത്വം നിലനിർത്തുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vasudevan |first=Jayan |date=2017 |title=Markodi Language – A Study on Mavilan Tribal Language |url=https://researchgate.net |journal=ResearchGate |pages=2}}&lt;/ref&gt;.

മുൻകാലങ്ങളിൽ മാർക്കോടിയെ തുളു ഭാഷയുടെ ഒരു ഗോത്ര ഉപഭാഷയായിട്ടാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നതെങ്കിലും, ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്ര ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് തുളുവിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ പദസമ്പത്തും ഘടനയുമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭാഷയാണെന്ന് കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vasudevan |first=Jayan |date=2019 |title=Markodi, Mavilan Tribal language – Is it a Tulu Extension or a New Language? |url=https://researchgate.net |journal=ResearchGate |pages=1}}&lt;/ref&gt;.
----&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;മാവിലൻ തുളു ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കുന്ന വാക്കുകളും അവയുടെ മലയാളം അർത്ഥവും.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!മാവിലൻ വാക്ക്
!മലയാളം അർത്ഥം
!ഇംഗ്ലീഷ് അർത്ഥം
|-
|അയി
|അവൻ
|He
|-
|ഇമ്പെയ്യ്
|ഇവൻ
|he
|-
|ഏറ്
|ആര്
|Who
|-
|അളള്
|അവിടെ
|There
|-
|ഇമ്പ്ള്
|ഇവിടെ
|Here
|-
|എളള്
|എവിടെ
|Where
|-
|അഗ
|അപ്പോൾ
|Then
|-
|ഇത്തെന്
|ഇപ്പോൾ
|Now
|-
|ഏപ്പം
|എപ്പോൾ
|When
|-
|അച്ചിപ്പ
|അങ്ങോട്ട്
|Over there
|-
|ഇച്ചിപ്പ
|ഇങ്ങോട്ട്
|To here
|-
|എച്ച്പ്പ
|എങ്ങോട്ട് / എവിടേക്ക്
|To where
|-
|ഏഡെഗ്
|എന്തിന്
|Why
|-
|അദ്
|അവൾ / അത്
|She / That
|-
|ഈയി
|നീ
|You
|-
|എന്ന
|എന്റെ
|Mine
|-
|എക്ക്
|എനിക്ക്
|To me
|-
|എക്ക്ളം
|ഞങ്ങൾ
|We
|-
|അക്കം
|ചേച്ചി
|Elder sister
|-
|ഏപ്പാല
|എപ്പോഴും
|Always
|-
|ഏർന
|ആരുടെ
|Whose
|-
|ഏദെനി
|ഏത്
|Which
|}
1.നിന്ന പുതറ് എച്ച?-(നിൻറെ പേര് എന്താണ്?)  
[[പ്രമാണം:Icon announcer.svg|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു|Markodi language audio sample 1]]
2.നിന്ന പട്ടം എള്ള്?-(നിൻറെ വീട് എവിടെയാണ്?)

3.തെളി പർഗ്കാ?-(ചോറ് കഴിച്ചോ?).

4.ചാന്ത് കൂട്ടിയെ?-(എന്താണ് കറി?

5. എക്ക് ദേരെ പർക്ക്ണ്ട് -(എനിക്ക് ഉറക്കം വരുന്നു) &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

6.എക്ക് പഡവക്ക്-(എനിക്ക് വിശക്കുന്നു)

7.പെരിച്ചം പർക്ക്ണ്ട് -(മഴ വരുന്നു)

8.ഈയി എച്ച്പ്പ പായിഗ്ണ്-(നീ എങ്ങോട്ടാണ് ഓടുന്നത്) &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

9.പാക്കില് തിറ്റെപ്പു.(വാതിൽ തുറക്കു)

10.നിന്ന മദ്മെ ഏപ്പ?-(നിന്റെ കല്യാണം എപ്പോഴാണ്)

11.കജ്ജം ഇറ്റിയാ?-(പണി ഇല്ലേ?)

12.ഒഡ്ഡ പൊമ്പ്ണ്ട്-(നല്ല വെയിലുണ്ട്)

13.ഈയി ഏർണ മഗയ്?-(നീ ആരുടെ മകനാണ്?)

14.അയി എന്നിനി നോത്ത്ഗ്-(അവൻ എന്നെ തല്ലി)&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

15.ഏന് പൈക്ക് പൊക്ക്ണ്-(ഞാൻ പുല്ലിന്/പുല്ലരിയാൻ പോകുന്നു)&lt;ref&gt;{{Cite book |title=മാവിലൻതുളു- മലയാളം- ഇംഗ്ലീഷ് ബാക്കത്ത കൂട്ടം |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod / Bangalore}}&lt;/ref&gt;.


അവലംബം: മാവിലന്തുളു- മലയാളം- ഇങ്ക്‌ളിച്ച് ബാക്ക്ത്ത കൂട്ടം (Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary), Published by: Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL, Kasaragod.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

==തെയ്യം==
ഇവർക്കു മാത്രമായല്ലാതെ തന്നെ അന്യസമുദായക്കാരുടെ ഇടയിലും മാവിലർ തെയ്യം കെട്ടാറുണ്ട്. മികച്ച തെയ്യക്കാരങ്കൊടക്കാരൻ, ചിങ്കം, ചേരിക്കല്ല് എന്നീ ആചാരപ്പേരുകൾ നൽകിവരുന്നു. മുക്രിപോക്കർ, കോയിമമ്മദ്, ആലിച്ചാമുണ്ഡി, കലന്തൻ മുക്രി തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ മാപ്പിളതെയ്യങ്ങളും ഇവർ കെട്ടുന്നു. ചെണ്ടയേക്കാൾ കൂടുതൽ തുടിയാണിവർ തെയ്യത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇപ്പോൾ തുടിയുടെ കൂടെ ചെണ്ടയും കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. കാർന്നോൻ തെയ്യം, മുത്താരൻ തെയ്യം എന്നിവ പല തറവാടുകളിലും ഇവരെ കൊണ്ട് ആടിക്കാറുണ്ട്. മരിച്ചുപോയ മുത്തച്ഛൻ ഈ തെയ്യത്തിലൂടെ തങ്ങൾക്കു മുമ്പിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നതാണു സങ്കൽപ്പം.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

ഒന്നു കുറേ നാല്പത്ത് തെയ്യങ്ങൾ (മുപ്പത്തി ഒമ്പതു തെയ്യങ്ങൾ) എന്നാണ് ഈ തെയ്യങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ മുപ്പത്തിയൊമ്പത് തെയ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ  കൊടുവളാൻ, കാട്ടുമടന്ത, കരിമണൽ ചാമുണ്ഡി, മലങ്കുറത്തി, തറുകണ്ടൻ, ചിങ്ങത്താർ വീരൻ, വീരമ്പിനാർ മുതലാൾ, ചട്ടിയൂർ ഭഗവതി, കാരണോൻ തെയ്യം, മൂത്താരൻ, വനഭൂതം, പഞ്ചുരുളി, കല്ലുരുട്ടി, പരതാളി, കരിം‌ചാമുണ്ഡി, കാപ്പാളത്തി, ആട്ടക്കാരി, പോത്താളൻ, അണങ്ങ് മനപ്പന, മന്ത്രമൂർത്തി, പന്നിവീരൻ, അണ്ണപഞ്ചുരുളി, നട്ടടുക്കം തെയ്യം, ആലിച്ചാമുണ്ഡി, മുക്രി പോക്കർ, കലന്തൻ മുക്രി, കോയി മമ്മദ് തുടങ്ങിയവയാണ്.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== കലാരൂപങ്ങൾ ==
തെയ്യം കൂടാതെ മാവിലരുടെ ഇടയിൽ കണ്ടുവരുന്ന മറ്റൊരു കലാരൂപമാണു '[[മംഗലംകളി]]'. വിവാഹവേളകളിൽ ആണു ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. തുളുവിലാണു വരികൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. 
;മംഗലംകളിപ്പാട്ടിലെ ചില വരികൾ, 
&lt;poem&gt;എള്ളുള്ളേരി എള്ളുള്ളേരി മാണിനങ്കരെ
ബീരാജ്പേട്ട ദുണ്ട്ഗയ മാണിനങ്കരെ&lt;/poem&gt;
{{main|മംഗലംകളി}}
;എരുത്കളി
പത്താമുദയദിവസം (തുലാമാസം പത്താം തിയ്യതി) മുളയും പുല്ലും വെച്ച് കാളയുടെ([[കാള|എരുത്]]) രൂപം കെട്ടി വീടുകൾ കയറി നൃത്തം ചെയ്യുന്ന കളിയാണിത്. വീടുകളിൽ ഐശ്വര്യം ലഭിക്കാനാണിങ്ങനെ ആടുന്നത്.കാലിയനും മരമീടനും ചേർന്നുള്ള നൃത്തരൂപമാണിത്. കാളയുടേത് പോലുള്ള ഒരു മുഖാവരണം അണിഞ്ഞിരിക്കും. വീട്ടുകളിൽ നിന്നും അരി, തേങ്ങ, പണം, മുണ്ട് എന്നിവ ഇവർക്ക് പ്രതിഫലമായി ലഭിക്കും. അവസാനം, എരുതിനെ അഴിച്ചു വിട്ട് അതിനു പുല്ലും വെള്ളവും കൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്, അപ്പോൾ നരിവേഷം(പുലി) കെട്ടിയ ആൾ എരുതിനുമേൽ ചാടിവീഴുന്നതോടെ ആ കലാരൂപം അവസാനിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;eru&quot;&gt;[http://www.keralaculture.org/malayalam/erathukali/668 എരുതുകളി]&lt;/ref&gt;
{{main|എരുതുകളി}}

== പുനം കൃഷി ==
ജന്മിമാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കാട്ടിൽ പുനം കൃഷി നടത്തുക പതിവായിരുന്നു. ധനുമാസം 28 - നാണ്‌ '''പുനംകൊത്തൽ''' ആരംഭിക്കുന്നത്. കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ച് തീവെച്ചു കരിച്ചെടുത്തു വൃത്തിയാക്കുന്നതിനേയാണു പുനംകൊത്തൽ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. പുനത്തിന്റെ ഒരു മൂലയിൽ നെൽ‌വിത്തുവിതയ്ക്കുന്ന '''പൊയ്തുകൊള്ളൽ''' എന്ന ചടങ്ങ് [[മീനം|മീനമാസം]] 27 - നാണു നടക്കുക. ചിലപ്പോൾ ഇത് [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതിയിലേക്കു മാറാറുമുണ്ട്. മേടം അവസാനത്തോടെ പുനം മുഴുവനായും കിളച്ചു തീർക്കും. [[ഇടവം|ഇടവത്തിൽ]] തന്നെ [[നെൽച്ചെടി|നെൽ‌വിത്തു]] വിതയ്ക്കും. [[കർക്കിടകം]] 18 ഓടെ '''കളപറിക്കൽ''' നടത്തും. കതിരിൽ വരുന്ന [[മഞ്ഞളിപ്പു രോഗം|മഞ്ഞളിപ്പു രോഗത്തിനെതിരെ]] [[ആവണക്കെണ്ണ]] ഉപയോഗിച്ച് മരുന്നു തെളിക്കും. കൂടെ മന്ത്രവാദവും നടത്തും. ഈ സമയത്തു തന്നെ പുനത്തിൽ കാവലിരിക്കാനുള്ള [[പന്തൽ]] കെട്ടിയൊരുക്കുന്നു. ഇതിനായി [[തൈലപ്പുല്ല്]], '''ഓടപ്പുല്ല്''' എന്നിവയാണുപയോഗിക്കുക. തറനിരപ്പിൽ നിന്നല്പം ഉയർത്തിയാവും പലപ്പോഴും പന്തൽ നിർമ്മിക്കുക. കാട്ടു മൃഗങ്ങളെ പേടിപ്പിച്ചോടിക്കാനായി [[തുടി|തുടിയിലോ]] [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയിലോ]] [[ടിൻ|ടിന്നിന്റെയോ]] [[തകരം|തകരത്തിന്റേയോ]] [[പാത്രങ്ങൾ|പാത്രങ്ങളിലോ]] തട്ടി ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ശബ്ദമുണ്ടാക്കും. [[ചിങ്ങം]] മുതൽ [[കന്നി|കന്നിവരെയാണു]] കാവലുണ്ടാവുക. കൊയ്ത്തു നടത്തുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ [[മണ്ണ്|മണ്ണു]] നിരത്തി തട്ടാക്കി വലിയ '''കളം'''( നെല്ലുണക്കിയെടുക്കാൻ നന്നായി [[വെയിൽ]] കൊള്ളുന്ന സ്ഥലങ്ങളെ നിരപ്പാക്കിയെടുത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നു) ഉണ്ടാക്കുന്നും മൂന്നും നാലും വട്ടം [[ചാണകം]] മെഴുകി ഉറപ്പിച്ചെടുക്കുന്നു. കൊയ്യാനുപയോഗിക്കുന്ന [[കത്തി|കത്തിയിൽ]] '''നൂറു''' ([[ചുണ്ണാമ്പ്]])പുരട്ടും. കൊയത്തിനു ശേഷം [[കാള|കാളകളെ]] ഉപയോഗിച്ചാണു മെതിക്കുക. മെതി കഴിഞ്ഞ് നെല്ലും പതിരും തിരിച്ചശേഷം [[പത്തായം]] നിറയ്ക്കൽ ചടങ്ങാണ്‌. ബാക്കി വരുന്ന നെല്ല് പൊതികെട്ടുന്നു. മൂന്നുപറ നെല്ലാണ്‌ ഒരു പൊതി. പണിക്കൂലിയായി നെല്ലാണ്‌ ഇവർക്കു കൊടുത്തിരുന്നത്.

&lt;!--== ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ ==--&gt;
== ചിത്രസഞ്ചയം ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:മാവിലരുടെ തെയ്യം-വീരഭദ്രൻ.JPG|വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ ആട്ടക്കളം. കാവിനു മുമ്പിലായി കളമൊരുക്കിയാണു തെയ്യാട്ടം നടത്തുക. കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ചക്കിട്ടടുക്കത്തിനടുത്ത് കണ്ടടുക്കം കരിഞ്ചാമുണ്ഡിയമ്മ കാവിൽ നടന്ന തെയ്യാട്ടത്തിൽ നിന്ന്.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രനു കുരുതി കൊടുക്കുന്നു.JPG|കോഴിയെ അറുത്ത് വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിനു കുരുതി നൽകുന്ന മാവിലൻ.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രൻതെയ്യത്തിനു മദ്യം നൽകുന്നു.JPG|വീരഭദ്രൻതെയ്യത്തിനു മദ്യം നൽകുന്നു. തെയ്യാട്ടത്തിനിടയിൽ ഇടയ്‌ക്കിടയ്‌ക്ക് മദ്യസേവ നടത്തും. പ്രധാന കാർമ്മികനാണിതു നൽകുന്നത്. ഇദ്ദേഹമാണ്‌ കാവിൽ എല്ലാ സക്രമണത്തിനും കലശം വെയ്ക്കുന്നത്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ മാത്രമേ, ഇദ്ദേഹം ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ആൾക്ക് ഈ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കാൻ പറ്റുകയുള്ളൂ.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ മുഖത്തെഴുത്ത്.JPG|വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ മുഖത്തെഴുത്ത്. തികച്ചും പ്രകൃദത്തമായ നിറങ്ങളാണ്‌ മുഖത്തെഴുത്തിനുപയോഗിക്കുന്നത്. മനയോലയും ചായില്യവും കരിയും ഒക്കെ ഉപയോഗിച്ച് വലരെ കലാചാതുരിയോടെയാണിവരുടെ മുഖത്തെഴുത്ത്.
പ്രമാണം:കരിഞ്ചാമുണ്ഡിയമ്മ.JPG| മാവിലർ കെട്ടിയാടുന്ന മറ്റൊരു തെയ്യമായ വിഷ്ണു മൂർത്തി .നരസിംഹാവതാരമായി കരുതുന്നു 
File:Eruthukali.jpg|എരുതുകളി
&lt;/gallery&gt;
{{കേരളത്തിലെ ആദിവാസികൾ}}
{{India-ethno-stub}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* പഠനം: മാവിലർ -  എം ജയചന്ദ്രൻ

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം കെട്ടുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജാതികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സമുദായങ്ങൾ മതം തിരിച്ച്]]
[[വർഗ്ഗം:ആദിവാസികൾ]]</text>
      <sha1>oh8178ajqnzltchatxttpwk4nivgdad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647255</id>
      <parentid>4647254</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T10:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abr124</username>
        <id>220080</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52816" sha1="ktzko55bu9cf64ny6i4b23z4vxvptte" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mavilan}}
[[പ്രമാണം:പാളത്തൊപ്പിയും വലിയ മടിശീലയും ഉള്ള മാവിലസ്ത്രീ.JPG|ലഘു|360px|പാളത്തൊപ്പിയും വലിയ മടിശീലയും കഴുത്തിൽ കല്ലുമാലയും ഉള്ള മാവിലസ്ത്രീ]]
[[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലും]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലും]] ഉള്ള [[ആദിവാസി|ആദിവാസിവിഭാഗമാണ്]] '''മാവിലർ'''. ഹോസ്‌ദുർഗ്, വെള്ളരിക്കുണ്ട് താലുക്കുകളിലാണ്‌ ഇവരെ കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്. മാവിലൻ സമുദായം സംസാരിക്കുന്ന തനത് ഗോത്രഭാഷയാണ് മാർക്കോടി. ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ പലപ്പോഴും ഇതിനെ തുളു ഭാഷയുടെ ഒരു വകഭേദമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഘടനയിലും പദസമ്പത്തിലും ഇത് തുളുവിൽ നിന്നും വലിയ വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. മാർക്കോടി ഭാഷയ്ക്ക് അതിന്റേതായ തനത് വ്യാകരണ നിയമങ്ങളും രൂപഘടനയുമുണ്ട് (Morphology). സ്വന്തമായി ലിപിയില്ലാത്തതിനാൽ ഈ ഭാഷ പൂർണ്ണമായും ഒരു വാമൊഴി രൂപത്തിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://researchgate.net|title=Markodi Language - A Study on Mavilan Tribal Language|access-date=2026-07-12}}&lt;/ref&gt; 1981-ലെ കാനേഷുമാരിക്കണക്കു പ്രകാരം 16,362 ആണ്‌ മാവിലരുടെ ജനസംഖ്യ. 1950-ലെ ഭരണഘടനാ ഉത്തരവനുസരിച്ച് മാവിലൻ സമുദായത്തെ ആദ്യകാലത്ത് പട്ടികജാതി (SC) ലിസ്റ്റിലായിരുന്നു ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇവരുടെ പരമ്പരാഗതമായ വേട്ടയാടൽ രീതികളും ഗോത്രവർഗ്ഗ പശ്ചാത്തലവും കണക്കിലെടുത്ത് പിന്നീട് വന്ന ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നിയമപ്രകാരം മാവിലരെ ഔദ്യോഗികമായി പട്ടികവർഗ്ഗ (ST) പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-criterion.com|title=An Ecocritical Reading of the Orature of Mavilan Tribe|access-date=2026-07-12}}&lt;/ref&gt; (തുളുമർ), ചിങ്ങത്താന്മാർ എന്നിവർ മാവിലരിലെ ഉപവിഭാഗങ്ങളാണ്‌. പച്ചമരുന്നു  ശേഖരിക്കുക, ചൂരലും മുളയും ഉപയോഗിച്ച് ഉപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, കൃഷിയിടങ്ങളിൽ കൂലിവേല ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയാണ്‌ മാവിലസമുദായത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതതൊഴിൽ. 'മാവിലവ്' എന്ന പച്ചമരുന്നിന്റെ പേരിൽനിന്നാണ്‌ ഇവർക്ക് ഈ പേർ ലഭിച്ചത്. പരമ്പരാഗത തെയ്യം കലാകാരന്മാരുമാണ്‌ ഇവർ. വീരഭദ്രനാണ്‌ മാവിലരുടെ സമുദായദേവത. 36 തറവാടുകളിൽ പെടുന്നവരാണ്‌ മാവിലകുടുംബങ്ങൾ.

== ചരിത്രം ==
പ്രാചീനകാലം മുതൽ തന്നെ മലനിരകളിൽ ജീവിതം നയിച്ച ആദിവാസികളാണ്‌ പിന്നീട് '''ചെറുമൻ''' എന്നും '''മാവിലൻ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot; /&gt;. വേട്ടയാടിയും കാട്ടുകിഴങ്ങുകൾ ഭക്ഷിച്ചും  ഇവർ പിന്നീട് കാർഷികവൃത്തിയിലേക്കു തിരിയുകയുണ്ടായി. വേട്ടയാടലിനു പുറമേ കാട്ടിൽതന്നെ ഇവർ ചെറിയതോതിലുള്ള [[കൃഷി|കൃഷികളും]] ചെയ്തു വന്നിരുന്നു. കാലക്രമേണ ഉയർന്ന [[ജാതി (വിവക്ഷകൾ)|ജാതിക്കാർ]] ഇവരെ [[അടിമത്തം|അടിമകളാക്കുകയും]] വിൽക്കുകയും പാട്ടത്തിനു നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot;&gt;പുസ്തകം - കാസർ‌ഗോഡ്: ചരിത്രവും സമൂഹവും. പേജ് നമ്പർ 62 - കാസർഗോഡ് ജില്ലാപഞ്ചായത്ത് പ്രസിദ്ധീകരണം&lt;/ref&gt; ഈ വിഭാഗക്കാർക്ക് ഭൂമിയുടെ സ്ഥിരാവകാശം ലഭിക്കുന്നത് [[1957]] മുതലാണ്‌. [[ജന്മി|ജന്മിമാർ]] പറയുന്ന ഇടങ്ങളിൽ മാറിമാറി താമസിച്ചാണ്‌ അതുവരെ ഇവർ കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. മാവിലന്മാർ ബന്തടുക്ക ആസ്ഥാനമാക്കി തുളുനാട് ഭരിച്ചിരുന്നവരായിരുന്നു എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15734155&amp;programId=1073753695&amp;channelId=-1073751705&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9|title=കഥപറയും സമുദായങ്ങൾ - 2 : ഗോത്രരാജ വംശവുമായി മാവിലന്മാർ|author=ഷജിൽ കുമാർ|language=മലയാളം|date=മാർച്ച് 13, 2014|type=പത്രലേഖനം|publisher=മലയാളമനോരമ ദിനപത്രം|accessdate=22 ജൂലൈ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325000921/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15734155&amp;programId=1073753695&amp;channelId=-1073751705&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9|archivedate=2014-03-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

;പേരിനു പിന്നിൽ
സമുദായത്തിന്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വന്നതിനെ പറ്റി പല അഭിപ്രായഭേദങ്ങൾഉം നിലനിൽ‌ക്കുന്നു. മുമ്പ് '''ചെറുമൻ''' എന്ന പേരിലാണ്‌ ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;ചരിത്രം&quot; /&gt; കേരളത്തിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ|ചേരമാന്റെ]] ആൾക്കാർ എന്ന നിലയിലാണ്‌ ആ പേരു വന്നതെന്ന ഒരഭിപ്രായം പ്രബലമാണ്‌. മാവിലൻ എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പേരാണെന്നും, ചെറുമൻ‌മാരിൽ പ്രധാനിയായ അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബഹുമാനപുരസരമാണ്‌ ജാതിപ്പേരു തന്നെ മാവിലൻ എന്നായതെന്നും മറ്റൊരഭിപ്രായവും നിലവിലുണ്ട്. '''മാവിലെ ചെറോൻ''' എന്നും ഇവർ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുവത്രേ. ആദ്യകാലത്ത് മാവിന്റെ ഇല വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ചതിനാലാണ്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വീണതെന്ന നിഗമനവും ഉണ്ട്. അതിലുപരിയായി പറഞ്ഞുകേൾക്കുന്നത്, 'മാവിലവ്' എന്ന പച്ചമരുന്നിന്റെ നിന്നാണ്‌ മാവിലൻ എന്ന പേരു വന്നതെന്നാണ്‌.

മാവിലൻ എന്ന വാക്കിന്റെ ഉത്ഭവം '''മേരർ''' എന്നതിൽ നിന്നാണെന്നും, മേര എന്നത് മൗര്യർ എന്നതിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണെന്നും ഒരു അഭിപ്രായം നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;/&gt;

മറ്റൊരു നിഗമനം അനുസരിച്ച് ചാമയും അരിയും കൃഷിചെയ്തിരുന്ന ഇവർ അരിമാവും ചാമമാവും ഉണ്ടാക്കാനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നവരായിരുന്നതിനാൽ മാവിലാൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;manoramaonline-ക&quot;/&gt;

==ജീവിതക്രമം==
ഭൂവുടമസ്ഥർ കൂലിയായി പലപ്പോഴും ഭക്ഷണവും നെല്ലും മാത്രമായിരുന്നു കൊടുത്തുപോന്നിരുന്നത്. തുച്ഛമായി കിട്ടുന്ന ഭക്ഷണത്തിനു പുറമേ '''നര''', '''ചാവ''', '''കേത''', '''കുരുണ്ട്''', '''വെണ്ണി''', '''[[മുള|കായൽ]]''' (മുള), '''ഓട''' (മുള പോലെയുള്ള മറ്റൊരു സസ്യം - [[ഓടക്കുഴൽ|ഓടക്കുഴലുണ്ടാക്കുന്നത്]] ഇതുപയോഗിച്ചാണ്‌) എന്നിവയുടെ കണലകളും (ഇളം കൂമ്പ്) '''[[നീറ്]]''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ഉറുമ്പ്|ഉറുമ്പിനേയും]] ഭക്ഷിച്ചിരുന്നു. [[നായാട്ട്]] പ്രധാന ജീവിതോപാധിയായിരുന്നതിനാൽ നായാടിക്കിട്ടുന്ന കാട്ടിറച്ചികളും ഭക്ഷിക്കുമായിരുന്നു. [[നായ]] പണ്ടുമുതലേ ഇവരുടെ [[വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ|വളർത്തുമൃഗമാണ്‌]]. [[ശിവൻ|ശിവഭക്തരായിരുന്ന]] ഇവർ കരിങ്കല്ലിനെ ആരാധിച്ചുവന്നിരുന്നു. [[പുനംകൃഷി|പുനംകൃഷിയിൽ]] വളരെ പ്രാഗൽഭ്യമുള്ളവരാണു മാവിലർ. ആദ്യകാലങ്ങളിലിവർ [[കൂട്ടുകുടുംബം|കൂട്ടു കുടുംബമായാണു]] താമസിച്ചിരുന്നത്. കൂട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ ആണായിരിക്കും [[മൂപ്പൻ]]. എങ്കിലും ജന്മിമാരുടെ താല്പര്യപ്രകാരമാണു മൂപ്പനെ നിശ്ചയിക്കുന്നത്. മൂപ്പന്മാർ '''കിരാകൻ''' എന്നും '''ചിങ്കം''' എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. [[പച്ചമരുന്നുകൾ|പച്ചമരുന്ന്]], [[മന്ത്രവാദം]], [[തെയ്യം]] എന്നിവയിലെല്ലാം അഗ്രഗണ്യരായിരിക്കും മൂപ്പൻ‌മാർ. ആദ്യകാലത്ത് [[ഗുഹ|ഗുഹകളിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന ഇവർ പിന്നീട് പുല്ലുമേഞ്ഞ വീടുകളിലേക്കു മാറുകയായിരുന്നു. ഇന്ന് [[സർക്കാർ]] വക [[കോളനി|കോളനികളായി]] ഇവർക്കു സ്ഥലം പതിച്ചു നൽകിയിരിക്കുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ ഇവരുടെ [[സമൂഹം|സമൂഹത്തിൽ]] [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകൾക്ക്]] പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ക്രമേണ അതു കുറഞ്ഞുവന്നില്ലതെയായി. [[വിവാഹം|വിവാഹസമയത്ത്]] '''പുരുഷധനം''' നൽകിപ്പോന്നിരുന്നു. കല്യാണക്കാര്യങ്ങളിൽ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് മൂപ്പനും [[കാരണവർ|കാരണവന്മാരുമായിരിക്കും]].

;വിവാഹം 
മാതാപിതാക്കൾക്ക് മക്കളുടെ കല്യാണക്കാര്യത്തിൽ പരിമിതമായ [[അധികാരം]] മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. പുനത്തിൽ പൊതികെട്ടിവെച്ച നെല്ലിൽ നിന്നും നാലുപൊതി നെല്ല് മൂപ്പന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാറ്റിവെയ്‌ക്കുന്നയാൾക്ക് കല്യാണപ്രായമായതായി കണക്കാക്കി വന്നിരുന്നു.കല്യാണത്തിന്‌ വയസ്സൊരു പ്രശ്നമായിരുന്നില്ല. പെൺകുട്ടികൾക്ക് 7 നും 11 നും ഇടയിലായിരിക്കും പ്രായം [[പുരുഷൻ|പുരുഷന്മാർക്ക്]] 16 മുതൽ 19 വരെയൊക്കെയാവാം. വിവാഹം നടക്കുന്ന കാര്യം ജന്മിയെ അറിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മൂപ്പനും കൂട്ടരുമാണ്‌ പെണ്ണുകാണാൻ പോവുക. ചെറുക്കന്റെ സൗകര്യപ്രകാരം രണ്ടു വർഷം വരെയൊക്കെ പെൺ‌വീട്ടുകാർ കാത്തിരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്‌. എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൻ ചെറുക്കൻ പിൻ‌മാറുകയാണെങ്കിൽ [[മൂന്നാൻ]] ആ പെണ്ണിനെ സ്വീകരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്‌. [[തുലാം]] [[മാസങ്ങൾ|മാസത്തിലെ]] [[വാവ്|വാവിന്‌]] അഞ്ചുവെറ്റില, ഒരടക എന്നിവ പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലെ കാരണവർക്കു നൽകണം.  തുലാം മാസം അവസാനം '''അരിമോതിരം''' പിടിക്കൽ എന്ന ചടങ്ങു നടക്കുന്നു. 10 അടക്ക, 5 കെട്ടുവെറ്റില ( ഒരു കെട്ടിൽ 25 വെറ്റിലകൾ ഉണ്ടാവും) രണ്ടര നാഴി അരി എന്നിവ പെണ്ണിന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ച്‌ കല്യാണ തീയതി നിശ്ചയിക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. പിന്നീട് '''കഞ്ഞിയും കാണവും''' എന്ന ചടങ്ങാണ്‌. നാലുമുതൽ പത്തുവരെ പൊതി നെല്ല് പുരുഷധനമായി(കാണം) നൽകുന്ന ചടങ്ങാണിത്. സാധാരണയായി [[വൃശ്ചികം]], [[ധനു]] മാസങ്ങളിലാണ്‌ വിവാഹം നടക്കുക. മാവിലരുടെ വിവാഹത്തിന് മംഗലം കളി ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ചടങ്ങായിരുന്നു. തലേന്നാൾ വരന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നും വിവാഹപാർട്ടി പോകുന്നു. വധുവിന്റെ വീടിനടുത്ത് എത്തിയാൽ വെടി പൊട്ടിക്കണം. തുളു പാട്ടു പാടിയും തുടികൊട്ടിക്കൊണ്ടുമായിരുന്നു പാർട്ടി പോയിരുന്നത്. വധുവിന്റെ വീട്ടിൽ വരന്റേയും കൂടെ വന്നവരുടേയും മംഗലംകളി പാതിരാത്രി വരെ നീണ്ടു നിൽക്കും. വധുവിന്റെ വീട്ടിലെ കാരണവർ, കന്യകയുടെ ദേഹത്ത്മഞ്ഞൾ ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ  എണ്ണയുംശിരസ്സിൽ താളിയും തൊട്ടുവെയ്ക്കുന്നു. തുടർന്ന്, കുടുംബത്തിലെ പ്രായമുള്ളവരൊക്കെയും ഇതാവർത്തിക്കുന്നു.  പിന്നീട് നാത്തൂന്മാർ കന്യകയെ വെള്ളമൊഴിച്ച് കുളിപ്പിച്ച്, ശിരോവസ്ത്രം ധരിപ്പിച്ച് കുടിലിന്റെ അകത്ത് പായയിൽ പെണ്ണിനെ ഇരുത്തുന്നു. പിറ്റേദിവസം മാതാപിതാക്കളും ഇണങ്ങത്തിമാരും (സമീപസ്ഥർ) ചേർന്ന് പെൺകുട്ടിയെ ദീപത്തോടെ കല്യാണപന്തലിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. വരൻ കൊണ്ടുവന്ന കണിവെറ്റിലയും അടക്കയും കാല്പണവും കാർന്നോർക്ക് നൽകി കാൽതൊട്ടുവന്ദിക്കണം. പിന്നീട് ആളുകളുടെ മധ്യത്തിൽ വെച്ച് കന്യക പുടവ സ്വീകരിക്കുന്നു, ഇതോടൊപ്പം തുടികൊട്ടി പാടുകയും ചെയ്യും.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;പഠനം രാമകൃഷ്ണൻ മോനാച്ച&lt;/ref&gt;

;മരണം
സമുദായത്തിലൊരാൾ മരിച്ചാൽ വേണ്ടപ്പെട്ടവരെയൊക്കെ അറിയിക്കുന്നു. [[മൃതദേഹം|ശവശരീരം]] കുളിപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ് പ്രധാനമാണ്‌. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ദൂരെ ആൾസഞ്ചാരമില്ലാത്ത ഇടങ്ങളിൽ കൊണ്ടുപോയി ദഹിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു പതിവ്. ഇപ്പോൾ അതു മാറി, സ്വന്തം പറമ്പിൽ തന്നെ ദഹിപ്പിച്ചു വരുന്നു. ദഹിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ '''മൈതാനം''' എന്നോ '''പൂത്ത''' എന്നോ '''[[ശവക്കോട്ട|ചുടുകാട്]]''' എന്നോ വിളിക്കുന്നു. ചെറിയ കുട്ടികൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ചുടുകാട്ടിലേക്കു പ്രവേശനമില്ല. മൂന്നാം ദിവസമാണ്‌ '''തെളിപ്പ്''' എന്ന ചടങ്ങ്. അന്നു മരിച്ച വ്യക്തിക്ക് അന്നം കൊടുക്കുന്ന ബലിയിടൽ ചടങ്ങു നടക്കുന്നു. 12 ആം ദിവസമാണ്‌ '''[[അടിയന്തരം]]''' നടത്തുക. ആദ്യമൊന്നും '''നാൽ‌പ്പത്തിയൊന്ന്''' എന്ന ചടങ്ങ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ പലയിടങ്ങളിലും അതു കണ്ടു വരുന്നുണ്ട്. മറ്റു ജാതിക്കാരിൽ നിന്നും കടം കൊണ്ടതാണീ ആചാരം എന്നു കരുതേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

;തിരണ്ടുകല്യാണം
കുടുംബത്തിൽ ഒരു പെണ്ണ് ആദ്യമായി [[ആർത്തവം|ഋതുമതിയായാൽ]] നടത്തുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ [[തിരണ്ടുകല്യാണം]]. ഇതു വലിയൊരു ആഘോഷമാണിവർക്ക്. ഏഴു ദിവസം പെണ്ണ് വീട്ടിനകത്തു കഴിയണം. പുരുഷൻ‌മാരാരും പെണ്ണിനെ ആ സമയത്ത് കാണാൻ പാടില്ല. ഋതുമതിയായതറിഞ്ഞാൽ ആ വീട്ടിലെ [[ഉലക്ക|ഉലക്കയുടെ]] തല ഭാഗത്ത് അല്പം [[നെല്ല്|നെല്ലു]] കെട്ടി വെയ്‌ക്കണം.  [[ആരാധനാലയം|അടിമസ്ഥാനത്തേക്ക്]] പണം വെയ്‌ക്കുകയും കാരണവന്മാർക്ക്  [[കാണിക്ക]] വെയ്ക്കുകയും ചെയ്യണം. നാലാം ദിവസമോ ഏഴാം ദിവസമോ ആണു തിരണ്ടുകല്യാണം നടത്തുക. വേണ്ടപ്പെട്ടവരെ വിളിച്ച് സദ്യകൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. [[തുടികൊട്ടിപ്പാട്ട്]] അന്നേ ദിവസം ഉണ്ടാവും. ചെറിയൊരു കല്യാണ ചട്ടവട്ടങ്ങൾ തന്നെയാണിതിന്റെ ഒരുക്കങ്ങൾ.

;പത്താവതം
തുലാം മാസം പത്താം തീയതി മാവിലർ ഇഷ്ടദൈവങ്ങൾക്ക് നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പ്രാർ‌ത്ഥിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്‌ '''പത്താവതം'''. '''[[പത്താം ഉദയം]]''' എന്നത് ലോപിച്ചാണ്‌ പത്താവതം ഉണ്ടായത്. [[സംക്രമം|സംക്രമദിവസങ്ങളിലും]] ഈ ചടങ്ങുകൾ ആവർ‌ത്തിക്കാറുണ്ട്. പലയിടങ്ങളിലും ഇപ്പോൾ ഇതു '''തെയ്യത്തിനുകൊടുക്കൽ''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അന്നേ ദിവസം ആരാധനാ കേന്ദ്രത്തിൽ എല്ലാവരും ഒത്തുചേരുകയും പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

== വേഷവിധാനം ==
ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മരങ്ങളുടെ ഇലകൾ കോർത്തുകെട്ടിയാണ്‌ വസ്ത്രമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അന്നു കാടുകളിൽ സുലഭമായി ഉണ്ടായിരുന്ന മാവിന്റെ ഇലകൾക്കായിരുന്നു പ്രാമുഖ്യം. കാലക്രമേണ വസ്‌ത്രങ്ങൾ ധരിക്കാൻ തുടങ്ങി. മുട്ടോളമെത്തുന്ന ഒരുകൊച്ചു തോർത്തുമുണ്ടും കവുങ്ങിൻ [[പാള]] കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഒരു [[തൊപ്പി|തൊപ്പിയുമാണ്‌]] പ്രധാന വേഷം. പളത്തൊപ്പിക്കുള്ളിൽ തണുപ്പുനൽകാൻ ഉതകുന്ന ചില മരങ്ങളുടെ [[ഇല|ഇലകളും]] ചിലപ്പോൾ വെയ്‌ക്കാറുണ്ട്. [[പേരയ്ക്ക|പേരയിലയോ]], ചിലപ്പോൾ മറ്റുചില കാടുചെടികളുടെ ഇലകളോ ആയിരിക്കും ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുക. അരയിൽ '''തൊടങ്കൽ''' ഉണ്ടാവും. തൊടങ്കൽ എന്നാൽ അല്പം നീളമുള്ള [[കത്തി]](വാക്കത്തി) തൂക്കിയിടാൻ പറ്റുന്ന ഒരു [[അരപ്പട്ട]](belt)യാണ്‌. അരയ്‌ക്കുമുമ്പിൽ കെട്ടിവെയ്‌ക്കാൻ പറ്റുന്ന രീതിയിൽ ഉള്ളതും പുറകുവശത്ത് കത്തി കൊളുത്തിയിടാൻ പറ്റുന്ന ഒരു [[ഇരുമ്പ്|ഇരുമ്പുകൊളുത്തുള്ളതുമായ]] അരപ്പട്ടയാണിത്. 

സ്ത്രീകൾ മുണ്ടുകൊണ്ടുള്ള '''കുച്ചാണ്ടം'''([[മേൽ‌മുണ്ട്]]) കെട്ടിയാണു നടക്കുക. തലയിൽ പാളത്തൊപ്പി ഇവരും ധരിക്കാറുണ്ട്. വിവാഹശേഷം കഴുത്തിൽ നിറയെ [[മാല|കല്ലുമാലകളൂം]] കയ്യിൽ നിറയെ [[അലുമിനിയം]] [[വള|വളകളും]] ഇവർ ധരിക്കുന്നു. [[വിരൽ|വിരലുകളിൽ]] ഇരുമ്പുമോതിരങ്ങളും ധരിച്ചു വന്നിരുന്നു. [[ചെവി|കാതിൽ]] [[തെങ്ങോല|ഓല]] ചുരുട്ടി [[കടുക്കൻ|കടുക്കനിട്ടിരിക്കും]]. വലിയ വട്ടത്തിലുള്ള തുളകളായിരിക്കും ചെവിയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുക. [[ചെരിപ്പ്|ചെരിപ്പു]] ധരിക്കാറില്ല. എങ്കിലും ഒറ്റമൂലിയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന '''ആലം''' എന്ന മരത്തിന്റെ [[തോൽ]] എടുത്ത് അതിൽ ചരട് കെട്ടി ചെരുപ്പായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങിന്റെ]] മടലും ഇതിനായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു. സ്ത്രീകളും മുണ്ടുടുക്കുന്നത് മുട്ടോളം മാത്രമേ എത്തുകയുള്ളൂ. '''മടിശീല''' വളരെ നീട്ടിയിരിക്കും. [[മുറുക്കാൻ|മുറുക്കാനും]] മറ്റു അത്യാവശ്യ സാധനങ്ങളും ഈ മടിശീലയിൽ ആണു വെയ്‌ക്കുക. എത്ര വലിയ ആഘോഷങ്ങളായാലും ഇതായിരിക്കും ഇവരുടെ വേഷം.

സമീപകാലത്ത് ഇവരുടെ [[വേഷം|വേഷവിധാനങ്ങളിൽ]] സമൂലമായ പരിഷ്‌കാരങ്ങൾ വന്നു. ഇപ്പോൾ പഴയ [[തലമുറ|തലമുറയിലെ]] ആളുകളെ മാത്രമേ അങ്ങനെ കാണാൻ പറ്റുകയുള്ളൂ.

== ഭാഷ ==
മാവിലൻ സമുദായത്തിലെ അംഗങ്ങൾ [[തുളു ഭാഷ|തുളുവിനോട്]] ഏറെ സാമ്യമുള്ള ഒരു ഭാഷയാണു സംസാരിച്ചുവരുന്നത്. പ്രത്യേക [[ലിപി|ലിപിയൊന്നും]] തന്നെ ഈ ഭാഷയ്‌ക്കില്ല. [[തമിഴ്]], [[കന്നഡ]], [[തെലുങ്ക്]], [[മലയാളം]] എന്നീ ഭാഷകളിലെ പദങ്ങളും പ്രയോഗങ്ങളും ഈ ഭാഷയിൽ ധാരാളമായി കണ്ടുവരുന്നു. പ്രാകൃതമായ തുളുവായിരിക്കാമിതെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു&lt;ref name=&quot;ഭാഷ&quot;&gt; പുസ്തകം: കാസർഗോഡ്: ചരിത്രവും സമൂഹവും പേജ് നമ്പർ:66.&lt;/ref&gt;. അമ്മയെ ''' അപ്പാ''' എന്നും അച്ഛനെ ''' അമ്മാ''' എന്നുമാണിവർ വിളിക്കുന്നത്. ചേട്ടനെ '''അണ്ണനെന്നും''' ചേച്ചിയെ '''അക്ക''' എന്നും വിളിക്കുന്നു. അതുപോലെ അനുജനെ '''മെക്യൻ''' എന്നും അനുജത്തിയെ '''മെക്‌ദി'''യെന്നും വിളിക്കുന്നു. മാവിലർ പരസ്പരം കാണുമ്പോഴും അവരുടെ വീടുകളിലും ഇന്നും അവരീ ഭാഷ തന്നെയാണു സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരുമായി മലയാളത്തിലഅണ്‌ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നത്. പുതിയ തലമുറയിലെ ആൾക്കാർ ഇപ്പോൾ മലയാളത്തോടാണ്‌ ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്നത്. എങ്കിലും ഈ ഭാഷയേയും തനിമയേയും പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാൻ അവർക്കും ആയിട്ടില്ല.

'''മാർക്കോടി'''

മാർക്കോടി ഭാഷ എന്നാണ് മാവിലൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ തനത് ഭാഷ അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ കാസർഗോഡ്, കണ്ണൂർ ജില്ലകളിലെ മാവിലൻ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർക്കിടയിൽ ഒരു പ്രത്യേക സംസാരരീതിയായിട്ടാണ് ഈ ഭാഷ രൂപപ്പെട്ടത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളാൽ പിൽക്കാലത്ത് ഇതിൽ മലയാളം, കന്നഡ, തുളു ഭാഷകളുടെ ശക്തമായ സ്വാധീനമുണ്ടായെങ്കിലും, മാർക്കോടി ഭാഷ അതിന്റെ തനതായ അസ്തിത്വം നിലനിർത്തുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vasudevan |first=Jayan |date=2017 |title=Markodi Language – A Study on Mavilan Tribal Language |url=https://researchgate.net |journal=ResearchGate |pages=2}}&lt;/ref&gt;.

മുൻകാലങ്ങളിൽ മാർക്കോടിയെ തുളു ഭാഷയുടെ ഒരു ഗോത്ര ഉപഭാഷയായിട്ടാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നതെങ്കിലും, ആധുനിക ഭാഷാശാസ്ത്ര ഗവേഷണങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് തുളുവിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ പദസമ്പത്തും ഘടനയുമുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭാഷയാണെന്ന് കണ്ടെത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Vasudevan |first=Jayan |date=2019 |title=Markodi, Mavilan Tribal language – Is it a Tulu Extension or a New Language? |url=https://researchgate.net |journal=ResearchGate |pages=1}}&lt;/ref&gt;.
----&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;മാവിലൻ തുളു ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കുന്ന വാക്കുകളും അവയുടെ മലയാളം അർത്ഥവും.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!മാവിലൻ വാക്ക്
!മലയാളം അർത്ഥം
!ഇംഗ്ലീഷ് അർത്ഥം
|-
|അയി
|അവൻ
|He
|-
|ഇമ്പെയ്യ്
|ഇവൻ
|he
|-
|ഏറ്
|ആര്
|Who
|-
|അളള്
|അവിടെ
|There
|-
|ഇമ്പ്ള്
|ഇവിടെ
|Here
|-
|എളള്
|എവിടെ
|Where
|-
|അഗ
|അപ്പോൾ
|Then
|-
|ഇത്തെന്
|ഇപ്പോൾ
|Now
|-
|ഏപ്പം
|എപ്പോൾ
|When
|-
|അച്ചിപ്പ
|അങ്ങോട്ട്
|Over there
|-
|ഇച്ചിപ്പ
|ഇങ്ങോട്ട്
|To here
|-
|എച്ച്പ്പ
|എങ്ങോട്ട് / എവിടേക്ക്
|To where
|-
|ഏഡെഗ്
|എന്തിന്
|Why
|-
|അദ്
|അവൾ / അത്
|She / That
|-
|ഈയി
|നീ
|You
|-
|എന്ന
|എന്റെ
|Mine
|-
|എക്ക്
|എനിക്ക്
|To me
|-
|എക്ക്ളം
|ഞങ്ങൾ
|We
|-
|അക്കം
|ചേച്ചി
|Elder sister
|-
|ഏപ്പാല
|എപ്പോഴും
|Always
|-
|ഏർന
|ആരുടെ
|Whose
|-
|ഏദെനി
|ഏത്
|Which
|}
1.നിന്ന പുതറ് എച്ച?-(നിൻറെ പേര് എന്താണ്?)   
[[പ്രമാണം:നിന്ന_പുതറ്_എച്ച.ogg|ലഘുചിത്രം|Markodi language audio sample 1]]
2.നിന്ന പട്ടം എള്ള്?-(നിൻറെ വീട് എവിടെയാണ്?)

3.തെളി പർഗ്കാ?-(ചോറ് കഴിച്ചോ?). 
[[പ്രമാണം:തെളി_പർഗ്_ക.ogg|ലഘുചിത്രം|Markodi language audio sample5]]
4.ചാന്ത് കൂട്ടിയെ?-(എന്താണ് കറി? 
[[പ്രമാണം:ചാന്ത്_കൂട്ടിയെ.ogg|ലഘുചിത്രം|Markodi language audio sample 4]]
5. എക്ക് ദേരെ പർക്ക്ണ്ട് -(എനിക്ക് ഉറക്കം വരുന്നു) &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

6.എക്ക് പഡവക്ക്-(എനിക്ക് വിശക്കുന്നു)

7.പെരിച്ചം പർക്ക്ണ്ട് -(മഴ വരുന്നു) 
[[പ്രമാണം:പെരിച്ചം_പർക്ക്ണ്ട്.ogg|ലഘുചിത്രം|Markodi language audio sample 2]]
8.ഈയി എച്ച്പ്പ പായിഗ്ണ്-(നീ എങ്ങോട്ടാണ് ഓടുന്നത്) &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

9.പാക്കില് തിറ്റെപ്പു.(വാതിൽ തുറക്കു)

10.നിന്ന മദ്മെ ഏപ്പ?-(നിന്റെ കല്യാണം എപ്പോഴാണ്) 
[[പ്രമാണം:നിന്ന_മദ്മെ_ഏപ്പ.ogg|ലഘുചിത്രം|Markodi language audio sample 3]]
11.കജ്ജം ഇറ്റിയാ?-(പണി ഇല്ലേ?)

12.ഒഡ്ഡ പൊമ്പ്ണ്ട്-(നല്ല വെയിലുണ്ട്)

13.ഈയി ഏർണ മഗയ്?-(നീ ആരുടെ മകനാണ്?)

14.അയി എന്നിനി നോത്ത്ഗ്-(അവൻ എന്നെ തല്ലി)&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

15.ഏന് പൈക്ക് പൊക്ക്ണ്-(ഞാൻ പുല്ലിന്/പുല്ലരിയാൻ പോകുന്നു)&lt;ref&gt;{{Cite book |title=മാവിലൻതുളു- മലയാളം- ഇംഗ്ലീഷ് ബാക്കത്ത കൂട്ടം |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod / Bangalore}}&lt;/ref&gt;.


അവലംബം: മാവിലന്തുളു- മലയാളം- ഇങ്ക്‌ളിച്ച് ബാക്ക്ത്ത കൂട്ടം (Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary), Published by: Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL, Kasaragod.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Mavilan Tulu- Malayalam- English Dictionary |publisher=Eden Gospel Ministry of India &amp; NLL |location=Kasaragod}}&lt;/ref&gt;

==തെയ്യം==
ഇവർക്കു മാത്രമായല്ലാതെ തന്നെ അന്യസമുദായക്കാരുടെ ഇടയിലും മാവിലർ തെയ്യം കെട്ടാറുണ്ട്. മികച്ച തെയ്യക്കാരങ്കൊടക്കാരൻ, ചിങ്കം, ചേരിക്കല്ല് എന്നീ ആചാരപ്പേരുകൾ നൽകിവരുന്നു. മുക്രിപോക്കർ, കോയിമമ്മദ്, ആലിച്ചാമുണ്ഡി, കലന്തൻ മുക്രി തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ മാപ്പിളതെയ്യങ്ങളും ഇവർ കെട്ടുന്നു. ചെണ്ടയേക്കാൾ കൂടുതൽ തുടിയാണിവർ തെയ്യത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഇപ്പോൾ തുടിയുടെ കൂടെ ചെണ്ടയും കൂടുതലായി ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. കാർന്നോൻ തെയ്യം, മുത്താരൻ തെയ്യം എന്നിവ പല തറവാടുകളിലും ഇവരെ കൊണ്ട് ആടിക്കാറുണ്ട്. മരിച്ചുപോയ മുത്തച്ഛൻ ഈ തെയ്യത്തിലൂടെ തങ്ങൾക്കു മുമ്പിൽ തിരിച്ചെത്തുന്നതാണു സങ്കൽപ്പം.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

ഒന്നു കുറേ നാല്പത്ത് തെയ്യങ്ങൾ (മുപ്പത്തി ഒമ്പതു തെയ്യങ്ങൾ) എന്നാണ് ഈ തെയ്യങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ മുപ്പത്തിയൊമ്പത് തെയ്യങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ  കൊടുവളാൻ, കാട്ടുമടന്ത, കരിമണൽ ചാമുണ്ഡി, മലങ്കുറത്തി, തറുകണ്ടൻ, ചിങ്ങത്താർ വീരൻ, വീരമ്പിനാർ മുതലാൾ, ചട്ടിയൂർ ഭഗവതി, കാരണോൻ തെയ്യം, മൂത്താരൻ, വനഭൂതം, പഞ്ചുരുളി, കല്ലുരുട്ടി, പരതാളി, കരിം‌ചാമുണ്ഡി, കാപ്പാളത്തി, ആട്ടക്കാരി, പോത്താളൻ, അണങ്ങ് മനപ്പന, മന്ത്രമൂർത്തി, പന്നിവീരൻ, അണ്ണപഞ്ചുരുളി, നട്ടടുക്കം തെയ്യം, ആലിച്ചാമുണ്ഡി, മുക്രി പോക്കർ, കലന്തൻ മുക്രി, കോയി മമ്മദ് തുടങ്ങിയവയാണ്.&lt;ref name=&quot;study1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== കലാരൂപങ്ങൾ ==
തെയ്യം കൂടാതെ മാവിലരുടെ ഇടയിൽ കണ്ടുവരുന്ന മറ്റൊരു കലാരൂപമാണു '[[മംഗലംകളി]]'. വിവാഹവേളകളിൽ ആണു ഇത് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. തുളുവിലാണു വരികൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. 
;മംഗലംകളിപ്പാട്ടിലെ ചില വരികൾ, 
&lt;poem&gt;എള്ളുള്ളേരി എള്ളുള്ളേരി മാണിനങ്കരെ
ബീരാജ്പേട്ട ദുണ്ട്ഗയ മാണിനങ്കരെ&lt;/poem&gt;
{{main|മംഗലംകളി}}
;എരുത്കളി
പത്താമുദയദിവസം (തുലാമാസം പത്താം തിയ്യതി) മുളയും പുല്ലും വെച്ച് കാളയുടെ([[കാള|എരുത്]]) രൂപം കെട്ടി വീടുകൾ കയറി നൃത്തം ചെയ്യുന്ന കളിയാണിത്. വീടുകളിൽ ഐശ്വര്യം ലഭിക്കാനാണിങ്ങനെ ആടുന്നത്.കാലിയനും മരമീടനും ചേർന്നുള്ള നൃത്തരൂപമാണിത്. കാളയുടേത് പോലുള്ള ഒരു മുഖാവരണം അണിഞ്ഞിരിക്കും. വീട്ടുകളിൽ നിന്നും അരി, തേങ്ങ, പണം, മുണ്ട് എന്നിവ ഇവർക്ക് പ്രതിഫലമായി ലഭിക്കും. അവസാനം, എരുതിനെ അഴിച്ചു വിട്ട് അതിനു പുല്ലും വെള്ളവും കൊടുക്കുന്ന ചടങ്ങുണ്ട്, അപ്പോൾ നരിവേഷം(പുലി) കെട്ടിയ ആൾ എരുതിനുമേൽ ചാടിവീഴുന്നതോടെ ആ കലാരൂപം അവസാനിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;eru&quot;&gt;[http://www.keralaculture.org/malayalam/erathukali/668 എരുതുകളി]&lt;/ref&gt;
{{main|എരുതുകളി}}

== പുനം കൃഷി ==
ജന്മിമാരുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കാട്ടിൽ പുനം കൃഷി നടത്തുക പതിവായിരുന്നു. ധനുമാസം 28 - നാണ്‌ '''പുനംകൊത്തൽ''' ആരംഭിക്കുന്നത്. കാട് വെട്ടിത്തെളിച്ച് തീവെച്ചു കരിച്ചെടുത്തു വൃത്തിയാക്കുന്നതിനേയാണു പുനംകൊത്തൽ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. പുനത്തിന്റെ ഒരു മൂലയിൽ നെൽ‌വിത്തുവിതയ്ക്കുന്ന '''പൊയ്തുകൊള്ളൽ''' എന്ന ചടങ്ങ് [[മീനം|മീനമാസം]] 27 - നാണു നടക്കുക. ചിലപ്പോൾ ഇത് [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതിയിലേക്കു മാറാറുമുണ്ട്. മേടം അവസാനത്തോടെ പുനം മുഴുവനായും കിളച്ചു തീർക്കും. [[ഇടവം|ഇടവത്തിൽ]] തന്നെ [[നെൽച്ചെടി|നെൽ‌വിത്തു]] വിതയ്ക്കും. [[കർക്കിടകം]] 18 ഓടെ '''കളപറിക്കൽ''' നടത്തും. കതിരിൽ വരുന്ന [[മഞ്ഞളിപ്പു രോഗം|മഞ്ഞളിപ്പു രോഗത്തിനെതിരെ]] [[ആവണക്കെണ്ണ]] ഉപയോഗിച്ച് മരുന്നു തെളിക്കും. കൂടെ മന്ത്രവാദവും നടത്തും. ഈ സമയത്തു തന്നെ പുനത്തിൽ കാവലിരിക്കാനുള്ള [[പന്തൽ]] കെട്ടിയൊരുക്കുന്നു. ഇതിനായി [[തൈലപ്പുല്ല്]], '''ഓടപ്പുല്ല്''' എന്നിവയാണുപയോഗിക്കുക. തറനിരപ്പിൽ നിന്നല്പം ഉയർത്തിയാവും പലപ്പോഴും പന്തൽ നിർമ്മിക്കുക. കാട്ടു മൃഗങ്ങളെ പേടിപ്പിച്ചോടിക്കാനായി [[തുടി|തുടിയിലോ]] [[ചെണ്ട|ചെണ്ടയിലോ]] [[ടിൻ|ടിന്നിന്റെയോ]] [[തകരം|തകരത്തിന്റേയോ]] [[പാത്രങ്ങൾ|പാത്രങ്ങളിലോ]] തട്ടി ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ശബ്ദമുണ്ടാക്കും. [[ചിങ്ങം]] മുതൽ [[കന്നി|കന്നിവരെയാണു]] കാവലുണ്ടാവുക. കൊയ്ത്തു നടത്തുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ [[മണ്ണ്|മണ്ണു]] നിരത്തി തട്ടാക്കി വലിയ '''കളം'''( നെല്ലുണക്കിയെടുക്കാൻ നന്നായി [[വെയിൽ]] കൊള്ളുന്ന സ്ഥലങ്ങളെ നിരപ്പാക്കിയെടുത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നു) ഉണ്ടാക്കുന്നും മൂന്നും നാലും വട്ടം [[ചാണകം]] മെഴുകി ഉറപ്പിച്ചെടുക്കുന്നു. കൊയ്യാനുപയോഗിക്കുന്ന [[കത്തി|കത്തിയിൽ]] '''നൂറു''' ([[ചുണ്ണാമ്പ്]])പുരട്ടും. കൊയത്തിനു ശേഷം [[കാള|കാളകളെ]] ഉപയോഗിച്ചാണു മെതിക്കുക. മെതി കഴിഞ്ഞ് നെല്ലും പതിരും തിരിച്ചശേഷം [[പത്തായം]] നിറയ്ക്കൽ ചടങ്ങാണ്‌. ബാക്കി വരുന്ന നെല്ല് പൊതികെട്ടുന്നു. മൂന്നുപറ നെല്ലാണ്‌ ഒരു പൊതി. പണിക്കൂലിയായി നെല്ലാണ്‌ ഇവർക്കു കൊടുത്തിരുന്നത്.

&lt;!--== ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ ==--&gt;
== ചിത്രസഞ്ചയം ==
&lt;gallery&gt;
പ്രമാണം:മാവിലരുടെ തെയ്യം-വീരഭദ്രൻ.JPG|വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ ആട്ടക്കളം. കാവിനു മുമ്പിലായി കളമൊരുക്കിയാണു തെയ്യാട്ടം നടത്തുക. കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ചക്കിട്ടടുക്കത്തിനടുത്ത് കണ്ടടുക്കം കരിഞ്ചാമുണ്ഡിയമ്മ കാവിൽ നടന്ന തെയ്യാട്ടത്തിൽ നിന്ന്.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രനു കുരുതി കൊടുക്കുന്നു.JPG|കോഴിയെ അറുത്ത് വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിനു കുരുതി നൽകുന്ന മാവിലൻ.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രൻതെയ്യത്തിനു മദ്യം നൽകുന്നു.JPG|വീരഭദ്രൻതെയ്യത്തിനു മദ്യം നൽകുന്നു. തെയ്യാട്ടത്തിനിടയിൽ ഇടയ്‌ക്കിടയ്‌ക്ക് മദ്യസേവ നടത്തും. പ്രധാന കാർമ്മികനാണിതു നൽകുന്നത്. ഇദ്ദേഹമാണ്‌ കാവിൽ എല്ലാ സക്രമണത്തിനും കലശം വെയ്ക്കുന്നത്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ മാത്രമേ, ഇദ്ദേഹം ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ആൾക്ക് ഈ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കാൻ പറ്റുകയുള്ളൂ.
പ്രമാണം:വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ മുഖത്തെഴുത്ത്.JPG|വീരഭദ്രൻ തെയ്യത്തിന്റെ മുഖത്തെഴുത്ത്. തികച്ചും പ്രകൃദത്തമായ നിറങ്ങളാണ്‌ മുഖത്തെഴുത്തിനുപയോഗിക്കുന്നത്. മനയോലയും ചായില്യവും കരിയും ഒക്കെ ഉപയോഗിച്ച് വലരെ കലാചാതുരിയോടെയാണിവരുടെ മുഖത്തെഴുത്ത്.
പ്രമാണം:കരിഞ്ചാമുണ്ഡിയമ്മ.JPG| മാവിലർ കെട്ടിയാടുന്ന മറ്റൊരു തെയ്യമായ വിഷ്ണു മൂർത്തി .നരസിംഹാവതാരമായി കരുതുന്നു 
File:Eruthukali.jpg|എരുതുകളി
&lt;/gallery&gt;
{{കേരളത്തിലെ ആദിവാസികൾ}}
{{India-ethno-stub}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* പഠനം: മാവിലർ -  എം ജയചന്ദ്രൻ

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:തെയ്യം കെട്ടുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജാതികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സമുദായങ്ങൾ മതം തിരിച്ച്]]
[[വർഗ്ഗം:ആദിവാസികൾ]]</text>
      <sha1>ktzko55bu9cf64ny6i4b23z4vxvptte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44800</id>
    <revision>
      <id>4647207</id>
      <parentid>4642751</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4647207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23918" sha1="9eaxnq3rdasm3nzz1aqgook3ir7et2k" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Peralassery Sri Subrahmanya Temple}}{{Infobox Mandir|name=പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|image=Sree Peralassery Temple.jpg|image size=|alt=|caption=|pushpin_map=|map=|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|map_caption=|mapsize=|other_names=|devanagari=|sanskrit_transliteration=|tamil=|marathi=|bengali=|script_name=[[മലയാളം]]|script=|country=[[ഇന്ത്യ]]|state/province=[[കേരളം]]|district=[[കണ്ണൂർ]]|locale=[[പരളശ്ശേരി]]|primary_deity=[[സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]]|important_festivals=[[തുലാസംക്രമം]]|architectural_styles=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=|date_built=|creator=|temple_board=|Website=}}[[ചിത്രം:Peralassery_Sri_Subrahmanya_Temple_Pond.jpg|thumb|250px|പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രക്കുളം]]
[[പ്രമാണം:Sree Peralassery Templ (Inside).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിനുൾവശത്തെ പ്രധാന വിളക്ക്.]]
[[മലബാർ (പ്രദേശം)|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിൽ]], [[പെരളശ്ശേരി]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രമാണ്]] '''പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം''' (Peralassery Sri Subrahmanya Temple)&lt;ref name=&quot;ആരാധന&quot; കേന്ദ്രങ്ങൾ=&quot;&quot;&gt;{{Cite web |url=http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |title=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403181814/http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ തീരത്ത്, [[കണ്ണൂർ]]-[[കൂത്തുപറമ്പ്]] പാതയ്ക്കരികിലായിട്ടാണ്‌ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.  ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും അൽപം കിഴക്കുമാറിയാണ് അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴയുള്ളത്. മനോഹരമായ വാസ്തുവിദ്യയും, കൗതുകമുണർത്തുന്ന ഐതിഹ്യങ്ങളുമെല്ലാമുള്ളതാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമചന്ദ്രനാണ്]]. [[പഴനി]]യിലേതുപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇവിടെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ദർശനം. പഴനിയിലേതു പോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം, നാഗാരാധനയുടെ പേരിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ നാഗപ്രതിഷ്ഠയുമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ [[ശാസ്താവ്]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. നാഗപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ [[സർപ്പബലി]], [[നൂറും പാലും]] തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെയെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ കുളം. അയണിവയൽകുളം എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്.എല്ലാവർഷവും നടക്കുന്ന ഏഴുദിവസത്തെ ഉത്സവത്തിന് ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. [[ധനു|ധനുമാസം]] അഞ്ചാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി വരെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] വിശേഷമാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം.

==ഐതിഹ്യം==

‌വനവാസകാലത്ത് രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ എത്താനിടയായി.ക്ഷേത്രം ദർശിച്ച ശ്രീരാമന് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുകയും ആ ചരിത്രം  കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനോടും]] [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] പറയുകയും ചെയ്തു.

ഒരിക്കൽ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനോട്]] ഓംകാരത്തിന്റെ പൊരുൾ ചോദിച്ചു.എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിനു അതിൻറെ അർത്ഥം യഥാവിധി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ പറ്റിയില്ല. ഇതിൽ ദേഷ്യം വന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തടവിലിടാൻ തന്റെ സേനാനിയായ ‌[[വീരബാഹു]]വിനോട് പറഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് തടവിലായത് പ്രപഞ്ചത്തിൽ സൃഷ്ടി നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായി. പിന്നീട് [[ശിവൻ|പരമേശ്വരന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിനെ സുബ്രഹ്മണ്യൻ മോചിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. കുറച്ചുകാലം അജ്ഞാതവാസത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതനുസരിച്ചു അയ്യപ്പൻകാവിലെ പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ സർപ്പരൂപത്തിൽ ഏകാന്തവാസം നയിച്ചു.‌ വെയിലും മഴയും കൊള്ളാതെ സർപ്പങ്ങൾ തന്നെ കിണറിനു മുകളിൽ ഫണം കുടയാക്കി പിടിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുപോന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് സുപ്രധാനസ്ഥാനം നല്കി പൂജിക്കണമെന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുകയും, ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ഔചിത്യത്തെക്കുറിച്ച് അയ്യപ്പനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അയ്യപ്പൻ താനിരിക്കുന്ന പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയ്‌ക്ക് തരാമെന്നും ആ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി തനിക്ക് സ്ഥാനം നല്കിയാൽ മതിയെന്നും ശ്രീരാമനോട് പറഞ്ഞു. ‌വിഗ്രഹത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശില കണ്ടെത്താൻ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ പറഞ്ഞു വിട്ടു. വിഗ്രഹത്തിന് പോയ ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തമായിട്ടും തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ശുഭമുഹുർത്തം തെറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ കൈയ്യിലെ പെരുവള ഊരിയെടുത്ത് ബിംബത്തിൻറെ സഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.അപ്പോഴേക്കും ഹനുമാൻ ബിംബവുമായ് എത്തി. ശ്രീരാമൻ വളയുടെ മുകളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ടിക്കാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ട ഹനുമാൻ വള എടുത്തിട്ടു പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൂടെ എന്നു ചോദിച്ചു.‌ വള തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വള ഇളകിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല ഒരു സർപ്പം വന്നു വളയിൽ ഇരുന്നു എടുക്കരുതെന്ന് ഫണം കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയുമുണ്ടായി. പെരുവളയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കുടികൊണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞതായി അറിയിച്ചു. എന്നറിയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ പെരുവള ഊരി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം '''പെരുവളശ്ശേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''പെരളശ്ശേരി''' എന്നു രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. താൻ കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം, ഹനുമാൻ അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മർക്കടനായ ([[കുരങ്ങൻ]]) ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ '''മർക്കടശ്ശേരി''' എന്ന് അവിടം അറിയപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''മക്രേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും പെരളശ്ശേരി ദർശനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ [[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം|മക്രേരിയിലും]] കൂടി ദർശനം നടത്തണമെന്നാണ് ചിട്ട.

== ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി ==
=== ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും ===
[[പ്രമാണം:Peralassery Temple Pond (2026).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രക്കുളത്തിന്റെ മറ്റൊരു വീക്ഷണം (2026 ജൂൺ)]]
[[പ്രമാണം:Peralassery Temple Thulabhara Scale.jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിലെ തുലാഭാരത്തിനുള്ള [[തുലാസ്|ത്രാസ്]]]]
പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] കാര്യാലയം, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, സ്കൂൾ, കോളേജ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പദൂരം കിഴക്കുമാറി [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഒഴുകുന്നു. പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ ഒരു തൂക്കുപാലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വരുന്നവരുടെ വലിയൊരു ആകർഷണം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെമുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസാന്നിദ്ധ്യമുള്ള]] പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുളം കുഴിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. 2001-ലാണ് ഇന്നത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ കുളം നവീകരിച്ചത്. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളും ആൽബങ്ങളും ഇവിടെ ചിത്രീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും. കുളത്തിനടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇതുമൂലം സ്ഥലപരിമിതി അടക്കമുള്ള ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരയാലിനടുത്തുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ കയറിയാൽ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു ഗോപുരമാണ് ഇവിടെയാണുള്ളത്. ഓടുമേഞ്ഞ ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രപ്പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന രീതിയിൽ തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗോപുരത്തിനടുത്തായി ദേവസ്വം വക സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് ഒരുപാട് പഴക്കമില്ല.

ക്ഷേത്ര കവാടത്തിൽ ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രധാന വിളക്കുണ്ട്. അകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിൽ കാണാം. ഏകദേശം മൂന്നാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഇവിടെവച്ചുതന്നെയാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ് ഈ കൊടിമരം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലായതിനാൽ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന സേനാനിയായ സ്കന്ദസേനനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്.  പാലും മഞ്ഞളും അരിയും കൂടാതെ കോഴിമുട്ടകളും വഴിപാടായി നൽകി സർപ്പങ്ങളെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. നാഗക്കുഴിയുള്ള ഒരു വലിയ അശോകവൃക്ഷത്തിലാണ് ഭക്തർ നാഗാരാധന നടത്തുന്നത്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രം പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്ന സംസ്ഥാനത്തെ പല പ്രമുഖ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി എല്ലാ മതങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകൾക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനമുണ്ട്. 

== ക്ഷേത്രക്കുളം ==
വാസ്തുവിദ്യയാൽ ലോകപ്രശസ്തമായ, കേരളത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രക്കുളവും ഇവിടെയാണ്. 1500 വർഷം മുൻപ് നിർമിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം സ്റ്റെപ്പ് വെൽ ഗണത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് കുളം. 62 സെൻ്റിൽ 19 മീറ്റർ ആഴത്തിലാണ് കുളം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദേശീയ ജല പൈതൃകപട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ നിർമിതി തന്നെ കാണാൻ അനേകം പേരാണ് ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

==ഉത്സവങ്ങൾ==
തുലാസംക്രമം, തുലാം 10, 11 തീയതികൾ, ധനു ഉത്സവം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര കലാരൂപങ്ങളായ തായമ്പക, ഇരട്ടത്തായമ്പക, ചാക്യാർകൂത്ത്, പട്ടകം ഓട്ടൻ തുള്ളൽ, കഥകളി തുടങ്ങിയവ ഉത്സവകാലത്ത് ഇവിടെ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. തുലാസംക്രമത്തിന് കാവേരി സംക്രമം എന്നും പേരുണ്ട്. കാവേരി നദിയിലെ ജലം ഈ ദിവസം ഇവിടെ എത്തിച്ചെരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിൽ കൂടുതൽ ഭക്തൻമാർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. നാഗപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ് ആയില്യം. 
എല്ലാ മാസവും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]ദിവസങ്ങളും വിശേഷമാണ്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{Hindu-temple-stub}}
[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9eaxnq3rdasm3nzz1aqgook3ir7et2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എസ്. ജാനകി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45374</id>
    <revision>
      <id>4647224</id>
      <parentid>4646928</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23737" sha1="bpweu32qkgal6c23fhx1wftcgbhfr7o" xml:space="preserve">{{prettyurl|S. Janaki}}
{{Infobox person
| name               = എസ്. ജാനകി
| background         = 
| image              = S Janaki in Pune, India 2007.JPG
| caption            = ജാനകി 2007 ൽ
| birth_name         = സിഷ്‌ഠല ശ്രീരാമമൂർത്തി ജാനകി
| alias              = ജാനകിയമ്മ, ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വാനമ്പാടി, ഗാനകോഗിലെ, ഗാനസുധേ, ഗാനസരസ്വതി, ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ മെലഡി റാണി, കന്നഡ കൊഗിലെ.
| genre              = [[Devotional]], [[folk music|folk]], {{nowrap| [[Indian classical music]]}}
| occupation         = [[Playback Singer]], [[Vocalist]]
| birth_date         = 23 ഏപ്രിൽ 1938
| birth_place        = [[റെപ്പല്ലെ]], [[ഗുണ്ടൂർ]], [[ആന്ധ്ര പ്രദേശ്]], [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = {{Death date and age|2026|07|11|1938|4|23}}
| years_active       = 1957–2017
| spouse             = വി. രാംപ്രസാദ് (1958 married –1996){{small|(his death)}}
| children           = മുരളി കൃഷ്ണ (b.1960)
| relatives          = [[ഗരിമെല്ല ബാലകൃഷ്ണ പ്രസാദ്]] (മരുമകൻ)
| website            = {{URL|sjanaki.net}}
| Death              = 
| മരണം               = 11 ജൂലൈ 2026
}}
പ്രശസ്തയായ ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രപിന്നണി ഗായികയാണ് '''സിസ്റ്റ്ല ജാനകി''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ''' എസ്. ജാനകി(1938-2026)''' ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പിന്നണി ഗായികമാരിൽ ഒരാളാണ്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/music/music-news/2026/07/11/remembering-s-janaki-top-ten-hits-in-malayalam.html എസ്.ജാനകിക്ക് വിട, പാട്ടുകൾ അനശ്വരം]&lt;/ref&gt; തെലുങ്ക്, കന്നട, മലയാളം, തമിഴ്, ഹിന്ദി, ഒഡിയ, ബംഗാളി, മറാഠി, തുളു, ഉർദു, ഗുജറാത്തി, പഞ്ചാബി, കൊങ്കണി, അസാമീസ്, സിന്ധി തുടങ്ങി പതിനേഴു ഭാഷകളിൽ ഏകാന്തഗീതം (സോളോ), യുഗ്മഗാനം (ഡ്യുയറ്റ്), കോറസ് മുതലായ പലതരത്തിലുള്ള 48,000 ഓളം ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവയ്ക്കു പുറമേ ഇംഗ്ലീഷ്, ജാപ്പനീസ്, അറബിക്, ജർമൻ, സിംഹള എന്നീ ഭാഷകളിലും പാടിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗാനങ്ങൾ യഥാക്രമം കന്നഡ, മലയാളം എന്നീ ഭാഷകളിലാണ്. 1957 ൽ &quot;''വിധിയിൻ വിളൈയാട്ട്''&quot; എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിൽ തുടങ്ങിയ ജാനകിയുടെ സംഗീത സപര്യ ആറു പതിറ്റാണ്ടിന് ശേഷം 2017-ൽ സംഗീത ലോകത്ത് നിന്ന് വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ അവസാനിച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-muse-and-her-music/article17439297.ece &lt;/ref&gt; 2026 ജൂലൈ 11ന് അവർ അന്തരിച്ചു

== ജീവിതരേഖ ==
[[File:S_Janaki_.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:S_Janaki_.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ജാനകി ആദ്യകാലങ്ങളിൽ]]
1938-ൽ ഏപ്രിൽ 23-ന്‌ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്|ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ]] [[ഗുണ്ടൂർ|ഗുണ്ടൂർ ജില്ല]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ ജനിച്ച ജാനകി മൂന്നാം വയസിൽതന്നെ സംഗീതത്തോട്‌ ആഭിമുഖ്യ പ്രകടിപ്പിച്ചുതുടങ്ങി. 
അവരുടെ പിതാവ് സിസ്റ്റല ശ്രീരാമമൂർത്തി ഒരു ആയുർവേദ ഡോക്ടറും അദ്ധ്യാപകനുമായിരുന്നു. തന്റെ ബാല്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജാനകി സിർസില്ലയിൽ ചെലവഴിച്ചു, അവിടെ ഒൻപതാം വയസ്സിൽ വേദിയിൽ ആദ്യ അവസരം ലഭിച്ചു. നാദസ്വര വിദ്വാൻ പൈഡിസ്വാമിയിൽ നിന്നാണ് അവർ സംഗീതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനകാര്യങ്ങൾ പഠിച്ചത്. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിൽ അവർ ഒരിക്കലും ഔപചാരിക പരിശീലനം നേടിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=67d3peJHqHo SP Balu birthday Special Townhall Nellore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115232942/https://www.youtube.com/watch?v=67d3peJHqHo&amp;gl=US&amp;hl=en|date=15 November 2020}}. YouTube. Retrieved 6 June 2021.&lt;/ref&gt;
പത്താം വയസിൽ പൈതി സ്വാമിയുടെ കീഴിൽ ശാസ്‌ത്രീയ സംഗീത പഠനം ആരംഭിച്ചു.
 
ജാനകിയുടെ സംഗീത വാസന വളർത്തുന്നതിൽ അമ്മാവൻ ഡോ. ചന്ദ്രശേഖർ നിർണായക പങ്കു വഹിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സംഗീത പഠനത്തിനായി പിൽക്കാലത്ത്‌ [[മദ്രാസ്|മദ്രാസിലെത്തി]]. [[ആകാശവാണി]] ദേശീയ തലത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ഗാന മത്സരത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം നേടിയതോടെയാണ്‌ ജാനകി ശ്രദ്ധേയയായത്‌. വൈകാതെ മദ്രാസിലെ എ.വി.എം സ്റ്റുഡിയോയിൽ ജോലി ലഭിച്ചു&lt;ref&gt;http://www.mapsofindia.com/who-is-who/entertainment/s-janaki.html&lt;/ref&gt;.

== ചലച്ചിത്രഗാനരംഗത്ത്‌ ==
[[File:S._Janaki_amma.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:S._Janaki_amma.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ജാനകി 1980 കളിൽ.]]
1957ൽ 19ആം വയസിൽ ''വിധിയിൻ വിളയാട്ട്‌'' എന്ന തമിഴ്‌ സിനിമയിൽ ടി. ചലപ്പതി റാവു ഈണം പകർന്ന ഗാനം ആലപിച്ചുകൊണ്ടാണ്‌ ജാനകി ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗാനരംഗത്ത്‌ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്‌. തെലുങ്ക്‌ ചിത്രമായ എം.എൽ.എൽ അവസരം ലഭിച്ചതിനുശേഷം ജാനകിക്ക്‌ തിരിഞ്ഞുനോക്കേണ്ടിവന്നില്ല. ഭാഷകളെ നിഷ്‌പ്രഭമാക്കിയ ആ സ്വരമാധുരി ലക്ഷക്കണക്കിനാളുകൾ ഹൃദയത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു.

എല്ലാ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷാ ചിത്രങ്ങളിലും പാടിയിട്ടുള്ള ജാനകി [[ഹിന്ദി]], [[സിംഹള]], [[ബംഗാളി]], [[ഒറിയ]], [[ഇംഗ്ലീഷ്‌]], [[സംസ്കൃതം|സംസ്‌കൃതം,]] [[കൊങ്ങിണി]], [[തുളു]], [[സൗരാഷ്‌ട്ര ബഡുഗ]], ജർമ്മൻ ഭാഷകളിലും സ്വരസാന്നിധ്യമറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. 1200 പരം മലയാള സിനിമാ ഗാനങ്ങൾക്ക് ജാനകി ശബ്ദം പകർന്നിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ സുപ്രസിദ്ധമായ നിരവധി ഗാനങ്ങളുൾപ്പെടുന്നു. സംഗീതസംവിധായകൻ എം.എസ്. ബാബുരാജാണ് ജാനകിയുടെ തരളിതമായ ശബ്ദം തിരിച്ചറിഞ്ഞു് അവരെ മലയാളത്തിലേക്കെത്തിച്ചത്.  {{അവലംബം}} കുട്ടികളുടെ സ്വരത്തിൽ പാടുന്നതിനുള്ള സവിശേഷമായ കഴിവും ഈ ഗായികക്കുണ്ട്‌. മലയാളത്തിൽ ഇത്തരം ചില ഗാനങ്ങളും ആലപിച്ചിട്ടുണ്ട്‌.28-10-2017 ൽ മൈസൂർ മാനസ ഗംഗോത്രിയിലെ ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ ആയിരങ്ങളെ സാക്ഷിയാക്കി, സിനിമയിലും പൊതുവേദിയിലും പാടുന്നത് അവസാനിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt; 29-10 2017- മലയാള മനോരമ പേജ് 11 &lt;/ref&gt;

'''ഏറ്റവും പ്രയാസമേറിയ ഗാനം'''

താൻ പാടിയതിൽ ഏറ്റവും പ്രയാസമേറിയ ഗാനമെന്നു എസ്. ജാനകി വിശേഷിപ്പിച്ച ഗാനമാണ് കന്നഡ ചലച്ചിത്രമായ ''ഹേമാവതി''  യിലെ &quot;ശിവ ശിവ എന്നദ നാളിഗെ ഏക്കെ&quot; എന്ന ഗാനം. ഈ ഗാനത്തിൽ സ്വരങ്ങൾ അതിവേഗം പാടേണ്ടിവരുന്ന ഭാഗം ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം പഠിച്ചിട്ടില്ലാത്ത തന്നെ കുഴപ്പിച്ചു എന്ന് അവർ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. തോഡി , ആഭോഗി എന്നീ രണ്ടു രാഗങ്ങളിൽ എൽ. വൈദ്യനാഥൻ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഗാനമാണ് ഇത്. 

== പുരസ്‌കാരങ്ങൾ ==
മികച്ച ഗായികയ്‌ക്കുള്ള ദേശീയ അവാർഡ്‌ നാലു തവണയാണ്‌ എസ്‌.ജാനകിക്ക്‌ ലഭിച്ചത്‌. 976-ൽ ''`പതിനാറു വയതിനിലേ''എന്ന തമിഴ്‌ ചിത്രത്തിലെ സിന്ദൂര പൂവേ... എന്നു തുടങ്ങുന്ന ഗാനത്തിനാണ്‌ ആദ്യമായി ദേശീയപുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചത്‌. 1980-ൽ ഓപ്പോൾ എന്ന മലയാളചിത്രത്തിലെ ഏറ്റുമാനൂർ അമ്പലത്തിൽ... എന്ന ഗാനത്തിനും 1984-ൽ തെലുഗു ചിത്രമായ `സിതാര'യിൽ വെന്നല്ലോ ഗോദാരി ആനന്ദം... എന്നു തുടങ്ങുന്ന ഗാനത്തിനും 1992-ൽ തമിഴ്‌ ചിത്രമായ `തേവർമകനിൽ ''ഇഞ്ചി ഇടുപ്പഴകാ...'' എന്നു തുടങ്ങുന്ന ഗാനത്തിനുമാണ്‌ ദേശീയ അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചത്‌.

മികച്ച പിന്നണിഗായികയ്‌ക്കുള്ള കേരള സംസ്ഥാന അവാർഡ്‌ 14 തവണയും തമിഴ്‌നാട്‌ സർക്കാരിൻറെ അവാർഡ്‌ ഏഴു തവണയും ആന്ധ്രപ്രദേശ്‌ സർക്കാരിൻറെ അവാർഡ്‌ പത്തു തവണയും ഈ ഗായിക സ്വന്തമാക്കി. തമിഴ്‌നാട്‌ സർക്കാരിൻറെ [[കലൈമാമണി പുരസ്‌ക്കാരം]] 1986-ലും സുർ സിംഗർ അവാർഡ്‌ 1987-ലും കേരളത്തിൽനിന്നും സിനിമാ ആർക്കൈവർ അവാർഡ്‌ 2002-ലും സ്‌പെഷൽ ജൂറി സ്വരലയ യേശുദാസ്‌ അവാർഡ്‌ 2005-ലും ലഭിച്ചു.

2013 ൽ [[പത്മഭൂഷൻ]] ലഭിച്ചുവെങ്കിലും&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mha.nic.in/pdfs/Padma%28E%292013.pdf |title=എൻ.ഐ.സി.ഇൻ പിഡിഎഫ് |access-date=2013-01-26 |archive-date=2013-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130424070118/http://mha.nic.in/pdfs/Padma(E)2013.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ദക്ഷിണേന്ത്യൻ കലാകാരന്മാരോടുള്ള അവഗണനയിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ജാനകി ഇത് നിരസിക്കുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://indiatoday.intoday.in/story/singer-janaki-rejects-padma-bhushan/1/247736.html ഇന്ത്യടുടെ]&lt;/ref&gt;.

==പ്രധാനപ്പെട്ട ചില മലയാള ഗാനങ്ങൾ==
* തളിരിട്ട കിനാക്കൾ ...([[മൂടുപടം]])
* വാസന്ത പഞ്ചമി നാളിൽ...([[ഭാർഗ്ഗവീനിലയം|ഭാർഗ്ഗവി നിലയം]])
* സൂര്യകാന്തീ..സൂര്യകാന്തീ ..([[കാട്ടുതുളസി (ചലച്ചിത്രം)|കാട്ടുതുളസി]])
* മനിമുകിലെ...([[കടത്തുകാരൻ (ചലച്ചിത്രം)|കടത്തുകാരൻ]])
* കവിളത്ത് കണ്ണീർ കണ്ടു...([[അന്വേഷിച്ചു കണ്ടെത്തിയില്ല]])
* താമരകുമ്പിളല്ലോ...([[അന്വേഷിച്ചു കണ്ടെത്തിയില്ല]])
* അവിടുന്നേൻ ഗാനം കേൾക്കാൻ...([[പരീക്ഷ (ചലച്ചിത്രം)|പരീക്ഷ]])
* എൻ പ്രാണ നായകനെ..(പരീക്ഷ)...
* കണ്ണിൽ കണ്ണിൽ...([[ഡേഞ്ചർ ബിസ്കറ്റ്|ഡേഞ്ചർ ബിസ്കറ്റ്‌]])
* താനേ തിരിഞ്ഞും മറിഞ്ഞും...
* മാവു പൂത്തു.. മാതളം പൂത്തൂ...
([[അമ്പലപ്രാവ് (ചലച്ചിത്രം)|അമ്പലപ്രാവ്]])
* ഇന്നലെ നീയൊരു...(സ്ത്രീ)
* മലർക്കൊടി പോലെ.. (വിഷുക്കണി)
* തുമ്പി വാ തുമ്പക്കൂടത്തിൽ.. (ഓളങ്ങൾ)
* കിളിയേ കിളിയേ...
* ഈ നീലിമ തൻ ചാരുതയിൽ...(ആ രാത്രി)
* കണ്ണും കണ്ണും തമ്മിൽ തമ്മിൽ... (അങ്ങാടി)
* ആടി വാ കാറ്റേ...
* പൊന്നുരുകും പൂക്കാലം...(കൂടെവിടെ)
* ഓലത്തുമ്പത്തിരുന്നൂയലാടും...
* എൻ പൂവെ...(പപ്പയുടെ സ്വന്തം അപ്പൂസ്)
* കൊഞ്ചി കരയല്ലേ... (പൂമുഖ പടിയിൽ നിന്നെയും കാത്ത്)
* കസ്തൂരി മാൻകുരുന്നെ...(കാണാമറയത്ത്)
* രാഗേന്ദു കിരണങ്ങൾ...(അവളുടെ രാവുകൾ)
* ഇളം മഞ്ഞിൻ...(നിന്നിഷ്ടം എന്നിഷ്ടം)

== പാട്ടിനപ്പുറം ==
ഗായിക എന്ന നിലയിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നതിനു പുറമെ ജാനകി ഗാന രചനയും സംഗീതസംവിധാനവും നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. നിരവധി തമിഴ്‌, തെലുഗു ചിത്രങ്ങൾക്കു വേണ്ടി അവർ ഗാനങ്ങളെഴുതി.

== കുടുംബം ==
ഭർത്താവ്‌ പരേതനായ വി. രാമപ്രസാദ്‌ ആണ്. 1959 ൽ ആയിരുന്നു അവരുടെ വിവാഹം. ജാനകിയുടെ കരിയറിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം അവരുടെ മിക്ക റെക്കോർഡിംഗുകളിലും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. 1997 ൽ ഹൃദയാഘാതം മൂലം അദ്ദേഹം മരിച്ചു.&lt;ref&gt;Sagaram, Sangeetha (12 October 2016) [https://web.archive.org/web/20190402192628/https://www.hotstar.com/tv/sangeetha-sagaram/s-865/s-janaki-sings-for-you/1000154223 S. Janaki Sings For You]. ''Hostsar''&lt;/ref&gt; ഭർത്താവിൻറെ മരണശേഷം ജാനകി സിനിമ രംഗത്ത്‌ സജീവമല്ലാതായി. കൂടുതൽ സമയവും പ്രാർത്ഥനക്കായി ചെലവിടുന്ന അവർ ഇടക്ക്‌ ഭക്തിഗാന കാസെറ്റുകൾക്കു വേണ്ടി പാടിയിരുന്നു. ഏകമകൻ മുരളീകൃഷ്ണ ജനുവരിയിൽ മരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് പേരക്കുട്ടി അപ്സരയുടെ കൂടെയായിരുന്നു മൈസൂരുവിൽ താമസം. 

ജാനകിയുടെ മാതൃഭാഷ തെലുങ്കാണെങ്കിലും അവർക്ക് തമിഴ്, കന്നഡ, മലയാളം, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിൽ ഒഴുക്കോടെ സംസാരിക്കാനും എഴുതാനും സാധിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;YouTube&quot;&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=wV2K1aYOyr8 Legendary singer S.Janaki interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210909174950/https://www.youtube.com/watch?v=wV2K1aYOyr8|date=9 September 2021}}. YouTube. Retrieved 6 June 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CQPIZ7uI-eM S Janaki musical night- Speech] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115233009/https://www.youtube.com/watch?v=CQPIZ7uI-eM&amp;gl=US&amp;hl=en|date=15 November 2020}}. YouTube (25 November 2017). Retrieved 6 June 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sagaram, Sangeetha (11 October 2016) [https://web.archive.org/web/20190429044138/https://www.hotstar.com/tv/sangeetha-sagaram/s-865/s-janaki-on-the-show/1000154049 S. Janaki on the Show!]. ''Hotstar''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=jlyH2GQYz_8 S Janaki speaks about A R Rahman @ ARR honored by cine musicians union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191221192758/https://www.youtube.com/watch?v=jlyH2GQYz_8&amp;gl=US&amp;hl=en&amp;has_verified=1&amp;bpctr=9999999999|date=21 December 2019}}. YouTube (8 March 2009). Retrieved 6 June 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=lQO84i2QDTU South Indian singer S Janaki refuses to accept Padma Bhushan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115233009/https://www.youtube.com/watch?v=lQO84i2QDTU&amp;gl=US&amp;hl=en|date=15 November 2020}}. YouTube (25 January 2013). Retrieved 6 June 2021.&lt;/ref&gt;

== മരണം ==
മൈസൂരുവിലെ ബൊഗാദിയിലെ വീട്ടിൽവെച്ച് ശനിയാഴ്ച ഉച്ചയ്ക്ക് പനിയും ശ്വസനപ്രശ്നങ്ങളും അനുഭവപ്പെട്ട ജാനകിയെ മൈസൂരുവിലെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. 2026 ജൂലൈ 11 ശനിയാഴ്ച്ച മൈസൂരുവിലെ അപ്പോളോ ബിജിഎസ് ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലിരിക്കെ ഹൃദയാഘാതത്തെ തുടർന്ന്  ജാനകി അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/s-janaki-dies-at-88-granddaughter-shares-emotional-note-10782228/|title=Legendary playback singer S Janaki dies at 88; granddaughter shares emotional note}}&lt;/ref&gt; മരുമകൾ ഉമ, പേരക്കുട്ടി അപ്സര വിദ്യുല എന്നിവർ അവസാന നാളുകളിൽ അവരോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/photogallery/buzz/s-janaki-last-days-mysuru-rented-home-mm-780826-page-2.html|title=S. Janaki {{!}} 537 കോടിയുടെ സ്വത്ത്; എസ്. ജാനകി അവസാനം വാടക വീട്ടിൽ താമസിക്കാൻ ഒരു കാരണമുണ്ട്}}&lt;/ref&gt; പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ നടന്ന എസ്. ജാനകിയുടെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ മൈസൂരുവിലെ കനിയനഹുണ്ടി ഫാം ഹൗസിൽ  എസ്. ജാനകിയുടെ പേരക്കുട്ടി അപ്സര നിർവ്വഹിച്ചു.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-muse-and-her-music/article17439297.ece&lt;/ref&gt;&lt;nowiki/&gt;{{National Film Award Best Female Playback Singer}}

[[വർഗ്ഗം:1938-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 23-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളി ചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ഗായികയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ഗായികയ്ക്കുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>bpweu32qkgal6c23fhx1wftcgbhfr7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നരസിംഹം (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48642</id>
    <revision>
      <id>4647138</id>
      <parentid>4580127</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39869-13</username>
        <id>220335</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12397" sha1="86hffok4s1mb4hd5drkujiy5swow7of" xml:space="preserve">{{prettyurl|Narasimham (film)}} 
{{Infobox film
| name           = നരസിംഹം
| image          = Narasimham.jpg
| caption        = വി.സി.ഡി. പുറംചട്ട
| director       = [[ഷാജി കൈലാസ്]]
| producer       = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]]
| writer         = [[രഞ്ജിത്ത്]]
| starring       = {{Plainlist|
* [[മോഹൻലാൽ]]
* [[തിലകൻ]]
* [[എൻ.എഫ്. വർഗ്ഗീസ്]]
* [[ഐശ്വര്യ]]
}}
| music          = [[എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|പശ്ചാത്തലസംഗീതം = [[രാജാമണി]]
| lyrics         = [[ഗിരീഷ് പുത്തഞ്ചേരി]]
| cinematography = സഞ്ജീവ് ശങ്കർ
| editing        = എൽ. ഭൂമിനാഥൻ
| studio         = ആശിർവാദ് സിനിമാസ്
| distributor    = സ്വർഗ്ഗചിത്ര റിലീസ്
| released       = 2000 ജനുവരി 26
| runtime        = 175 മിനിറ്റ്
| country        = [[ഇന്ത്യ]]
| language       = [[മലയാളം]]
| budget         = 2cr
| gross          = {{INR}}23കോടി&lt;ref name=narasimham/&gt;
}}
2000-ആം ആണ്ടിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാ‍ള ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''''നരസിംഹം'''''. [[മോഹൻലാൽ]] നായകനായി അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രം മലയാള സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹിറ്റുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. 2000 വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിക്കൊടുത്ത ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചലച്ചിത്രം. മലയാള സിനിമയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടി കൊടുത്ത സിനിമ എന്ന റെക്കോർഡ് ഈ സിനിമ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref name=&quot;nar 200&quot;/&gt; [[രഞ്ജിത്ത്|രഞ്ജിത്തിന്റെ]] തിരക്കഥയിൽ [[ഷാജി കൈലാസ്]] ആണ് ഈ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്തത്. സ്ത്രീകളോട് ഒരു മാന്യതയും ഇല്ലാത്ത വൃത്തികെട്ട സ്വഭാവത്തിന് ഉടമയായ നായകൻ്റെ തോന്നിവാസങ്ങളുടെ കഥയാണ് ചിത്രത്തിൽ ഉള്ളത്.

[[മോഹൻലാൽ]] ഈ ചിത്രത്തിൽ  ''ഇന്ദുചൂഢൻ'' എന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ റോളിൽ അഭിനയിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Shaji Kailas&quot;&gt;[http://www.screenindia.com/old/20001027/recover.htm &quot;Action films are his forteasari &quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101220090452/http://www.screenindia.com/old/20001027/recover.htm |date=2010-12-20 }}. ''[[Screen India]]''. November 27, 2000. Retrieved April 14, 2011.&lt;/ref&gt; [[മമ്മൂട്ടി]] ഒരു വക്കീലിന്റെ റോളിൽ ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അതിഥി താരമായി എത്തുന്നുണ്ട്. [[എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ|എം. ജി രാധാകൃഷ്ണൻ]] സം‌ഗീതം നൽകിയ മൂന്നു ഗാനങ്ങൾ ഈ ചിത്രത്തിലുണ്ട്.

2000-ൽ [[ഗണതന്ത്രദിവസം]] (റിപ്പബ്ലിക് ദിനം) ഇറങ്ങിയ ഈ ചിത്രം 100 ദിവസങ്ങളിൽ കൂടുതൽ തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. മൊത്തം കളക്ഷനായി {{INR}}23 കോടി നേടുകയും നിർമ്മാതാവിന് {{INR}}10 കോടി ലാഭമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=narasimham/&gt;&lt;ref name=&quot;nar 200&quot;&gt;[http://www.screenindia.com/old/20000825/renews.htm &quot;Flops galore soft porn rules in Kerala&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110213081145/http://www.screenindia.com/old/20000825/renews.htm |date=2011-02-13 }}.&lt;/ref&gt;

== അഭിനേതാക്കൾ ==
* [[മോഹൻലാൽ]]... പൂവള്ളി ഇന്ദുചൂഡൻ/അച്ചു/നരസിംഹം 
*[[മമ്മൂട്ടി]]...അഡ്വ.നന്ദഗോപാൽ മാരാർ (അതിഥി വേഷം)
* [[ഐശ്വര്യ (നടി)|ഐശ്വര്യ]]... അനുരാധ 
* [[തിലകൻ]]... ജസ്റ്റിസ് മാറഞ്ചേരി കരുണാകര മേനോൻ 
* [[കനക]]... ഇന്ദുലേഖ 
* [[എൻ.എഫ്. വർഗ്ഗീസ്]]... മണപ്പള്ളി പവിത്രൻ 
* [[സായികുമാർ]]... മണപ്പള്ളി സുധീരൻ 
* [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]]... ചന്ദ്രഭാനു
* [[കലാഭവൻ മണി]]... ഭരതൻ 
* [[വിജയകുമാർ]]... ജയകൃഷ്ണൻ 
* [[മണിയൻപിള്ള രാജു]]... സി.ഐ.ഹബീബ് 
* [[ഭാരതി വിഷ്ണുവർധൻ]]...ഇന്ദുചൂഢന്റെ അമ്മ
* [[വി.കെ. ശ്രീരാമൻ]]... വേണു മാഷ്  
* [[സാദിഖ്]]... ഇന്ദുചൂഢന്റെ കൂട്ടുകാരൻ 
* [[ഇർഷാദ്]]... ഇന്ദുചൂഢന്റെ കൂട്ടുകാരൻ 
* [[ നരേന്ദ്രപ്രസാദ്]]... മൂപ്പിൽ നായർ
* [[സ്ഫടികം ജോർജ്ജ്]]... വാസുദേവൻ
* [[ഇ.എ. രാജേന്ദ്രൻ]]... രാമകൃഷ്ണൻ 
* [[ടി.പി. മാധവൻ]]... രാമൻ നായർ 
* [[കീരിക്കാടൻ ജോസ്]]... ഭാസ്കരൻ 
* [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]]... മണപ്പള്ളി മാധവൻ നമ്പ്യാർ 
* [[ഭീമൻ രഘു]]... ഡി.വൈ.എസ്.പി.ശങ്കരനാരായണൻ 
* [[അഗസ്റ്റിൻ]]... ജില്ല പഞ്ചായത്ത്‌ പ്രസിഡന്റ്‌ ഏറാടി 
* [[ജഗന്നാഥ വർമ്മ]]... ജഡ്ജ് 
* [[കൊല്ലം തുളസി]]... പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ

== സംഗീതം ==
[[ഗിരീഷ് പുത്തഞ്ചേരി]] എഴുതിയ ഗാനങ്ങൾക്ക് സംഗീതസംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ചത് [[എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ]] ആണ്. പശ്ചാത്തലസംഗീതം ചെയ്തിരിക്കുന്നത് [[രാജാമണി]]. 
; ഗാനങ്ങൾ
# ആരോടും ഒന്നും മിണ്ടാതെ – [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[കോറസ്]]
# മഞ്ഞിൻ മുത്തെടുത്ത് – [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]], [[കെ. എസ് .ചിത്ര]]
# പഴനി മല – [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]]
# അമ്മേ നിളേ നിനക്കെന്ത് പറ്റി – [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]]
# ധ്യാനം ധേയം നരസിംഹം – [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[കോറസ്]]
# ആരോടും ഒന്നും മിണ്ടാതെ – [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[സുജാത മോഹൻ]]
# മഞ്ഞിൻ മുത്തെടുത്ത് – [[സുജാത മോഹൻ]]
# അമ്മേ നിളേ നിനക്കെന്ത് പറ്റി – [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]]
# മഞ്ഞിൻ മുത്തെടുത്ത് – [[എം.ജി. ശ്രീകുമാർ]]

==സ്വീകരണം==
നരസിംഹം കേരളത്തിലെ 32 കേന്ദ്രങ്ങളിലാണ് റിലീസ് ചെയ്തത്. പ്രദർശനം തുടങ്ങി 35 ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ ചിത്രം {{INR}} 2 കോടി ഷെയർ നേടിയെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://imageshack.us/photo/my-images/717/2crore.jpg/|title=2 crore share}}&lt;/ref&gt; {{INR}}10 കോടി നിർമ്മാതാവിന് ലാഭമുണ്ടാക്കിക്കൊടുത്ത ഈ ചിത്രം 200 ദിവസം തിയേറ്ററുകളിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും {{INR}}22 കോടി ആകെ കളക്ട് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. മലയാള സിനിമയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടി കൊടുത്ത സിനിമ എന്ന റെക്കോർഡ് ഈ സിനിമ സ്വന്തമാക്കി.&lt;ref name=narasimham&gt;{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/mohanlal-celebrates-16th-anniversary-narasimham-pulimurugan-sets-photo-664720|author=Anu James|title=Mohanlal celebrates 16th anniversary of Narasimham on Pulimurugan sets [PHOTO]|accessdate=1 July 2016|work=[[International Business Times]]|date=27 January 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nar 200&quot;/&gt;

== അണിയറ പ്രവർത്തകർ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! അണിയറപ്രവർത്തനം !! നിർ‌വ്വഹിച്ചത്
|-
| ഛായാഗ്രഹണം || [[സഞ്ജീവ് ശങ്കർ]]
|-
| ചിത്രസം‌യോജനം || [[എൽ. ഭൂമിനാഥൻ]]
|-
| കല || [[ബോബൻ]]
|-
| ചമയം || [[പി.വി. ശങ്കർ]], [[സലീം]]
|-
| വസ്ത്രാലങ്കാരം || [[മനോജ് ആലപ്പുഴ]], [[മുരളി]]
|-
| നൃത്തം || [[കുമാർ ശാന്തി]], [[കല]]
|-
| സംഘട്ടനം || [[കനൽ കണ്ണൻ]], [[സൂപ്പർ സുബ്ബരായൻ]]
|-
| നിർമ്മാണ നിയന്ത്രണം || [[പ്രവീൺ പരപ്പനങാടി]]
|-
| നിർമ്മാണ നിർവ്വഹണം || [[വി.വി. രാധാകൃഷ്ണൻ]]
|-
| അസോസിയേറ്റ്ഡയറക്ടർ || [[എം. പത്മകുമാർ]]
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
{{wikiquote|നരസിംഹം}}
* {{imdb title|0273870|നരസിംഹം}}
* [http://msidb.org/m.php?3359 ''നരസിംഹം''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209113957/http://msidb.org/m.php?3359 |date=2014-02-09 }} – മലയാളസംഗീതം.ഇൻഫോ

[[വർഗ്ഗം:2000-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആക്ഷൻ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
{{മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക}}
[[വർഗ്ഗം:ഷാജി കൈലാസ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സഞ്ജീവ് ശങ്കർ ക്യാമറ ചലിപ്പിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രഞ്ജിത് കഥ എഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]


{{Film-genre-stub}}</text>
      <sha1>86hffok4s1mb4hd5drkujiy5swow7of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അഞ്ചരക്കണ്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55415</id>
    <revision>
      <id>4647209</id>
      <parentid>4575603</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3113" sha1="7ka1ivxhjq1fe0qhts23cc5ur0y1g8t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Anjarakkandy}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''അഞ്ചരക്കണ്ടി.''' കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ഏകദേശം 19 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി ഈ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

ആദ്യ കാലത്ത്‌ 'രണ്ടു തറ' എന്ന പേരിലാണ് ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.1767-ൽ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ച അഞ്ചരക്കണ്ടി കറുവപ്പട്ട എസ്റ്റേറ്റ് ഈ ഗ്രാമത്തിലാണുള്ളത്.   

കുരുമുളക് കച്ചവടത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഇവിടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ രജിസ്ടർ ഓഫീസും സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.asianetnews.tv/entepuzha/44rivers/Anjarakkandy-River-39771|title=ഓർമ്മകളിൽ ഇടമുറിയാതെ അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|access-date=|last=|first=|date=|website=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്|archive-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808071400/http://archive.asianetnews.tv/entepuzha/44rivers/Anjarakkandy-River-39771|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ഒരുകാലത്ത്‌ [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കറപ്പ തോട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത് ഇവിടെയാണ്‌. . [[കേരളത്തിലെ നദികളുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിലെ നദികളിൽ]] ഇരുപത്തെട്ടാം സ്ഥാനമുള്ള [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഈ തോട്ടത്തിനു നടുവിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

== ഇതും കാണുക ==
*[[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ]]
*[[നരിക്കുനി ഉണ്ണിരിക്കുട്ടി വൈദ്യൻ]]
*[[കാരായി കൃഷ്ണൻ ഗുരുക്കൾ]]
*[[കക്കുഴി കുഞ്ഞിബാപ്പു ഗുരുക്കൾ]]
*[[മാടായി മന്ദൻ ഗുരുക്കൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==

രജിസ്ട്രേഷൻ പിറന്നത് ഇവിടെ-സി പി എഫ് വേങ്ങാട്, വാരാദ്യ മാധ്യമം,2000 ഡിസംബർ 18{{reflist}}

[[Category:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>7ka1ivxhjq1fe0qhts23cc5ur0y1g8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647210</id>
      <parentid>4647209</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6014" sha1="a5rnhg9zplqi2oo3bx1xhjcp9ngnnza" xml:space="preserve">{{prettyurl|Anjarakkandy}}
{{Infobox settlement
| name                            = അഞ്ചരക്കണ്ടി
| native_name                     = 
| native_name_lang                = 
| other_name                      = Ancharakandy
| nickname                        = 
| settlement_type                 = [[Census Town]]
| image_skyline                   = File:‘തെയ്യം’, കക്കുന്നത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം.JPG
| image_alt                       = 
| image_caption                   = അഞ്ചരക്കണ്ടിയിലെ തെയ്യം
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|11|52|56|N|75|30|35|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = India
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = [[Panchayati raj (India)]]
| governing_body                  = അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 15.45
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 23,030
| population_as_of                = 
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|Malayalam]], English
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670612
| registration_plate              = [[List of RTO districts in India#KL—Kerala|KL]]-13(old), [[List of RTO districts in India#KL—Kerala|KL]]-58
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''അഞ്ചരക്കണ്ടി.''' കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ഏകദേശം 19 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി ഈ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

ആദ്യ കാലത്ത്‌ 'രണ്ടു തറ' എന്ന പേരിലാണ് ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.1767-ൽ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ച അഞ്ചരക്കണ്ടി കറുവപ്പട്ട എസ്റ്റേറ്റ് ഈ ഗ്രാമത്തിലാണുള്ളത്.   

കുരുമുളക് കച്ചവടത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഇവിടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ രജിസ്ടർ ഓഫീസും സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.asianetnews.tv/entepuzha/44rivers/Anjarakkandy-River-39771|title=ഓർമ്മകളിൽ ഇടമുറിയാതെ അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|access-date=|last=|first=|date=|website=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്|archive-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808071400/http://archive.asianetnews.tv/entepuzha/44rivers/Anjarakkandy-River-39771|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ഒരുകാലത്ത്‌ [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കറപ്പ തോട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത് ഇവിടെയാണ്‌. . [[കേരളത്തിലെ നദികളുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിലെ നദികളിൽ]] ഇരുപത്തെട്ടാം സ്ഥാനമുള്ള [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഈ തോട്ടത്തിനു നടുവിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

== ഇതും കാണുക ==
*[[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ]]
*[[നരിക്കുനി ഉണ്ണിരിക്കുട്ടി വൈദ്യൻ]]
*[[കാരായി കൃഷ്ണൻ ഗുരുക്കൾ]]
*[[കക്കുഴി കുഞ്ഞിബാപ്പു ഗുരുക്കൾ]]
*[[മാടായി മന്ദൻ ഗുരുക്കൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==

രജിസ്ട്രേഷൻ പിറന്നത് ഇവിടെ-സി പി എഫ് വേങ്ങാട്, വാരാദ്യ മാധ്യമം,2000 ഡിസംബർ 18{{reflist}}

[[Category:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>a5rnhg9zplqi2oo3bx1xhjcp9ngnnza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647211</id>
      <parentid>4647210</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8138" sha1="5pjtbuuyoop2cux3khjgf9yyjcm6paq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Anjarakkandy}}
{{Infobox settlement
| name                            = അഞ്ചരക്കണ്ടി
| native_name                     = 
| native_name_lang                = 
| other_name                      = Ancharakandy
| nickname                        = 
| settlement_type                 = [[Census Town]]
| image_skyline                   = File:‘തെയ്യം’, കക്കുന്നത്ത് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം.JPG
| image_alt                       = 
| image_caption                   = അഞ്ചരക്കണ്ടിയിലെ തെയ്യം
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|11|52|56|N|75|30|35|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = India
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = [[Panchayati raj (India)]]
| governing_body                  = അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 15.45
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 
| population_total                = 23,030
| population_as_of                = 
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|Malayalam]], English
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670612
| registration_plate              = [[List of RTO districts in India#KL—Kerala|KL]]-13(old), [[List of RTO districts in India#KL—Kerala|KL]]-58
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''അഞ്ചരക്കണ്ടി.''' കണ്ണൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും ഏകദേശം 19 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയായി ഈ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

== ചരിത്രം ==
ആദ്യ കാലത്ത്‌ 'രണ്ടു തറ' എന്ന പേരിലാണ് ഗ്രാമം ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.1767-ൽ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി സ്ഥാപിച്ച അഞ്ചരക്കണ്ടി കറുവപ്പട്ട എസ്റ്റേറ്റ് ഈ ഗ്രാമത്തിലാണുള്ളത്. ഒരുകാലത്ത്‌ [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ കറപ്പ തോട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്ന ഇവിടുത്തെ  അനുബന്ധ സംസ്കരണ പ്ലാന്റും നിലവിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കറുവപ്പട്ടയിൽനിന്നുള്ള സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നതും എണ്ണ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതും കാണാൻ സന്ദർശകർക്ക് അനുവാദമുണ്ട്. തദ്ദേശീയ രാജാവായ പഴശ്ശി രാജയും ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയും എസ്റ്റേറ്റിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി യുദ്ധം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://india.gov.in/knowindia/touristplaces_kerala.php Indian Govt, Travel &amp; Tourism - Kerala]  {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802213358/http://india.gov.in/knowindia/touristplaces_kerala.php|date=2 August 2009}}&lt;/ref&gt;   

അഞ്ചരക്കണ്ടി സിന്നമൺ എസ്റ്റേറ്റ് തുറക്കുന്നതിനായി ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ലോർഡ് ബ്രൗൺ നടത്തിയ ഭൂമി ഇടപാടുകളുടെ രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം അക്കാലത്ത് ആരംഭിച്ചു. ഇത് ഒരു പുതിയ ഭൂമി രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന് തുടക്കമിട്ടു. 1767 ലാണ് ലാൻഡ് രജിസ്ട്രാറുടെ ഓഫീസ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;reg&quot;&gt;[http://www.keralaregistration.gov.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=14&amp;Itemid=28 രജിസ്ട്രേഷൻ വകുപ്പ്] keralaregistration.gov.in&lt;/ref&gt;   

കുരുമുളക് കച്ചവടത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഇവിടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ രജിസ്ടർ ഓഫീസും സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.asianetnews.tv/entepuzha/44rivers/Anjarakkandy-River-39771|title=ഓർമ്മകളിൽ ഇടമുറിയാതെ അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ|access-date=|last=|first=|date=|website=ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്|archive-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808071400/http://archive.asianetnews.tv/entepuzha/44rivers/Anjarakkandy-River-39771|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[കേരളത്തിലെ നദികളുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിലെ നദികളിൽ]] ഇരുപത്തെട്ടാം സ്ഥാനമുള്ള [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഈ തോട്ടത്തിനു നടുവിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

== ഇതും കാണുക ==
*[[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ]]
*[[നരിക്കുനി ഉണ്ണിരിക്കുട്ടി വൈദ്യൻ]]
*[[കാരായി കൃഷ്ണൻ ഗുരുക്കൾ]]
*[[കക്കുഴി കുഞ്ഞിബാപ്പു ഗുരുക്കൾ]]
*[[മാടായി മന്ദൻ ഗുരുക്കൾ]]

== അവലംബങ്ങൾ ==

രജിസ്ട്രേഷൻ പിറന്നത് ഇവിടെ-സി പി എഫ് വേങ്ങാട്, വാരാദ്യ മാധ്യമം,2000 ഡിസംബർ 18{{reflist}}

[[Category:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}</text>
      <sha1>5pjtbuuyoop2cux3khjgf9yyjcm6paq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗുൽമർഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56911</id>
    <revision>
      <id>4647143</id>
      <parentid>3630621</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9655" sha1="48n892eeaci0qpvlodr8r2pb2w5ff1w" xml:space="preserve">{{prettyurl|Gulmarg}}
{{Infobox Indian Jurisdiction 
|native_name = ഗുൽമർഗ് | 
type = city | 
latd = 34.05 | longd = 74.38
|locator_position = right | 
state_name = Jammu and Kashmir 
|district = [[Baramula district|Baramula]] 
|leader_title = 
|leader_name = 
|altitude = 2690
|population_as_of = 2001 
|population_total = 664| 
population_density = 
|area_magnitude= sq. km 
|area_total =  
|area_telephone =  
|postal_code = 
|vehicle_code_range = 
|sex_ratio = 
|unlocode = 
|website = 
|footnotes = 
}}
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ജമ്മു കശ്മീർ]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[ബാരമുള്ള]] ജില്ലയിലെ ഒരു പ്രധാന മലമ്പ്രദേശമാണ് '''ഗുലമർഗ്'''( &quot;Meadow of Flowers&quot;)
== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[ശ്രീനഗർ|ശ്രീനഗറിൽ]] നിന്നും 52 കി.മി ദൂരത്തിൽ  {{coord|34.05|N|74.38|E|}} അക്ഷാംശരേഖാംശത്തിലാണ്   ഗുൽമർഗ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. &lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/12/Gulmarg.html Falling Rain Genomics, Inc - Gulmarg]&lt;/ref&gt;. സമുദ്ര നിരപ്പിൽ ഇന്നും {{convert|2690|m|ft|abbr=on|0}}ഉയരത്തിലും. 
== സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ ==
[[2001]] ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യ &lt;ref&gt;{{GR|India}}&lt;/ref&gt; 664 ആണ്. ഇവിടെ രാത്രി കാലങ്ങളിൽ അധികം ആളുകൾ തണുപ്പുമൂലം തങ്ങാറില്ല. പക്ഷേ ടൂറിസ്റ്റ്  ആളുകളും അതിനോടനുബന്ധിച്ച ആളുകൾ മാത്രം രാത്രി താമസിക്കാറുള്ളൂ.&lt;!-- though many people are required to leave by nightfall. Only tourists and those working in the tourism industry may stay overnight. --&gt; ഇവിടുത്തെ ജനസംഖ്യയിൽ 99% പുരുഷന്മാരും 1% സ്ത്രീകളുമാണ്, സാ‍ക്ഷരത നിരക്ക് 96% ആണ്.
== ചരിത്രം ==
[[പ്രമാണം:Walkways-at-Gulmarg.JPG|thumb|right|250px|ഗുൽമർഗിലെ നടപ്പാതകൾ ]]
[[മഹാശിവൻ|മഹാശിവന്റെ]] പത്നിയായ ഗൌരിയുടെ പേരിൽ  ഗുൽമർഗിന്റെ ആദ്യ നാമം ഗൌരിമാർഗ് എന്നായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇവിടുത്തെ രാജാവായിരുന്ന യൂ‍സുഫ് ഷാ ചക് ഇതിന്റെ പേര്    റോസാ പ്പൂക്കളുടെ സ്ഥലം എന്നർഥമുള ഗുൽമർഗ് എന്നാക്കുകയായിരുന്നു. 
&lt;!-- During the early part of the 20th century the famous Central Asian explorer Sir [[Marc Aurel Stein]] (1862 – 1943), made his home here in a tent between his expeditions. It was a favourite summer holiday destination for the British stationed in India. 
 --&gt;
&lt;!-- 
The surrounding areas were politically restive during the 1990s uprising in Kashmir, but since a ceasefire between [[India]] and [[Pakistan]] in 2003, the town has enjoyed a period of relative peace and quiet. The town is nestled within the imposing [[Himalaya]]n peaks, and lies within miles of the [[Line of Control]]. It receives heavy snowfall during the winter season and is a popular [[ski]] resort.
With the abatement of militancy in the area, Gulmarg has quickly become one of the state's most visited destinations. The slopes of the [[Afarwat Hills]] of the [[Pir Panjal Range]] of the [[Himalaya]] Chain boast one of the longest and highest ski slopes in Asia. The total distance covered by ski lifts is five kilometres and the resort peaks at an altitude of {{convert|3747|m|ft|abbr=on|0}}, accessed by an aerial gondola (telecabine). The skiing project was inaugurated by the Chief Minister on 25 December, 2004. The entire hill is guarded by the army at all times. The army, which is seen everywhere in the cities of [[Kashmir]], is not in the town or the actual hilltop. Frisking is only done midway on the access road at 3 places: [[Tangmarg]], near an army camp on the road from Tangmarg, and 5&amp;nbsp;km before entering Gulmarg. Gulmarg does not have any permanent residents. All living in Gulmarg are hotel employees and guests. Everyone else is required to leave the village by sunset, due to a curfew imposed by the army in 1990.
 --&gt;
== ടൂറിസം ==
[[പ്രമാണം:Gulmarg.JPG|thumb|right|250px|മഞ്ഞുമൂടിയ ചരിവുകൾ]]
[[കാശ്മീർ|കാശ്മീരിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[ശ്രീനഗർ|ശ്രീനഗറിൽ]] നിന്നും 1 മണിക്കൂർ ബസ്സിലോ കാറിലോ ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരാവുന്നതാണ്. ഇവിടുത്തെ സുരക്ഷാപരിശോദനകൾ കാരണം യാത്ര മൂന്നു മണിക്കൂർ വരെ കൂടാനും സാധ്യത ഉണ്ട്. 
&lt;!-- The buses will reach [[Tangmarg]] in about 45 minutes. From Tangmarg, for the 20 km hill road, jeeps can be hired for reaching Gulmarg hilltop in about 20 minutes. Searches and identity checks will take place about 5km before Gulmarg. There is a strict time limit in travelling between Tangmarg and Gulmarg. The last jeep down from Gulmarg is available at sunset.
 --&gt;
ഇവിടെ ഏകദേശം 40 ഓളം ഹോട്ടലുകൾ ലഭ്യമാണ്. ഇവിടുത്തെ സീസൺ സമയം തുടങ്ങുന്നത് [[ഡിസംബർ|ഡിസംബറിൽ]] മഞ്ഞുവീഴ്ചയോടെ ആണ്. ഇത് [[ഏപ്രിൽ]] മാസം വരെ നിണ്ടു നിൽക്കുന്നു. സാധാരണ് ടൂറിസ്റ്റുകൾക്ക്  ഒരു രാത്രി തങ്ങുന്നതിന് 500 രൂപ മുതൽ 4000 രൂപ വരെ ചെലവുണ്ട്. 
&lt;!-- 
Gulmarg boasts Asia's highest and longest cable car project, the Gulmarg Gondola. The two-stage ropeway ferries about 600 people per hour to and from Kongdoori Mountain, a shoulder of nearby  Afarwat Peak ({{convert|4200|m|ft|abbr=on|0}}). The ropeway project is a joint venture of the Jammu and Kashmir government and French firm Pomagalski.
 --&gt;
[[പ്രമാണം:Gulmarg-Gondala.JPG|thumb|right|250px|Gulmarg Gondola - The New Cable Car of Gulmarg]]
&lt;!-- The first stage transfers from the Gulmarg resort at {{convert|2600|m|ft|abbr=on|0}} to Kongdoori Station in the bowl-shaped Kongdori valley. The second stage of the ropeway, which has 36 cabins and 18 towers, takes skiers to a height of {{convert|3747|m|ft|abbr=on|0}} on Kongdoori Mountain, a shoulder of nearby Afarwat Peak ({{convert|4200|m|ft|abbr=on|0}}). The second stage was completed in a record time of about two years at a cost of Rs 11 crore and opened on May 28, 2005. The French company had also built the first phase of the gondola project, connecting Gulmarg to Kongdoori, in 1998.

Skiing is normally offered from mid-December to mid-May.

The JKSCCC also proposes to construct chair lifts which will connect Kongdoori with Merry Shoulder peak for beginners and intermediate skiers.
 --&gt;
[[2010]] ലെ [[കോമൺ‌വെൽത്ത് വിന്റർ ഗെയിംസ്|കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസിന്റെ]] ഒരു വേദിയായി ഗുൽമർഗിന്റെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* ''[[Mid-day]]'' article dated [[12 December]], [[2004]]

=== Ski Slopes and Ski Facilities ===
* ''[http://www.skihimalaya.com Ski Himalaya]'' Information and a FAQ on safety, logistics, and other aspects of Gulmarg.
* [http://india-travel.co.in/adventure-travel/snow/ice-sports/skiing-in-gulmarg.html Skiing in Gulmarg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105191325/http://india-travel.co.in/adventure-travel/snow/ice-sports/skiing-in-gulmarg.html |date=2008-11-05 }}
* ''[http://thelineofcontrol.com/ The Line of Control] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207203422/http://thelineofcontrol.com/ |date=2009-02-07 }}'' Blog about traveling to and skiing Gulmarg.
* ''[http://www.wunderground.com/global/stations/42026.html Gulmarg weather forcast]''
* ''[http://www.gulmarg.org Comprehensive Gulmarg Visitors Guide]'' Information and discussions on Gulmarg.
* ''[http://www.hotelhighlandspark.com Hotel Highlands Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209071820/http://www.hotelhighlandspark.com/ |date=2009-02-09 }}'' For the finest Gulmarg Experience.
* ''[http://www.gulmarg.ru Gulmarg - Himalaya off-piste skiing]'' All about skiing off-piste in Gulmarg.

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജമ്മു കശ്മീരിലെ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>48n892eeaci0qpvlodr8r2pb2w5ff1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60641</id>
    <revision>
      <id>4647238</id>
      <parentid>4600664</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31784" sha1="hlnls1ubzq64r5771fi8cxre62vw3xt" xml:space="preserve">{{prettyurl|Payyavoor}}
{{for|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമത്തിന്|പയ്യാവൂർ}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=പയ്യാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =ഗ്രാമം
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
|അക്ഷാംശം = 12.059005
|രേഖാംശം = 75.581217
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് 
|ഭരണനേതൃത്വം = സിന്ധു ബെന്നി 
|വിസ്തീർണ്ണം = 67.34
|വാർഡുകൾ = 17  
|ജനസംഖ്യ = 22,998
|ജനസാന്ദ്രത = 341.5  
|Pincode/Zipcode =670633
|TelephoneCode =04602210, 04602211 
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = പയ്യാവൂർ ശിവക്ഷേത്രം ,കുന്നത്തൂർ പാടി,കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി , ശശി പാറ, അളകാപുരി വെള്ളച്ചാട്ടം,സെന്റ് ജൂഡ് ചർച്ച് ചന്ദനഗിരി, മദർ തെരേസ തീർത്ഥാടനാലയം പാടാം കവല
|കുറിപ്പുകൾ =
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിക്കൂർ ബ്ലോക്ക്|ഇരിക്കൂർ ബ്ലോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പയ്യാവൂർ'''. ഇത് [[കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു.

== ചരിത്രം ==
[[നവീനശിലായുഗം|നവീനശിലായുഗ]] അവശിഷ്‌ടങ്ങളായ വീരക്കല്ല്‌, [[കുടക്കല്ല്|കുടക്കല്ല്‌]] മുതലായ മഹാശിലകൾ ഈ പ്രദേശത്ത്‌ കണ്ടതായി പറയുന്നു. [[നന്നങ്ങാടി|നന്നങ്ങാടികൾ]] ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. വീരകേരള പഴശ്ശി രാജയും പയ്യാവൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ്‌ സാമ്രാജ്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടി വയനാടൻ മല കയറും മുമ്പ്‌ അദ്ദേഹം കല്യാട്‌ പയ്യാവൂർ ഭാഗങ്ങളിൽ സെന്യശേഖരണത്തിന്‌ വന്നതായിരിന്നുവത്രെ.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;&gt;[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/history.asp?ID=1124&amp;intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് (പയ്യാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)]&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
വില്ലാളി വീരനായ അർജുനൻ പരമശിവനിൽ നിന്നും പാശുപതാസ്‌ത്രലബ്‌ധിക്കായി ശിവനെ തപസ്സുചെയ്‌തു. ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഭക്തനെ പരിക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ശിവപാർവതിമാർ കിരാതവേഷമെടുത്തുവന്നു ഈ സമയം മുകാസുരൻ പന്നിയുടെ രൂപത്തിൽതപസ്വിയായ അർജുനനു നേർക്കടുത്തു. കിരാതനും കിരീടിയും ഒരേസമയം പന്നിയെ അമ്പെയ്‌തു. സുരകവധത്തിന്‌ രണ്ടുപേരും അവകാശവാദമുന്നയിച്ചു. തർക്കംമൂത്ത്‌ പൊരിഞ്ഞ യുദ്ധമായി അസ്‌ത്രപ്രയോഗത്തിൽ കോപിഷ്‌ഠനായ കിരാതൻ തന്റെ വലതുകാൽ കൊണ്ട്‌ അർജുനനെ പിറകോട്ട്‌ തോണ്ടിയെറിഞ്ഞു.അർജുനൻ വീണസ്ഥലം വെകാലൂരെന്നും കാലാന്തരത്തിൽ പയ്യാവൂരെന്നും പേരു വന്നു. ഇതാണ്‌ സ്ഥാലനാമ ഐതിഹ്യം.
പയ്യാവൂർ ഓമന കാഴ്ച്ച കാർഷിക സംസ്ക്കാരത്തിന്റെ പൊലിമ തുളുമ്പുന്ന  പയ്യാവൂർ ഊട്ടുത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള പ്രധാന ചടങ്ങാണ് ചൂളിയാട്ടുകാരുടെ ഓമനക്കാഴ്ച.
പയ്യാവൂർ ഊട്ടുത്സവം ദേശങ്ങളുടെ സാഹോദര്യവും, കൂട്ടായ്മയും ഊട്ടി ഉറപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ഭാഷയുടെയും ദേശങ്ങളുടെയും അതിർവരമ്പുകൾക്കപ്പുറം ഒരുമയുടെ കാഴ്ചയുമായി പതിനായിരങ്ങൾ പയ്യാവൂരി ലെത്തുന്നു.വ്യത്യസ്ത ദേശങ്ങളുടെയും ഭാഷയുടെയും സംസ്ക്കാരങ്ങളുടെയും സംഗമ വേദിയായി പയ്യാവൂർ മാറുന്നു.
പണ്ടെങ്ങോ ഒരു വറുതി കാലത്ത് ഊട്ടുൽസവം മുടങ്ങി പോയെന്നും അതേ തുടർന്ന് സാക്ഷാൽ പരമശിവൻ നേരിട്ട് എഴുന്നള്ളി അരി കുടക് നാട്ടിൽ നിന്നും, ഇളനീർ ചേടിച്ചേരി നാട്ടിൽ നിന്നും, മോര് കൂനനത്ത് നിന്നും, പഴം ചൂളിയാട് നിന്നും തുടങ്ങി ഊട്ടുൽസവത്തിനാവശ്യമായ ഭഷ്യ വിഭവങ്ങൾ വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടതായാണ് ഐതിഹ്യം. ചൂളിയാടുള്ള തീയ്യ സമുദായത്തിൽ പെട്ടവർക്കാണ് അതിന്റെ അവകാശം .ഒരു വീട്ടിലെ പുരുഷപ്രജക്ക് 2 വാഴക്കുല വീതം എന്നാണ് കണക്ക്. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് തുടങ്ങി വച്ച ആചാരം ഒരു വരദാനം പോലെ കൈമോശം വരാതെ കൊണ്ടാടുകയാണ് ഒരു ജനത മുഴുവനായും.
2021ൽ ലോകം നടുങ്ങിയ കോവിഡ് മഹാമാരിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഓമനക്കാഴ്ച ചടങ്ങ് മാത്രമാക്കി ചുരുക്കിയിരുന്നു. വാമൊഴിയായും വരമൊഴിയായും കേട്ടു വന്ന പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഓമനക്കാഴ്ചയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ 2021 മാത്രമാണ് പൊലിമ ഇല്ലാതെ ചടങ്ങ് മാത്രമായി നടത്തേണ്ടിവന്നത്.
വിവിധ ദേശക്കാരുടെ കാഴ്ചകളിൽ സംഘബലത്തിന്റെ കരുത്ത് കൊണ്ടും ഉടവ് തട്ടാത്ത ഉൽസാഹം കൊണ്ടും ചുളിയാട്ടുകാരുടെ ഓമനക്കാഴ്ച ഒന്നാമതെത്തുന്നു. പയ്യാവൂർ ഊട്ടുത്സവം എന്ന് കേട്ടാൽ മനം നിറയെ ആദ്യമെത്തുന്നത് ഓമനക്കാഴ്ചയാണ്.
കുഭം പിറന്നാൽ വ്രതാനുഷ്ടാനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നു മൽസ്യ മാംസാദികൾ വെടിഞ്ഞ് വാഴക്കുലകൾ അടുത്ത പ്രദേശങ്ങളായ കാഞ്ഞിലേരി, മയ്യിൽ, കുറ്റിയാട്ടും, ബ്ലാത്തൂർ, ചേടിച്ചേരി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും വാഴക്കുലകൾ ശേഖരിക്കുന്നു .കുഭം 6 ന് വൈകീട്ട് 4 മണിയോടെ തൈവളപ്പ് നല്ലൂർ തടത്തിൽകാവ് ചമ്പോച്ചേരി മപ്പുരക്കിൽ എന്നീ അഞ്ചു കുഴികളിലായി കുലകൾ പഴുക്കാൻ വയ്ക്കുന്നു. കുംഭം 9 ന് രാവിലെ പുറത്തെടുത്ത കുലകൾ അഞ്ചു കുഴികൾക്ക് സമീപം അഞ്ച് പന്തലുകളിലായി തൂക്കിയിടുന്നു. കുഭം 10 ന് രാവിലെ 10 മണിയോടെ തടത്തിൽ കാവിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന ഓമനകാഴ്ചയെ മേലായി കുഞ്ഞുംബിടുക്ക കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ ഓലക്കുടയുമായി നയിക്കും. വാദ്യമേളങ്ങൾ മുത്തുക്കുട ആലവട്ടം,വെഞ്ചാമരം അകമ്പടിയോടെ ശുഭ്രവസ്ത്രധാരികളായി നഗ്നപാതരായി മൂവായിരത്തോളം വാഴക്കുലകളുമായി നൂറ് കണക്കിന് ആളുകൾ  15 കിലോമീറ്റൽ അകലെയുള്ള പയ്യാവൂർ ശിവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടും. ഓമനക്കാഴ്ചയിൽ അവസാനം കണ്ണി ചേരുന്ന അടുവാപ്പുറം തൈവളപ്പിൽ എത്തുമ്പോഴേക്കും യാത്ര അയപ്പിന് വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ആളുകൾ എത്തും. ചുളിയാട്ടെ ആ ബാലവൃദ്ധം ജനങ്ങളും കൂടിയാവുമ്പോൾ ഗ്രാമം നിറയും. ഓമനക്കാഴ്ച ആദിത്യ മര്യാദയുടെ ഒരു ഉത്സവം കൂടിയാണ് ഈ ദിവസം ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന അപരിചിതരെക്കൂടി വിശിഷ്ട അതിഥികളായി സ്വികരിക്കും. ആദിവസം ലോകത്തെവിടെയായാലും ചൂളിയാട്ടുകാർ നാട്ടിലെത്തും. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് പോയവർ വിദൂരദേശത്ത് ജോലിക്ക് പോയവർ നാട്ടിലെത്താൻ കൊതിക്കുന്ന ഉത്സവ ദിനം കൂടിയാണ് കുഭം പത്ത്. സ്നേഹ ബന്ധങ്ങളുടെയും കുട്ടായ്മയുടെയും സന്ദേശമാണ് ഇതിൽ നിന്നും ദർശിക്കാനാവുക പുറമെ നിന്ന് എത്തുന്നവരെ ആദിത്യ മര്യാദയോടെ സ്വീകരിക്കുകയും എല്ലാ വീടുകളിലും അപ്പവും പഴവും നൽകിയുള്ള സൽക്കാരവും ഈ സുദിനത്തിന്റെ പ്രത്യേക തയാണ് ലളിതമെങ്കിലും വിഭവ സമൃദ്ധമായ വിരുന്നിന്റെ നൈർമല്യവും നാടിന്റെ വിശുദ്ധിയുടെ ഓർമ്മകളുമാണ് ഈ ദിനം നാട്ടുകാർക്ക് സമ്മാനിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോകത്ത് എവിടെയായാലും നാട്ടിലെത്തണമെന്ന ശാഠ്യം ഇവിടുത്ത് കാർക്ക് ഉണ്ടാകുന്നു. കാഴ്ച പുറപ്പെടുന്ന ദിവസം അടുവാപ്പുറം ആൽത്തറയിൽ പാനകം നൽകുന്ന പതിവുണ്ട് വെല്ലവും ചുക്കും ഏലക്കായും ചേർത്ത പാനക വെള്ളം ഓമനക്കാഴ്ചയുടെ യാത്ര അയപ്പിന് എത്തുന്നവർ കുടിക്കാതെ പോവാറില്ല. അടുവാപ്പുറത്തു നിന്നും കണിയാർ വയൽ വയക്കര ബാലങ്കരി കാഞ്ഞിലേരി വഴി ഇരൂഡ് പുഴയിൽ മുങ്ങി നിവർന്ന കാഴ്ചക്കാർ 4 മണിയോടെ പയ്യാറ്റ് വയലിൽ എത്തുമ്പോഴേക്കും ദേവസ്വം അധികാരികളും ആനയും അമ്പാരിയുമായി നെയ്യമൃത് കാരോടൊപ്പംകാഴ്ചയെ എതിരേൽക്കും. തുടർന്ന് പുരുഷാരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ച ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ അർപ്പിക്കും. ജാതിഭേദമില്ലാതെ ഒരുമയുടെയും സാഹോദര്യത്തിന്റെയും നാടിന്റെ കൂട്ടായ്മയുടെയും മതനിരപേക്ഷതയുടെയും മൂല്യങ്ങൾ ഒരു പ്രദേശമാകെ ഉയർത്തുന്ന കാർഷിക സാംസ്ക്കാരിക കാർഷിക ഉൽസവമാണ് ഓമന കാഴ്ച. ജനങ്ങളുടെ സാംസ്ക്കാരിക നിർവൃതി ചുളിയാടിന്റെ കാർഷിക മഹത്വവും ജനകീയ ഐക്യവും കൂടി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു
&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;/&gt;

== സാമൂഹിക രാഷ്‌ട്രീയ സാംസ്‌ക്കാരിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ==
1940-ൽ ഇ.കെ. നായനാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷകസംഘം നടത്തിയ ജാഥ പ്രസിദ്ധമാണ്‌. ഈ ജാഥയിൽ ജന്മിയായിരുന്ന കരക്കാടിടത്തിൽ നായനാർക്കെതിരെയും കല്ല്യാട്ട്‌ യജമാ നമ്പ്യാർക്കെതിരെയും ഇരിക്കൂർ ഫർക്ക കേന്ദ്രീകരിച്ചു, ജനശക്തി തിരിച്ചു വിടാൻ ഈ ജാഥ വഴിയൊരുക്കി. 1946 ഡിസംബർ 30 ന്‌ കാവുമ്പായിൽ വെച്ച്‌ നടന്ന്‌ പോലീസ്‌ വെടിവെപ്പിനെതുടർന്നുള്ള സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 15 പേർ ഈ പഞ്ചായത്തിലുണ്ട്‌.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;/&gt;
1987 ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സരസ്വതി സംഗീത വിദ്യാലയം ഇവിടുത്തെ ഒരു പ്രധാന സംഗീത കേന്ദ്രമാണ്.സംഗീത്ജ്ഞൻ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ പയ്യാവൂർ ആണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാപകൻ.

== പഞ്ചായത്ത്‌ രൂപവത്കരണം/ആദ്യകാല ഭരണസമിതികൾ ==
എരുവേശ്ശി പഞ്ചായത്ത്‌ വിഭജിച്ച്‌ 1972 ലാണ്‌ പയ്യാവൂർ പഞ്ചായത്ത്‌ രൂപവത്കരിച്ചത്‌. കെ.വി. മോഹൻ ചെയർമാനും ഇ.സി. ജോസ്‌ ടി.എം. സേവ്യർ എന്നിവർ അംഗങ്ങളുമായി ഒരു അഡ്‌മിനിസ്‌ട്രറ്റീവ്‌ കമ്മറ്റിയെ ഭരണം ഏൽപ്പിച്ചു. തുടർന്ന്‌ 1979 ൽ പ്രഥമ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ടി എം. സേവ്യർ ആദ്യത്തെ പ്രസിഡണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;/&gt;

==വാർഡുകൾ==
#ആടാംപാറ
#[[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]]
#ശാന്തിനഗർ
#[[ചന്ദനക്കാംപാറ]]
#ചതുരമ്പുഴ
#പൈസക്കരി
#കുഞ്ഞിപ്പറമ്പ്
#ചാമക്കൽ
#ചമതച്ചാൽ
#ഉപ്പുപടന്ന
#കണ്ടകേശ്ശരി
#[[പയ്യാവൂർ]]
#കോയിപ്ര
#വെമ്പുവ
#വണ്ണായിക്കടവ്
#ഏറ്റുപാറ
#വഞ്ചിയം&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sec.kerala.gov.in/public/cnstncy/wd/848438bf-0366-48a8-8217-db32a2757e61 |title=പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡുകൾ}}&lt;/ref&gt;

== 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|ആടാംപാറ
|ഡാനിഷ് ജോൺ
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|359
|ബിനു കരോട്ടുപുതിയത്ത്
|356
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി
|ജോമോൻ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|366
|മാത്യു (ജിൽസൺ) കണികത്തോട്ടം
|307
|സി.പി.എം.
|ജനറൽ
|-
|003
|ശാന്തിനഗര്
|ആലീസ്
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|396
|ലിൻസി കുന്നേൽ
|316
|സ്വത.
|വനിത
|-
|004
|ചന്ദനക്കാംപാറ
|ബാലകൃഷ്ണൻ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|421
|അഡ്വ. സാജു സേവ്യർ
|345
|സി.പി.എം.
|ജനറൽ
|-
|005
|ചതുരംപുഴ
|സിന്ധു ബെന്നി
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|338
|മേഴ്സി ടീച്ചർ
|291
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പൈസക്കരി
|സിന്ധു രവി
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|539
|പി കെ വാസു
|58
|സി.പി.ഐ.
|പട്ടികവർഗ്ഗം
|-
|007
|കുഞ്ഞിപ്പറമ്പ്
|മിനി മനോജ്
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|477
|മിനി
|380
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|ചാമക്കാല്
|തോമസ് (ജെയിംസ് തുരുത്തേൽ )
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|472
|കെ മോഹനൻ മാസ്റ്റർ
|394
|സി.പി.എം.
|ജനറൽ
|-
|009
|ചമതച്ചാല്
|സൈമൺ പെരുവക്കുന്നേൽ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|409
|ടോമി ഇലവുങ്കചാലിൽ
|348
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|010
|ഉപ്പുപടന്ന
|സഷീബ ടീച്ചർ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|477
|മിലുജ മോഹൻ
|94
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|011
|കണ്ടകശ്ശേരി
|ജാൻസി ഷാജു കപ്പുകാലായിൽ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|267
|സ്റ്റെല്ലാ ജോയ്
|244
|സ്വത.
|വനിത
|-
|012
|പയ്യാവൂര്
|പി വി പ്രകാശൻ
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|418
|അഷ്റഫ് ടി പി
|407
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|വത്സല സാജു
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|415
|രജനി സുന്ദരൻ
|343
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|വെമ്പുവ
|പ്രീത സുരേഷ്
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|377
|സെലിൻ ജോൺ ചാണ്ടിക്കൊല്ലിയിൽ
|306
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|വണ്ണായിക്കടവ്
|ടെൻസൺ ജോർജ്ജ്
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|KC
|588
|റോസ്ലി
|204
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|016
|ഏറ്റുപാറ
|ഷീജ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|406
|ലൂസി ജോൺസൺ
|282
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|017
|വഞ്ചിയം
|സിനി പുതുശ്ശേരി
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|421
|ഉഷ തെക്കേവീട്ടിൽ
|330
|സി.പി.എം.
|വനിത
|}

==പ്രധാന സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ==
* പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസ് 
* വില്ലേജ് ഓഫീസ് 
* പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ 
* പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് 
* കൃഷിഭവൻ 
* കെഎസ്ഇബി സെക്ഷൻ ഓഫീസ്, പയ്യാവൂർ 
* ബിഎസ്എൻഎൽ ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് 
* കുടുംബശ്രീ സിഡിഎസ് ഓഫീസ് 
* സർക്കാർ സ്കൂളുകൾ 
* ഹോമിയോ, ആയുർവേദ ആശുപത്രികൾ
* പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രം, ചന്ദനക്കാംപാറ

==സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ==
* കാരിത്താസ് മേഴ്സി ഹോസ്പിറ്റൽ, പയ്യാവൂർ 
* അമ്മാസ് ഐ കെയർ, പയ്യാവൂർ 
* ദേവമാതാ കോളേജ്, പൈസക്കരി
* സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പയ്യാവൂർ 
* ദേവമാത ഹൈസ്കൂൾ, പൈസക്കരി
* ചെറുപുഷ്പം ഹൈസ്കൂൾ, ചന്ദനക്കാംപാറ
* സെന്റ് ആൻസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, പയ്യാവൂർ 
* സെന്റ് മേരീസ് സ്കൂൾ, പൈസക്കരി
* ക്രൈസ്റ്റ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, ചന്ദനക്കാംപാറ

== അതിരുകൾ ==
*വടക്ക്‌ പടിഞ്ഞാറ് - [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
*തെക്ക്‌ പടിഞ്ഞാറ് - [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]]
*കിഴക്ക്‌ - ഉടുമ്പപ്പുഴ 
*തെക്ക് - [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
*കിഴക്ക്‌: [[പടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (പടിയൂർ-കല്യാട് പഞ്ചായത്ത് )|പടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌]]  &lt;ref name=&quot;പേരു1&quot;&gt;[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1124&amp;intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് (പയ്യാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)]&lt;/ref&gt;

== ഭൂപ്രകൃതി ==
കർണാടക സംസ്ഥാനത്തോടു ചേർന്നു കിടക്കുന്നു മലകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശം. വടക്കൻ ഇടനാട്‌ കാലാവസ്ഥപ്രദേശത്തിൽപെടുന്നു. പഞ്ചായത്തിലെ ഭൂവിഭാഗങ്ങളെ അഞ്ചായി തിരിക്കാം. 1. പുഴയോടു ചേർന്ന എക്കൽ മണ്ണു നിറഞ്ഞ നിരന്ന പ്രദേശം 2. നിരന്ന പ്രദേശത്തോടു ചേർന്നുള്ള താഴ്‌വരകൾ 3. കുത്തനെയുള്ള ചെരിവുകൾ 4.പീഠ സമതലം 5. വനപ്രദേശം&lt;ref name=&quot;പേരു1&quot;/&gt;
== ആരാധനാലയങ്ങൾ/തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ ==
[[പയ്യാവൂർ (കണ്ണൂർ)|പയ്യാവൂർ]] ശിവക്ഷേത്രമാണ്‌ മുഖ്യ ഹെന്ദവ ആരാധനാലയം. കേരളത്തിലെ മുത്തപ്പൻ സ്ഥാനങ്ങളുടെ ആരൂഡ സ്ഥാനമായ [[കുന്നത്തൂർപാടി]] ഈ പഞ്ചായത്തിലാണ്‌. കോയിപ്ര ശ്രീസുബ്രമഹ്‌ണ്യക്ഷേത്രവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനകേന്ദ്രമാണ്‌. 1944 ൽ ഇരുഡിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ്‌ പള്ളിയാണ്‌ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ പ്രഥമ ക്രൈസ്തവ ദേവാലയം.&lt;ref name=&quot;പേരു1&quot;/&gt; പൈസക്കരി ദൈവമാതാ  ഫെറോന പള്ളിയും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.

മദർ തെരേസയുടെ നാമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ലോകത്തിലെ ആദ്യ ദേവാലയം പയ്യാവൂർ പഞ്ചായത്തിലെ പാടാംകവല ഇടവകയിലാണ്. വി. ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപാപ്പയുടെ നാമധേയത്തിലുള്ള ലോകത്തിലെ ആദ്യ തീർത്ഥാടനാലയം കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി യ്ക്കടുത്ത് കൊട്ടാടി കവലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

===പ്രധാനപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങൾ ===
*[[പൈസക്കരി]]
*പൊന്നുംപറമ്പ 
*പാറക്കടവ് 
*[[ചന്ദനക്കാംപാറ]]
*ചതുരംപുഴ
*വണ്ണായിക്കടവ്
*മാവുംതോട്
*വഞ്ചിയം
*ചാപ്പക്കടവ്
*ഏറ്റുപാറ
*[[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]]
*മുത്താറിക്കുളം

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>hlnls1ubzq64r5771fi8cxre62vw3xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647240</id>
      <parentid>4647238</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം */</comment>
      <origin>4647240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31867" sha1="6tbtkqd0j5etwoxz0axrixp56vdd7nw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Payyavoor}}
{{for|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമത്തിന്|പയ്യാവൂർ}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=പയ്യാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =ഗ്രാമം
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ]]
|അക്ഷാംശം = 12.059005
|രേഖാംശം = 75.581217
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ് 
|ഭരണനേതൃത്വം = സിന്ധു ബെന്നി 
|വിസ്തീർണ്ണം = 67.34
|വാർഡുകൾ = 17  
|ജനസംഖ്യ = 22,998
|ജനസാന്ദ്രത = 341.5  
|Pincode/Zipcode =670633
|TelephoneCode =04602210, 04602211 
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = പയ്യാവൂർ ശിവക്ഷേത്രം ,കുന്നത്തൂർ പാടി,കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി , ശശി പാറ, അളകാപുരി വെള്ളച്ചാട്ടം,സെന്റ് ജൂഡ് ചർച്ച് ചന്ദനഗിരി, മദർ തെരേസ തീർത്ഥാടനാലയം പാടാം കവല
|കുറിപ്പുകൾ =
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[ഇരിക്കൂർ ബ്ലോക്ക്|ഇരിക്കൂർ ബ്ലോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ്‌ '''പയ്യാവൂർ'''. ഇത് [[കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിലും]], [[ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഇരിക്കൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] ഉൾപ്പെടുന്നു.

== ചരിത്രം ==
[[നവീനശിലായുഗം|നവീനശിലായുഗ]] അവശിഷ്‌ടങ്ങളായ വീരക്കല്ല്‌, [[കുടക്കല്ല്|കുടക്കല്ല്‌]] മുതലായ മഹാശിലകൾ ഈ പ്രദേശത്ത്‌ കണ്ടതായി പറയുന്നു. [[നന്നങ്ങാടി|നന്നങ്ങാടികൾ]] ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. വീരകേരള പഴശ്ശി രാജയും പയ്യാവൂരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ്‌ സാമ്രാജ്യവുമായി ഏറ്റുമുട്ടി വയനാടൻ മല കയറും മുമ്പ്‌ അദ്ദേഹം കല്യാട്‌ പയ്യാവൂർ ഭാഗങ്ങളിൽ സെന്യശേഖരണത്തിന്‌ വന്നതായിരിന്നുവത്രെ.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;&gt;[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/history.asp?ID=1124&amp;intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് (പയ്യാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)]&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
വില്ലാളി വീരനായ അർജുനൻ പരമശിവനിൽ നിന്നും പാശുപതാസ്‌ത്രലബ്‌ധിക്കായി ശിവനെ തപസ്സുചെയ്‌തു. ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഭക്തനെ പരിക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ശിവപാർവതിമാർ കിരാതവേഷമെടുത്തുവന്നു ഈ സമയം മുകാസുരൻ പന്നിയുടെ രൂപത്തിൽതപസ്വിയായ അർജുനനു നേർക്കടുത്തു. കിരാതനും കിരീടിയും ഒരേസമയം പന്നിയെ അമ്പെയ്‌തു. സുരകവധത്തിന്‌ രണ്ടുപേരും അവകാശവാദമുന്നയിച്ചു. തർക്കംമൂത്ത്‌ പൊരിഞ്ഞ യുദ്ധമായി അസ്‌ത്രപ്രയോഗത്തിൽ കോപിഷ്‌ഠനായ കിരാതൻ തന്റെ വലതുകാൽ കൊണ്ട്‌ അർജുനനെ പിറകോട്ട്‌ തോണ്ടിയെറിഞ്ഞു.അർജുനൻ വീണസ്ഥലം വെകാലൂരെന്നും കാലാന്തരത്തിൽ പയ്യാവൂരെന്നും പേരു വന്നു. ഇതാണ്‌ സ്ഥാലനാമ ഐതിഹ്യം.
പയ്യാവൂർ ഓമന കാഴ്ച്ച കാർഷിക സംസ്ക്കാരത്തിന്റെ പൊലിമ തുളുമ്പുന്ന  പയ്യാവൂർ ഊട്ടുത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള പ്രധാന ചടങ്ങാണ് ചൂളിയാട്ടുകാരുടെ ഓമനക്കാഴ്ച.
പയ്യാവൂർ ഊട്ടുത്സവം ദേശങ്ങളുടെ സാഹോദര്യവും, കൂട്ടായ്മയും ഊട്ടി ഉറപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ഭാഷയുടെയും ദേശങ്ങളുടെയും അതിർവരമ്പുകൾക്കപ്പുറം ഒരുമയുടെ കാഴ്ചയുമായി പതിനായിരങ്ങൾ പയ്യാവൂരി ലെത്തുന്നു.വ്യത്യസ്ത ദേശങ്ങളുടെയും ഭാഷയുടെയും സംസ്ക്കാരങ്ങളുടെയും സംഗമ വേദിയായി പയ്യാവൂർ മാറുന്നു.
പണ്ടെങ്ങോ ഒരു വറുതി കാലത്ത് ഊട്ടുൽസവം മുടങ്ങി പോയെന്നും അതേ തുടർന്ന് സാക്ഷാൽ പരമശിവൻ നേരിട്ട് എഴുന്നള്ളി അരി കുടക് നാട്ടിൽ നിന്നും, ഇളനീർ ചേടിച്ചേരി നാട്ടിൽ നിന്നും, മോര് കൂനനത്ത് നിന്നും, പഴം ചൂളിയാട് നിന്നും തുടങ്ങി ഊട്ടുൽസവത്തിനാവശ്യമായ ഭഷ്യ വിഭവങ്ങൾ വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നും കൊണ്ടുവരാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടതായാണ് ഐതിഹ്യം. ചൂളിയാടുള്ള തീയ്യ സമുദായത്തിൽ പെട്ടവർക്കാണ് അതിന്റെ അവകാശം .ഒരു വീട്ടിലെ പുരുഷപ്രജക്ക് 2 വാഴക്കുല വീതം എന്നാണ് കണക്ക്. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് തുടങ്ങി വച്ച ആചാരം ഒരു വരദാനം പോലെ കൈമോശം വരാതെ കൊണ്ടാടുകയാണ് ഒരു ജനത മുഴുവനായും.
2021ൽ ലോകം നടുങ്ങിയ കോവിഡ് മഹാമാരിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഓമനക്കാഴ്ച ചടങ്ങ് മാത്രമാക്കി ചുരുക്കിയിരുന്നു. വാമൊഴിയായും വരമൊഴിയായും കേട്ടു വന്ന പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഓമനക്കാഴ്ചയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ 2021 മാത്രമാണ് പൊലിമ ഇല്ലാതെ ചടങ്ങ് മാത്രമായി നടത്തേണ്ടിവന്നത്.
വിവിധ ദേശക്കാരുടെ കാഴ്ചകളിൽ സംഘബലത്തിന്റെ കരുത്ത് കൊണ്ടും ഉടവ് തട്ടാത്ത ഉൽസാഹം കൊണ്ടും ചുളിയാട്ടുകാരുടെ ഓമനക്കാഴ്ച ഒന്നാമതെത്തുന്നു. പയ്യാവൂർ ഊട്ടുത്സവം എന്ന് കേട്ടാൽ മനം നിറയെ ആദ്യമെത്തുന്നത് ഓമനക്കാഴ്ചയാണ്.
കുഭം പിറന്നാൽ വ്രതാനുഷ്ടാനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നു മൽസ്യ മാംസാദികൾ വെടിഞ്ഞ് വാഴക്കുലകൾ അടുത്ത പ്രദേശങ്ങളായ കാഞ്ഞിലേരി, മയ്യിൽ, കുറ്റിയാട്ടും, ബ്ലാത്തൂർ, ചേടിച്ചേരി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും വാഴക്കുലകൾ ശേഖരിക്കുന്നു .കുഭം 6 ന് വൈകീട്ട് 4 മണിയോടെ തൈവളപ്പ് നല്ലൂർ തടത്തിൽകാവ് ചമ്പോച്ചേരി മപ്പുരക്കിൽ എന്നീ അഞ്ചു കുഴികളിലായി കുലകൾ പഴുക്കാൻ വയ്ക്കുന്നു. കുംഭം 9 ന് രാവിലെ പുറത്തെടുത്ത കുലകൾ അഞ്ചു കുഴികൾക്ക് സമീപം അഞ്ച് പന്തലുകളിലായി തൂക്കിയിടുന്നു. കുഭം 10 ന് രാവിലെ 10 മണിയോടെ തടത്തിൽ കാവിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന ഓമനകാഴ്ചയെ മേലായി കുഞ്ഞുംബിടുക്ക കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ ഓലക്കുടയുമായി നയിക്കും. വാദ്യമേളങ്ങൾ മുത്തുക്കുട ആലവട്ടം,വെഞ്ചാമരം അകമ്പടിയോടെ ശുഭ്രവസ്ത്രധാരികളായി നഗ്നപാതരായി മൂവായിരത്തോളം വാഴക്കുലകളുമായി നൂറ് കണക്കിന് ആളുകൾ  15 കിലോമീറ്റൽ അകലെയുള്ള പയ്യാവൂർ ശിവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടും. ഓമനക്കാഴ്ചയിൽ അവസാനം കണ്ണി ചേരുന്ന അടുവാപ്പുറം തൈവളപ്പിൽ എത്തുമ്പോഴേക്കും യാത്ര അയപ്പിന് വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ആളുകൾ എത്തും. ചുളിയാട്ടെ ആ ബാലവൃദ്ധം ജനങ്ങളും കൂടിയാവുമ്പോൾ ഗ്രാമം നിറയും. ഓമനക്കാഴ്ച ആദിത്യ മര്യാദയുടെ ഒരു ഉത്സവം കൂടിയാണ് ഈ ദിവസം ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന അപരിചിതരെക്കൂടി വിശിഷ്ട അതിഥികളായി സ്വികരിക്കും. ആദിവസം ലോകത്തെവിടെയായാലും ചൂളിയാട്ടുകാർ നാട്ടിലെത്തും. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് പോയവർ വിദൂരദേശത്ത് ജോലിക്ക് പോയവർ നാട്ടിലെത്താൻ കൊതിക്കുന്ന ഉത്സവ ദിനം കൂടിയാണ് കുഭം പത്ത്. സ്നേഹ ബന്ധങ്ങളുടെയും കുട്ടായ്മയുടെയും സന്ദേശമാണ് ഇതിൽ നിന്നും ദർശിക്കാനാവുക പുറമെ നിന്ന് എത്തുന്നവരെ ആദിത്യ മര്യാദയോടെ സ്വീകരിക്കുകയും എല്ലാ വീടുകളിലും അപ്പവും പഴവും നൽകിയുള്ള സൽക്കാരവും ഈ സുദിനത്തിന്റെ പ്രത്യേക തയാണ് ലളിതമെങ്കിലും വിഭവ സമൃദ്ധമായ വിരുന്നിന്റെ നൈർമല്യവും നാടിന്റെ വിശുദ്ധിയുടെ ഓർമ്മകളുമാണ് ഈ ദിനം നാട്ടുകാർക്ക് സമ്മാനിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോകത്ത് എവിടെയായാലും നാട്ടിലെത്തണമെന്ന ശാഠ്യം ഇവിടുത്ത് കാർക്ക് ഉണ്ടാകുന്നു. കാഴ്ച പുറപ്പെടുന്ന ദിവസം അടുവാപ്പുറം ആൽത്തറയിൽ പാനകം നൽകുന്ന പതിവുണ്ട് വെല്ലവും ചുക്കും ഏലക്കായും ചേർത്ത പാനക വെള്ളം ഓമനക്കാഴ്ചയുടെ യാത്ര അയപ്പിന് എത്തുന്നവർ കുടിക്കാതെ പോവാറില്ല. അടുവാപ്പുറത്തു നിന്നും കണിയാർ വയൽ വയക്കര ബാലങ്കരി കാഞ്ഞിലേരി വഴി ഇരൂഡ് പുഴയിൽ മുങ്ങി നിവർന്ന കാഴ്ചക്കാർ 4 മണിയോടെ പയ്യാറ്റ് വയലിൽ എത്തുമ്പോഴേക്കും ദേവസ്വം അധികാരികളും ആനയും അമ്പാരിയുമായി നെയ്യമൃത് കാരോടൊപ്പംകാഴ്ചയെ എതിരേൽക്കും. തുടർന്ന് പുരുഷാരത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കാഴ്ച ക്ഷേത്രസന്നിധിയിൽ അർപ്പിക്കും. ജാതിഭേദമില്ലാതെ ഒരുമയുടെയും സാഹോദര്യത്തിന്റെയും നാടിന്റെ കൂട്ടായ്മയുടെയും മതനിരപേക്ഷതയുടെയും മൂല്യങ്ങൾ ഒരു പ്രദേശമാകെ ഉയർത്തുന്ന കാർഷിക സാംസ്ക്കാരിക കാർഷിക ഉൽസവമാണ് ഓമന കാഴ്ച. ജനങ്ങളുടെ സാംസ്ക്കാരിക നിർവൃതി ചുളിയാടിന്റെ കാർഷിക മഹത്വവും ജനകീയ ഐക്യവും കൂടി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു
&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;/&gt;

== സാമൂഹിക രാഷ്‌ട്രീയ സാംസ്‌ക്കാരിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ==
1940-ൽ ഇ.കെ. നായനാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കർഷകസംഘം നടത്തിയ ജാഥ പ്രസിദ്ധമാണ്‌. ഈ ജാഥയിൽ ജന്മിയായിരുന്ന കരക്കാടിടത്തിൽ നായനാർക്കെതിരെയും കല്ല്യാട്ട്‌ യജമാ നമ്പ്യാർക്കെതിരെയും ഇരിക്കൂർ ഫർക്ക കേന്ദ്രീകരിച്ചു, ജനശക്തി തിരിച്ചു വിടാൻ ഈ ജാഥ വഴിയൊരുക്കി. 1946 ഡിസംബർ 30 ന്‌ കാവുമ്പായിൽ വെച്ച്‌ നടന്ന്‌ പോലീസ്‌ വെടിവെപ്പിനെതുടർന്നുള്ള സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 15 പേർ ഈ പഞ്ചായത്തിലുണ്ട്‌.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;/&gt;
1987 ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സരസ്വതി സംഗീത വിദ്യാലയം ഇവിടുത്തെ ഒരു പ്രധാന സംഗീത കേന്ദ്രമാണ്.സംഗീത്ജ്ഞൻ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ പയ്യാവൂർ ആണ് ഇതിന്റെ സ്ഥാപകൻ.

== പഞ്ചായത്ത്‌ രൂപവത്കരണം/ആദ്യകാല ഭരണസമിതികൾ ==
എരുവേശ്ശി പഞ്ചായത്ത്‌ വിഭജിച്ച്‌ 1972 ലാണ്‌ പയ്യാവൂർ പഞ്ചായത്ത്‌ രൂപവത്കരിച്ചത്‌. കെ.വി. മോഹൻ ചെയർമാനും ഇ.സി. ജോസ്‌ ടി.എം. സേവ്യർ എന്നിവർ അംഗങ്ങളുമായി ഒരു അഡ്‌മിനിസ്‌ട്രറ്റീവ്‌ കമ്മറ്റിയെ ഭരണം ഏൽപ്പിച്ചു. തുടർന്ന്‌ 1979 ൽ പ്രഥമ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ടി എം. സേവ്യർ ആദ്യത്തെ പ്രസിഡണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;പേർ&quot;/&gt;

==വാർഡുകൾ==
#ആടാംപാറ
#[[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]]
#ശാന്തിനഗർ
#[[ചന്ദനക്കാംപാറ]]
#ചതുരമ്പുഴ
#പൈസക്കരി
#കുഞ്ഞിപ്പറമ്പ്
#ചാമക്കൽ
#ചമതച്ചാൽ
#ഉപ്പുപടന്ന
#കണ്ടകേശ്ശരി
#[[പയ്യാവൂർ]]
#കോയിപ്ര
#വെമ്പുവ
#വണ്ണായിക്കടവ്
#ഏറ്റുപാറ
#വഞ്ചിയം&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sec.kerala.gov.in/public/cnstncy/wd/848438bf-0366-48a8-8217-db32a2757e61 |title=പയ്യാവൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡുകൾ}}&lt;/ref&gt;

== 2025 പഞ്ചായത്ത് ഇലക്ഷൻ ഫലം ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|ആടാംപാറ
|ഡാനിഷ് ജോൺ
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|359
|ബിനു കരോട്ടുപുതിയത്ത്
|356
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി
|ജോമോൻ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|366
|മാത്യു (ജിൽസൺ) കണികത്തോട്ടം
|307
|സി.പി.എം.
|ജനറൽ
|-
|003
|ശാന്തിനഗര്
|ആലീസ്
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|396
|ലിൻസി കുന്നേൽ
|316
|സ്വത.
|വനിത
|-
|004
|ചന്ദനക്കാംപാറ
|ബാലകൃഷ്ണൻ (വൈസ് പ്രസിഡന്റ്)
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|421
|അഡ്വ. സാജു സേവ്യർ
|345
|സി.പി.എം.
|ജനറൽ
|-
|005
|ചതുരംപുഴ
|സിന്ധു ബെന്നി (പ്രസിഡന്റ്)
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|338
|മേഴ്സി ടീച്ചർ
|291
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പൈസക്കരി
|സിന്ധു രവി
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|539
|പി.കെ. വാസു
|58
|സി.പി.ഐ.
|പട്ടികവർഗ്ഗം
|-
|007
|കുഞ്ഞിപ്പറമ്പ്
|മിനി മനോജ്
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|477
|മിനി
|380
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|ചാമക്കാല്
|തോമസ് (ജെയിംസ് തുരുത്തേൽ )
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|472
|കെ. മോഹനൻ മാസ്റ്റർ
|394
|സി.പി.എം.
|ജനറൽ
|-
|009
|ചമതച്ചാല്
|സൈമൺ പെരുവക്കുന്നേൽ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|409
|ടോമി ഇലവുങ്കചാലിൽ
|348
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|010
|ഉപ്പുപടന്ന
|സഷീബ ടീച്ചർ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|477
|മിലുജ മോഹൻ
|94
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|011
|കണ്ടകശ്ശേരി
|ജാൻസി ഷാജു കപ്പുകാലായിൽ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|267
|സ്റ്റെല്ലാ ജോയ്
|244
|സ്വത.
|വനിത
|-
|012
|പയ്യാവൂര്
|പി.വി. പ്രകാശൻ
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|418
|അഷ്റഫ് ടി.പി.
|407
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|വത്സല സാജു
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|415
|രജനി സുന്ദരൻ
|343
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|വെമ്പുവ
|പ്രീത സുരേഷ്
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|377
|സെലിൻ ജോൺ ചാണ്ടിക്കൊല്ലിയിൽ
|306
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|വണ്ണായിക്കടവ്
|ടെൻസൺ ജോർജ്ജ്
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|KC
|588
|റോസ്ലി
|204
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|016
|ഏറ്റുപാറ
|ഷീജ
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|406
|ലൂസി ജോൺസൺ
|282
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|017
|വഞ്ചിയം
|സിനി പുതുശ്ശേരി
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|421
|ഉഷ തെക്കേവീട്ടിൽ
|330
|സി.പി.എം.
|വനിത
|}

==പ്രധാന സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ==
* പഞ്ചായത്ത് ഓഫീസ് 
* വില്ലേജ് ഓഫീസ് 
* പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ 
* പോസ്റ്റ് ഓഫീസ് 
* കൃഷിഭവൻ 
* കെഎസ്ഇബി സെക്ഷൻ ഓഫീസ്, പയ്യാവൂർ 
* ബിഎസ്എൻഎൽ ടെലിഫോൺ എക്സ്ചേഞ്ച് 
* കുടുംബശ്രീ സിഡിഎസ് ഓഫീസ് 
* സർക്കാർ സ്കൂളുകൾ 
* ഹോമിയോ, ആയുർവേദ ആശുപത്രികൾ
* പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രം, ചന്ദനക്കാംപാറ

==സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ==
* കാരിത്താസ് മേഴ്സി ഹോസ്പിറ്റൽ, പയ്യാവൂർ 
* അമ്മാസ് ഐ കെയർ, പയ്യാവൂർ 
* ദേവമാതാ കോളേജ്, പൈസക്കരി
* സേക്രഡ് ഹാർട്ട് ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, പയ്യാവൂർ 
* ദേവമാത ഹൈസ്കൂൾ, പൈസക്കരി
* ചെറുപുഷ്പം ഹൈസ്കൂൾ, ചന്ദനക്കാംപാറ
* സെന്റ് ആൻസ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, പയ്യാവൂർ 
* സെന്റ് മേരീസ് സ്കൂൾ, പൈസക്കരി
* ക്രൈസ്റ്റ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, ചന്ദനക്കാംപാറ

== അതിരുകൾ ==
*വടക്ക്‌ പടിഞ്ഞാറ് - [[ഏരുവേശ്ശി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
*തെക്ക്‌ പടിഞ്ഞാറ് - [[ശ്രീകണ്ഠാപുരം നഗരസഭ]]
*കിഴക്ക്‌ - ഉടുമ്പപ്പുഴ 
*തെക്ക് - [[ഉളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]
*കിഴക്ക്‌: [[പടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് (പടിയൂർ-കല്യാട് പഞ്ചായത്ത് )|പടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്‌]]  &lt;ref name=&quot;പേരു1&quot;&gt;[http://www.lsg.kerala.gov.in/htm/detail.asp?ID=1124&amp;intId=5 കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശസ്വയം ഭരണ വകുപ്പ് (പയ്യാവൂർ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്)]&lt;/ref&gt;

== ഭൂപ്രകൃതി ==
കർണാടക സംസ്ഥാനത്തോടു ചേർന്നു കിടക്കുന്നു മലകളും കുന്നുകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശം. വടക്കൻ ഇടനാട്‌ കാലാവസ്ഥപ്രദേശത്തിൽപെടുന്നു. പഞ്ചായത്തിലെ ഭൂവിഭാഗങ്ങളെ അഞ്ചായി തിരിക്കാം. 1. പുഴയോടു ചേർന്ന എക്കൽ മണ്ണു നിറഞ്ഞ നിരന്ന പ്രദേശം 2. നിരന്ന പ്രദേശത്തോടു ചേർന്നുള്ള താഴ്‌വരകൾ 3. കുത്തനെയുള്ള ചെരിവുകൾ 4.പീഠ സമതലം 5. വനപ്രദേശം&lt;ref name=&quot;പേരു1&quot;/&gt;
== ആരാധനാലയങ്ങൾ/തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ ==
[[പയ്യാവൂർ (കണ്ണൂർ)|പയ്യാവൂർ]] ശിവക്ഷേത്രമാണ്‌ മുഖ്യ ഹെന്ദവ ആരാധനാലയം. കേരളത്തിലെ മുത്തപ്പൻ സ്ഥാനങ്ങളുടെ ആരൂഡ സ്ഥാനമായ [[കുന്നത്തൂർപാടി]] ഈ പഞ്ചായത്തിലാണ്‌. കോയിപ്ര ശ്രീസുബ്രമഹ്‌ണ്യക്ഷേത്രവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനകേന്ദ്രമാണ്‌. 1944 ൽ ഇരുഡിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സെന്റ് സെബാസ്റ്റ്യൻസ്‌ പള്ളിയാണ്‌ ഈ ഗ്രാമത്തിലെ പ്രഥമ ക്രൈസ്തവ ദേവാലയം.&lt;ref name=&quot;പേരു1&quot;/&gt; പൈസക്കരി ദൈവമാതാ  ഫെറോന പള്ളിയും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.

മദർ തെരേസയുടെ നാമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ലോകത്തിലെ ആദ്യ ദേവാലയം പയ്യാവൂർ പഞ്ചായത്തിലെ പാടാംകവല ഇടവകയിലാണ്. വി. ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപാപ്പയുടെ നാമധേയത്തിലുള്ള ലോകത്തിലെ ആദ്യ തീർത്ഥാടനാലയം കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി യ്ക്കടുത്ത് കൊട്ടാടി കവലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

===പ്രധാനപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങൾ ===
*[[പൈസക്കരി]]
*പൊന്നുംപറമ്പ 
*പാറക്കടവ് 
*[[ചന്ദനക്കാംപാറ]]
*ചതുരംപുഴ
*വണ്ണായിക്കടവ്
*മാവുംതോട്
*വഞ്ചിയം
*ചാപ്പക്കടവ്
*ഏറ്റുപാറ
*[[കാഞ്ഞിരക്കൊല്ലി]]
*മുത്താറിക്കുളം

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>6tbtkqd0j5etwoxz0axrixp56vdd7nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68867</id>
    <revision>
      <id>4647202</id>
      <parentid>4105502</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T01:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39936-63</username>
        <id>220354</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്ഥാപനങ്ങൾ */ ശ്രീപദം സ്കൂൾ ഓഫ് ഡാൻസ് &amp; ആർട്ട്‌സ്, മുതുകുളം, ആലപ്പുഴ</comment>
      <origin>4647202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5646" sha1="hiqrxm04cxsyccrixky4mhw3szvbnzb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Arts of Kerala}} 
[[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] തെക്കേ അറ്റത്തെ കിടക്കുന്ന  [[കേരളം]] അതിന്റെ തനതായ കലകൾക്ക് വളരെ പേരു കേട്ടതാണ്. ഇവിടുത്തെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യവും ഇവിടുത്തെ കലകളെ സമ്പുഷ്ഠമാക്കുന്നു വടക്കൻമലബാറിലെ തെയ്യം, തെക്കൻമലബാറിലെ തിറയാട്ടം, മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ പടയണി എന്നിവ തനതുകലകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.&lt;ref name=song&gt;{{cite web|title=സംഗീതത്തിന്റെ താവഴികൾ കേരളത്തിൽ|url=http://malayalasangeetham.info/Columns.php?cn=BV&amp;e=25|website=http://malayalasangeetham.info/Columns.php?cn=BV&amp;e=25|publisher=http://malayalasangeetham.info/|accessdate=24 നവംബർ 2015|archive-date=2015-11-24|archive-url=https://archive.today/20151124065745/http://malayalasangeetham.info/Columns.php?cn=BV&amp;e=25|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;. 
[[പ്രമാണം:Margamkali - Saint Thomas Christian dance form.webm|thumb|ഒരു [[നസ്രാണി]] തറവാട്ടിൽ വിവാഹാഘോഷ വേളയിൽ നടന്ന മാർഗ്ഗംകളി.]] 
== കേരളത്തിൽ കണ്ടുവരുന്ന കലാരൂപങ്ങൾ==
{{Div col begin|4}}
=== ഹിന്ദു കലാരൂപങ്ങൾ ===
* [[കഥകളി]]
* [[മോഹിനിയാട്ടം]]
* [[കൃഷ്ണനാട്ടം]]
* [[കൂടിയാട്ടം]]
* [[കേരള നടനം]]
* [[ചാക്യാർ കൂത്ത്]]
* [[നങ്ങ്യാർ കൂത്ത്]]
* [[പഞ്ചവാദ്യം]]
* [[തുള്ളൽ]]
* [[തെയ്യം]]
* [[തിറയാട്ടം]]
* [[തീയ്യാട്ടം]] 
* [[ഗരുഡൻ തൂക്കം]]
* [[കോലം തുള്ളൽ]]
* [[പൂരക്കളി]]
* [[മുടിയേറ്റ്]]
* [[കുമ്മാട്ടിക്കളി]]
* [[കുത്തിയോട്ടം]]
* [[കുറത്തിയാട്ടം]]
* [[തിരിയുഴിച്ചിൽ]]
* [[കളരിപ്പയറ്റ്]]
*[[അയ്യപ്പൻ വിളക്ക്]]
* [[മംഗലംകളി]]
* [[മറത്തുകളി]]
* [[മലയിക്കുത്ത്]]
* [[ചരടുപിന്നിക്കളി]] 
* [[കുടമുറിയാട്ടം]]
*[[ കുംഭമടിപ്പാട്ട്]]
* [[തച്ചോളിക്കളി]]
* [[സർപ്പം തുള്ളൽ]]
* [[പുള്ളുവൻ പാട്ട്]]
* [[പൂതനും തിറയും]]
* [[ആണ്ടി‍]]
* [[നായാടി]]
* [[കാളക്കളി‍]]
* [[ചോഴി]]
* [[മൂക്കാഞ്ചാത്തൻ]]
* [[പൊറാട്ട്]]
* [[ശാലിയ പൊറാട്ട്]]
* [[ഉടുക്കുപാട്ട്]]
* [[പടയണി]]
*[[കാക്കാരിശ്ശിനാടകം]]
*[[കതിരുകാള നൃത്തം]]

=== മുസ്ലീം കലാരൂപങ്ങൾ ===
* [[ഒപ്പന]]
* [[മാപ്പിളപ്പാട്ട്]]
* [[കോൽക്കളി]]
* [[ദഫ് മുട്ട്]]
* [[അറബന മുട്ട്]]
* [[വട്ടപ്പാട്ട്]]
* [[മോത്തളംപാട്ട്]]

=== ക്രിസ്ത്യൻ കലാരൂപങ്ങൾ ===
* [[മാർഗ്ഗം കളി]]
* [[ചവിട്ടുനാടകം]]
* [[അയനിപ്പാട്ട്]]
* [[അടച്ചുതുറപ്പാട്ട്]]
* [[ഓതിയാട്ടം]]
* [[പൂവിറുക്കം]]
* [[പരിചമുട്ടുകളി]]
* [[ശ്ലാമകളി]]
{{Div col end}}

== സ്ഥാപനങ്ങൾ==
* [[കേരളകലാമണ്ഡലം]]
* [[കേരള ലളിതകലാ അകാദമി]]
* [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]
* [[കേരള ഫോക്ക്ലോർ അക്കാദമി]]
* [[ആർ.എൽ.വി.]]
* [[Ammannur Chachu Chakyar Smaraka Gurukulam]]
* [[മാർഗി]]
* [[Mani Madhava Chakyar Smaraka Gurukulam]]
* [[Painkulam Rama Chakyar Smaraka Gurukulam]]
* [[Unnayi Warrier Smaraka Gurukulam]]
* [[കോട്ടക്കൽ കഥകളി സംഘം]]
* [[Institute Of Mural Painting Guruvayur Gurukulam]]
* [https://g.co/kgs/NrpYLcH sadanam kadakali acadamy]
* ശ്രീപദം സ്കൂൾ ഓഫ് ഡാൻസ് &amp; ആർട്ട്‌സ്, മുതുകുളം, ആലപ്പുഴ 

==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
File:Theyyam at kadachira Mandothum Kavu 3.jpg|തെയ്യം
File:Kathakali009.jpg|കഥകളി
File:Keralanadanam 29.jpg|കേരളനടനം
File:Keralanadanam hs boys 5.jpg|thumb|കേരളനടനം
File:Nangyaar kooth 8.jpg|നങ്ങ്യാർക്കൂത്ത്
File:Kootiyaattam 5.jpg|കൂടിയാട്ടം
File:Maargamkali 2.jpg|മാർഗ്ഗംകളി
File:Oottam thullal78.jpg|ഓട്ടൻതുള്ളൽ
File:Mohiniyaattam 19.jpg|മോഹിനിയാട്ടം

&lt;/gallery&gt;
{{Kerala}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലകൾ]]</text>
      <sha1>hiqrxm04cxsyccrixky4mhw3szvbnzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡോങ്ഹായി പാലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70886</id>
    <revision>
      <id>4647246</id>
      <parentid>3797526</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="9teqp7g4wy9o6nx3fgj6gqq5b85jy6m" xml:space="preserve">{{prettyurl|Donghai Bridge}}
{{coord|30|45.43|N|121|58.13|E|scale:125000|display=title}}

[[ചിത്രം:Donghai Bridge.jpg|thumb|ഡോങ്ഹായി പാലം]]

മെയ് 1, 2008 വരെ ലോകത്തേ ഏറ്റവും നീളമേറിയ കടലിനു കുറുകെയുള്ള  പാലം എന്ന പദവി ഉണ്ടായിരുന്ന പാലമാണ് '''ഡോങ്ഹായി പാലം'''. ({{zh-stpl|s=东海大桥|t=東海大橋|p=Dōnghǎi Dàqiáo|l=East Sea Grand Bridge}}) [[ഡിസംബർ 10]], [[2005]] നാണ് ഇതിന്റെ പണി തീർന്നത്. ഇതിന്റെ മൊത്തം നീളം 32.5 കി.മി ആണ് (20.2 miles). ഇത് [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] പ്രധാന നഗരങ്ങളായ [[Shanghai|ഷാങ്ഹായി]] , [[Yangshan|യാങ്ഷാൻ]] എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഇടയിൽ കപ്പലുകൾക്ക് പോകാനായി ഒരു കേബിൾ കൊണ്ട് തീർത്ത ഒരു ഭാഗവുമുണ്ട്. ഇതിന്റെ നീളം 420 m ആണ്.


== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.donghai-bridge.com.cn Official site in Chinese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060412135430/http://www.donghai-bridge.com.cn/ |date=2006-04-12 }}
* [http://www.chinapage.com/bridge/shanghai/donghai/donghaibridge.html Pictures of the Donghai Bridge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060316061610/http://www.chinapage.com/bridge/shanghai/donghai/donghaibridge.html |date=2006-03-16 }}
* [http://home.wangjianshuo.com/archives/20060502_exciting_donghai_bridge_and_new_habor_city.htm Exciting Donghai Bridge and New Habor City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207001758/http://home.wangjianshuo.com/archives/20060502_exciting_donghai_bridge_and_new_habor_city.htm |date=2009-02-07 }}

[[വർഗ്ഗം:പാലങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>9teqp7g4wy9o6nx3fgj6gqq5b85jy6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110990</id>
    <revision>
      <id>4647208</id>
      <parentid>4631704</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93067" sha1="a68cqgb2lt4bgvd4tl7w1qtykzsau2o" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Astrobiology}}
[[പ്രമാണം:DNA_Overview.png|thumb|130px|[[ഡി.എൻ.എ.|ഡി.എ൯.എയുടെ]] ചിത്രം.പ്രപഞ്ചത്തിൽ [[ജൈവ അണു|ജീവന്റെ അടിസ്ഥാന കണികകൾ]] [[Nucleic അമ്ലങ്ങൾ]] മാത്രം ആകണമെന്നില്ല.]]
{{Science}}
പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചും പരിണാമത്തെ കുറിച്ചും വിതരണത്തെ കുറിച്ചും പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രശാഖയാണ്‌ '''ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം''' അഥവാ '''ആസ്ട്രോബയോളജി'''. എക്സോബയോളജി, എക്സോപേലിയോൺടോളജി, ബയോആസ്ട്രോണമി, ക്സീനോബയോളജി എന്നീ പേരുകളിലും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. നമ്മുടെ [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിൽ]] ആവാസയോഗ്യമായ അന്തരീക്ഷങ്ങളും സൗരയൂഥത്തിനു പുറത്ത് ആവാസയോഗ്യമായ ഗ്രഹങ്ങളും കണ്ടെത്തുക, [[ജീവപൂർ‌വ രസതന്ത്രം|ജീവപൂർ‌വ രസതന്ത്രത്തിന്‌]]  തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുക, [[ചൊവ്വ|ചൊവ്വയിലും]] മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിലും [[ജീവൻ]] അന്വേഷിക്കുക, [[ഭൂമി|ഭൂമിയിലെ]] ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചും ആദിമ [[പരിണാമസിദ്ധാന്തം|പരിണാമത്തെ]] കുറിച്ചും ഗവേഷണം നടത്തുക എന്നിവ ഈ ശാസ്ത്ര ശാഖയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;astro1&quot;&gt;[http://astrobiology.nasa.gov/about-astrobiology/ &quot;About Astrobiology&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011192341/http://astrobiology.nasa.gov/about-astrobiology/ |date=2008-10-11 }} നാസയുടെ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്.&lt;/ref&gt;

[[ഭൗതികശാസ്ത്രം]], [[രസതന്ത്രം]], [[ജ്യോതിശാസ്ത്രം]], [[ജീവശാസ്ത്രം]], [[തന്മാത്രാ ജീവശാസ്ത്രം]], [[പരിതഃസ്ഥിതിക ശാസ്ത്രം]], [[ഗ്രഹശാസ്ത്രം]], [[ഭൂമിശാസ്ത്രം]], [[ഭൂഗർഭശാസ്ത്രം]], എന്നീ ശാസ്ത്ര ശാഖകളുടെ സഹായത്താൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ ഉള്ള സാധ്യതയെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ജീവമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ജീവമണ്ഡലങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം സഹായിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;astro2&quot;&gt;[http://www.itwire.com.au/content/view/11647/1066/ &quot;iTWire - Scientists will look for alien life, but Where and How?&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;astro3&quot;&gt; Ward, P. D.; Brownlee, D. (2004). The life and death of planet Earth. New York: Owl Books. ISBN 0-8050-7512-7  &lt;/ref&gt; എന്നാൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പല മേഖലകളിൽ നിന്നും വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നു. ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പല തത്ത്വങ്ങളും ഇപ്പോഴും ഉഹാപോഹങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉള്ളവയാണ്.

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
ആസ്ട്രോബയോളജി (ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം) എന്ന വാക്ക് ഗ്രീക്ക് പദങ്ങളായ ἄστρον (astron - അസ്ട്രോൻ - [[നക്ഷത്രം]],[[നക്ഷത്രരാശി]] എന്നെല്ലാം അർത്ഥം), βίος  (bios - ബയോസ് -[[ജീവൻ]] എന്ന് അർത്ഥം),-λογία (logia - ലോജിയ- [[പഠനം]] എന്ന് അർത്ഥം) എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്.

== ആമുഖം ==
[[പ്രമാണം:Chloroplasten.jpg|thumb|150px|left|ഭൂമിയിൽ കണ്ടുവരുന്ന [[കോശം]] പോലുള്ള ഘടനകൾ  പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനമാകുമോ എന്ന് ഇനിയും അറിവായിട്ടില്ല. ചിത്രം: ചെടികളിൽ കണ്ടു വരുന്ന ''Chloroplasts'' എന്ന  പദാർത്ഥം]]
ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം ഒരു വളർന്നുവരുന്ന ശാസ്ത്രശാഖയാണെന്നിരിക്കിലും, പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവൻ നിലനില്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തി ഉള്ളതും ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനമുള്ളതും ആണ്. ഗ്രഹശാസ്ത്രകാരനായ [[ഡേവിഡ്‌ ഗ്രിൻസ്പൂൺ]] ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു : &quot; [ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം,] ശാസ്ത്രീയമായ ഊഹാ പോഹങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉള്ള ഒരു തത്ത്വചിന്തയാണ്&quot;.&lt;ref name=&quot;astro4&quot;&gt;[http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=17211 &quot;Elusive Earths | SpaceRef - Your Space Reference&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;astro5&quot;&gt;Schulze-Makuch, Dirk; Irwin, Louis N. (2004). Life in the Universe: Expectations and Constraints. Berlin: Springer. ISBN 3-540-30708-7. &lt;/ref&gt; ഒരു കാലത്ത് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളുടെ പരിധിക്കു പുറത്തായി ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തെ കണക്കാക്കിയിരുന്നെങ്കിലും ഇപ്പോൾ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം ഒരു പൂർണ ഔദ്യോഗിക പഠന മേഖലയാണ്. [[നാസ]], 1959ൽ  ആദ്യത്തെ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര പ്രോജെക്റ്റിനു നേതൃത്വം നൽകുകയും, 1960ൽ ഒരു ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര പ്രോഗ്രാം നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;astro1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;astro6&quot;&gt;The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology, by Steven J. Dick and James E. Strick, Rutgers University Press, New Brunswick, NJ, 2004&lt;/ref&gt; 1976ൽ വിക്ഷേപിച്ച നാസയുടെ [[വൈക്കിംഗ് ദൌത്യം|വൈക്കിംഗ് ദൗത്യം]], ചൊവ്വയിൽ ജീവന്റെ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു.1971ൽ നാസയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സെർച്ച്‌ ഫോർ എക്സ്ട്രാ റ്റെറസ്ട്രിയൽ  ഇന്റലിജ൯സ്([[SETI]]) എന്ന പദ്ധതിക്ക് തുടക്കമിട്ടു. വാനം നിരീക്ഷിച്ചു, മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റു സംസ്കാരങ്ങളിൽ നിന്നും  വന്നേക്കാവുന്ന റേഡിയോ തരംഗങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്  ''സെറ്റി'' പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. 1997ലെ [[മാർസ് പാത്ത്‌ഫൈ൯ഡർ]]  പേടകം, ചൊവ്വയിലെ കല്ലുകളിൽ സൂക്ഷ്മ ജീവികളെ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണങ്ങൾ കരുതിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;astro7&quot;&gt;Jack D. Famer, David J. Des Marais, and Ronald Greeley (September 5, 1996). [http://exobiology.nasa.gov/ssx/Selected_Research/exopaleo_for_pathfinder.html &quot;Exopaleontology at the Pathfinder Landing Site&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041120182642/http://exobiology.nasa.gov/ssx/Selected_Research/exopaleo_for_pathfinder.html |date=2004-11-20 }}.[http://en.wikipedia.org/wiki/NASA_Ames_Research_Center &quot;NASA Ames Research Center&quot;].Retrieved 2009-11-21.&lt;/ref&gt;

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, നാസയുടെയും [[യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജ൯സി|യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജ൯സിയുടെയും]] സൗരയൂഥ  പര്യവേക്ഷണങ്ങളിൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിച്ചു വരുന്നു. യൂറോപ്പിൽ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ പണിശാല 2001 മെയ്‌ 21 നു ഇറ്റലിയിൽ നടന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.esa.int/esaCP/Pr_27_2001_p_EN.html &quot;First European Workshop on Exo/Astrobiology&quot;] ESA Press Release.European SpaceAgency. 2001.Retrieved 2008-10-20&lt;/ref&gt; ഈ പണിശാലയുടെ ഫലമാണ് [[അറോറ പ്രോഗ്രാം]].&lt;ref&gt;Science | 1 June 2001 | Vol. 292 | no. 5522 pp. 1626 - 1627| [http://www.sciencemag.org/cgi/content/summary/292/5522/1626?maxtosho= &quot;ESA Embraces Astrobiology&quot;] | DOI: 10.1126/science.292.5522.1626&lt;/ref&gt; ഇപ്പോൾ നാസയുടെ കീഴിൽ ഒരു ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കൂടാതെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യ നാടുകളിലും]], [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനിലും]], [[കാനഡ|കാനഡയിലും]], [[അയർലണ്ട്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]]  എന്നിവിടങ്ങളിലും പല [[സർവകലാശാല|സർവകലാശാലകളും]] ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഗ്രാജുവേറ്റ്  ഡിഗ്രി നൽകുന്നു. 

ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന ഗവേഷണങ്ങളിൽ പ്രമുഖമായത്, ചൊവ്വയിൽ ജീവൻ ഉണ്ടോ എന്ന് പഠിക്കലാണ്‌. ചൊവ്വയിൽ മുൻപ് ജലം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവുകൾ കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്. കാർബൺ അടിസ്ഥാനമായുള്ള ജീവന് ജലം ഒഴിച്ച് കൂടാനാവാത്ത ഒരു ഘടകമാണ്.&lt;ref name=&quot;mars&quot;&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/nova/mars/essential.html &quot;NOVA | Mars | Life's Little Essential | PBS&quot;]&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:ALH84001 structures.jpg|thumb|200px|ചൊവ്വയിൽ നിന്നും വന്ന [[ഉൽക്കാശില|ഉൽക്കാശിലയായ]] [[ALH84001|''ALH84001'']]. ഇതിൽ സൂക്ഷ്മ ജീവികളെ പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ ജീവന്റെ പ്രവൃത്തി മൂലം ഉണ്ടായതാണെന്ന് കരുതുന്നു.]]

വൈക്കിംഗ് ദൌത്യം, [[ബീഗിൾ-2]] എന്നിവ ചൊവ്വയിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്തുന്നതിലേക്കായി  പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ വാഹനങ്ങൾ ആണ്. വൈക്കിംഗ് ദൌത്യത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉപസംഹരിക്കപ്പെടാൻ ആവാത്തതാണ്.&lt;ref&gt;KLEIN, HAROLD P.; GILBERT V. LEVIN (1976 - 10 - 01).[http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/194/4260/99 &quot;The Viking Biological Investigation: Preliminary Results&quot;] Science 194. (4260): 99–105. doi:10.1126/science.194.4260.99. PMID 17793090.Retrieved 2008-08-15.&lt;/ref&gt; ബീഗിൾ-2  വിവരങ്ങൾ ഒന്നും പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തില്ല. ബീഗിൾ-2 ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ  തകർന്നു വീണിട്ടുണ്ടാകും എന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.esa.int/esaCP/SEMAPB8A9HE_Life_0.html &quot;&quot;Possible evidence found for Beagle 2 location&quot;&quot;] European Space Agency. 21 December 2005. Retrieved 2008-08-18.&lt;/ref&gt; ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു പ്രധാന ദൗത്യം ഒരു പക്ഷെ ''ജൂപിറ്റർ ഐസി മൂൺസ് ഓർബിറ്റർ'' ആകുമായിരുന്നിരിക്കാം,  [[വ്യാഴം (ഗ്രഹം)|വ്യാഴത്തിന്റെ]] ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ പഠനം നടത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന ഈ ദൗത്യം പക്ഷേ റദ്ദാക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഈ അടുത്തിടെയ്ക്ക്  [[ഫീനിക്സ് (ബഹിരാകാശപേടകം)|ഫീനിക്സ് ബഹിരാകാശപേടകം]] ചൊവ്വയുടെ അന്തരീക്ഷത്തെ കുറിച്ചും, ജലലഭ്യതയെ കുറിച്ചും  മറ്റും പഠനങ്ങൾ നടത്തുകയുണ്ടായി.

2011ൽ നാസ, [[മാർസ് സയൻസ് ലബോറട്ടറി|''മാർസ് സയൻസ് ലബോറട്ടറി'']] എന്ന  പേടകം അയക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ പേടകം ചൊവ്വയിൽ ജീവന് വേണ്ടിയുള്ള തിരച്ചിൽ തുടരും. യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജ൯സിയുടെ, [[എക്സോ മാർസ് ആസ്ട്രോബയോളജി റോവർ|''എക്സോ മാർസ് ആസ്ട്രോബയോളജി റോവർ'']] എന്ന പേടകം ഇപ്പോൾ നിർമ്മാണ ഘട്ടത്തിലാണ്. ഈ പേടകം 2018ൽ  വിക്ഷേപിക്കാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.     
              
[[അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന]] [http://www.ifa.hawaii.edu/~meech/iau/ &quot;കമ്മിഷൻ 51 - ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം&quot;] എന്നതിലൂടെ തുടർച്ചയായി പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട്‌. ''കമ്മീഷൻ 51 -ബയോആസ്ട്രോണമി: സെർച്ച്‌ ഫോർ എക്സ്ട്രാ ടെറസ്ട്രിയൽ ഇന്റലിജ൯സ്'' എന്ന സമിതി 1982ലാണ് നിലവിൽ വന്നത്. ഇപ്പോൾ ഇത് ഹവായി സർവകലാശാലയിലെ ജ്യോതിശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

== സമ്പ്രദായം ==
=== പ്രയത്ന ലഘൂകരണം ===
മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവനെ തേടുമ്പോൾ മുൻകൂട്ടിയുള്ള ചില അനുമാനങ്ങൾ ഒരു ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രകാരന്റെ ജോലിഭാരം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. പ്രപഞ്ചത്തിൽ കാണുന്ന മിക്ക ജീവരൂപങ്ങളും ഭൂമിയിൽ കാണുന്നത് പോലെ കാർബൺ അടിസ്ഥാനമായുള്ളവയാണെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നതാണ് ഇതിൽ ആദ്യത്തേത്.&lt;ref&gt;[http://library.thinkquest.org/C003763/index.php?page=interview07 &quot;Polycyclic Aromatic Hydrocarbons: An Interview With Dr. Farid Salama&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080620075201/http://library.thinkquest.org/C003763/index.php?page=interview07 |date=2008-06-20 }} Astrobiology magazine.2000.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; കാർബൺ ഇതര മൂലകങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമായ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യത ഉണ്ടെന്നിരിക്കിലും മറ്റു മൂലകങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വിവിധ തരത്തിലുള്ള [[തന്മാത്ര (രസതന്ത്രം)|തന്മാത്രകൾ]] രൂപീകരിക്കാൻ കാർബണിനുള്ള കഴിവ് വളരെ വ്യക്തമാണ്.


ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിയിലേക്ക് നയിക്കാനും കാർബൺ തന്മാത്രകളെ  സങ്കീർണമായ രീതിയിൽ ക്രമീകരിക്കാനും ജലത്തിനുള്ള കഴിവ് നിലനിർത്തി, ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനു ജലം കൂടിയേ തീരൂ എന്ന അനുമാനവും ഗുണം ചെയ്യും.&lt;ref&gt;[http://www.bookrags.com/research/astrobiology-spsc-04/ &quot;Astrobiology&quot;] Macmillan Science Library: Space Sciences.2006.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; [[അമോണിയ|അമോണിയയോ]] ജല-അമോണിയ മിശ്രിതമോ ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിക്കു സഹായിക്കും എന്ന് ചില ഗവേഷകർ പറയുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.astrobio.net/news/article2057.html &quot;The Ammonia-Oxidizing Gene&quot;] Astrobiology Magazine. August 19, 2006.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;

മൂന്നാമത്തെ അനുമാനം സൂര്യനെ പോലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളാണ്. ''ആവാസ വ്യവസ്ഥകൾ നിലനില്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ സ്ഥാനം'' എന്ന ആശയമാണ് ഈ അനുമാനത്തിന് കാരണം.&lt;ref&gt;[http://www.solstation.com/habitable.htm &quot;Stars and Habitable Planets&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001194624/http://www.solstation.com/habitable.htm |date=2008-10-01 }} Sol Company. 2007.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; വളരെ വലിയ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് താരതമ്യേന ചുരുങ്ങിയ ആയുസ്സേ ഉണ്ടാകൂ. അതിനർത്ഥം ഇത്തരത്തിലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിച്ചാലും അത് വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ ജീവ രൂപങ്ങളിലേക്കു വികസിക്കാനുള്ള സമയം ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്. വളരെ ചെറിയ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ആകട്ടെ ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനാവശ്യമായ ചൂടും മറ്റും പകരാൻ സാധ്യമല്ല താനും. അതിനാൽ തന്നെ ചെറിയ നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്താനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്. ഇനി അഥവാ ഈ ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉണ്ടാകണമെങ്കിൽ തന്നെ ആ ഗ്രഹങ്ങൾ നക്ഷത്രത്തിനോട് വളരെ അടുത്തായിരിക്കണം. ഇങ്ങനെ നക്ഷത്രത്തിനോട് വളരെ അടുത്തായിരുന്നാൽ ആ ഗ്രഹം ആ നക്ഷത്രവുമായി ഗുരുത്വാകർഷണ ബന്ധനത്തിൽ പെട്ടിരിക്കും. അതിനർത്ഥം ഗ്രഹത്തിന്റെ ഒരു വശം മാത്രം ഇപ്പോഴും നക്ഷത്രത്തിന് നേരെയും മറു വശം എപ്പോഴും  ഇരുട്ടിലും ആയിരിക്കും.&lt;ref&gt;[http://www.redorbit.com/news/display/?id=223364&amp;source=r &quot;M Dwarfs: The Search for Life is On&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522053939/http://www.redorbit.com/news/display/?id=223364&amp;source=r |date=2011-05-22 }} Red Orbit &amp; Astrobiology Magazine. 29 August 2005.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ വളരെ കട്ടി കൂടിയ അന്തരീക്ഷം ഇല്ലാത്ത പക്ഷം ഗ്രഹത്തിന്റെ ഒരുവശം ചുട്ടു പഴുത്തും, മറു വശം തണുത്തുറഞ്ഞും നിലനിൽക്കും. 2005ൽ ഈ ആശയം വീണ്ടും ശാസ്ത്ര സഹൂഹത്തിൽ ഉയർന്നുവന്നു. ഇതിനു കാരണം [[ചുവപ്പുകുള്ളൻ|ചുവപ്പുകുള്ളൻമാരുടെ]] ആയുസ്സ് വലുതായതിനാൽ, അതിനെ വലം വയ്ക്കുന്ന കട്ടി കൂടിയ അന്തരീക്ഷം ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ പരിണമിച്ചേക്കാം എന്ന ആശയമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിൽ ചുവപ്പുകുള്ളൻമാരുടെ എണ്ണം വളരെ കൂടുതലായതിനാൽ ഈ ആശയം വളരെ പ്രസക്തമാണ്.

നമ്മുടെ [[താരാപഥം|താരാപഥത്തിൽ]] 10% നക്ഷത്രങ്ങൾ സൂര്യനെ പോലുള്ളവയാണെന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്. സൂര്യനിൽ നിന്നും 100 [[പ്രകാശവർഷം]] വരെ ഉള്ള അകലത്തിനിടയിൽ ഇത് പോലെ ഏകദേശം 1000  നക്ഷത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. ''സെറ്റി'' പോലുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ ഈ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്ന റേഡിയോ തരംഗങ്ങൾ കൂടുതൽ നിരീക്ഷിക്കാറുണ്ട്. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് മനുഷ്യന് അറിയാവുന്ന ഒരേയൊരു ഗ്രഹം ഭൂമി ആയതിനാൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ അനുമാനങ്ങൾ ശരിയാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ യാതൊരു വഴിയും ഇല്ല.

=== ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിലെ ഘടകങ്ങൾ ===
==== ജ്യോതിശാസ്ത്രം ====
{{Main|ജ്യോതിശാസ്ത്രം}}
[[പ്രമാണം:Artist's Concept of Exoplanet OGLE-2005-BLG-390L b.jpg|thumb|200px|OGLE-2005-BLG-390Lb എന്ന [[സൗരയൂഥേതരഗ്രഹം]] ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ]]
ജ്യോതിശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മിക്ക ഗവേഷണങ്ങളും, ''സൗരയൂഥേതരഗ്രഹങ്ങൾ'' കണ്ടെത്തുക എന്ന വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നവയാണ്. ഭൂമിയിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിച്ചെങ്കിൽ ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങളിലും ജീവൻ  ഉത്ഭവിച്ചേക്കാം എന്ന അനുമാനമാണ് ഇതിനു അടിസ്ഥാനം. ഇക്കാരണത്താൽ തന്നെ നിരവധി ഉപകരണങ്ങളും പേടകങ്ങളും ഈ ദൗത്യത്തിനായി നിർമ്മാണ ഘട്ടത്തിലാണ്.ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ നാസയുടെ [[ടെറസ്ട്രിയൽ പ്ലാനെറ്റ് ഫൈ൯ഡ൪]], യൂറോപ്യൻ ബഹിരാകാശ ഏജൻസിയുടെ [[ഡാർവിൻ (പേടകം)|ഡാർവിൻ]] എന്നിവയാണ്. കൂടാതെ 2009 മാർച്ചിൽ നാസ [[കെപ്ലർ (ദൗത്യം)|കെപ്ലർ]] എന്ന പേടകം  വിക്ഷേപിക്കുകയുണ്ടായി. ഫ്രഞ്ച് ബഹിരാകാശ ഏജൻസി 2006ൽ [[കൊറോട്ട് (ദൗത്യം)|കൊറോട്ട്]] എന്ന ദൗത്യത്തിനു തുടക്കമിട്ടു. ഇത് കൂടാതെ ലോകത്താകമാനം നിരവധി ഭൂതല ഒബ്സേർവേറ്ററികളിൽ ഗവേഷണങ്ങൾ നടക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Keplerspacecraft-20110215.jpg|thumb|200px|നാസയുടെ [[കെപ്ലർ (ദൗത്യം)|കെപ്ലർ ദൗത്യം]] സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തു ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 2009 മാർച്ചിൽ വിജയകരമായി വിക്ഷേപിച്ചു.]]

ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക മാത്രമല്ല ഈ ദൗത്യങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. മറിച്ച് ഇത്തരം ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന പ്രകാശം നേരിട്ട് പിടിച്ചെടുത്ത്, [[സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി]] എന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് പഠനം നടത്തുക എന്നത് കൂടിയാണ്. ഇങ്ങനെ പ്രകാശത്തെ കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിലൂടെ ആ ഗ്രഹത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷ മണ്ഡലത്തിന്റെയും ഉപരിതലത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളെ കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനും, അവിടെ ജീവൻ നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യതയെ കുറിച്ച് പഠിക്കാനും കഴിയുന്നു. നാസയുടെ ഒരു ഗവേഷണ സംഘമായ ''വിർച്വൽ പ്ലാനെറ്റ് ലബോറട്ടറി''&lt;ref&gt;[http://vpl.astro.washington.edu/main/about_vpl.html  &quot;The Virtual Planet Laboratory&quot;] NASA. 2008.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; കമ്പ്യൂട്ടർ മോഡലിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തു കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയുള്ള  ഗ്രഹങ്ങളുടെ അന്തരീക്ഷവും ഘടനകളും നിർമ്മിച്ച്‌ പഠനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.മുകളിൽ പറഞ്ഞ  ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങൾ പ്രവർത്തന സജ്ജമാകുമ്പോൾ അതിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ഈ കമ്പ്യൂട്ടർ മോഡലുകൾ വച്ച് പരിശോധിച്ച് ഗവേഷണങ്ങൾ നടത്താൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് അനുമാനിക്കുന്നത്.

നമ്മുടെ  താരാപഥമായ [[ആകാശഗംഗ|ആകാശഗംഗയിൽ]] ധൈഷണിക ജീവജാലങ്ങൾ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഏകദേശ എണ്ണം [[ഡ്രേക്ക് സമവാക്യം|ഡ്രേക്ക്  സമവാക്യം]] നൽകുന്നു. സമവാക്യം ഇപ്രകാരമാണ്&lt;ref&gt;Ford, Steve (August 1995).[http://www.setileague.org/general/drake.htm &quot;What is the Drake Equation?&quot;] Retrieved 2008-10-20.SETI League&lt;/ref&gt;:&lt;br /&gt;
&lt;math&gt;N = R^{\ast} \times f_p \times n_e \times f_{\ell} \times f_i \times f_c \times L \!&lt;/math&gt;&lt;br /&gt;
ഇവിടെ, '''N'''=ആശയ വിനിമയം നടത്താൻ കഴിവുള്ള നാഗരികതകളുടെ എണ്ണം&lt;br /&gt;
'''R*''' =  അനുയോജ്യമായ പുതുനക്ഷത്രങ്ങൾ (സൂര്യനെ പോലുള്ളവ) പിറക്കുന്നതിന്റെ തോത്. (പ്രതിവർഷത്തിൽ എത്ര നക്ഷത്രം എന്ന തോതിൽ)&lt;br /&gt;
'''f&lt;sub&gt;p&lt;/sub&gt;'''=ആ നക്ഷതങ്ങളിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉള്ളവയുടെ എണ്ണം (ഇപ്പോഴത്തെ തെളിവുകൾ അനുസരിച്ച് സൂര്യനെ പോലുള്ള നക്ഷതങ്ങൾക്ക് ഗ്രഹങ്ങൾ സ്വാഭാവികമാണ്)&lt;br /&gt;
'''n&lt;sub&gt;e&lt;/sub&gt;'''= ഈ ഓരോ ഗ്രഹ സംഘത്തിലും ഭൂമി പോലുള്ള ഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാവാൻ സാധ്യത ഉള്ള എണ്ണം&lt;br /&gt;
'''f&lt;sub&gt;l&lt;/sub&gt; '''=ഇങ്ങനെ ഭൂമി പോലുള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിക്കാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണം.&lt;br /&gt;
'''f&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;'''= ജീവൻ ഉത്ഭവിക്കാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ വച്ച് ധൈഷണിക ജീവൻ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണം.&lt;br /&gt;
'''f&lt;sub&gt;c&lt;/sub&gt;'''= ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളിൽ ''വൈദ്യുതകാന്തിക'' ആശയ വിനിമയ സാങ്കേതികത വികസിക്കാൻ സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണം.&lt;br /&gt;
'''L'''=  ആശയ വിനിമയം നടത്താൻ കഴിവുള്ള നാഗരികതകളുടെ ആയുസ്സ്.&lt;br /&gt;

അനുബന്ധ വിഷയമായ  [[ഫെർമിയുടെ പ്രഹേളിക]] പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിൽ ധൈഷണിക ജീവൻ സാധാരണമാണെങ്കിൽ  അതിനു അനുയോജ്യമായ തെളിവുകൾ ആവശ്യമാണ്‌.എന്നാൽ ഇവ ഇപ്പോൾ ലഭ്യമല്ല.ഇതിനുള്ള ഉത്തരം തേടലാണ് ''സെറ്റി'' പോലുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്.

ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ മറ്റൊരു സജീവമായ ഗവേഷണ മേഖലയാണ് ഗ്രഹവ്യൂഹങ്ങളുടെ രൂപീകരണം. നമ്മുടെ സൗരയൂഥത്തിലെ പ്രത്യേകതകൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, [[വ്യാഴം (ഗ്രഹം)|വ്യാഴം]] ഒരു പ്രധിരോധ കവചം പോലെ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നത്.) ഭൂമിയിൽ ധൈഷണിക ജീവന്റെ ഉത്ഭവത്തിലേക്ക്‌ നയിച്ചിരിക്കാം എന്ന് അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ട്.&lt;ref&gt;Jakosky, Bruce; David Des Marais, et al. (September 14, 2001).[http://www.spaceref.com/news/viewsr.html?pid=3910 &quot;The Role Of Astrobiology in Solar System Exploration&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}NASA. SpaceRef.com.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bortman, Henry (September 29, 2004). [http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&amp;name=News&amp;file=article&amp;sid=1222  &quot;Coming Soon: &quot;Good&quot; Jupiters&quot;] Astrobiology Magazine.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; എങ്കിലും ഇതുവരെ യാതൊരുവിധ നിഗമനങ്ങളിലും ശാസ്ത്രജ്ഞർ എത്തിയിട്ടില്ല.

==== ജീവശാസ്ത്രം ====
{{Main|ജീവശാസ്ത്രം}}
[[പ്രമാണം:Blacksmoker_in_Atlantic_Ocean.jpg|thumb|200px|right|[[ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾ]] ഭൂമിയിൽ മാത്രമല്ല പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും [[എക്സ്ട്രീമോഫൈൽ|എക്സ്ട്രീമോഫൈലുകളുടെ]] ജീവന് സഹായകമായേക്കാം.]] 
[[പ്രമാണം:Spinoloricus.png|thumb|200px|ഊർജ്ജമുണ്ടാക്കാൻ ഓക്സിജൻ ഉപയോഗിക്കാത്ത ''ലോറിസിഫെറ'' എന്ന ഗണത്തിൽ പെട്ട ബഹുകോശ ജീവികൾ]]
ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രകാരന്മാരുടെ ഒരു കാതലായ ഗവേഷണ മേഖല [[എക്സ്ട്രീമോഫൈൽ|എക്സ്ട്രീമോഫൈലുകളെ]] (അതിരൂക്ഷമായ പരിതഃസ്ഥിതിയിലും ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ജീവികൾ) കുറിച്ച് പഠിക്കുകയാണ്. ഇത്തരം ജീവികൾക്ക് സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും കിലോമീറ്ററുകൾക്ക് താഴെ, [[ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾ|ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾക്ക്]] സമീപവും, കടുത്ത [[അമ്ലം|അമ്ലതയിലും]] ജീവിക്കാൻ സാധിക്കും&lt;ref&gt;Carey, Bjorn (7 February 2005). [http://www.livescience.com/animalworld/050207_extremophiles.html  &quot;Wild Things: The Most Extreme Creatures&quot;]Live Science.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;

മുഖ്യമായും സൗരോർജ്ജത്തെ  മാത്രം ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവന്റെ നിലനില്പ്പെന്നു 1970കൾ  വരെ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. ഭൗമോപരിതലത്തിലെ സസ്യജാലങ്ങൾ സൗരോർജ്ജം സ്വീകരിച്ച് ജലത്തിൽ നിന്നും കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിൽ നിന്നും, [[പ്രകാശസംശ്ലേഷണം]] വഴി [[പഞ്ചസാര]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും തൽഫലമായി ഓക്സിജനെ പുറന്തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഓക്സിജൻ മറ്റു ജീവജാലങ്ങൾ ശ്വസിക്കുകയും അതുവഴി ഊർജ്ജം ഭക്ഷ്യ ശൃംഖലയിലെ മുകൾ തട്ടിലേക്ക് എത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രകാശമെത്താത്ത സമുദ്രത്തിന്റെ അഗാധ തലങ്ങളിൽ ഉള്ള ജീവജാലങ്ങൾ സമുദ്രോപരിതലത്തിൽ നിന്നും താഴേക്കു പതിക്കുന്ന പ്ലവകങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുകയോ അവയെത്തിന്നു ജീവിക്കുന്നവയെ ഭക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;extremo1&quot;&gt;Chamberlin, Sean (1999).[http://earthscape.org/t2/chs01/chs01i/chs01ib.html &quot;Creatures Of The Abyss: Black Smokers and Giant Worms&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}Fullerton College.Retrieved 2007-12-21.&lt;/ref&gt; എന്നാൽ 1977ൽ ആൽവിൻ എന്ന സമുദ്ര ഗവേഷണ പേടകം ഗാലപ്പഗോസ് റിഫ്റ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നടത്തിയ പര്യവേഷണങ്ങളിൽ, ബ്ലാക്ക് സ്മോക്കേഴ്സ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന സമുദ്രാന്തർഭാഗത്തെ അഗ്നിപർവത രന്ധ്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ജയ൯റ് ട്യൂബ് വേർമ്സ്, ചിപ്പികൾ, കടൽചീപ്പുകൾ, ചെമ്മീൻ വർഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവകളുടെ നിരവധി കൂട്ടങ്ങളുടെ ആവാസസ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;extremo1&quot;&gt;(1999)&lt;/ref&gt; ഇവ സൂര്യ പ്രകാശത്തെ അശേഷം ആശ്രയിക്കാത്തതും, വേറിട്ട ഭക്ഷ്യ ശൃംഖലയിൽപെട്ടതുമാകുന്നു. ഭൗമാന്തർഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ബഹിർഗമിക്കുന്ന ഹൈഡ്രജൻ, ഹൈഡ്രജൻ സൾഫൈഡ് എന്നീ രാസ പദാർഥങ്ങളെ  ഓക്സീകരിച്ചു അവയിലെ ഊർജ്ജം സ്വീകരിച്ച് നിലനിൽക്കുന്ന ബാക്റ്റീരിയങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണീ ഭക്ഷ്യ ശൃംഖല. ജീവൻ സൂര്യനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചല്ല എന്ന വിപ്ലവകരമായ കണ്ടെത്തലിലേക്ക്‌ എത്താൻ രാസ സംശ്ലേഷണം ജീവശാസ്ത്രപഠനത്തെ സഹായിച്ചു. ഈ ജീവജാലങ്ങൾ ജലവും മറ്റു ഊർജ്ജവും മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു. മഞ്ഞ്, തിളയ്ക്കുന്ന ജലം, അമ്ലം, ആണവ റിയാക്ടറുകളിലെ ജലം, ഉപ്പു പരലുകൾ, വിഷലിപ്തമായ വസ്തുക്കൾ തുടങ്ങി ആവാസ യോഗ്യമല്ലാത്ത അതികഠിനമായ ചുറ്റുപാടുകളിൽ ഇവ നിലനിൽക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;extremo2&quot;&gt;Cavicchioli, R. (Fall 2002).[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=12530238&amp;dopt=Abstract &quot;Extremophiles and the search for extraterrestrial life.&quot;]Astrobiology  2 (3):  :281–92.. doi:10.1089/153110702762027862. PMID 12530238 Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; ഇത് അന്യ ‍ഗ്രഹങ്ങളിൽ  ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യത പതിന്മടങ്ങ്‌ വർദ്ധിപ്പിച്ചത് വഴി ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ പുതിയൊരു പാത വെട്ടിത്തുറന്നു. ഈ ജീവജാലങ്ങളുടെ സ്വഭാവ വർഗീകരണം - അവയുടെ ചുറ്റുപാടും, പരിണാമ ധാരയും - പ്രപഞ്ചത്തിൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ ഉള്ള ജീവനെ കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ നിർണായകമായ ഘടകമായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. ലൈക്കൻ ഫങ്കൈ ആയ ''റൈസോകാർപോൻ ജിയോഗ്രഫിക്കം'', ''സന്തോനിയ എലഗൻസ്''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-979261711.html |title=&quot;Article: Lichens survive in harsh environment of outer space&quot; |access-date=2010-04-06 |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102095057/http://www.highbeam.com/doc/1P3-979261711.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;,ബാക്ടീരിയങ്ങളായ ''ബാസിലസ് സഫൻസിസ്''&lt;ref name=&quot;bact1&quot;&gt;The Planetary Report, Volume XXIX, number 2, March/April 2009, &quot;We make it happen! Who will survive? Ten hardy organisms selected for the LIFE project, by Amir Alexander&lt;/ref&gt;,''ദീനോകൊക്കാസ് റേടിയോടുരൻസ്‌ ''&lt;ref name=&quot;bact1&quot;/&gt;,''ബാസിലസ് സബ്ടിലിസ്''&lt;ref name=&quot;bact1&quot;/&gt;,ഈസ്ടായ ''സാക്രോമൈസിസ് സെർവിസിയെ''&lt;ref name=&quot;bact1&quot;/&gt;''അരബിടോപ്സിസ് താലിയാന''&lt;ref name=&quot;bact1&quot;/&gt; പോലുള്ള വിത്തുകൾ, ''ടാർദിഗ്രാഡ്''&lt;ref name=&quot;bact1&quot;/&gt; എന്ന അകശേരുകികൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ബഹിരാകാശത്തിലെ ശൂന്യതയിലും, അണുവികിരണ മേഖലകളിലും നിലനിൽക്കാൻ സാധിക്കും.

2010 ഏപ്രിലിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ, ആഴം കൂടിയ കടൽ തട്ടിൽ, പൂർണമായും ഓക്സിജൻ മുക്തമായ പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ ജീവിക്കുന്ന ''ലോറിസിഫെറ'' എന്ന ഗണത്തിൽ പെട്ട ബഹുകോശജീവികളെ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8609246.stm &quot;First Oxygen-free animals found - BBC News&quot;] &lt;/ref&gt; ഇവയുടെ കോശങ്ങളിൽ, ഓക്സിജനെ ഊർജ്ജമാക്കി മാറ്റുന്ന ''മൈറ്റൊകോൺ‍ട്രിയ'' എന്ന ഘടകത്തിനു പകരം ''ഹൈഡ്രോജനോസോം'' എന്നതാണ് കണ്ടെത്തിയത്. ഇവക്കു ഊർജ്ജമുണ്ടാക്കാൻ ഓക്സിജൻ ആവശ്യമില്ല.&lt;ref&gt;[http://www.wired.com/wiredscience/2010/04/anoxic-animals/ &quot;First Animals Found That Live Without Oxygen - Wired News&quot;] &lt;/ref&gt; ഓക്സിജൻ ഇല്ലാത്ത ഗ്രഹങ്ങളിലും ജീവന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഈ കണ്ടെത്തലിൽ നിന്നും വ്യക്തമാണ്.

ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിയെ കുറിച്ചുള്ള പഠനവും മറ്റൊരു ശക്തമായ ഗവേഷണ മേഖലയാണ്.ഭൂമിയുടെ ആദിമ കാലങ്ങളിൽ അജൈവമായ പദാർഥങ്ങളിൽ നിന്നും  ജൈവീകമായ വസ്തുക്കൾ രൂപപ്പെടുവാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലായിരുന്നതിനാലാണ് ഇന്ന് നാം കാണുന്ന എല്ലാ വിധ ജീവജാലങ്ങളും ഉത്ഭവിച്ചതെന്നാണ്  ''ഒപരിനും'' ''ഹൽടനും'' പറയുന്നത്. ഈ മേഖലയിലുള്ള പഠനം ചെറിയ ചില മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും മേൽപ്പറഞ്ഞത്‌ പോലെയാണോ ഭൂമിയിൽ ജീവൻ ഉൽഭവിച്ചതെന്നു ഇപ്പോഴും വ്യക്തമല്ല. മറ്റൊരു സിദ്ധാന്തമായ ''പാൻസ്പെർമിയ'' പറയുന്നത്, ഭൂമിയേക്കാളും കൂടുതൽ അനുയോജ്യമായ ഏതെങ്കിലും ഗ്രഹത്തിൽ ജീവൻ ഉൽഭവിച്ചിരിക്കാമെന്നും, ഉൽക്ക പോലുള്ള വസ്തുക്കളുടെ സഹായത്താൽ ആ ജീവൻ ഭൂമിയിൽ എത്തിയിരിക്കാം എന്നുമാണ്. വ്യാഴ ഗ്രഹത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ [[യൂറോപ്പ]], സൗരയൂഥത്തിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള മറ്റൊരു ഗ്രഹമായി കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;extremo1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unisci.com/stories/20021/0211026.htm &quot;Jupiter's Moon Europa Suspected Of Fostering Life&quot;](PDF). Daily University Science News. 2002.Retrieved 2009-08-08.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;europa1&quot;&gt;Weinstock, Maia (24 August 2000).[https://web.archive.org/web/20001018074845/http://www.space.com/scienceastronomy/solarsystem/europa_ocean_000824.html &quot;Galileo Uncovers Compelling Evidence of Ocean On Jupiter's Moon Europa&quot;]Space.com.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cavicchioli, R. (Fall 2002).[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=12530238&amp;dopt=Abstract &quot;Extremophiles and the search for extraterrestrial life.&quot;]Astrobiology 2 (3):  :281–92.. doi:10.1089/153110702762027862. PMID 12530238.Retrieved 2009-08-08.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David, Leonard (7 February 2006).[http://www.space.com/news/060207_europa_budget.html &quot;Europa Mission: Lost In NASA Budget&quot;]Space.com.Retrieved 2009-08-08.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast05mar98_1.htm &quot;Clues to possible life on Europa may lie buried in Antarctic ice&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731015842/http://science.nasa.gov/newhome/headlines/ast05mar98_1.htm |date=2009-07-31 }}Marshal Space Flight Center (NASA). March 5, 1998.Retrieved 2009-08-08.&lt;/ref&gt;

==== ആസ്ട്രോജിയോളജി ====

ഭൂമി ഒഴികെയുള്ള  മറ്റു [[ഗ്രഹം|ഗ്രഹങ്ങൾ]], [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹങ്ങൾ]], [[ഛിന്നഗ്രഹം|ക്ഷുദ്ര ഗ്രഹങ്ങൾ]], [[ധൂമകേതു|ധൂമകേതുക്കൾ]], [[ഉൽക്കാ ശിലകൾ]] എന്നീ വസ്തുക്കളുടെ  ഘടന, രൂപീകരണം, ഭൗതിക സ്വഭാവം, ചലനം, ചരിത്രം, രൂപാന്തരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്ര ശാഖയാണ്‌ [[ആസ്ട്രോ ജിയോളജി]]. ഇതിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ വച്ച്, ഒരു ഗ്രഹത്തിലോ ഉപഗ്രഹത്തിലോ ജീവൻ നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യതയെപ്പറ്റി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.

ആസ്ട്രോ ജിയോളജിയിലെ മറ്റൊരു ശാഖയാണ്‌ [[ഭൗമ രസതന്ത്രം]]. ഇതിൽ ഭൂമിയുടെയും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളുടെയും രാസ ഘടന, പാറയുടെയും മണ്ണിന്റെയും രൂപീകരണം, അവയുടെ രാസ പ്രവർത്തനം, ജല മണ്ഡലവും അന്തരീക്ഷവും തമ്മിലുള്ള പ്രതി പ്രവർത്തനം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ച രസതന്ത്രം, ജൈവ രസതന്ത്രം, ജൈവ ഭൂരസതന്ത്രം എന്നിവ ഭൗമ രസതന്ത്രത്തിലെ വിദഗ്ദ്ധ പഠന മേഖലകളാണ്.

ഭൂമിയിലെ ആദിമ ജീവ ജാലങ്ങളെ കുറിച്ച് [[ഫോസിൽ|ഫോസിലുകൾ]] നമുക്ക് തെളിവുകൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;[http://pubs.usgs.gov/gip/fossils/succession.html &quot;Fossil Succession&quot;] U.S. Geological Survey. 14 August 1997. Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; ഈ ഫോസിലുകൾ  പഠിക്കുന്നതിലൂടെ പാലിയന്റോളജിസ്റ്റുകൾക്ക് ആദിമ കാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന ജീവികളെ കുറിച്ചും അവയുടെ ഉത്ഭവത്തെ കുറിച്ചും മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറേ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ പൽബാര, [[അന്റാർട്ടിക്ക|അന്റാർട്ടിക്കയിലെ]] മാക്‌ മർഡോ ഡ്രൈ വാലികൾ എന്നീ സ്ഥലങ്ങൾ ഭൂമിശാസ്ത്ര പരമായി ചൊവ്വയിലെ അന്തരീക്ഷവുമായി സാമ്യത ഉള്ളവയാണ്. അതിനാൽ തന്നെ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ചൊവ്വയിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്തുന്നതിനു സഹായകമായേക്കാം.

== സൗരയൂഥത്തിലെ  ജീവൻ ==

[[പ്രമാണം:PIA01130 Interior of Europa.jpg|thumb|200px|[[യൂറോപ്പ|യൂറോപ്പയിലെ]] മഞ്ഞു പാളികൾക്കടിയിൽ ജല സമുദ്രം ഉള്ളതിനാൽ അവിടെ ബാക്ടീരിയ പോലുള്ള ജീവജാലങ്ങൾ കണ്ടേക്കാം.]]
ഭൂമിയിലെ ചുറ്റുപാടുകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായവയിൽ ജീവിക്കുന്ന ജീവികളെ പറ്റി മനുഷ്യർ പണ്ട് മുതൽക്കേ ചിന്തിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ജൈവരസതന്ത്രം മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്ന ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ കാരണം ഈ ചിന്തകൾക്ക് പ്രസക്തിയില്ലതാവുകയാണ് പതിവ്.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;Pace, Norman R. (January 30, 2001).[http://www.pnas.org/content/98/3/805.full &quot;The universal nature of biochemistry&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917121822/http://www.pnas.org/content/98/3/805.full |date=2011-09-17 }}Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA 98 (3): 805-808. Retrieved 2010-03-20.&lt;/ref&gt; പ്രപഞ്ചത്തിൽ വലിയ അളവിൽ കാർബൺ ഉള്ളതിനാൽ, ഭൂമിയിലല്ലാതെ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതും കാർബൺ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതു തന്നെ ആകണം എന്ന് കരുതുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ സ്വാഭാവിക അണുക്കളിൽ മനുഷ്യന് അറിയാവുന്നിടത്തോളം കാർബണിനും സിലിക്കണിനും മാത്രമാണ് ജൈവ വിവരങ്ങൾ വഹിക്കാൻ പാകത്തിന് വലിപ്പമുള്ള കണങ്ങൾ ഉള്ളത്. ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്ന നിലയ്ക്ക് കാർബണിനു സിലിക്കണിൽ നിന്നുള്ള വ്യത്യാസം എന്തെന്നാൽ കാർബണിനു സിലികണിനെ അപേക്ഷിച്ച് എത്ര അണുക്കളോടും ചേർന്ന് സഹ സംയോജക ബന്ധത്തിൽ ഏർപെടാൻ കഴിയുന്നു എന്നതാണ്. ജീവന്റെ വ്യാപനത്തിനും വികസനത്തിനും വേണ്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇത് വളരെയധികം സഹായിക്കുന്നു.. ഹൈഡ്രജൻ, ഓക്സിജൻ, നൈട്രജൻ, ഫോസ്ഫറസ്, സൾഫർ എന്നിവയുടെ സക്രിയ കാർബണിക ഗ്രൂപ്പുകളും ഇരുമ്പ്, മാഗ്നിഷ്യം, സിങ്ക് എന്നീ ലോഹങ്ങളും ജൈവ സമൂഹത്തിന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന രാസ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉൽപ്രേരകമായിത്തീരുന്നു. മറ്റു കാർബണിക തന്മാത്രകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ സിലികൺ കുറഞ്ഞ അളവിൽ പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നവയും അതിന്റെ വലിയ തന്മാത്രകൾ നിഷ്ക്രിയമായവയും ആണ്.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;/&gt; വ്യക്തമല്ല എങ്കിലും,ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവന്റെ നിർമ്മാണ ഘടകങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം നമ്മുടെതുമായി സാദൃശ്യമുള്ളതാവാം.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;/&gt; ഭൂമിയിലെയും പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റിടങ്ങളിലെയും ജീവൻ - അവ ഉണ്ടെങ്കിൽ - അവയ്ക്ക് വ്യത്യസ്തമായ നിർമ്മാണ ഘടകങ്ങൾ  ആണെങ്കിൽ കൂടിയും അവയുടെ ജൈവ രാസ ഗുണങ്ങൾ സമാനമായിരിക്കും.

ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പിനു സൂര്യപ്രകാശം അത്യാവശ്യമാണ് എന്ന ആശയം മൂലം, സൗരയൂഥത്തിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജീവൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉപരിതലത്തിൽ മാത്രം ആയിരിക്കും എന്നാണ് വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;bio1&quot;/&gt; സൗരയൂഥത്തിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്തുവാൻ ഏറ്റവും സാധ്യതയുള്ള മൂന്നിടങ്ങൾ ചൊവ്വാ ഗ്രഹവും, വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപയും, ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ റ്റൈടനും ആണ്.&lt;ref name=&quot;europa&quot;&gt;Tritt, Charles S. (2002).[http://people.msoe.edu/~tritt/sf/europa.life.html  &quot;Possibility of Life on Europa&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609150109/http://people.msoe.edu/~tritt/sf/europa.life.html |date=2007-06-09 }} Milwaukee School of Engineering. Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;europa2&quot;&gt;Friedman, Louis (December 14, 2005).[https://web.archive.org/web/20060215134920/http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html &quot;Projects: Europa Mission Campaign&quot;]The Planetary Society.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;David, Leonard (10 November 1999). [https://web.archive.org/web/20000816005932/http://www.space.com/news/europa_story_991109.html &quot;Move Over Mars -- Europa Needs Equal Billing&quot;]Space.com.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Than, Ker (28 February 2007).[http://www.space.com/businesstechnology/070228_tw_mars_massspec.html  &quot;New Instrument Designed to Sift for Life on Mars&quot;]Space.com.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;titan1&quot;&gt;Than, Ker (13 September 2005).[http://www.space.com/scienceastronomy/050913_titan_life.html%20SPACE.com &quot;Scientists Reconsider Habitability of Saturn's Moon&quot;] Science.com.Retrieved 2008-10-20.]&lt;/ref &gt;
ചൊവ്വയിലും യൂറോപ്പയിലും ജലം ഉണ്ടാവാം എന്ന കണക്കു കൂട്ടലാണ് ഇതിനു കാരണം. കോശങ്ങളിൽ ലായനിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനാൽ ജലം ജീവന് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് കരുതുന്നു.&lt;ref name=&quot;mars&quot;/&gt; ചൊവ്വയിലെ ധ്രുവങ്ങളിൽ മഞ്ഞു കട്ടകളുടെ രൂപത്തിൽ വൻ തോതിൽ ജല നിക്ഷേപം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. അടുത്തിടക്കു ചൊവ്വയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച തെളിവുകൾ വച്ച്, ഗ്രഹത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ദ്രാവക രൂപത്തിലും ജലം ഉണ്ടെന്നു അനുമാനിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html &quot;NASA Images Suggest Water Still Flows in Brief Spurts on Mars&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807005557/http://www.nasa.gov/mission_pages/mars/news/mgs-20061206.html |date=2011-08-07 }}NASA. 2006.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMGKA808BE_0.html &quot;Water ice in crater at Martian north pole&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006122736/http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMGKA808BE_0.html |date=2012-10-06 }}European Space Agency. 28 July 2005.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; കൂടാതെ അവിടെ ഹൈഡ്രോ തെർമൽ രന്ധ്രങ്ങൾ കാണാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ചൊവ്വയിലെ കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദവും കുറഞ്ഞ താപനിലയും വച്ച്, അവിടുത്തെ ജലം ഉപ്പുരസം കൂടിയതാവാനാണ് സാധ്യത.&lt;ref&gt;Landis, Geoffrey A. (June 1, 2001).[http://www.liebertonline.com/doi/abs/10.1089/153110701753198927?prevSearch=allfield%3A%28Halobacteria+on+Mars%29 &quot;Martian Water: Are There Extant Halobacteria on Mars?&quot;]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}Astrobiology 1 (2): 161–164.doi:10.1089/153110701753198927. Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; യൂറോപ്പയിൽ ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള ജലം ഉപരിതലത്തിലെ മഞ്ഞു പാളികളുടെ അടിയിൽ ഉണ്ടാകണം.&lt;ref name=&quot;europa1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;europa&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;europa2&quot;/&gt; ഈ ജലം സ്വാഭാവികമായും സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ഉള്ള അഗ്നിപർവ്വത രന്ധ്രങ്ങൾ മൂലം ചൂടാകാപ്പെട്ട് ദ്രാവക രൂപത്തിൽ ആയതായിരിക്കണം (ഭൂമിയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ വൻ തോതിൽ ജീവജാലങ്ങൾ വസിക്കുന്നതിനാൽ ഈ ആശയത്തിന് വളരെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്). എങ്കിലും ജല താപനിലയുടെ പ്രധാന കാരണം അതിനു ചുറ്റും ഉള്ള മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെയും ആകർഷണത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഘർഷണ ബലങ്ങൾ ആകണം.&lt;ref&gt;Kruszelnicki, Karl (5 November 2001).[http://www.abc.net.au/science/articles/2001/11/05/94459.htm?site=science/greatmomentsinscience &quot;Life on Europa, Part 1&quot;]ABC Science.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;

അന്യഗ്രഹ ജീവന് മറ്റൊരു സാധ്യത ഉള്ള ഗ്രഹം ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ റ്റൈറ്റൻ ആണ്.&lt;ref name=&quot;titan1&quot;/&gt; ആദിമ ഭൂമിയുടെ സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് സമാനമാണ് റ്റൈറ്റനിലെ അന്തരീക്ഷം.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/science/space/life/looking/titan.shtml &quot;Titan: Life in the Solar System?&quot;]BBC - Science &amp; Nature. Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; അതിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ ഈതൈനിന്റെയോ മീതൈനിന്റെയോ തടാകങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Britt, Robert Roy (28 July 2006). [http://www.space.com/scienceastronomy/060728_titan_lake.html  &quot;Lakes Found on Saturn's Moon Titan&quot;]Space.com.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; ടൈറ്റന്റെ ഉപരിതലത്തിനടിയിൽ ജലത്തിന്റെയും അമ്മോണിയയുടെയും സമുദ്രങ്ങൾ കസ്സീനീ പേടകം 2008 മാർച്ചിൽ കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;Lovett, Richard A. (March 20, 2008). [http://news.nationalgeographic.com/news/2008/03/080320-titan-ocean.html  &quot;Saturn Moon Titan May Have Underground Ocean&quot;]National Geographic News.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt; കൂടാതെ,ശനിയുടെ മറ്റൊരു ഉപഗ്രഹമായ [[എൻസെലഡസ്|എൻസെലഡസിന്റെ]] മഞ്ഞു പാളികൾക്കടിയിൽ സമുദ്രമുണ്ടായേക്കാം.

== വിമർശനങ്ങൾ ==

ഭൂമിക്കു പുറത്തു ജീവൻ കണ്ടെത്തുക എന്നത് ഒരു ബഹുമുഖ ശാസ്ത്ര പര്യവേഷണമാണ്.&lt;ref&gt;[http://astrobiology.nasa.gov/nai/ &quot;NASA Astrobiology Institute&quot;]&lt;/ref&gt; യുകെയിലെ ഗ്ലാമർഗൻ സർവകലാശാല, 2006ൽ ഈ വിഷയത്തിൽ  ബിരുദ പഠനം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://case.glam.ac.uk/CASE/Degrees/AstroBio.html |title=&quot;CASE Undergraduate Degrees&quot; |access-date=2010-04-08 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028062808/http://case.glam.ac.uk/CASE/Degrees/AstroBio.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നാസ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിട്ട്യൂട്ടിനു അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ധനസഹായം നൽകുന്നു. എങ്കിലും ഭൂമിക്കു പുറത്തുള്ള ജീവൻ എന്നത് ഇപ്പോഴും അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ്. ഇതിന്റെ ഉത്ഭവത്തെയും നിലനിൽപ്പിനെയും പറ്റി ഉള്ള സാങ്കൽപ്പിക സിദ്ധാന്തങ്ങളും പ്രവചനങ്ങളും വളരെ വേറിട്ട്‌ നിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അന്യ ജീവനെ കണ്ടെത്താനുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾക്ക്‌ വേണ്ടി സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉരുത്തിരിച്ചെടുക്കുക എന്നതാണ് ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രായോഗികമായ ദൗത്യം.

ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജാക്ക് കോഹൻ, ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഇയാൻ സ്റ്റുവർട്ട് തുടങ്ങിയവർ ''ക്സീനോ ബയോളജി'' എന്നത് ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നും വിഭിന്നമാണ് എന്ന് കരുതുന്നു. ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം എന്നത് സൗരയൂഥത്തിനു പുറത്തു ഭൂമിക്കു സമാനമായ ജീവൻ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണെങ്കിൽ, ക്സീനോ ബയോളജി എന്നത്, കാർബൺ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയതോ,ഓക്സിജൻ ശ്വസിക്കാത്തതോ അല്ലാത്ത ജീവനെ കണ്ടെത്തുക എന്നതുമാണെന്ന നിബന്ധന കോഹനും സ്റ്റുവർട്ട് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

== ഗവേഷണ ഫലങ്ങൾ ==
[[പ്രമാണം:951 Gaspra.jpg|thumb|200px|ഭൂമിയിലേക്ക്‌ ജീവനെ കൊണ്ടുവന്നത് ക്ഷുദ്രഗ്രഹങ്ങൾ ആകാം.]]

2010 വരെ, അന്യ ഗ്രഹങ്ങളിലെ ജീവന് യാതൊരു തെളിവുകളും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. 1984ൽ  അന്ടാർട്ടിക്കയിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തിയ [[ALH 84001]] എന്ന ഉൽക്കാശില ചൊവ്വയിൽ നിന്നും വന്നതാണെന്ന് കരുതുന്നു. നാസയുടെ ജോൺസൺ സ്പേസ് സെന്ററിലെ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിലെ മുഖ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡേവിഡ്‌ മക് കെയും മറ്റുള്ളവരും ഈ ഉൽക്കാശിലയിൽ അന്യ ജീവികളുടെ സൂക്ഷ്മ ഫോസ്സിലുകൾ ഉണ്ടെന്നു കരുതുന്നെങ്കിലും അത്തരം വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ വിവാദത്തിലാണ്.&lt;ref&gt;Crenson, Matt (2006-08-06).[https://web.archive.org/web/20060809161936/http://www.space.com/scienceastronomy/ap_060806_mars_rock.html &quot;After 10 years, few believe life on Mars&quot;].[http://en.wikipedia.org/wiki/Associated_Press &quot;Associated Press&quot;](on [http://www.space.com/ &quot;space.com&quot;]).Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McKay, David S., et al. (1996)[http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/273/5277/924 &quot;Search for Past Life on Mars: Possible Relic Biogenic Activity in Martian Meteorite ALH84001&quot;].[http://en.wikipedia.org/wiki/Science_(magazine) &quot;Science&quot;],Vol. 273. no. 5277, pp. 924 - 930. URL accessed March 18, 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McKay D. S., Gibson E. K., ThomasKeprta K. L., Vali H., Romanek C. S., Clemett S. J., Chillier X. D. F., Maechling C. R., Zare R. N. (1996). &quot;Search for past life on Mars: Possible relic biogenic activity in Martian meteorite ALH84001&quot;. Science  273: 924–930. doi:10.1126/science.273.5277.924. PMID 8688069&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/403089main_7441-1.pdf |title=&quot;http://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/403089main_7441-1.pdf&quot; |access-date=2010-04-08 |archive-date=2010-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100316050612/http://www.nasa.gov/centers/johnson/pdf/403089main_7441-1.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== മീതെയ്ൻ ===
2004ൽ [[മാർസ് എക്സ്പ്രസ്]] പേടകവും ഭൂമിയിലെ ദൂരദർശിനികളും ചൊവ്വയിലെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മീതെയ്നിന്റെ സാന്നിധ്യം സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി വഴി കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. [[കോസ്മിക് കിരണം|കോസ്മിക് കിരണങ്ങളും]] സൂര്യ വികിരണങ്ങളും മൂലം കുറച്ചു വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ചൊവ്വയിൽ നിന്നും മീതെയ്ൻ പൂർണമായും അപ്രത്യക്ഷമാവാനാണ് സാധ്യത. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ തോതിൽ ചൊവ്വയിൽ മീതെയ്ൻ നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ അത് തുടർച്ചയായി ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം.&lt;ref&gt;Vladimir A. Krasnopolsky (February 2005).[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6WGF-4HTCW36-2&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=a614a9e35a422b94cc2611ccdc4bf180 &quot;Some problems related to the origin of methane on Mars&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081228012538/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6WGF-4HTCW36-2&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=a614a9e35a422b94cc2611ccdc4bf180 |date=2008-12-28 }}Icarus 180 (2): 359–367.doi:10.1016/j.icarus.2005.10.015&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pfs-results.it/ &quot;Planetary Fourier Spectrometer website&quot;](ESA, Mars Express)&lt;/ref&gt; മാർസ് സയൻസ് ലബോറട്ടറി റോവർ എന്ന പേടകത്തിന്‌ ചൊവ്വയിലെ കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡിലും (CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) മീതൈനിലും (CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) ഉള്ള ഓക്സിജന്റെയും കാർബൺ ഐസോടോപ്പിന്റെയും അനുപാതം വളരെ സൂക്ഷ്മതയോടെ കണ്ടെത്താനും അതുവഴി ഭൗമരസതന്ത്രപരമായതും ജൈവശാസ്ത്രപരമായതുമായ ഉത്ഭവത്തിന്റെ അന്തരം നിർണ്ണയിക്കുവാനും കഴിയും.&lt;ref&gt;[http://ael.gsfc.nasa.gov/marsSAM.shtml &quot;Sample Analysis at Mars (SAM) Instrument Suite&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729180613/http://ael.gsfc.nasa.gov/marsSAM.shtml |date=2010-07-29 }}NASA. October 2008.Retrieved 2008-10-09.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tenenbaum, David (June 09, 2008):). [http://www.astrobio.net/news/modules.php?op=modload&amp;name=News&amp;file=article&amp;sid=2765&amp;mode=thread&amp;order=0&amp;thold=0  &quot;Making Sense of Mars Methane&quot;]Astrobiology Magazine.Retrieved 2008-10-08.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Tarsitano, C.G. and Webster, C.R. (2007). &quot;Multilaser Herriott cell for planetary tunable laser spectrometers&quot;. Applied Optics, 46 (28): 6923–6935. doi:10.1364/AO.46.006923&lt;/ref&gt;

=== ഗ്രഹയൂഥങ്ങൾ ===

നമ്മുടെ സൗരയൂഥത്തിലെ വ്യാഴം പോലുള്ള വാതക ഭീമന്മാരിൽ ചിലതിനു ഖര ഉപരിതലവും ദ്രാവക സമുദ്രവും ഉള്ള ആവാസ യോഗ്യമായ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം. സൗരയൂഥത്തിനു പുറത്തു ഇന്നേവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ള മിക്ക ഗ്രഹങ്ങളും ഉയർന്ന താപനിലയിലുള്ള വാതക ഭീമന്മാരാണ്. അതിനാൽ അവ ആവാസയോഗ്യമല്ല. ശിലകൾ കൊണ്ടും ലോഹങ്ങൾ കൊണ്ടും സമ്പുഷ്ടമായ ഭൂമി ഉൾപ്പെട്ട സൗരയൂഥത്തിന് അപഭ്രംശിതമായ ഘടനയാണോ എന്ന് ഇന്നേവരെ നിർണയിച്ചിട്ടില്ല. മെച്ചപ്പെട്ട അന്വേഷണ രീതികളിലൂടെയും സുദീർഘമായ ഗവേഷണ സമയങ്ങളിലൂടെയും സൗരയൂഥത്തിന് സമാനമായ ധാരാളം ഗ്രഹയൂഥങ്ങളെ തീർച്ചയായും കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന് നാസയുടെ കെപ്ലർ ദൌത്യം നക്ഷത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശ രശ്മികളുടെ വക്രതയുടെ സൂക്ഷ്മ മാറ്റങ്ങൾ അപഗ്രഥിച്ചു ഭൂമിക്കു സമാനമായ ഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ''ഇൻഫ്രാറെഡ് ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെയും'' ''സബ്മില്ലിമീറ്റർ ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെയും'' പുരോഗതി മറ്റുള്ള നക്ഷത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ ഘടനയിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശി. വിദൂര നക്ഷത്രങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും ഉള്ള ക്ഷുദ്രഗ്രഹങ്ങളുടെയും ധൂളീ പടലങ്ങളുടെയും വലയങ്ങൾ ഗ്രഹ രൂപീകരണത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നതായി ഇൻഫ്രാറെഡ് ഗവേഷണങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.

=== ഗ്രഹ ആവാസ യോഗ്യത ===

ആവാസ യോഗ്യ മേഖലകളിൽ ധാരാളമായി ആവാസ യോഗ്യമായ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉള്ളതും, ജീവന്റെ ഉൽപതിയിലേക്ക് നയിച്ച ആദിമ രാസ കണികകകളെ കുറിച്ചുമുള്ള നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. [[ഡോപ്പ്ലർ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി]], [[ഗ്രഹങ്ങളുടെ സംക്രമ രീതി]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തു മുൻപ് കരുതിയതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഗ്രഹങ്ങളെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. സൗരയൂഥത്തിന് പുറത്തു ആദ്യമായി സ്വന്തം നക്ഷത്രത്തിന്റെ  ആവാസ യോഗ്യമായ മേഖലയിൽ ഭൂമിക്കു സമാനമായ [[ഗ്ലീസ് 581 സി]] എന്ന ഗ്രഹത്തെ ''റേഡിയൽ വെലോസിറ്റി'' ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;Than, Ker (24 April 2007).[http://www.space.com/scienceastronomy/070424_hab_exoplanet.html  &quot;Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life&quot;]Space.com.Retrieved 2008-10-20.&lt;/ref&gt;

ജീവന്റെ പാരിസ്ഥിതിക സീമകളെ പറ്റിയും, അതിതീക്ഷ്ണമായ ആവാസ വ്യവസ്ഥകളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ പറ്റിയുമുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുകയും, തദ്വാര ജീവനെ ആഥിത്യമരുളാനുള്ള ഗ്രഹങ്ങളുടെ പരിതഃസ്ഥിതികൾ എന്തായിരിക്കണമെന്നു പ്രവചിക്കാൻ ഇവ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ പ്രാപ്തരാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചൊവ്വയിലെക്കുള്ള ഫീനിക്സ് ലാന്റർ, മാർസ് സയൻസ് ലബോറട്ടറി, എക്സോ-മാർസ്, ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ റ്റൈറ്റനിലേക്കുള്ള  കസ്സീനി പേടകം, വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപ്പയിലെക്കുള്ള ''ഐസ് ക്ലിപ്പർ'' തുടങ്ങിയ ദൗത്യങ്ങൾ നമ്മുടെ സൗരയൂഥത്തിലെ മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ കണ്ടെത്താനുള്ള സാധ്യതകളെ കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ വിപുലപ്പെടുത്തുന്നു.

== അപൂർവ ഭൗമ സിദ്ധാന്തം ==

ഈ സിദ്ധാന്ത പ്രകാരം ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര കണ്ടെത്തലുകൾ അനുസരിച്ച് ഭൂമിയിലുള്ള ബഹുകോശ ജീവനുകളെ പോലുള്ളവ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ നിഗമനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ അപൂർവമായെക്കാം. അന്യഗ്രഹജീവികൾ വളരെ സാധാരണമാണെങ്കിൽ അവയ്ക്കുള്ള തെളിവുകൾ എന്തുകൊണ്ട് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല എന്ന ഫെർമിയുടെ പ്രഹേളികക്ക് ഈ സിദ്ധാന്തം സാധ്യമായ ഉത്തരം നൽകുന്നു. പക്ഷെ സുപ്രസിദ്ധ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞരായ [[ഫ്രാങ്ക് ഡ്രേക്ക്]], [[കാൾ സാഗൻ]] എന്നിവരുടെ &quot;സാധാരണത്വസിദ്ധാന്ത&quot;ത്തിനു ഇതു എതിരാണ്. ഈ സിദ്ധാന്ത പ്രകാരം ഭൂമിയിലെ ജീവന് അസാധാരണത്വം ഒന്നും ഇല്ല. മാത്രമല്ല, മറ്റസംഖ്യം ലോകങ്ങളിൽ ഇതിനെ കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ജീവനുണ്ടാകാൻ സാധ്യമായ വിധത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങൾ വർത്തിക്കുന്നു എന്ന് [[ആന്ത്രോപിക് സിദ്ധാന്തം]] പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ജീവന് സഹായകരമായ എല്ലാ ഘടകങ്ങളും അതേ മാത്രയിൽ മറ്റൊരിടത്ത് നിലനിൽക്കാൻ സാധ്യതയില്ല എന്ന വാദത്തിലൂടെ അന്ത്രോപിക് സിദ്ധാന്തം അപൂർവ ഭൌമ സിദ്ധാന്തത്തെ സാധൂകരിക്കുന്നു. ഹോട്ട് ഡോഗ് ബന്നിനുള്ളിൽ വയ്ക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് സോസജുകൾ നീളത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്നും, ഞണ്ടുകൾക്കു ജീവിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് കപ്പലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതെന്നും ഉള്ള പ്രസ്താവനയോട് തുല്യമാണ് നമ്മുടെ ജീവനു അനുയോജ്യമായ വിധത്തിൽ പ്രപഞ്ചം രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നത് എന്ന് സ്റ്റീഫൻ ജയ്‌ ഗോൾഡ്‌ താരതമ്യപ്പെടുടിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Gould, Stephen Jay (1998). &quot;Clear Thinking in the Sciences&quot;. Lectures at Harvard University.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gould, Stephen Jay (2002). Why People Believe Weird Things: Pseudoscience, Superstition, and Other Confusions of Our Time.&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== പുസ്തക സ്രോതസ്സുകൾ ==

* [[കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണുവേഴ്സിറ്റി പ്രെസ്സ്]] പ്രസാധനം ചെയ്ത The [http://www.journals.cambridge.org/jid_IJA ''International Journal of Astrobiology''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725030239/http://www.journals.cambridge.org/jid_IJA |date=2008-07-25 }},  എന്ന പുസ്തകം ഈ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് സഹായകരമാണ്.
* മേരി ആൻ ലൈബർട്ട്, ഇങ്ക്. പ്രസിദ്ധീകരിച്ച  [http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=99 ''Astrobiology''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040831120442/http://www.liebertpub.com/publication.aspx?pub_id=99 |date=2004-08-31 }}, എന്നതു, പ്രപഞ്ചത്തിലെ ജീവന്റെ ഉൽപ്പത്തിയേയും പരിണാമാത്തെയും  വിതരണത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഒരു സമഗ്ര  ലേഖനമാണ്.
* {{cite book |title=The Living Universe: NASA and the Development of Astrobiology |url=https://archive.org/details/livinguniversena0000stev |last=Dick |first=Steven J. |authorlink= |coauthors=James Strick |year=2005 |publisher=Rutgers University Press |location=Piscataway, NJ |isbn=0813537339 |pages= }}
* {{cite book |title=Lonely planets. The natural philosophy of alien life |url=https://archive.org/details/lonelyplanets00davi |last=Grinspoon |first=David |authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher=ECCO |location=New York |isbn=0060185406 |pages= }}
* {{cite book |title=Science, Society, and the Search for Life in the Universe |url=https://archive.org/details/bwb_W8-BTE-256 |last=Jakosky |first=Bruce M. |authorlink= |coauthors= |year=2006 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=0816526133 |pages= }}
* {{cite book |title=Astrobiology. A Multidisciplinary Approach |url=https://archive.org/details/astrobiologymult0000luni |last=Lunine |first=Jonathan I. |authorlink= |coauthors= |year=2005 |publisher=Pearson Addison-Wesley |location=San Francisco |isbn=0805380426 |pages= }}
* {{cite book |title=An introduction to astrobiology |last=Gilmour |first=Iain |authorlink= |coauthors=Mark A. Sephton |year=2004 |publisher=Cambridge Univ. Press |location=Cambridge |isbn=0-521-83736-7 |pages= }}
* {{cite book |title=Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe |url=https://archive.org/details/rareearthwhycomp0000ward_h4j7 |last=Ward |first=Peter |authorlink= |coauthors=Brownlee, Donald |year=2000 |publisher=Copernicus |location=New York |isbn=0387987010 |pages= }}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.ifa.hawaii.edu/~meech/iau/ അന്താരാഷ്ട്ര ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംഘടന നടത്തുന്ന ''കമ്മിഷൻ 51 - ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രം'' പദ്ധതിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്]
* [http://space.newscientist.com/channel/astronomy/astrobiology?DCMP=Matt_Sparkes&amp;nsref=astrobiology-instant-expert ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രഗൽഭനായ ''ന്യൂ സയന്റിസ്റ്റ്'' മാസികയിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225234257/http://space.newscientist.com/channel/astronomy/astrobiology?DCMP=Matt_Sparkes&amp;nsref=astrobiology-instant-expert |date=2007-12-25 }}
* [http://aca.unsw.edu.au/ ഓസ്ട്രേലിയൻ സെന്റർ ഫോർ ആസ്ട്രോബയോളജി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622010002/http://aca.unsw.edu.au/ |date=2013-06-22 }}
* [http://www.astrobiology.com/ ആസ്ട്രോബയോളജി വെബ്‌സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.astrobiology.com/ ആസ്ട്രോബയോളജി മാസിക]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://nai.nasa.gov/ നാസയുടെ ''ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060815002519/http://nai.nasa.gov/ |date=2006-08-15 }}
* [http://omegataupodcast.net/2009/09/18-astrobiology-at-the-nasa-astrobiology-institute/ നാസ ജ്യോതിർജീവശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ഡയറക്ടർ ആയ ഡോ. കാൾ പിൽച്ചറുമായുള്ള അഭിമുഖം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617142204/http://omegataupodcast.net/2009/09/18-astrobiology-at-the-nasa-astrobiology-institute/ |date=2013-06-17 }}
* [http://www.astrobiologia.pl/eana/ യൂറോപ്യൻ ആസ്ട്രോബയോളജി നെറ്റ്വർക്ക് അസോസിയേഷൻ(EANA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181015060232/http://www.astrobiologia.pl/eana/ |date=2018-10-15 }}
* [http://pokey.arc.nasa.gov/~astrochm/LifeImplications.html ജ്യോതിർരസതന്ത്രവും, ജീവോൽപ്പത്തിയും തമ്മിൽ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന ബന്ധങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090731102920/http://pokey.arc.nasa.gov/~astrochm/LifeImplications.html |date=2009-07-31 }}
* [http://nai.arc.nasa.gov/news_stories/news_detail.cfm?ID=207 ബഹിരാകാശത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉത്ഭവിച്ചു എന്നതിന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തി.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130220174003/http://nai.arc.nasa.gov/news_stories/news_detail.cfm?ID=207 |date=2013-02-20 }}
* [http://www.solstation.com/habitable.htm നക്ഷത്രങ്ങളും ആവാസ യോഗ്യമായ ഗ്രഹങ്ങളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001194624/http://www.solstation.com/habitable.htm |date=2008-10-01 }}
* [http://pilbara.mq.edu.au/ നാസ- മാക്‌ക്വയർ സർവകലാശാല പിൽബറ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതി]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820065050/http://pilbara.mq.edu.au/ |date=2008-08-20 }}
* [http://biocab.org/Exobiology.html എവിടെയും ജീവന് വേണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060718180056/http://www.biocab.org/Exobiology.html |date=2006-07-18 }}
* [http://www.nemoramjet.com/snduterus.html സ്നായഡ്-പരിണാമ ജീവശാസ്ത്ര൦ അടിസ്ഥാനമാക്കി മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ ജീവിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ജീവികളുടെ സാങ്കൽപ്പിക മാതൃകകൾ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613135659/http://www.nemoramjet.com/snduterus.html |date=2013-06-13 }}
* [http://streamiss.spaceflight.esa.int/?pg=production&amp;PID=alcn ആസ്ട്രോബയോളജി ലെക്ചർ കോഴ്സ് നെറ്റ്വർക്ക്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518094728/http://streamiss.spaceflight.esa.int/?pg=production&amp;PID=alcn |date=2011-05-18 }}
* [http://www.astrobio.eu/ ആസ്ട്രോബയോ.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306111507/http://www.astrobio.eu/ |date=2019-03-06 }}
{{Natural sciences-footer}}‎

[[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിശാസ്ത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>a68cqgb2lt4bgvd4tl7w1qtykzsau2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114673</id>
    <revision>
      <id>4647212</id>
      <parentid>4646898</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */</comment>
      <origin>4647212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12317" sha1="6qszazm4w5uhp8tsed5nykrfbaj1afx" xml:space="preserve">{{prettyurl|K.N.Balagopal}}
{{Infobox_Indian_politician
| name                = കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ
| image               = KN Balagopal In ofiice.jpg
| caption             = കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ, ധനകാര്യ മന്ത്രി ആയിരിക്കെ ഓഫീസിൽ
| birth_date          = {{Birth date and age|1963|07|28}}
| birth_place         = [[കലഞ്ഞൂർ]], [[പത്തനംതിട്ട]], [[കേരളം]], [[ഇൻഡ്യ]]
| office = പതിനാറാമത് 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ ഉപനേതാവ്
| term = 2026 - തുടരുന്നു
| predecessor = പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി
| successor =
| office2 = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| term2 = 2026, 2021
| constituency2 = കൊട്ടാരക്കര
| office3 = കേരളത്തിലെ ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term3 = 2021 - 2026
| predecessor3 = ടി.എം. തോമസ് ഐസക്
| successor3 = വി.ഡി. സതീശൻ
| office4 = രാജ്യസഭാംഗം
| term4 = 2010 - 2016
| constituency4 = കേരള
| party = സി.പി.എം
| spouse = ഡോ. ആശ
| children = 1 son and 1 daughter 
| date = 11 ജൂലൈ
| year = 2026
| source =
}}
2021 മുതൽ കൊട്ടാരക്കര മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള കേരള നിയമസഭാംഗവും 
പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ 
പ്രതിപക്ഷ ഉപനേതാവുമായ 
കൊല്ലം ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള മുതിർന്ന സിപിഎം നേതാവാണ്  
''' കെ എൻ ബാലഗോപാൽ '''
2021 മുതൽ 2026 വരെ രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭയിലെ സംസ്ഥാന 
ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
&lt;ref&gt;http://india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=2137{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ 2018 മുതൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗമായി തുടരുന്ന ബാലഗോപാൽ 2015 മുതൽ 2018 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി കൊല്ലം ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://marunadanmalayalee.com/news/special-report/k-n-balagopal-story-846723&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
[[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]]യിലെ [[കലഞ്ഞൂർ|കലഞ്ഞൂരിൽ]] പി.കെ. നാരായണപ്പണിക്കരുടെയും ഒ.വി. രാധാമണിയമ്മയുടെയും മകനായി 1963 ജൂലൈ 28ന് ജനനം. 
എൻ.എസ്സ്.എസ്സ് നേതാവ് കലഞ്ഞൂർ മധുവും ധനകാര്യ വിദഗ്ദനായ ഡോ.കെ.എൻ ഹരിലാലും സഹോദരന്മാരാണ്. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പുനലൂർ എസ്എൻ കോളേജിൽ നിന്ന് പ്രീഡിഗ്രിയും 
കൊല്ലം എസ്എൻ കോളേജിൽ നിന്ന് 
ബിരുദവും നേടിയ ബാലഗോപാൽ
തിരുവനന്തപുരം എംജി കോളേജിൽ നിന്നും
എം കോമും ലോ അക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ എൽ എമ്മും നേടി പഠനം പൂർത്തീകരിച്ചു.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1983-ൽ പുനലൂർ എസ്എൻ കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥി യൂണിയൻ
ചെയർമാനായിരുന്ന ബാലഗോപാൽ
1991-ൽ എസ്എഫ്ഐ കൊല്ലം ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും 1994-ൽ സംഘടനയുടെ സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റും 1995-1996 കാലയളവിൽ എസ്എഫ്ഐ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
1997 മുതൽ 2000 വരെ എസ്എഫ്ഐ അഖിലേന്ത്യ പ്രസിഡൻ്റും
2003 മുതൽ 2006 വരെ ഡിവൈഎഫ്ഐ
അഖിലേന്ത്യ പ്രസിഡൻ്റുമായിരുന്നു.

വി.എസ്.അച്യുതാനന്ദൻ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നപ്പോൾ 2006 മുതൽ 2010 വരെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ 
പൊളിറ്റിക്കൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.
2010 മുതൽ 2016 വരെ രാജ്യസഭാംഗമായിരുന്ന ബാലഗോപാൽ
2015 മുതൽ 2018 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കൊല്ലം ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. 1998 മുതൽ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവും 2018 മുതൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗവുമാണ്.

1996-ൽ അടൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ബാലഗോപാൽ 2021-ൽ ആദ്യമായി കൊട്ടാരക്കരയിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭയിലെ 
ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്ന 
ബാലഗോപാൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കൊട്ടാരക്കരയിൽ നിന്നും വീണ്ടും കേരള നിയമസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=കെ.എൻ.ബാലഗോപാൽ സി.പി.എം. കൊല്ലം ജില്ലാ സെക്രട്ടറി|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=518721|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=3 ഫെബ്രുവരി 2015|archive-date=2015-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129062648/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=518721|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
* ഭാര്യ : ആശ
* മക്കൾ
* കല്യാണി 
* ശ്രീഹരി

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
1996 - ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണനെതിരെ മത്സരിച്ചിരുന്നു. 

[[പ്രമാണം:2019 Indian general election campaign climax kollam knbalagopal2.jpg|ലഘുചിത്രം|2019-ലെ ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ പ്രചാരണ പരിപാടിയിൽ കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]]
2019 - ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കേരളത്തിലെ കൊല്ലം ലോകസഭാമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും ലോകസഭയിലേക്ക് മത്സരിക്കുകയുണ്ടായി. 2019 ൽ കൊല്ലം പാർലമെൻ്റ് മണ്ഡലത്തിൽ എൻ.കെ പ്രേമചന്ദ്രനോട് പരാജയപ്പെട്ടു.2021ൽ കൊട്ടാരക്കരയിൽ നിന്നും വിജയിച്ച് നിയമസഭാംഗമായി

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-06 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|വർഷം||മണ്ഡലം|| വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
|1996||[[അടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
|-
|}
==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
[[File:Kn Balagopal inagurating seminar.ogg|thumb|ആവിഷ്കാരസ്വാതന്ത്രയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സെമിനാർ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുന്ന കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ,ഫെബ്രുവരി 2015]]
File:2019 Indian general election campaign climax kollam knbalagopal.jpg|2019 ലെ ലോൿസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കൊട്ടിക്കലാശം-ചിന്നക്കടയിൽ
MV Govindan master 2024 at Kollm 06.jpg|കൊല്ലത്തു നടക്കുന്ന സിപിഎം സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിന്റെ സ്വാഗത സംഘ രൂപീകരണ യോഗത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനം എം.വി. ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർ നിർവഹിക്കുന്നു
MV Govindan master 2024 at Kollm 07.jpg|സ്വാഗത സംഘ രൂപീകരണ യോഗത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിൽ എം.വി. ഗോവിന്ദൻ, കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ, രാജഗോപാൽ, എക്സ്, ഏണസ്റ്റ് 
MV Govindan master 2024 at Kollm 08.jpg|എം.വി. ഗോവിന്ദൻ, കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:ബാലഗോപാൽ}}

{{കോമൺസ്|K.N. Balagopal}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളീയരായ രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മുൻ എസ്‌.എഫ്‌.ഐ. നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:എസ്.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡണ്ടുമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>6qszazm4w5uhp8tsed5nykrfbaj1afx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118625</id>
    <revision>
      <id>4647215</id>
      <parentid>4514440</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഡുകൾ */</comment>
      <origin>4647215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5619" sha1="iv649b6b4oli3jmvo532nwcopwb7aph" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = പി. ദാക്ഷായണി
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കോട്ടൂർ 
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കക്കറ 	 
#കായപ്പോയിൽ 	 
#വെള്ളോറ 	 
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തുമ്പത്തടം 
#മാതമംഗലം 	 
#പെരൂൽ 	 
#എരമം പുല്ലൂക്കര
==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>iv649b6b4oli3jmvo532nwcopwb7aph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647229</id>
      <parentid>4647215</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>/* വാർഡുകൾ */</comment>
      <origin>4647229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5621" sha1="j62vljw3a2yd2fuot9eppqvco9vnv15" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = പി. ദാക്ഷായണി
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കോട്ടൂർ 
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കക്കറ 	 
#കായപ്പോയിൽ 	 
#[[വെള്ളോറ]]
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തുമ്പത്തടം 
#[[മാതമംഗലം]]
#പെരൂൽ 	 
#എരമം പുല്ലൂക്കര
==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>j62vljw3a2yd2fuot9eppqvco9vnv15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647230</id>
      <parentid>4647229</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T06:08:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12454" sha1="5xtrd2yt8r0tsuaa3inay3jgwc82llo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = പി. ദാക്ഷായണി
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കുറ്റൂർ
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കായപ്പോയിൽ
#കക്കറ 	 
#എടോളി
#[[വെള്ളോറ]]
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തായ്റ്റേരി
#മാത്ത് വയൽ
#[[മാതമംഗലം]]
#പെരൂൽ
#എരമം പുല്ലൂക്കര

== ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് മെംബർമാർ ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|എരമം
|'''സി പി അജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''844'''
|മധുസൂദനൻ വി.വി.
|184
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|രാമപുരം
|'''പ്രീത കെ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''751'''
|കെ.പി. ശൈലേഷ് കുമാർ
|235
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|003
|കുറ്റൂർ
|'''ബിന്ദു കെ കെ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''668'''
|ദീപ ഗിരീഷ്
|350
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|004
|ഓലയമ്പാടി
|'''പി .രാമചന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''608'''
|ടി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ
|456
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|005
|ചട്ട്യോൾ
|'''പ്രദീപ ടി കെ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''491'''
|പ്രസീത സി.വി.
|459
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പെരുവാമ്പ
|'''പി പി ഭാസ്കരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''698'''
|ശ്രീധരൻ ആലന്തട്ട
|488
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|007
|കായപ്പൊയിൽ
|'''സന്ധ്യ .കെ.വി'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''519'''
|അശ്വതി കെ.ദാസ്
|305
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|കക്കറ
|'''ബാബുരാജ് എം.പി'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''633'''
|ഗംഗാധരൻ കെ.
|324
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|009
|എടോളി
|'''ശശികല സി വി'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''519'''
|ശ്രീജ എം.
|215
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|010
|വെള്ളോറ
|'''ശോഭന രവീന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''431'''
|മേരി വർഗീസ് ഐക്കരപ്പറമ്പിൽ
|427
|സ്വത.
|വനിത
|-
|011
|പെരുമ്പടവ്
|'''ജെയ്‌സൺ പുത്തേട്ട്'''
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|'''615'''
|അന്നക്കുട്ടി ബെന്നി
|358
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|012
|കരിപ്പാൽ
|'''കെ.സി. മധുസൂദനൻ മാസ്റ്റർ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''556'''
|കരിപ്പാൽ സുരേന്ദ്രൻ
|438
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|'''ശാന്തകുമാരി ടീച്ചർ'''
|സ്വത.
|IND
|'''611'''
|വിനോദിനി. ടി.കെ
|582
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|നെല്ലിയാട്
|'''ദിൽന കെ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''641'''
|പ്രമീള
|298
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|തായ്റ്റേരി
|'''ബിന്ദു.പി വി'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''757'''
|സമീമ.കെ.വി.
|416
|ലീഗ്
|വനിത
|-
|016
|മാത്ത് വയൽ
|'''പി വി വിജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''710'''
|ടി.വി.രഞ്ജിത്ത്
|237
|കോൺഗ്രസ്
|പട്ടികജാതി
|-
|017
|മാതമംഗലം
|'''പി .ഗംഗാധരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''660'''
|കെ.പി. അബ്ദുൾ റസാക്ക്
|303
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|018
|പേരൂൽ
|'''ഷൈമ എ വി'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''802'''
|ശാരദ ടീച്ചർ
|174
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|019
|എരമം പുല്ലൂക്കര
|'''ശോഭ.സി. എ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''912'''
|എം. ശ്രീജ
|141
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|}

==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>5xtrd2yt8r0tsuaa3inay3jgwc82llo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647231</id>
      <parentid>4647230</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T06:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12467" sha1="1e58fe6oe8s3a7xrrdrbwkhv5ypi4xd" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = പി. ദാക്ഷായണി
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കുറ്റൂർ
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കായപ്പോയിൽ
#കക്കറ 	 
#എടോളി
#[[വെള്ളോറ]]
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തായ്റ്റേരി
#മാത്ത് വയൽ
#[[മാതമംഗലം]]
#പെരൂൽ
#എരമം പുല്ലൂക്കര

== ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് മെംബർമാർ ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|എരമം
|'''സി.പി. അജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''844'''
|മധുസൂദനൻ വി.വി.
|184
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|രാമപുരം
|'''പ്രീത കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''751'''
|കെ.പി. ശൈലേഷ് കുമാർ
|235
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|003
|കുറ്റൂർ
|'''ബിന്ദു കെ.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''668'''
|ദീപ ഗിരീഷ്
|350
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|004
|ഓലയമ്പാടി
|'''പി. രാമചന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''608'''
|ടി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ
|456
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|005
|ചട്ട്യോൾ
|'''പ്രദീപ ടി.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''491'''
|പ്രസീത സി.വി.
|459
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പെരുവാമ്പ
|'''പി.പി. ഭാസ്കരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''698'''
|ശ്രീധരൻ ആലന്തട്ട
|488
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|007
|കായപ്പൊയിൽ
|'''സന്ധ്യ .കെ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''519'''
|അശ്വതി കെ.ദാസ്
|305
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|കക്കറ
|'''ബാബുരാജ് എം.പി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''633'''
|ഗംഗാധരൻ കെ.
|324
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|009
|എടോളി
|'''ശശികല സി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''519'''
|ശ്രീജ എം.
|215
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|010
|വെള്ളോറ
|'''ശോഭന രവീന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''431'''
|മേരി വർഗീസ് ഐക്കരപ്പറമ്പിൽ
|427
|സ്വത.
|വനിത
|-
|011
|പെരുമ്പടവ്
|'''ജെയ്‌സൺ പുത്തേട്ട്'''
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|'''615'''
|അന്നക്കുട്ടി ബെന്നി
|358
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|012
|കരിപ്പാൽ
|'''കെ.സി. മധുസൂദനൻ മാസ്റ്റർ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''556'''
|കരിപ്പാൽ സുരേന്ദ്രൻ
|438
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|'''ശാന്തകുമാരി ടീച്ചർ'''
|സ്വത.
|IND
|'''611'''
|വിനോദിനി. ടി.കെ.
|582
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|നെല്ലിയാട്
|'''ദിൽന കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''641'''
|പ്രമീള
|298
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|തായ്റ്റേരി
|'''ബിന്ദു പി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''757'''
|സമീമ.കെ.വി.
|416
|ലീഗ്
|വനിത
|-
|016
|മാത്ത് വയൽ
|'''പി.വി. വിജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''710'''
|ടി.വി.രഞ്ജിത്ത്
|237
|കോൺഗ്രസ്
|പട്ടികജാതി
|-
|017
|മാതമംഗലം
|'''പി. ഗംഗാധരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''660'''
|കെ.പി. അബ്ദുൾ റസാക്ക്
|303
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|018
|പേരൂൽ
|'''ഷൈമ എ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''802'''
|ശാരദ ടീച്ചർ
|174
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|019
|എരമം പുല്ലൂക്കര
|'''ശോഭ സി.എ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''912'''
|എം. ശ്രീജ
|141
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|}

==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>1e58fe6oe8s3a7xrrdrbwkhv5ypi4xd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647232</id>
      <parentid>4647231</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T06:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12479" sha1="2ssjxnmzqfdqc1oz01ec1xxy7unice8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = പി. ദാക്ഷായണി
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കുറ്റൂർ
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കായപ്പോയിൽ
#കക്കറ 	 
#എടോളി
#[[വെള്ളോറ]]
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തായ്റ്റേരി
#മാത്ത് വയൽ
#[[മാതമംഗലം]]
#പെരൂൽ
#എരമം പുല്ലൂക്കര

== ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് മെംബർമാർ ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|എരമം
|'''സി.പി. അജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''844'''
|മധുസൂദനൻ വി.വി.
|184
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|രാമപുരം
|'''പ്രീത കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''751'''
|കെ.പി. ശൈലേഷ് കുമാർ
|235
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|003
|കുറ്റൂർ
|'''ബിന്ദു കെ.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''668'''
|ദീപ ഗിരീഷ്
|350
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|004
|[[ഓലയമ്പാടി]]
|'''പി. രാമചന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''608'''
|ടി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ
|456
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|005
|ചട്ട്യോൾ
|'''പ്രദീപ ടി.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''491'''
|പ്രസീത സി.വി.
|459
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പെരുവാമ്പ
|'''പി.പി. ഭാസ്കരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''698'''
|ശ്രീധരൻ ആലന്തട്ട
|488
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|007
|കായപ്പൊയിൽ
|'''സന്ധ്യ .കെ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''519'''
|അശ്വതി കെ.ദാസ്
|305
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|കക്കറ
|'''ബാബുരാജ് എം.പി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''633'''
|ഗംഗാധരൻ കെ.
|324
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|009
|എടോളി
|'''ശശികല സി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''519'''
|ശ്രീജ എം.
|215
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|010
|[[വെള്ളോറ]]
|'''ശോഭന രവീന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''431'''
|മേരി വർഗീസ് ഐക്കരപ്പറമ്പിൽ
|427
|സ്വത.
|വനിത
|-
|011
|പെരുമ്പടവ്
|'''ജെയ്‌സൺ പുത്തേട്ട്'''
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|INC
|'''615'''
|അന്നക്കുട്ടി ബെന്നി
|358
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|012
|കരിപ്പാൽ
|'''കെ.സി. മധുസൂദനൻ മാസ്റ്റർ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''556'''
|കരിപ്പാൽ സുരേന്ദ്രൻ
|438
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|'''ശാന്തകുമാരി ടീച്ചർ'''
|സ്വത.
|IND
|'''611'''
|വിനോദിനി. ടി.കെ.
|582
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|നെല്ലിയാട്
|'''ദിൽന കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''641'''
|പ്രമീള
|298
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|തായ്റ്റേരി
|'''ബിന്ദു പി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''757'''
|സമീമ.കെ.വി.
|416
|ലീഗ്
|വനിത
|-
|016
|മാത്ത് വയൽ
|'''പി.വി. വിജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''710'''
|ടി.വി.രഞ്ജിത്ത്
|237
|കോൺഗ്രസ്
|പട്ടികജാതി
|-
|017
|[[മാതമംഗലം]]
|'''പി. ഗംഗാധരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''660'''
|കെ.പി. അബ്ദുൾ റസാക്ക്
|303
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|018
|പേരൂൽ
|'''ഷൈമ എ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''802'''
|ശാരദ ടീച്ചർ
|174
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|019
|എരമം പുല്ലൂക്കര
|'''ശോഭ സി.എ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''912'''
|എം. ശ്രീജ
|141
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|}

==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>2ssjxnmzqfdqc1oz01ec1xxy7unice8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647233</id>
      <parentid>4647232</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T06:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12750" sha1="4p33znmql17lztaztp0eeb8s17ndh4e" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = പി. ദാക്ഷായണി
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കുറ്റൂർ
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കായപ്പോയിൽ
#കക്കറ 	 
#എടോളി
#[[വെള്ളോറ]]
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തായ്റ്റേരി
#മാത്ത് വയൽ
#[[മാതമംഗലം]]
#പെരൂൽ
#എരമം പുല്ലൂക്കര

== ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് മെംബർമാർ ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|എരമം
|'''സി.പി. അജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''844'''
|മധുസൂദനൻ വി.വി.
|184
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|രാമപുരം
|'''പ്രീത കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''751'''
|കെ.പി. ശൈലേഷ് കുമാർ
|235
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|003
|കുറ്റൂർ
|'''ബിന്ദു കെ.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''668'''
|ദീപ ഗിരീഷ്
|350
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|004
|[[ഓലയമ്പാടി]]
|'''പി. രാമചന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''608'''
|ടി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ
|456
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|005
|ചട്ട്യോൾ
|'''പ്രദീപ ടി.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''491'''
|പ്രസീത സി.വി.
|459
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പെരുവാമ്പ
|'''പി.പി. ഭാസ്കരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''698'''
|ശ്രീധരൻ ആലന്തട്ട
|488
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|007
|കായപ്പൊയിൽ
|'''സന്ധ്യ .കെ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''519'''
|അശ്വതി കെ.ദാസ്
|305
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|കക്കറ
|'''ബാബുരാജ് എം.പി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''633'''
|ഗംഗാധരൻ കെ.
|324
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|009
|എടോളി
|'''ശശികല സി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''519'''
|ശ്രീജ എം.
|215
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|010
|[[വെള്ളോറ]]
|'''ശോഭന രവീന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''431'''
|മേരി വർഗീസ് ഐക്കരപ്പറമ്പിൽ
|427
|സ്വത.
|വനിത
|-
|011
|പെരുമ്പടവ്
|'''ജെയ്‌സൺ പുത്തേട്ട്'''
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|കോൺഗ്രസ്
|'''615'''
|അന്നക്കുട്ടി ബെന്നി
|358
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|012
|കരിപ്പാൽ
|'''കെ.സി. മധുസൂദനൻ മാസ്റ്റർ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''556'''
|കരിപ്പാൽ സുരേന്ദ്രൻ
|438
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|'''ശാന്തകുമാരി ടീച്ചർ'''
|സ്വത.
|സ്വത.
|'''611'''
|വിനോദിനി. ടി.കെ.
|582
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|നെല്ലിയാട്
|'''ദിൽന കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''641'''
|പ്രമീള
|298
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|തായ്റ്റേരി
|'''ബിന്ദു പി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''757'''
|സമീമ.കെ.വി.
|416
|ലീഗ്
|വനിത
|-
|016
|മാത്ത് വയൽ
|'''പി.വി. വിജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''710'''
|ടി.വി.രഞ്ജിത്ത്
|237
|കോൺഗ്രസ്
|പട്ടികജാതി
|-
|017
|[[മാതമംഗലം]]
|'''പി. ഗംഗാധരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''660'''
|കെ.പി. അബ്ദുൾ റസാക്ക്
|303
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|018
|പേരൂൽ
|'''ഷൈമ എ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''802'''
|ശാരദ ടീച്ചർ
|174
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|019
|എരമം പുല്ലൂക്കര
|'''ശോഭ സി.എ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''912'''
|എം. ശ്രീജ
|141
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|}

==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>4p33znmql17lztaztp0eeb8s17ndh4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647234</id>
      <parentid>4647233</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T06:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12715" sha1="smcb1ss6wiuwe83f40hzorogu4suqjh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Eramam-Kuttoor Gramapanchayat}}
{{കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ
|സ്ഥലപ്പേർ=എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
|അപരനാമം = 
|ചിത്രം =
|ചിത്രം വീതി =
|ചിത്രം തലക്കെട്ട് =
|ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം =
|നിയമസഭാമണ്ഡലം=[[പയ്യന്നൂർ (നിയമസഭാമണ്ഡലം)|പയ്യന്നൂർ]]
|ലോകസഭാമണ്ഡലം=[[കാസർഗോഡ് (ലോകസഭാമണ്ഡലം)|കാസർഗോഡ്]]
|അക്ഷാംശം = 12.1765896
|രേഖാംശം = 75.2985924
|ജില്ല = കണ്ണൂർ
|ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = 
|ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = പ്രസിഡന്റ്
|ഭരണനേതൃത്വം = 
|വിസ്തീർണ്ണം = 75.14 
|ജനസംഖ്യ = 27,830
|ജനസാന്ദ്രത = 370
|Pincode/Zipcode =
|TelephoneCode = 04985
|പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ =
|കുറിപ്പുകൾ= 
}}
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്കിലെ]] ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് '''എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്'''. [[എരമം]], [[കുറ്റൂർ]], [[വെള്ളോറ]] എന്നീ വില്ലേജുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന് 75.14 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. ഈ പഞ്ചായത്തിന്റെ അതിരുകൾ വടക്കുഭാഗത്ത് [[പെരിങ്ങോം-വയക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിങ്ങോം-വയക്കര പഞ്ചായത്തും]], തെക്കുഭാഗത്ത് [[കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടന്നപ്പള്ളി-പാണപ്പുഴ പഞ്ചായത്തും]], [[പയ്യന്നൂർ നഗരസഭ|പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയും]], കിഴക്കുഭാഗത്ത് [[ആലക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആലക്കോട്]], [[ചപ്പാരപ്പടവ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചപ്പാരപ്പടവ്]] പഞ്ചായത്തുകളും, പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് [[കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാങ്കോൽ-ആലപ്പടമ്പ്]] പഞ്ചായത്തും, പയ്യന്നൂർ മുനിസ്സിപ്പാലിറ്റിയുമാണ്. 1955 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന കുറ്റൂർ വില്ലേജുപഞ്ചായത്തും 1956 ഏപ്രിലിൽ നിലവിൽ വന്ന എരമം വില്ലേജ്പഞ്ചായത്തും സംയോജിപ്പിച്ച്, 1962 ജനുവരിയിലാണ് ഇന്നത്തെ എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

==വാർഡുകൾ ==
#എരമം  	 
#രാമപുരം 
#കുറ്റൂർ
#[[ഓലയമ്പാടി]]
#ചട്ട്യോൾ 	 
#പെരുവാമ്പ 
#കായപ്പോയിൽ
#കക്കറ 	 
#എടോളി
#[[വെള്ളോറ]]
#പെരുമ്പടവ് 	 
#കരിപ്പാൽ 
#കൊയിപ്ര 	 
#നെല്ലിയാട് 
#തായ്റ്റേരി
#മാത്ത് വയൽ
#[[മാതമംഗലം]]
#പെരൂൽ
#എരമം പുല്ലൂക്കര

== ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് മെംബർമാർ ==
താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡ് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിജയികളെ പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നാണ് എടുത്തിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://trend.sec.kerala.gov.in/|title=Local Body Election Results 2025 – Kerala|access-date=13 January 2026|publisher=State Election Commission, Kerala}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വാർഡ് നമ്പർ
!വാർഡിന്റെ പേര്
!ജനപ്രതിനിധി
!മുന്നണി
!പാർട്ടി
!ലഭിച്ച വോട്ട്
!രണ്ടാം സ്ഥാനം
!വോട്ട്
!പാർട്ടി
!സംവരണം
|-
|001
|എരമം
|'''സി.പി. അജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''844'''
|മധുസൂദനൻ വി.വി.
|184
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|002
|രാമപുരം
|'''പ്രീത കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''751'''
|കെ.പി. ശൈലേഷ് കുമാർ
|235
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|003
|കുറ്റൂർ
|'''ബിന്ദു കെ.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''668'''
|ദീപ ഗിരീഷ്
|350
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|004
|[[ഓലയമ്പാടി]]
|'''പി. രാമചന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''608'''
|ടി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ
|456
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|005
|ചട്ട്യോൾ
|'''പ്രദീപ ടി.കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''491'''
|പ്രസീത സി.വി.
|459
|സ്വത.
|വനിത
|-
|006
|പെരുവാമ്പ
|'''പി.പി. ഭാസ്കരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''698'''
|ശ്രീധരൻ ആലന്തട്ട
|488
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|007
|കായപ്പൊയിൽ
|'''സന്ധ്യ .കെ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''519'''
|അശ്വതി കെ.ദാസ്
|305
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|008
|കക്കറ
|'''ബാബുരാജ് എം.പി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''633'''
|ഗംഗാധരൻ കെ.
|324
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|009
|എടോളി
|'''ശശികല സി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''519'''
|ശ്രീജ എം.
|215
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|010
|[[വെള്ളോറ]]
|'''ശോഭന രവീന്ദ്രൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''431'''
|മേരി വർഗീസ് ഐക്കരപ്പറമ്പിൽ
|427
|സ്വത.
|വനിത
|-
|011
|പെരുമ്പടവ്
|'''ജെയ്‌സൺ പുത്തേട്ട്'''
| style=&quot;background:#0096FF;&quot; | [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]]
|കോൺഗ്രസ്
|'''615'''
|അന്നക്കുട്ടി ബെന്നി
|358
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|012
|കരിപ്പാൽ
|'''കെ.സി. മധുസൂദനൻ മാസ്റ്റർ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|CPI(M)
|'''556'''
|കരിപ്പാൽ സുരേന്ദ്രൻ
|438
|കോൺഗ്രസ്
|ജനറൽ
|-
|013
|കോയിപ്ര
|'''ശാന്തകുമാരി ടീച്ചർ'''
|സ്വത.
|സ്വത.
|'''611'''
|വിനോദിനി. ടി.കെ.
|582
|സി.പി.എം.
|വനിത
|-
|014
|നെല്ലിയാട്
|'''ദിൽന കെ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''641'''
|പ്രമീള
|298
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|015
|തായ്റ്റേരി
|'''ബിന്ദു പി.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''757'''
|സമീമ.കെ.വി.
|416
|ലീഗ്
|വനിത
|-
|016
|മാത്ത് വയൽ
|'''പി.വി. വിജയൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''710'''
|ടി.വി.രഞ്ജിത്ത്
|237
|കോൺഗ്രസ്
|പട്ടികജാതി
|-
|017
|[[മാതമംഗലം]]
|'''പി. ഗംഗാധരൻ'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''660'''
|കെ.പി. അബ്ദുൾ റസാക്ക്
|303
|സ്വത.
|ജനറൽ
|-
|018
|പേരൂൽ
|'''ഷൈമ എ.വി.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''802'''
|ശാരദ ടീച്ചർ
|174
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|-
|019
|എരമം പുല്ലൂക്കര
|'''ശോഭ സി.എ.'''
| style=&quot;background:red;&quot; | [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]
|സി.പി.എം.
|'''912'''
|എം. ശ്രീജ
|141
|കോൺഗ്രസ്
|വനിത
|}

==ഗ്രന്ഥശാലകൾ==
# [[ജ്ഞാനഭാരതി ഗ്രന്ഥാലയം ആന്റ് വായനശാല]]
==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140315070818/http://lsgkerala.in/eramamkutturpanchayat/ |date=2014-03-15 }}
== ഇതും കാണുക ==
*[[കേരളത്തിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളുടെ പട്ടിക]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
*http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} 
*http://lsgkerala.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011609/http://lsgkerala.in/ |date=2016-11-10 }}
*Census data 2001

{{കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വിഭാഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]]


{{കണ്ണൂർ ജില്ല}}


{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>smcb1ss6wiuwe83f40hzorogu4suqjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുറവിലങ്ങാട് പള്ളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124125</id>
    <revision>
      <id>4647206</id>
      <parentid>4633860</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T03:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anil Jose Mukkathu</username>
        <id>207970</id>
      </contributor>
      <comment>/* (൪)പകലോമറ്റം */ കണ്ണികൾ ചേർത്തു</comment>
      <origin>4647206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158348" sha1="6t3rlusmforhvvw4ee8wglkeggo1m5m" xml:space="preserve">{{PU|Kuravilangad Church}}

{{Infobox church
|name                   = കുറവിലങ്ങാട് പള്ളി
|fullname               = മേജർ ആർക്കിഎപ്പിസ്‌കോപ്പൽ മർത്ത് മറിയം ആർച്ചുഡീക്കൻ തീർത്ഥാടന ദൈവാലയം 
|image                  = Kuravilangad palli.jpg|thumb|Major Archiepiscopal Marth Mariam Archdeacon Pilgrim Church
|imagesize              = 
|imagelink              = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kuravilangad_palli.jpg
|imagealt               = 
|landscape              = 
|caption                = മേജർ ആർക്കിഎപ്പിസ്‌കോപ്പൽ മർത്ത് മറിയം ആർച്ചുഡീക്കൻ തീർത്ഥാടന ദൈവാലയം 
|location               = [[കുറവിലങ്ങാട്]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]
|country                = [[ഇന്ത്യ]]
|former name            = കുറവിലങ്ങാട് മർത്തമറിയം ഫൊറോന പള്ളി
|bull date              = 
|founded date           = എ.ഡി. 105
|founder                = 
|dedication             = 
|dedicated date         = 
|consecrated date       = 
|cult                   = 
|relics                 = 
|events                 = 
|past bishop            = 
|people                 = 
|capacity               = 
|length                 = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|width                  = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|width nave             = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|height                 = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|diameter               = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|other dimensions       = 
|floor count            = 
|floor area             = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|dome quantity          = 
|dome height outer      = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|dome height inner      = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|dome dia outer         = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|dome dia inner         = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|spire quantity         = 
|spire height           = &lt;!-- {{convert|}} --&gt;
|materials              = 
|bells                  = 
|bells hung             = 
|bell weight            = &lt;!-- {{CwtQtrLb to kg|}} --&gt;
|parish                 = 
|deanery                = 
|archdeaconry           = 
|episcopalarea          = 
|archdiocese            = 
|metropolis             = 
|diocese                = [[പാലാ]]
|province               = 
|presbytery             = 
|synod                  = 
|circuit                = 
|district               = [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]
|division               = 
|subdivision            =
| coordinates       =  {{coord|9|45|15|N|76|33|49|E|display=title}}
}}
[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] പ്രശസ്തമായ ആദിമ മാർ തോമ്മാ നസ്രാണി  തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ് '''മേജർ ആർക്കിഎപ്പിസ്‌കോപ്പൽ മർത്ത മറിയം ആർച്ചുഡീക്കൻ തീർത്ഥാടന ദൈവാലയം '''. ആഗോള മരിയൻ (കന്യകാ മറിയം) തീർത്ഥാടനത്തിനും, മൂന്ന് നോമ്പിനോട് അനുബന്ധിച്ചുള്ള കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണത്തിനും പ്രസിദ്ധമായ  ഈ ദേവാലയം [[പാലാ രൂപത|പാലാ രൂപതയുടെ]] കീഴിലാണ്.

== ചരിത്രം ==
നൂറ്റാണ്ടൂകൾക്കുകൾക്കു മുൻപ് കന്നുകാലികളെ മേയിച്ചു നടന്ന് കാട്ടിലകപ്പെട്ട  ഇടയബാലകർക്ക് പരിശുദ്ധ [[മറിയം|കന്യാമറിയം]] മുത്തിയമ്മയുടെ രൂപത്തിൽ ഇവിടെ വച്ച് ദർശനം നൽകുകയും ദാഹ ജലത്തിനായി നീരുറവ കാണിച്ചു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഏ.ഡി. 105-ലാണ് ഈ ദേവാലയം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/Cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=6402168&amp;programId=7940922&amp;channelId=-1073881579&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9 |title=മനോരമ വെബ്‌സൈറ്റ് |access-date=2013-01-31 |archive-date=2013-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427002150/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=6402168&amp;programId=7940922&amp;channelId=-1073881579&amp;BV_ID=@@@&amp;tabId=9 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. പള്ളിയുടെ പഴയ മണിമാളികയിൽ സ്ഥാപനകാലം 105 എന്ന് വ്യക്തമായി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.


കുറവിലങ്ങാട് മുത്തിയമ്മയുടെ രൂപം

==ദേവാലയങ്ങൾ==
ഇവിടെ ഒരേ ചുറ്റുവട്ടത്തു തന്നെ മൂന്ന് പള്ളികളുണ്ട്. ഒന്ന് ഇടവക പള്ളിയായ വലിയ പള്ളി. അതിന് തൊട്ട് കിഴക്ക് സെമിത്തേരിയിൽ [[വിശുദ്ധ യൗസേപ്പ്|വിശുദ്ധ ഔസേപ്പിന്റെ]] നാമത്തിൽ ഒരു കപ്പേള. അതിനും തെക്കായി [[സെബസ്ത്യാനോസ്|വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ]] നാമത്തിൽ ചെറിയ പള്ളി.

===വലിയ പള്ളി===
പല പ്രാവശ്യം ഈ പള്ളി പുതുക്കി പണിതു. ഓരോ തവണയും വടക്കോട്ട് വീതിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ആദ്യ പള്ളിയുടെ മദ്ബഹ പിന്നത്തെ പുതുക്കലോടെ തെക്കേയരികിലായി. തെക്കേ സങ്കീർത്തിയെന്ന് ഇതിന് പേരുമിട്ടു. അവിടെയുള്ള അൾത്താരയിലാണ് മാതാവിന്റെ കരിങ്കൽ പ്രതിമ. ആ അൾത്താരയ്ക്കു നേരേയാണ് കുരിശിൻതൊട്ടിയിലെ കൽക്കുരിശുകൾ. പള്ളിക്ക് വടക്കോട്ട് വീതി കൂട്ടി എന്നതിന് തെളിവ് ഈ കൽക്കുരിശുകൾ തന്നെ. 1960ലാണ് വലിയ പള്ളിയുടെ ഗോപുരങ്ങൾ പണിയുന്നത്, 2018 റവ ഡോ ജോസഫ് തടത്തിൽ വീതി കൂട്ടി അവസാനമായി പുതുക്കി പണിതു

[[File:Topglasswork.jpg|thumb|]] 
മുത്തിയമ്മയുടെ കിരീടധാരണം 

[[File:Muthiyamma kallu.jpg|thumb|]]

സുറിയാനി ലിഖിതങ്ങലുള്ള കൽമണ്ഡപം

[[File:Ceilingkuravilangad.jpg|thumb|]]

വലിയ പള്ളിയുടെ മുകളിലുള്ള സീലിങ് (ഭാവന ചിത്രം)

===ചെറിയ പള്ളി===
[[സെബസ്ത്യാനോസ്|വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ]] നാമത്തിലുള്ള ഈ പള്ളി വളരെ ചേർത്തും. വലിയപള്ളിയ്ക് കിഴക്ക് ഉയർന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയുന്നു. ഇ പള്ളിയോടു ചേർന്നാണ് മണിമാളിക സ്ഥിതി ചെയുന്നത്.

===സെമിത്തേരി കപ്പേള===

==കൽക്കുരിശ്==
[[File:Steinkreuz Kuravilangad 1995.jpg|thumb|right|200px|കൽക്കുരിശ്]]
കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ, ഒറ്റക്കല്ലിൽ തീർത്ത കൽക്കുരിശാണിത്. 48 അടി ഉയരമുള്ള കുരിശും അതിന്റെ കരിങ്കൽത്തറയും എ.ഡി.1575ൽ പണികഴിപ്പിച്ചവയാണ്. കരിങ്കൽത്തറയിൽ ഈശോയുടെ ശരീരത്തോടുകൂടിയ കുരിശും പെലിക്കൺ പക്ഷിയും മുന്തിരിക്കുലകളും കൊത്തിവച്ചിരിക്കുന്നു. ഒപ്പം താമരയിലകളും, ഇത് ബുദ്ധമത സ്വാധീനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ചുറ്റുവിളക്ക് കത്തിക്കുക എന്ന നസ്രാണി പാരമ്പര്യമാണ് ഇവിടുത്തെ നേർച്ച.1616 ൽ മെനേസിസ്  കുറവിലങ്ങാട് പള്ളിയിൽ വന്നപ്പോൾ, റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ വിശ്വാസങ്ങൾക്കെതിരായ ആചാര ങ്ങൾ എന്നാരോപിച്ച്,  പിണിയാളുകളെ ഉപയോഗിച്ച് അന്നുണ്ടായിരുന്ന മതിലേൽ മാളിക തകർക്കുകയും, കുരിശുംതൊട്ടിയിലെ കുരിശ് മറച്ചിടുകയും, കുളങ്ങൾ പൊളിച്ച് കളയുകയും ചെയ്തു. ആ കാലം വരെ, ക്ഷേത്രങ്ങളിലേപ്പോലെ പള്ളിക്കുളത്തിൽ കുളിച്ച് ദേഹശുദ്ധി വരുത്തി മാത്രമേ ജനങ്ങൾ ദേവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ഏറ്റവും പുറമേയുള്ള കുളത്തിൽ പുരുഷൻമാരും, രണ്ടാമത്തെ കുളത്തിൽ സ്ത്രീകളും, മൂന്നാമത്തെ കുറച്ച് ഉയർന്നു മാറിയുള്ള കുളത്തിൽ പുരോഹിതരുമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.1752 മുതൽ 1796 വരെ പള്ളിയിലേയും,കരയിലേയും സർവ്വാധികാരിയായിരുന്ന, പള്ളി വീട്ടിൽ-മുറിഞ്ഞപ്പളിൽ  കൂറ്റൻ മാപ്പിള എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ചാക്കോ തരകനാണ് 1753-54  കാലഘട്ടത്തിൽ   ഇവയൊക്കെ പുനർ നിർമിച്ചത്. മറിച്ചിട്ട കുരിശ് നിവർത്തിയത്, തരകൻ്റെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് കടപ്പൂര് കൂറ്റനാൽ തറവാടിൻ്റെ സമീപത്തുള്ള കാഞ്ഞിരക്കാട്ട് നായർ കുടുംബത്തിലെ നാരായണി അമ്മൂമ്മയുടെ ചട്ടുകാലിയായ പിടിയാനയെ ഉപയോഗിച്ചാണ്.നാരായണി അമ്മൂമ്മ അവരുടെ വിശ്വാസ ആചാരപ്രകാരം ഏഴുദിവസം  പള്ളിയിൽ വരികയും നോമ്പ് നോറ്റ് പ്രാർത്ഥിച്ചൊരുങ്ങിയാണ് പിടിയാനയെ കൊണ്ടുവന്ന് കുരിശ് നിവർത്തിയത്. മൂന്നാം തവണ ആന വലിച്ചപ്പോഴാണ് കുരിശ് നിവർന്നത് എന്നുമാണ്  വാമൊഴിയറിവുകൾ.

== മണിമാളിക ==
ചെറിയ പള്ളിയുടെ തെക്ക് വശത്തായാണ് മണിമാളിക. മൂന്ന് ഭീമൻ മണികളുള്ള ഈ മണിമാളിക [[1910|1910ൽ]] നിർമ്മിച്ചതാണ്. [[1911|1911ൽ]]  [[ജർമ്മനി|ജർമിനിയിലെ]] ഹാമ്പുർഗിൽ നിന്ന് 30000 രൂപ മുടക്കി, നാല് മണികൾ കപ്പൽ മാർഗ്ഗം കൊണ്ടുവന്ന് ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. യാത്രാമദ്ധ്യേ ഒരെണ്ണം കടലിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നാണ് ചരിത്രം പറയുന്നത്. പള്ളിയിലെ രേഘകൾ പ്രകാരം മണികൾക്ക് യഥാക്രമം 1666 കി.ഗ്രാം , 1173 കി.ഗ്രാം, 710 കി.ഗ്രാം ഭാരമുണ്ട്. സപ്തസ്വരങ്ങൾ വായിക്കാമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഈ മണികൾ ഭാരക്കൂടുതൽ മൂലം ചവിട്ടിയാണ് മുഴക്കുന്നത്.

== തിരുനാളുകൾ ==
[[File:Pradhakshanam.jpg|thumb|]]

മൂന്ന് നോമ്പ്, എട്ട് നോമ്പ്, വിശുദ്ധ സെബസ്ത്യാനോസിന്റെ തിരുന്നാൾ എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന തിരുന്നാളുകൾ .
ഇതിൽ തന്നെ  മൂന്നു നോയമ്പ് തിരുനാൾ ആണ് ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധവും, ആഘോഷ പൂർവ്വം കൊണ്ടാടുന്നതും. അമ്പതു നോയമ്പിനു പതിനെട്ടു ദിവസം മുന്നോടിയായാണ് മൂന്ന് നോയമ്പ് തിരുന്നാൾ കൊണ്ടാടുന്നതു. മൂന്ന് നോയമ്പ് തിരുനാളിലെ രണ്ടാം ദിവസത്തെ കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണം വളരെ  പ്രസിദ്ധമാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stmarykuravilangad.org/Pilgrim.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-02-27 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928120732/http://www.stmarykuravilangad.org/Pilgrim.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 

മാസദ്യവെള്ളിയാഴ്ചകളിൽ (മാസത്തിലെ ആദ്യത്തെ  വെള്ളിയാഴ്ച)  ഒട്ടേറെ തീർഥാടകർ എത്തുന്ന പതിവുള്ളതിനാൽ അന്നേ ദിവസം. ഒട്ടേറെ കുർബാനകളും നേര്ച്ച  വഴിപാടുകളും നടക്കുന്നു. എല്ലാ മാസദ്യവെള്ളിയാഴ്ചകളും തിരുന്നാൾ ദിവസത്തിന് സമാനമായ പ്രതീതി ഉണ്ടാക്കുന്നു.  

പള്ളിയിലെ മൂന്നു നോയമ്പ് തിരുനാളിന് [[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം|ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ആനയെ പ്രദക്ഷിണത്തിനയക്കുകയും, ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവത്തിന് പള്ളിയിൽനിന്നും മുത്തുകുടകൾ കൊടുത്തയക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങ് ഇപ്പോഴും നടക്കുന്നു.

==കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണം==
[[File:Kuravilangadu Kappalottam 2013.JPG|thumb|300px|'''&lt;u&gt;&lt;big&gt;കുറവിലങ്ങാട് കപ്പലോട്ട പ്രദിക്ഷണം&lt;/big&gt;&lt;/u&gt;''' ]]
മൊസോപ്പൊട്ടോമിയ,ഇന്ത്യ,ചൈന എന്നീ ദേശങ്ങളിൽ ക്രിസ്തുവേദം അറിയിച്ച മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധൻ്റെ ശിഷ്യൻമാരിൽ ഒരുവനായ കടൈപ്പൂര്/കടപ്പൂര്  ശിമയോൻ കത്തനാരുടെ/റമ്പാൻ്റെ പിൻമുറകുടുംബക്കാരും,ശിഷ്യകുടുംബക്കാരുമുൾപ്പെടുന്ന കടപ്പൂര് അഞ്ചു വീടര് എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഞ്ച് അടിസ്ഥാന ,കുടുംബങ്ങൾക്കാണ് കപ്പൽ എടുക്കുന്നതിനുള്ള അവകാശം. കടപ്പൂര് വലിയവീട്/പെരിയവീട്, കത്തേടം/കത്തേടത്ത്, മഞ്ചേരിൽ/മാച്ചേരിൽ, പുതുശ്ശേരിൽ/പുതുച്ചേരിൽ, ചെമ്പൻകുളം, എന്നീ അഞ്ചു വീട്ടുകാരാണ് മൂന്നു നോമ്പ് തിരുനാളിന് കപ്പൽ വഹിക്കുന്നത്.ഈ അഞ്ചു കുടുംബങ്ങളും ബി.സി 700 ൽ അസീറിയൻ ആക്രമണം മൂലം ചിതറിപ്പോയ/നഷ്ടപ്പെട്ട അഞ്ച് യഹൂദ വംശങ്ങൾ ബിസി 587 ൽ ഇവിടെ എത്തിയതായാണ്  പാരമ്പര്യം.

 ആദിമ കാലം മുതലേ മലഞ്ചരക്കുകളായ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, തുടങ്ങിയവയുടെ  കച്ചവടമായിരുന്നു ഇവരുടെ മുഖ്യ തൊഴിൽ.ഇതിനാൽത്തന്നെ,കടൈ/കട അഥവാ കച്ചവട സ്ഥലം എന്നതിൽ നിന്നാണ് കടൈപ്പുര്/കടപ്പൂര്  എന്ന സ്ഥലനാമം രൂപപ്പെട്ടത്.ഇതിൻ്റെ പടിഞ്ഞാറേ ഭാഗമായ കടൈ തുരുത്താണ് പിന്നീട് കടുത്തുരുത്തിയായി മാറിയത്. പുരാതന കാലം മുതലേ കളത്തൂര് ഉണ്ടായിരുന്ന മൂന്നുപീടിക ഇവരുടെ മുഖ്യ കച്ചവട കൈമാറ്റ സ്ഥലമായിരുന്നു. ആദിമ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഗലീലി,നിനവേ, ഈജിപ്ത് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക്  കടുത്തുരുത്തിയിൽ നിന്നും, പുറക്കാട് നിന്നുമൊക്കെ കപ്പൽ/പത്തേമാരി മാർഗ്ഗം കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്നു. കടപ്പൂരിലുടെ ഇപ്പോഴുള്ള തോട് പുരാതന കാലത്ത് മീനച്ചിലാറിലേക്ക്  ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന ചെറിയ പുഴയായിരുന്നു. കടപ്പൂരിലുള്ള മാളിയേക്കൽ കടവിലൂടെയാണ് ചെറിയ യാനങ്ങൾ മുഖേന കച്ചവട വസ്തുക്കളുടെ കയറ്റിറക്ക് നടത്തിയിരുന്നത്. ആദിമ കാലങ്ങളിലൊരിക്കൽ മൈലാപ്പൂരിലേക്ക്  കച്ചവട ചരക്കുമായി കടൽ മാർഗ്ഗം പോകും വഴി കപ്പൽ കടൽ ക്ഷോഭത്തിൽപ്പെട്ടപ്പോൾ  &quot;സുരക്ഷിതരായി തിരികെ തങ്ങളുടെ ദേശത്ത്  ദൈവമാതാവിന് പള്ളി പണിത്, യൗനാൻ ദീർഘദർശിയെ അനുസ്മരിക്കുവിധം  കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണം നടത്തിെക്കൊള്ളാമെന്നുള്ള&quot; നേർച്ചയാണ്, ലോകത്ത് വേറൊരിടത്തുമില്ലാത്ത കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളിയിലെ കപ്പേലാട്ടവും, കപ്പൽ പ്രദിക്ഷണവും, വെച്ചൂട്ടും, ഉണ്ടാകുവാൻ കാരണം. 

കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളിയുടെ  വടക്കുപടിഞ്ഞാറായുള്ള പള്ളി വടേക്കടത്ത് പറമ്പിനും, വടക്ക്കിഴക്കായുള്ള കള്ളി പറമ്പിനും, മദ്ധ്യേയുള്ള പറമ്പും, തെക്ക്പടിഞ്ഞാറായുള്ള കാളിക്കാവ് പറമ്പിനും തെക്ക് കിഴക്കായുള്ള ശങ്കരപുരി പറമ്പിനും, മദ്ധ്യേയുള്ള പറമ്പും, കടപ്പൂര് കുടുംബങ്ങളുടേതായിരുന്നു.കൂടാതെ, പള്ളി നടക്കൽ തെക്കേടത്ത് പറമ്പ് കടപ്പൂരഞ്ചുവീടർക്കും പള്ളിയാവശങ്ങൾക്ക് കുറവിലങ്ങാട്ട് വരുമ്പോൾ പ്രത്യേകിച്ച് മൂന്നുേനാമ്പു കാലത്ത് താമസിക്കുവാനുള്ള സ്ഥലമായിരുന്നു. മാനശംഖൂ കേസിൽ കേസ് വാദിച്ച് ജയിച്ചതിന്  പ്രതിഫലമായി മാണിക്കത്തനാർ കടപ്പൂര്കാരുടെ സ്ഥലം പള്ളിയുടെ പേർക്ക് എഴുതി വാങ്ങിച്ചു.

കപ്പലോട്ടം  സംബന്ധിച്ച കുറവിലങ്ങാട്ടെ ഒരു വാമൊഴി ഐതിഹ്യം ഇപ്രകാരമാണ്,  കുറവിലങ്ങാട്ടെ ബ്രാഹ്മണ പാരമ്പര്യ അടിസ്ഥാന കുടുംബങ്ങളിൽ ഒന്നായ കലിംഗൽ/കല്ലിങ്ങൽ/കള്ളി/പള്ളിവീട്ടിൽ കുടുംബത്തിൽ നിന്നും ദത്ത് മാർഗ പിൻമുറയായി കടപ്പൂര് മഞ്ചേരിൽ തറവാട്ടിൽ ജനിച്ച സഹോദരങ്ങളാണ്  കൂറ്റൻ മാപ്പിളമാർ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന, ചാക്കോ തരകനും (1707-1808)മാത്തൂ തരകനും (1712-1756). പോർച്ചുഗീസുകാരുമായും ഡച്ചുകാരുമായും പരമ്പരാഗതമായി ഉണ്ടായിരുന്ന നേരിട്ടുള്ള കച്ചവട ബന്ധവും തരക് പിരിവ് സ്ഥാനവും, പിതാവായ ചാണ്ടി തരകനിൽ നിന്നും കൂറ്റൻ സഹോദരർക്ക്  കൈമാറി കിട്ടിയ ഒന്നായിരുന്നു. കൂടാതെ, മാതൃ പിതാവിൽ നിന്നും കൈമാറിക്കിട്ടിയ വടക്കുംകൂർ  രാജാവിൻ്റെ  സൈനിക മേധാവിത്വ സ്ഥാനവും, പ്രമുഖ ഉപദേശി സ്ഥാനവും  കൂറ്റൻ സഹോദരർക്ക് 1740 മുതൽ 1750 വരെ ഉണ്ടായിരുന്നു. 1735-40 കാലഘട്ടത്തിൽ വിദേശകച്ചവടക്കാർക്ക് തുറമുഖത്ത് ചരക്കെത്തിക്കുകയും  തരകുപിരിക്കുകയും മറ്റും ചെയ്തുവന്നിരുന്ന കൂറ്റൻ സഹോദരൻമാരുമായി  ഡച്ചുകാർ വലിയ സൗഹൃദത്തിലായി. അതിനാൽ ഡച്ചുകാർ ഡെൻമാർക്കിലേക്ക്  യാത്രയ്ക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും, മൂത്തയാളായ ചാക്കോ തരകൻ  
ചരക്കുകപ്പലിൽ വിദേശയാത്രക്കു പോകുകയും  തിരികെ  വരുമ്പോൾ കപ്പൽ കടൽക്കാറ്റിപ്പെട്ട് അപകടാവസ്ഥയിലായപ്പോൾ,  തരകൻ നാവികരോട് ഒരു സഹായം അഭ്യർത്ഥിച്ചു. &quot;തങ്ങളുടെ പൂർവ്വികർ പുരാതന കാലത്തെ കച്ചവടനാവികരായിരുന്നെന്നും, ഒരിക്കൽ, മൈലാപ്പൂര് ഭാഗത്തേക്ക് കച്ചവട ചരക്കുസാമഗ്രികളുമായി
പോകും വഴി കപ്പൽ കടൽ ക്ഷോഭത്തിൽപ്പെട്ടപ്പോൾ സുരക്ഷിതരായി തിരികെ എത്തുന്നതിന്, തങ്ങളുടെ ദേശത്ത് ദൈവമാതാവിന് പള്ളി പണിത്, യൗനാൻ ദീർഘദർശിയെ അനുസ്മരിക്കുവിധം കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണം നടത്തിെക്കൊള്ളാമെന്നുള്ള നേർച്ച ഉണ്ടായിരുന്നെന്നും, അതിൽ പള്ളി പണിതെങ്കിലും, ഇക്കാലമത്രയും കപ്പൽ ഉണ്ടാക്കി പ്രദിക്ഷണം നടത്തുവാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നും, ഞാൻ കുറവിലങ്ങാട് മുത്തിയമ്മയുടെ ഒരു മാതൃഭക്തനാണ്, എനിക്ക്  ആ നേർച്ച വീണ്ടും നേർന്ന് നടത്തുവാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്. നിങ്ങൾ ഒരു കപ്പൽ പണിത് തന്ന് സഹായിക്കുമെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്ക്  ആ നേർച്ച  നിറവേറ്റുവാൻ കഴിയും. ആ നേർച്ച നേർന്ന ശേഷം ഞാൻ മുത്തിയമ്മയെ വിളിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ അമ്മ  സഹായിച്ച് ഈ കടൽ ക്ഷോഭം മാറി നമ്മൾ സുരക്ഷിതരായിത്തീരും&quot; എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ നാവികർ മറുപടിയായി   &quot; നിങ്ങളുടെ വിശ്വാസപ്രകാരം ഇവ സംഭവിക്കുമെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ഉറപ്പാണെങ്കിൽ നേർച്ച നേർന്നുകൊള്ളൂ, ഞങ്ങൾ കപ്പൽ പണിത് സഹായിക്കാം&quot; എന്ന് മറുപടി നൽകിയപ്പോൾ,കൂറ്റൻ മാപ്പിള കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണ നേർച്ച നേർന്ന്, മുത്തിയമ്മയെ വിളിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചതിനാൽ  കടൽ ശാന്തമായെന്നും, സന്തുഷ്ടരായ ഡച്ചു നാവികർ, കടുത്തുരുത്തി തുറമുഖത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, ഒരു മരക്കപ്പലുണ്ടാക്കിെയന്നും, ഈ കപ്പൽ നിർമാണത്തിൽ സഹായിക്കുവാൻ,
തരകൻ്റെ വീടായ കടപ്പൂര് കൂറ്റനാൽ മാളികയുടെ സമീപത്തുള്ള ആയോധന കളരി പരിശീലന കേന്ദ്രമായിരുന്ന കൊല്ലൻമാടയിലും ആശാരിമാടയിലും ആയുധ നിർമാണത്തിൽ സഹായക കുടുംബങ്ങളായി കുടിപാർപ്പിച്ച    കൊല്ലക്കൂടി, ആശാരിക്കൂടി, കണിയാൻകുടി, മൂശാരിക്കുടി, തട്ടാൻകുടി തുടങ്ങിയ ജോലിക്കാരെ  
നിയോഗിച്ചു. 

കപ്പൽ നിർമാണം പൂർത്തിയാക്കി, 
കടുത്തുരുത്തി പള്ളിയിൽ കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ  പള്ളിക്കാർ അവകാശ വാദം ഉന്നയിക്കുകയും, അവർ, കപ്പൽ പള്ളിയുടെ ഉള്ളിൽ കടത്തുവാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ആനവാതിൽ,ചെറുതായിരുന്നതിനാൽ, ആ ശ്രമം  വിഫലമാകുകയും, പോം വഴി ആലോചിക്കും വരേക്ക്,  പള്ളിമുറ്റത്തു  വച്ചു കപ്പൽ പെയിൻ്റ് ചെയ്യുവാൻ ഏർപ്പാടാക്കുകയും, പെയിന്റിംഗ് ചെയ്യുന്ന വേളയിൽ പെയിൻ്റ്  കണ്ണിൽ തെറിച്ച്,പെയിൻ്റ് ചെയ്തവരുടെ  കണ്ണുകേടായെന്നും, തുടർന്ന്, കടുത്തുരുത്തി പള്ളിക്കോ, കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളിക്കോ എന്ന് തർക്കമുണ്ടാവുകയും, അന്ന് കൂറ്റൻ മാപ്പിള  മദ്ധ്യസ്ഥം പറഞ്ഞ് കപ്പലും, പെയിന്റിംഗ് ജോലിക്കാരെയും, കുറവിലങ്ങാടിന് കൊണ്ടുവന്നു എന്നും,
കുറവലങ്ങാടു പള്ളിമുറ്റത്തു വച്ചു കപ്പൽ പെയിന്റിംഗ് ചെയ്തപ്പോൾ, അവരുടെ, കണ്ണ് സുഖപ്പെട്ടതായും, കുറവിലങ്ങാട്ടുകാരുടെ ഇടയിൽ ഐതിഹ്യമുണ്ടായിരുന്നതായി പഴമക്കാർ പറഞ്ഞിരുന്നു.

1752 ൽ മാർത്തണ്ഡവർമ്മയുടെ കാലത്ത് വടക്കുംകൂർ രാജ്യം തിരുവതാംകൂറിൽ ലയിപ്പിച്ചതിനേ തുടർന്ന്,കൂറ്റൻ മാപ്പിളക്ക്, നഷ്ടപ്പെട്ട  തരക് പിരിവ് അധികാരവും തരകസ്ഥാനവും,കൂടാതെ, ശിക്ഷാ വിധി അധികാരവും, കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളി നടത്തിപ്പും രാജകൽപന പ്രകാരം ലഭിച്ച സമയത്ത്, നേരത്തേ,  തൻ്റെ ഇടപെടൽ മൂലം കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളിക്ക് ലഭിച്ച കപ്പൽ  സൂക്ഷിക്കുവാൻ പള്ളിക്കു വടക്കുഭാഗത്ത് കപ്പൽമുറിയും, പള്ളിക്കുമുൻവശത്തു പടിപ്പുരമാളികയും (മതിേലമാളിക എന്നും പേർ പറയാറുണ്ട്.) വി. സെബസ്ത്യാനോസ്സിൻ്റെ ചെറിയപള്ളിയിൽ കെടാവിളക്കു തൂക്കുവാൻ തൻെറ സ്വന്തം കണങ്കൈ രൂപത്തിലും അളവിലും ഒരു മര കൈയ്യും പണിതുണ്ടാക്കി.  ടി, കണങ്കൈ രൂപത്തിലുള്ള മര ക്കൈയ്യ്,  ഒരു കേടും വരാതെ, ഇപ്പോൾ, വലിയപള്ളിയുടെ,  വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ  വശത്ത് മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന വാദ്യപ്പുരയ്ക്കകത്ത് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് കാണാവുന്നതാണ്. കൂറ്റൻ മാപ്പിളയുടെ പിൻമുറ കുടുംബങ്ങൾ മുക്കം/മുക്കത്ത്, കൂറ്റാരപ്പള്ളി,ഇടത്തൊട്ടി,കൂറ്റനാൽ എന്നീ കുടുംബങ്ങളും, അവയുടെ ശാഖകളുമാണ്.

=='''അടിസ്ഥാന കുടുംബങ്ങൾ'''==
(മാർ തോമ്മാ പാരമ്പര്യ കുടുംബങ്ങൾ)
മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധൻ്റെ ശിഷ്യ പൗരോഹിത്യ കുടുംബങ്ങൾ കള്ളി,കാളികാവ്, കടപ്പൂര്, മാളിയേക്കൽ, ശങ്കരപുരി,പകലോമറ്റം, എന്നിവയായിരുന്നു.

== '''പാലയൂർ നാലു വീടര്:''' ==

=='''==(൧)കള്ളി== '''==

(പുരാതന ഉച്ചാരണം= കല്ലി/കല്ലിങ്കൽ/കല്ലിങ്ങൽ/കലിംഗൽ)

പുരാതന കാലത്ത് 
 കാശ്മീരിലെ ബ്രാഹ്മണരിൽ പണ്ഡിറ്റ് വംശജനായ ദീർഘതമസ് എന്ന അന്ധ മുനി  ചില സാഹചര്യങ്ങളാൽ ദത്ത് മാർഗ്ഗേണ കലിംഗ ദേശത്ത് വന്ന് വസിച്ചതിനാൽ പിൻമുറ കുടുംബങ്ങൾ കലിംഗബ്രാഹ്മണർ എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഈ കുടുംബങ്ങൾ തലമുറകൾ പിന്നിട്ടപ്പോൾ കലിംഗ ദേശം അശോക ചക്രവർത്തിയുടെ ആക്രമണം നേരിട്ടതിനാൽ പിൻമുറ കുടുംബങ്ങൾ ആന്ധ്ര, കർണാടക, തമിഴ്നാട്, സിലോൺ, കേരളം എന്നിവിടങ്ങളിൽ വന്ന് താമസിച്ചു.
പ്രാചീന തമിഴകത്തിലെ പതിമൂന്നു &quot;നാടു'കളിലൊന്നായിരുന്നു കുടൈനാട്‌ /കോടൈനാട് അഥവാ പാലൈചേരം.
പാലേശ്വരത്തെ 
പാലയൂർ ദേശത്ത് വസിച്ചിരുന്നതും,(1906 ലെ ഒരു രേഖ പ്രകാരം:  പാലയൂർ പള്ളിക്ക് തെക്ക് &quot;പാലയൂർ ദേശം സർവ്വേ 56ാം നമ്പർ സബ്ഡിവിഷൻ 2ാം നമ്പർ കള്ളിങ്ങൽ/കള്ളിയിങ്ങൽ/കല്ലിങ്ങൽ പറമ്പ്. ഇവിടെ ഒരു ഓത്തുശാലയുമുണ്ടായിരുന്നു.)ഇന്ത്യയിലെ സാമൂഹികാന്തരീക്ഷത്തിൽ  രാജ ഭരണത്തിന്റെ നട്ടെല്ലും,ഔന്നത്യ തൊഴിലുമായിരുന്ന തരക് പിരിവ്  അഥവാ ചുങ്കം പിരിവ് തൊഴിലായി നടത്തി വന്നിരുന്ന കലിംഗ കുടുംബക്കാർ മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധനിൽ നിന്നും ദിവ്യ സ്നാനം സ്വീകരിക്കുകയും കുടുംബനാഥന് ചുങ്കം പിരിവുകാരനായ മത്തിയാസ് അഥവാ മത്തായി  ശ്ലീഹായുടെ പേര് വിശുദ്ധൻ നൽകുകയും, ഇളമുറക്കാരന് കേപ്പാ  എന്ന പേര് നൽകി മൂപ്പൻ കത്തൈനാർ(മെത്രാൻ) പദവി നൽകുകയും ചെയ്തു. കേപ്പാ മൂപ്പൻ കത്തൈനാർ
ചോഴരാജാവായ പാലിമറ്റം/പാലമറ്റം രാജാവിന്റെ മകളെ വിവാഹം ചെയ്യുകയും പിൻമുറയിൽ അഞ്ചാം തലമുറയോടെ AD 162 ൽ ആദ്യത്തെ പിരിവ് ശാഖ കല്ലിങ്കൽ എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എഡി 161 കാലത്തോടെ അധികാരമേറ്റ റോമൻ ചക്രവർത്തി മാർക്കസ് ഔറേലിയസ് അന്റോണിനസ്  161-180 തങ്ങളുടെ  വ്യവഹാര രാജ്യങ്ങളിൽ ഉള്ള ക്രിസ്ത്യാനികളെ കൊന്നൊടുക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതിൻ പ്രകാരം എഡി 169 ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലുണ്ടായിരുന്ന റോമൻ സൈനിക ക്യാമ്പിൽ നിന്ന് സൈനികരുടെ ആക്രമണം മൂലം മൂപ്പൻ കത്തൈനാരും, മറ്റു  കത്തൈൻമാരും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തതോടെ കലിംഗൽ, കാളിയൻകാവ്,പാലമറ്റം,ചന്ദ്രപുരി, വലിയവീട്ടിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശാഖ, എന്നീ കുടുംബക്കാർ അങ്കമാലിയിലേക്ക് താമസം മാറ്റുകയും,15 വർഷ ശേഷം അങ്കമാലിയിലേക്കും ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടായതോടെ ജലവാഹനങ്ങൾ എത്താത്ത ദൂരസ്ഥലവും മാളിയേക്കൽ കുടുംബക്കാരുടെ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടവുമായ കടപ്പൂര് - കുറവിലങ്ങാട് ദേശത്തേക്ക് അവരെ തിരഞ്ഞു പിടിപ്പാതിരിപ്പാൻ അവരുടെ പേരും, ഗോത്രനാമവും മാറ്റി പറയുകയും ചെയ്ത് താമസിച്ചു വന്നു. ചന്ദ്രപുരി, പാലമറ്റം,വലിയവീട്ടിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശാഖ, എന്നീ കുടുംബങ്ങൾ പിന്നീട് ഏ.ഡി 240 ൽ തിരികെ കൊടുങ്ങല്ലൂർക്ക്  പോയി.

ശാഖാപിരിവുകൾ:
(1)എഡി 162 കേപ്പാ തരകൻ കല്ലിങ്കൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ,

(2)എ.ഡി. 229  ഇട്ടി തരകൻ തേച്ചേരിൽ, പ്രയാറ്, ചെങ്ങന്നൂർ.
ഇടശ്ശേരിയേത്ത്, കിഴുവള്ളിൽ,പുത്തേത്ത്, തുണ്ടിയേത്ത്, കൊച്ചേത്ത്, രാമഞ്ചിറയിൽ,മുളമൂട്ടിൽ, പുല്ലാമ്പള്ളിൽ etc...

(3) എഡി 293 മാത്തൂ തരകൻ, തോപ്പിൽ/തോപ്പിലാൻ നിരണം,അങ്കമാലി, പള്ളിപ്പുറം,

(4)എ.ഡി. 356 തോമ്മാ തരകൻ, കടവിൽ കടുത്തുരുത്തി 
(4a) എഡി 500 കടവിൽ നിരണം ശാഖ
(4d) എഡി 800 കടവിൽ വൈക്കംചെമ്പ് ശാഖ 
(4d 7)എഡി 1400
(4d 8)എഡി 1500 ഔത കോട്ടയ്ക്കുപുറം അയ്‌മനംപറമ്പിൽ
(4d 8a)മാത്തൻ  നാഗപ്പുഴ എ.ഡി 1600 . കടവിൽ, അയ്മനംപറമ്പിൽ, ഏഴാനിക്കാട്ട്, ചെറുകുന്നത്ത്, കല്ലറയ്ക്കൽ, പുന്നക്കോട്ടിൽ, കളപ്പുരയിൽ, പനച്ചിമറ്റത്തിൽ, വലിയപുത്തൻപുരയിൽ, നിരവത്ത്, കൊച്ചുപുത്തൻപുരയിൽ, പൂന്തുരുത്തിൽ, അക്കരപ്പറമ്പിൽ, അരകുന്നേൽ, കിഴക്കാലായിൽ, അടുക്കോലിൽ, കോതവഴിയ്ക്കൽ, പുത്തൻപുരയ്ക്കൽ, അമ്പാട്ട്, ചാരനാൽ, പുയ്ക്കുന്നേൽ, കൊട്ടാരത്തിൽ, പനന്താനത്ത്
(4k)എ.ഡി 1400  കോഴാ, കുര്യനാട് ശാഖ,(4k 1) അരീത്ര  കട്ടയ്ക്കൽ, വട്ടംകുഴി, പാവയ്ക്കൽ, എടത്തിനാൽ, 
(4n)എ.ഡി 1750 ലൂക്കാ (ഒക്കാണ്ട്) നമ്പ്യപറമ്പിൽ വാഴക്കുളം
(4n) നമ്പ്യാപറമ്പിൽ, പൂക്കാട്ട് നമ്പേലിൽ, പുതിയകുളങ്ങര, കൊച്ചുകുടി, പുതുശ്ശേരി, പുത്തൻപുര, ചീങ്കണ്ണിവളവിൽ, കൂറ്റമ്പാടത്ത്, കണിയാംകുടിയിൽ, പള്ളത്ത്, വടക്കേക്കര, പേപ്പതി, തയ്യിൽ, ചങ്ങനാപറമ്പേൽ, കളരിക്കതൊട്ടിയിൽ, തടത്തിൽ, തോട്ടുമാരിയിൽ, 

(5)എഡി 433 കുര്യാത് തരകൻ, അറയ്ക്കൽ,
(5a)AD 522 അങ്കമാലി,വൈക്കം ചെമ്മനത്തുകര, വല്ലകം ,കുലശേഖരമംഗലം,ഉദയംപേരൂർ,കടുത്തുരുത്തി,കോക്കമംഗലം, (5a1)AD600 പയപ്പയർ(അന്ത്യാളം)പാലാ,
(5a1a) കുര്യാത് കരോട്ട് അറയ്ക്കൽ,
(5a1a1) ആഗസ്തി പാമ്പാക്കൽ,(5a1a2)ദേവസ്യ കണ്ടത്തിൽ,(5a1a3) കുര്യാത് പള്ളിക്കുന്നേൽ അറയ്ക്കൽ, (5a1a4)അവിരാകരോട്ട് അറയ്ക്കൽ തറവാട്, 
,(5a1b)അവിരാ താഴത്ത് അറയ്ക്കൽ,
(5a1b1) തൊമ്മൻ ചവണിയാങ്കൽ
(5a1b2)ഉലഹന്നാൻ ചവറനാനിക്കൽ 
(5a1b3)ഉതുപ്പ് കുന്നുംപുറം
 (5a1b4)ഔസേപ്പ് ചെട്ടിപ്പുഴ
(5a1b5)കുഞ്ഞവിരാ താഴത്ത് അറയ്ക്കൽ തറവാട് 
(5a1m)AD1600  കുര്യായ്പ് തൊമ്മൻ ഇലയ്ഞ്ഞിക്കൽ കോതമംഗലം,(5a2)തൃശൂർ.       (5b)AD600 പള്ളിപ്പുറം, 
(5c)AD760  മൈലക്കൊമ്പ്                      (5e)AD 900 കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി. (5e20)AD1630 രാമപുരം                    (5e25) AD1772(1)മാതു മൂലേച്ചാലിൽ x ഏലിയമ്മ ചെമ്പോലയിൽ ചുങ്കം 1752. (1A) എബ്രഹാം പള്ളാട്ട് 1772 ഇടയോടി.   (1Aa)തയ്യിൽ
 (1Ab)കിഴക്കേ പുതിയിടം
 (1Ac)പടിഞ്ഞാരെ പുതിയിടം
 (1Ad) ഇലഞ്ഞിമറ്റം
 (1Ae)വരകുകാല
 (1Af)വാണിയപ്പുരയിൽ
 (1Ag) വെട്ടുകല്ലുംപുറം
 (1Ah)ചെമ്പകശ്ശേരിൽ
 (1Ai)തുളുശേരിൽ
 (1Aj) നെടുംചേരിൽ
 (1Ak)കുഴികൊമ്പിളിൽ
 (1Al)വാഴക്കുന്നേൽ (1B)തൊമ്മൻ മൂലേച്ചാലിൽ കിഴക്കേൽ ----  1774
 (1Ba)ചങ്കപ്പുര
 (1Bb)കൈപ്പള്ളി
 (Bc1) മുളഞ്ഞനാനി
 (1Bd)പഴെട്ടു
 (1ആയിരിക്കുക)ശൗര്യമ്മക്കൽ
 (1Bf)കിഴക്കേത്തൊട്ടി.           (1C)മണ്ഡപത്തിൽ
 (1Ca) മത്തായി മണ്ഡപത്തിൽ ---- 1777
 (1Ca1) മത്തായി (കുട്ടികളില്ല)
 (1Ca2).  സ്കറിയ (താഴത്തു മണ്ഡപത്തിൽ).                              .(1D)പഴൂർ വടക്കേടത്ത്
 (1D) മാതു മൂലേച്ചാലിൽ (അവിവാഹിതൻ) ---- .                   .      (1E) 1780  
 ഔസേഫ് പടിഞ്ഞാറേ മൂലേച്ചാലിൽ (കൊച്ചുപുരക്കൽ)---- 1788
 (1Ea)ഔസേഫ് ---- --
 (1Ea1) ഔസേഫ് കൊച്ചുപുരക്കൽ മറിയം --
 (1Ea1A) വർക്കി (കൊച്ചേട്ടൻ) അന്നമ്മ കരിക്കണ്ടത്തിൽ
 (1Ea1B) ചാക്കോ
 (1Ea1Aa) ത്രേസ്യാമ്മ ചൊവ്വാട്ടുകുന്നേൽ
 (1Ea1Ab) അന്നമ്മ കൊമരത്തകുന്നേൽ
 (1Ea1A1) ജോസഫ് മറിയം കരോട്ടുചിറക്കൽ
 (1Ea1A1A) ജോർജ്ജ് (അപ്പച്ചൻ) മറിയക്കുട്ടി ചെറിയംപുറത്ത്
 (1Ea1A1B) ബേബി
 (1Ea1A1C) ജോയി
 (1Ea1A1D) ജോസ്
 (1EaA1a) അന്ന (സീനിയർ അന്ന,  സിസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് ചാരിറ്റി കോൺവെൻ്റ്, കൽക്കട്ട)
 (M5A1A1b) മേരി ലൂക്കോസ് വേണാട്ട്
 (1Ea1A1A1) സന്തോഷ്.      .                              .      (1F)കൊച്ചുതൊമ്മൻ കുരുവിനാക്കുന്നേൽ ത്രേസ്യ പള്ളത്ത് 1795
 (1Fa)കോലഭാഗത്ത്.      .                                     (1G) വർക്കി മൂലേച്ചാലിൽ തറവാട് 1800
 (1Ga)മൂലേച്ചാലിൽ
 (1Gb)മുതലക്കുഴി
 (1Gc)വടക്കേ മുതലക്കുഴി
 (1Gd)കടപ്ലാക്കൽ
 (1Ge)മേനപ്പാട്ട്
 (1Gf)വില്ലന്തനാഥ്
 (1Gg)കാപ്പിലിപ്പറമ്പിൽ
 (1Gh)പുരയിടത്തിൽ
 (1Gi) കുന്നപ്പള്ളി
(5M)1750 മരങ്ങാട്ടുപിള്ളി, മണക്കാട്ട് .
(5N)1800 കുറവിലങ്ങാട്,തറവാട്

(6)എഡി 626 കുര്യാത് തരകൻ, ഓരത്തിൽ,
കുറവിലങ്ങാട്, ആരക്കുഴ,

(7) എഡി739 മാത്തൂ തരകൻ, കദളിക്കാട്ടിൽ, കൊടുങ്ങല്ലൂര്,ആരക്കുഴ 

(8)എഡി 850കുണ്ടുകുളം,കുന്നംകുളം
(8a)ആട്ടോക്കാരൻ  തൃശൂർ 
(8b)എഡി 1300 കവലക്കാട്ട്,കൊരട്ടി
(8b1)ചിറപ്പനത്ത് 
(8b2)വട്ടോളിൽ
(8c) തേയ്ക്കാനത്ത്  തൃശൂർ, അങ്കമാലി, ചാലക്കുടി, കിഴക്കമ്പലം, കോതമംഗലം,(8c1)കണ്ണാട്ട്/കണ്ണാടൻ കോതമംഗലം

(9) എഡി 964 തോമ്മാ തരകൻ, കള്ളിക്കാട്ടിൽ/കള്ളിക്കാട്ട്/കള്ളിക്കാടൻ തൃശ്ശൂര്, അങ്കമാലി,കീഴില്ലം, കോലഞ്ചേരി.

(10)എഡി 1109 വർക്കി മാത്തൂ തരകൻ, കല്ലറക്കൽ തരകൻ കുടുംബം, കൂർത്തമല(കുറുപ്പംപടി),
ഉപശാഖകൾ: വൈക്കം,മാവേലിക്കര,ചങ്ങനാശ്ശേരി,കുറുപ്പംപടി, മൂലൻ,പൊയ്ക്കാട്ടിൽ,കൈപ്പനാട്ട്,കരിമ്പിൽ.

(11) എഡി 1144 ഐപ്പ് തരകൻ കടുവെട്ടൂര്,
തേവർതുണ്ടിയിൽ,പുള്ളിപ്പടവിൽ,മൂത്തമ്പാക്കൽ,വലിയ പുതുശ്ശേരിൽ,കാരിശ്ശേരിൽ.

(12)ഏ.ഡി 1161 കുര്യാത് തരകൻ
നെടുംചാലിൽ ചായൽ(നിലയ്ക്കൽ)
(12a)ഏ.ഡി 1199 ഉണ്ണിഐപ്പ് 

(12a1)ഏ.ഡി 1227 കുര്യാത് നെല്ലിമറ്റത്തിൽ,കടാതി
(12a1A)ഏ.ഡി 1265 കുര്യാത് നെല്ലിമറ്റത്തിൽ,കടാതി
(12a1A1) ഏ.ഡി 1293 കുര്യാത്  കുര്യാത്  കട്ടച്ചിറയിൽ, പെരുവംമൂഴി,കടമറ്റം,
(12a1A2) ഏ.ഡി 1298 പുരവത്(പ്രോത്ത്) കുര്യാത്  നെല്ലിമറ്റത്തിൽ,കടാതി.

(12a2)ഏ.ഡി 1232 കോരുള നെടുംചാലിൽ,കോതമംഗലം,
(12a2A)ഏ.ഡി 1270 ഉണ്ണിഐപ്പ് കോരുള ?
(12a2B)ഏ.ഡി 1270 ചുമ്മാര് കോരുള 
(12a2B1) കോരുള ചുമ്മാര്  നെടുംചാലിൽ,കോതമംഗലം,

(12a3)ഏ.ഡി 1237 ഉണ്ണിഐപ്പ്
(12a3A)ഏ.ഡി 1237 ഉണ്ണിഐപ്പ് ഉണ്ണിഐപ്പ്,
(12a3B)ഏ.ഡി 1275 ചെറിയാത് ഉണ്ണിഐപ്പ്
(12a3B1) ചെറിയാത് ഉണ്ണിഐപ്പ് പോത്താനിക്കാട്ട്, മൈലക്കൊമ്പ്, 
ചെട്ടിയാംകുടി, പോത്താനിക്കാട്ട്, കാട്ടാംകോട്ടിൽ,വെട്ടുകല്ലേൽ,തോട്ടുപാട്ട്,മാണിക്കുന്നേൽ.

തലമുറ (41A) ഏ.ഡി 1292 ഐപ്പ് മാത്തൂ തരകൻ,പള്ളിവീട്ടിൽ,
തലമുറ (41C) ഏ.ഡി 1302 തൊമ്മി മാത്തൂ തരകൻ,പള്ളിവീട്ടിൽ,

തലമുറ (42A) മാത്തൂ തൊമ്മി  തരകൻ,പള്ളിവീട്ടിൽ, തേവർവയൽ,ഏ.ഡി 1330-?
തലമുറ (42B) മാത്തൂ മാത്തൂ  തരകൻ,പള്ളിവീട്ടിൽ തറവാട്, ഏ.ഡി 1335-?,

തലമുറ (43A) തൊമ്മി മാത്തൂ തരകൻ,പള്ളിവീട്ടിൽ,മൂക്കൻതോട്ടം, ഏ.ഡി 1363-? കടുത്തുരുത്തി, കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി 
വെട്ടത്ത്,കിഴക്കരക്കാട്ട്,അരീക്കാട്,പനത്താനം,കൊച്ചുപ്ലാക്കൽ,കുഴിമുള്ളിൽ,തെരുവപ്പുഴ,വല്ലേൽ,തട്ടാംപള്ളി,പാലത്തൊടുക,എടമനപടവിൽ,കീരമ്പനാൽ,ചെമ്പനാനിക്കൽ,വരിയ്ക്കമായ്ക്കൽ,
തലമുറ (43B) മാത്തൂ മാത്തൂ തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽതറവാട്,ഏ.ഡി 1368-?

തലമുറ (44A)മാത്തൂ മാത്തൂ തരകൻ, പള്ളിവീട്ടിൽഏ.ഡി 1396-?
തലമുറ (44B)കുര്യാത് മാത്തൂ തരകൻ, പള്ളിവീട്ടിൽതറവാട് ഏ.ഡി 1401-?

തലമുറ (45A)കുര്യാത് കുര്യാത് തരകൻ, പനങ്കുഴയ്ക്കൽ,ഏ.ഡി 1429-?
പിന്മുറ കുടുംബങ്ങൾ:
നാലൊന്നുശ്ശേരിൽ,വെള്ളായിപ്പറമ്പിൽ,ആലാമ്പള്ളിൽ,പൂതുപ്പറമ്പിൽ,നാഴൂരിമറ്റം,പള്ളിക്കുന്നേൽ,കടുപ്പിൽ,പുന്നാപ്പള്ളിൽ,അരഞ്ഞാണിയിൽ,,ഒഴുകയിൽ,പാട്ടുപാറ,പന്തനാപ്പള്ളിൽ,വടക്കൻ്റേടത്ത്,കാളിയാർതോട്ടം,വട്ടക്കുന്നേൽ-വാലുമണ്ണേൽ,താഴമൺ,
തലമുറ (45B) ഇത്താക്ക് കുര്യാത്  തരകൻ,കുടക്കൽച്ചേരി,ഏ.ഡി 1434-?
പിന്മുറ കുടുംബങ്ങൾ:
ഏ.ഡി 1567-? കുടക്കശ്ശേരി അയർക്കുന്നം.
പറമ്പിൽ, പുത്തൻപുരയ്ക്കൽ,
തേവർവേലി,വേലച്ചേരി,കാവാലം.
തലമുറ (45C) മാത്തൂ കുര്യാത്  തരകൻ,പള്ളിവീട്ടിൽ തറവാട്,ഏ.ഡി 1439-?

തലമുറ (46A)കുര്യാത് മാത്തൂ തരകൻ, പള്ളിവീട്ടിൽ തറവാട് ഏ.ഡി 1467-?
തലമുറ (46B)കോരുള മാത്തൂ തരകൻ, പള്ളിവീട്ടിൽ തറവാട് ഏ.ഡി 1467-?

തലമുറ (47A) മാത്തൂ കോരുള തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ,തറപ്പിൽ,ഏ.ഡി 1500-? ×?പിന്മുറ കുടുംബങ്ങൾ:
 തറപ്പിൽ, വെള്ളിലാംതടം/വള്ളിയാംതടം,  
തലമുറ (47B)കുര്യാത് കോരുള  തരകൻ, പള്ളിവീട്ടിൽ,1505-? ×?

തലമുറ (48A) കോരുള കുര്യാത് തരകൻ, പള്ളിവീട്ടിൽ, കണ്ണൊഴുക്കത്ത് ഏ.ഡി 1555 -? × ?
തലമുറ (48B)കുര്യാത് കുര്യാത് തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി 1538-? × ?

തലമുറ (49A)മാത്തൂ കുര്യാത് തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ,വെള്ളറേത്ത്.ഏ.ഡി 1566-? × കുഞ്ഞിക്കാമ്മ ?
തലമുറ (49B)കോരുള കുര്യാത് തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി1571-? × ഏലമ്മ മാത്തൂ 1580-? ശങ്കൂരി/ശങ്കരപുരി തറവാട്

തലമുറ (50A)കുഞ്ഞേലമ്മ കോരുള തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി1599-? × തൊമ്മൻ ഗണകച്ചുവട്/ശങ്കരമംഗലം(ശങ്കരപുരി)1590-?
തലമുറ (50B) കുര്യാത് കോരുള തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി1604-? പിന്മുറ ഉണ്ടായില്ല.
തലമുറ (50C)മാത്തൂ കോരുള തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി1610-? × ഏലമ്മ ചെറിയാ കുഴിവേലിൽ/തറയിൽ/പാലയ്ക്കൽ 1619-?

തലമുറ (51A)കോരുള മാത്തൂ തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി1638-? × ? 
പിന്മുറ കുടുംബങ്ങൾ: കൈപ്പുഴക്കുന്നേൽ,പുത്തോട്ടിൽ,ചള്ളാകുഴിയ്ക്കൽ,പാപ്പൻചിറ,മാളികകരോട്ട്,ചൂട്ടുവേലിൽ,നടുവിലേൽ,നെടുമണ്ണിൽ,കുറുന്തോട്ടം, പേരൂർ.
തലമുറ (51B) ചെറിയാ മാത്തൂ തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ ഏ.ഡി1643-? × ?
പിന്മുറ കുടുംബങ്ങൾ:
വില്ലവത്തേത്, മണ്ണാക്കുഴി, പറപ്പള്ളി, കള്ളിമല,ചേന്ദംകരി,വൈദ്യൻവീട്ടിൽ.
തലമുറ (51C)മാത്തൂ മാത്തൂ തരകൻ മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ1648-1747 × Adoptive Marriage  to അന്നാമ്മ ചാണ്ടി പട്ടരുമഠം(ശങ്കരപുരി)1656-1742

തലമുറ (52A)കോരുള മാത്തൂ തരകൻ, മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ ഏ.ഡി1676-1685 (ചെറുപ്പത്തിലേ മരണപ്പെട്ടു)
തലമുറ (52B) ചാണ്ടി മാത്തൂ തരകൻ, മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ തറവാട് ഏ.ഡി 1681-1777 × Adoptive Marriage  to അന്നാമ്മ കോരുള പണിക്കർ കടപ്പൂര് മഞ്ചേരിൽ തറവാട് ഏ.ഡി1685-1775
തലമുറ (52C) ഏലമ്മ മാത്തൂ തരകൻ ഏ.ഡി1687-1767 × ചാക്കോ കോളൂർ 1678-1764

തലമുറ (53A) ചാക്കോ ചാണ്ടി തരകൻ (കൂറ്റൻ മാപ്പിള) ഏ.ഡി1707-1811 മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ തറവാട്ട്മാളിക (1752മുതൽ1795 വരെ തിരുവതാംകൂറിന് കീഴിലുള്ള ഏറ്റുമാനൂർ, കടുത്തുരുത്തി, കുറവിലങ്ങാട് പ്രദേശങ്ങളടങ്ങിയ ലോക്കൽ പ്രൊവിൻസ് നാടുവാഴി/&quot;കോയ്മ&quot;യും കുറവിലങ്ങാട് പള്ളി സർവ്വാധികാരിയുമായിരുന്നു) × മറിയാമ്മ തൊമ്മൻ പട്ടാശ്ശേരിൽ മാന്നാനം ഏ.ഡി1715-1807
തലമുറ (53B)മാത്തൂ ചാണ്ടി തരകൻ 1711-1755  (അവിവാഹിതനായിരിക്കേ രക്തസാക്ഷിത്വം വരിച്ചു മരണപ്പെട്ടു.മാത്തൂ തരകനും 1752 മുതൽ ഭാഗിക കോയ്മ അധികാരം ഉണ്ടായിരുന്നു.മാത്തൂ തരകൻ്റെ മരണത്തോടെ കള്ളിയില്ലം/പള്ളിവീട്  തറവാട്ട് വംശ ശാഖ അന്യം നിന്നു.)

തലമുറ (54A)അന്നമ്മ ചാക്കോ തരകൻ ഏ.ഡി1735-1830 × വർക്കി നെടുമറ്റം(പകലോമറ്റം)ഏ.ഡി1726-1811
തലമുറ(54B)ചാണ്ടി ചാക്കോ തരകൻ  മുക്കം/മുക്കത്ത് ഏ.ഡി 1739-1836 × Adoptive Marriage  to ഏലിയാമ്മ മേത്തിരേട്ട്(പകലോമറ്റം) ഏ.ഡി1748-1827
തലമുറ(54C)തൊമ്മി ചാക്കോ തരകൻ കൂറ്റനാൽ  ഏ.ഡി 1743-1832 × ?
തലമുറ(54D) ചാക്കോ ചാക്കോ തരകൻ കൂറ്റനാൽ(മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ തറവാട്ട്മാളിക) ഏ.ഡി 1747-1843 × ?

=='''(൨)കാളികാവ്'''==
 (പുരാതന ഉച്ചാരണം= കാളിയൻകാവ്)

പ്രാചീന തമിഴകത്തിലെ പതിമൂന്നു &quot;നാടു'കളിലൊന്നായ കുടൈനാട്‌ അഥവാ കോടൈനാടിൽ നിന്നും പിരിഞ്ഞ് ചൂർണ്ണിനദിയ്ക്കും(പെരിയാർ), വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ, പെരിഞ്ഞനം ഭാഗത്ത് കടലിൽ പതിച്ചിരുന്ന കോടശ്ശേരിപുഴ/ അഥവാ കൂടൈപ്പുഴയ്ക്കും മദ്ധ്യേയായി അതിര് തിരിഞ്ഞുള്ള പ്രദേശമായിരുന്നു   നീളൈചേരം(നെടുംപുറൈനാട്). അറബിക്കടലിനോട്‌ തൊട്ടുകിടന്നിരുന്ന നാലു നാടുകളിൽ വടക്കുനിന്ന്‌ മൂന്നാമത്തേതായിരുന്നു ഇത്‌. അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി സാമ്രാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി അഖണ്ഡ ഭാരത പ്രദേശമായ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിൽ എത്തിയപ്പോൾ സൂര്യവംശം,ചന്ദ്രവംശം,ശൈവവംശം എന്നീ ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങൾ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പാലായനം ചെയ്യുകയും പിൽക്കാലത്ത്  ദത്ത് മാർഗ്ഗേണ രാജഭരണം കൈയ്യാളുകയും ചെയ്തു.ഇത്തരത്തിൽ ഭരിച്ചുവന്ന
ശൈവ ബ്രഹ്മണ വംശജനായിരുന്ന കാളിയൻകാവ് ഒരു ചേര രാജാവാണ് ഇവിടെ ഭരണം നടത്തിയിരുന്നത്.(1906 ലെ ഒരു രേഖ പ്രകാരം: പാലയൂർ പള്ളിക്ക് പടിഞ്ഞാറ് പ്രധാന കുളത്തിനു വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് &quot;പാലയൂർ ദേശം  സർവ്വേ 50ാം നമ്പർ സബ്ഡിവിഷൻ 20ാം നമ്പർ കാളിയൻ വീട്ടിൽ പറമ്പ്, കാളിയൻകാവ്/കാവതിയാട്ട്) ഇദ്ദേഹം, മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധനിൽ നിന്നും ദിവ്യസ്നാനം സ്വീകരിക്കുകയും അവിരാഹമ്(അബ്രഹം) എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻമുറക്കാരനായ യാക്കോവിന് കത്തൈനാർ(റമ്പാൻ) പദവി നൽകുകയും ചെയ്തു. 
(1)പാറ്റാനി
(2)തേനാശ്ശേരി
(3)കിണറ്റുങ്കൽ
(4)ഓടാപന്തിയിൽ
(5)അയ്ക്കരതാഴത്ത്
(6)വടക്കേക്കര
(7)തെക്കേക്കൂറ്റ്
(8)തെക്കേൽ
(9)പനച്ചിക്കൽ
(10)ചാത്തമ്പടത്ത് ഒഴുകയിൽ
(11)തേരകം നിൽക്കുന്നതിൽ
(12)ഇഞ്ചിപ്പറമ്പിൽ
(13)കൊല്ലപ്പള്ളിൽ
(14)കരോട്ടേക്കുന്നേൽ
(15)ഈഴക്കുന്നേൽ
(16)കാവുങ്കൽ
(17)കിഴക്കേടത്ത്
(18)കാണക്കാരിത്തോട്ടം
(19)തോട്ടപ്പള്ളി
(20)വെളിയംകുളം
(21)തെക്കേക്കൂറ്റ്
(22)കൊച്ചുമല
(23)പാറത്തൊട്ടിയിൽ
(24)തട്ടുകപ്പറമ്പിൽ
(25)പെരുമ്പായിൽ
(26)കുടിലിൽ
(27)മാളോലയിൽ
(28)കാടങ്കുഴി
(29)നായ്ക്കൻ മാടം
(30)എടാട്ട്
(31)തോട്ടപ്ര
(32)തോട്ടപ്ലാക്കൽ
(33)കിഴക്കേൽ
(34)തെങ്ങുംപള്ളി,
(35)തെങ്ങുംതറയിൽ,
(36)കളീക്കൽ,
(37)കാവനാൽ,
(38)താഴില്ലത്ത്,
(39)കരക്കാത്ത്,
(40)വടക്കേടത്ത്,
(41)തച്ചിലേത്ത്,
(42)താന്നിക്കാപുറത്തുറ,
(43)പുന്നവേലി,
(44)ചാലുവേലിൽ,
(45)മൂഴിക്കൽ,
(46)പണ്ടാരകാപ്പിൽ,

=='''(൩)ശങ്കരപുരി'''==
 (പുരാതന ഉച്ചാരണം= ശങ്കുരി/ചങ്കുരി/ചന്ദ്രപുരി)

അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി സാമ്രാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി അഖണ്ഡ ഭാരത പ്രദേശമായ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിൽ എത്തിയപ്പോൾ സൂര്യവംശം,ചന്ദ്രവംശം(ഇന്ദു വംശം),
ശൈവവംശം, വൈഷ്ണവ വംശം എന്നീ ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങൾ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പാലായനം ചെയ്യുകയും പിൽക്കാലത്ത്  ദത്ത് മാർഗ്ഗേണ രാജഭരണം കൈയ്യാളുകയും ചെയ്തു.ഇത്തരത്തിൽ ഭരിച്ചുവന്ന
ചന്ദ്രവംശ(ഇന്ദു  ബ്രഹ്മണ വംശ)ജനായിരുന്ന മൈലാപ്പൂരിലെ  ചന്ദ്രപുരി രാജാക്കന്മാർ മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധനിൽ നിന്നും ദിവ്യസ്നാനം  സ്വീകരിക്കുകയും പൗലോസ്,പത്രോസ്  എന്നീ പേരുകൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, ഇവർക്ക് കത്തൈനാർ(റമ്പാൻ) നൽകുകയും ചെയ്തു.മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധൻ്റെ മരണശേഷം എ.ഡി 72 ൽ ഇവർ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വന്ന് താമസിക്കുകയും,പിൻമുറകൾ ശാഖകളായി പാലയൂർ,കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആയി താമസിച്ചു വരികയും എ.ഡി 500 ഓടെ തറവാട്ട് കുടുംബക്കാർ അങ്കമാലിയിൽ താമസമാക്കുകയും എ.ഡി 825 ഓടെ തറവാട്ട് കുടുംബക്കാർ വീണ്ടും പാലായനം ചെയ്ത് കുറവിലങ്ങാട് വന്ന് താമസമുറപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തതായാണ് കുടുംബ വംശവേരുകളുടെ കണക്കുകളിൽ നിന്നും വ്യക്തമായിട്ടുള്ളത്. 
പാലയൂര്, കൊടുങ്ങല്ലൂര്, പറവൂര്,ആലങ്ങാട്, എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലായുള്ള 1,വാകയിൽ/വാക്കയിൽ കുടുബക്കാരാണ് ശങ്കരപുരി കുടുംബത്തിലെ ആദ്യത്തെ പിരിവ് ശാഖ. 
 
 
തലമുറ(51) 
AD1702 മാത്തൻ തറവാട്(തലമുറ അന്യം നിന്നുപോയ്)

തലമുറ(50) 
AD1659 മാപ്പിളപ്പറമ്പിൽ
AD1664 മാത്തൻ കുറ്റിക്കൽ,
AD1669 പാറേമാക്കൽ
AD1674-തറവാട്,

തലമുറ(49)
AD1631തറവാട്,
AD1626 അറക്കപറമ്പിൽ
AD 1621ഗണകച്ചുവട്
(ശങ്കരമംഗലം)ഇരവിപേരൂർ
AD 1616F

തലമുറ(48)
AD1588തറവാട്,
AD 1580 ഏലിയാമ്മ കോരുള തരകൻ പള്ളിവീട്ടിൽ 

തലമുറ(47)
AD1560തറവാട്,
AD1555 വഴക്കാല ത്രിക്കോതമംഗലം 

തലമുറ(46)
AD1527തറവാട് ,
AD1522  
AD1517

തലമുറ(45)
AD1489തറവാട്,
AD1484 വർക്കി വടക്കുംമുറിയിൽ ചമ്പക്കുളം 

തലമുറ(44)
AD1456തറവാട്,
AD1451മാത്തൻ പുളിങ്കുന്ന് 
AD1446 പൗലോസ് കരിമണ്ണൂർ 
AD1441വറീത് ശങ്കൂരിക്കൽ ഞാറക്കൽ 
തലമുറ(43)
AD1413തറവാട്,
AD1408,
തലമുറ(42)
AD1380തറവാട്
AD1375അടങ്ങാപ്പുറത്ത്
AD1370 
തലമുറ(41)
AD1342തറവാട്,
AD1337,

തലമുറ(40)
AD1309തറവാട്,
AD1304,
തലമുറ(39)
AD1276തറവാട്,
തലമുറ(38)
AD1248തറവാട്,
AD1220,
AD1215,
തലമുറ(37)
AD1210തറവാട്,

തലമുറ(36)
AD1182തറവാട്,
AD1177,
തലമുറ(35)
AD1149തറവാട്,
AD1144,
AD1139,
തലമുറ(34)
AD1111തറവാട്,
AD1106,
തലമുറ(33)
AD1078തറവാട്,

തലമുറ(32)
AD1050തറവാട്,
AD1045,കൈതവന തുമ്പമൺ
തലമുറ(31)
AD1017തറവാട്,
തലമുറ(30)
AD989തറവാട്,
AD984,പുതിയിടം കളത്തൂർ,
തലമുറ(29)
AD956തറവാട്,
AD951,നരിപ്പാറ,
AD946,

തലമുറ(28)
AD918 തറവാട്,
AD913 തറപ്പേൽ
വലിയവീട് വയല,കുരാക്കാർ വലിയവീട്കൊട്ടാരക്കര,
തലമുറ(27)
AD885- തറവാട്,
AD,875 ചെറുകുളം,
870-ആലയ്ക്കൽ/വട്ടത്താനത്ത്,
തലമുറ(26)
AD842തറവാട്,
AD837 തെക്കേടത്ത്
തലമുറ(25) കുറവിലങ്ങാട്
AD809തറവാട്,
AD804  

തലമുറ(24)
AD776തറവാട്,
AD771F,
AD766  തെക്കേക്കര, കുന്നംകുളം,തൃശൂർ,കോതമംഗലം,
തലമുറ(23)
AD738തറവാട്,
AD733F,
തലമുറ(22)
AD705തറവാട്
തലമുറ(21)
AD677തറവാട്,
AD672
AD644F,

തലമുറ(20)
AD616തറവാട്,
AD611 ചിറയ്ക്കൽ
തലമുറ(19)
AD583തറവാട്,
AD578വാച്ചാക്കൽ 
തലമുറ(18)
AD550തറവാട്
തലമുറ(17)
AD522തറവാട്

തലമുറ(16)അങ്കമാലി
AD494തറവാട്,
തലമുറ(15)
AD466തറവാട്,
AD461
തലമുറ(14)
AD433തറവാട്,
തലമുറ(13)
AD405തറവാട്,
AD400

തലമുറ(12)
AD 372-തറവാട്,
AD367- 
തലമുറ(11)
AD339തറവാട്,
തലമുറ(10)
AD311തറവാട്,
തലമുറ(09)
AD283തറവാട്,

തലമുറ(08)
AD255തറവാട്,
AD250
തലമുറ(07)
AD222തറവാട്,
AD217
തലമുറ(06)
AD189തറവാട്,
തലമുറ(05) 
AD 161 തറവാട്,

തലമുറ(04)
AD 133 തറവാട്,
AD 128വാകയിൽ/വാക്കയിൽ 
തലമുറ(03)
AD 100തറവാട്,
തലമുറ(02)
AD 72തറവാട്, 
AD67F,
തലമുറ(01)പാലയൂർ
AD 34 പൗലോസ് റമ്പാൻ, AD 39 പത്രോസ്  (മൈലാപ്പൂർ നിന്നുള്ള  ചന്ദ്രപുരി രാജാക്കന്മാർ എഡി 72 ൽ പാലയൂരിൽ വന്ന് താമസമാക്കി.)

=='''(൪)പകലോമറ്റം''' ==
(പുരാതന ഉച്ചാരണം= പാലമറ്റം/പാലിമറ്റം)

പ്രാചീന തമിഴകത്തിലെ പതിമൂന്നു &quot;നാടു'കളിലൊന്നായ കുടൈനാട്‌ /കോടൈനാട് അഥവാ പാലൈചേരം/പാലേശ്വരം, വടക്ക്‌ പൊന്നാനിപ്പുഴയ്‌ക്കും, തെക്ക്‌ വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ, പെരിഞ്ഞനം ഭാഗത്ത് കടലിൽ പതിച്ചിരുന്ന കോടശ്ശേരിപുഴ അഥവാ കൂടൈപ്പുഴയ്ക്കുമിടയ്‌ക്ക് അതിര് തിരിഞ്ഞുള്ള പ്രദേശമായിരുന്നു. അറബിക്കടലിനോട്‌ തൊട്ടുകിടന്നിരുന്ന നാലു നാടുകളിൽ വടക്കുനിന്ന്‌ രണ്ടാമത്തേതായിരുന്നു ഇത്‌.
അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി സാമ്രാജ്യങ്ങൾ കീഴടക്കി അഖണ്ഡ ഭാരത പ്രദേശമായ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിൽ എത്തിയപ്പോൾ സൂര്യവംശം,ചന്ദ്രവംശം,ശൈവവംശം എന്നീ ബ്രാഹ്മണ കുടുംബങ്ങൾ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്ക് പാലായനം ചെയ്യുകയും പിൽക്കാലത്ത്  ദത്ത് മാർഗ്ഗേണ രാജഭരണം കൈയ്യാളുകയും ചെയ്തു.(1906 വരെ ഒരു രേഖ പ്രകാരം: പാലയൂർ പള്ളിക്ക് ഒരു ഫർലോങ് പടിഞ്ഞാറ് &quot;പാലയൂർ ദേശം സർവ്വേ 64ാം നമ്പർ സബ്ഡിവിഷൻ 7ാം നമ്പർ പകലോമറ്റം പറമ്പ്, ഈ സന്തതികൾ അവരുടെ കുടുംബനാമം പുലിക്കോട്ടിൽ എന്നും പറയുന്നു.)ഇത്തരത്തിൽ ഭരിച്ചുവന്ന
 ഒരു ചോഴരാജാവ് (പാലിമറ്റം/പാലമറ്റം രാജാവ് )മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധനിൽ നിന്നും ദിവ്യസ്നാനം സ്വീകരിക്കുകയും അന്ത്രയോസ് എന്ന പേര് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്, ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻമുറക്കാരനായ ഇട്ടിക്ക്(ഇസഹാക്ക്) കത്തൈനാർ(റമ്പാൻ) പദവി വിശുദ്ധൻ മുഖേന നൽകുകയും ചെയ്തു. ഈ പൗരോഹിത്യ സ്ഥാനം പിൻമുറകളായി എ.ഡി 1500 വരെ തുടർന്നുവന്നു. ഇവരുടെ രാജ അധികാര സ്ഥാനം എ.ഡി 480 വരെ തുടർന്ന ശേഷം യഹൂദ വംശജനായ കാനായി തൊമ്മൻ്റെ പിന്മുറക്കാരായ വില്ലാർവട്ടം കുടുംബത്തിന് കൈമാറി. എ.ഡി. ആറാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ 15-ാം നൂറ്റാണ്ടുവരെയായിരുന്നു ഇവരുടെ ഭരണം. പാലമറ്റം പല ശാഖകളായി പാലയൂർ,കൊടുങ്ങല്ലൂർ, അങ്കമാലി, എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആയി താമസിച്ചു വരികയും എ.ഡി 480 ഓടെ തറവാട്ട് കുടുംബക്കാർ അങ്കമാലിയിൽ താമസമാക്കുകയും എ.ഡി 825 ഓടെ തറവാട്ട് കുടുംബക്കാർ വീണ്ടും പാലായനം ചെയ്ത് കുറവിലങ്ങാട് വന്ന് താമസമുറപ്പിയ്ക്കുകയും ചെയ്തതായാണ് കുടുംബ വംശവേരുകളുടെ കണക്കുകളിൽ നിന്നും വ്യക്തമായിട്ടുള്ളത്. പാലയൂര്, കൊടുങ്ങല്ലൂര്, പാലാ,   പ്രദേശങ്ങളിലായുള്ള
''' തലമുറ(1)''''''ഏ.ഡി 1:പാലമറ്റം പുലിക്കോട്ടിൽ ''' (1),പുലിക്കോട്ടിൽ,(2)പുലിക്കുന്നേൽ,(3)നീലാങ്കൽ, കുടുബക്കാരാണ് പകലോമറ്റം കുടുംബത്തിലെ ആദ്യത്തെ പിരിവ് ശാഖ, 
ആദ്യ പിരിവ് ശാഖയിലെ തറവാട്ട് കുടുംബക്കാരണവർ ഔസേപ്പിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1790 ലെ ടിപ്പുവിൻ്റെ ആക്രമണ കാലത്ത് പാലയൂരിൽ നിന്നും ഇളവൂരിൽ കുന്നക്കാല പുരയിടത്തിൽ പാലമറ്റം എന്ന വീട്ടുപേരിൽ തന്നെ താമസമാക്കി. മകൻ ഇട്ടീര,മൂന്നാം തലമുറ ഔസേപ്പ്, നാലാം തലമുറ ഇട്ടീര, അഞ്ചാം തലമുറ  ഔസേപ്പ്,വറീത്, ദേവസ്സി.
1700കളിൽ പാലയൂരിൽ നിന്നും ആലങ്ങാട് വന്ന് താമസിച്ച പാലമറ്റം കുടുംബക്കാർ 1790 ലെ ടിപ്പുവിൻ്റെ ആക്രമണ കാലത്ത് പാലമറ്റം വർക്കി കാരണവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കോതമംഗലത്ത് വന്ന് താമസം തുടങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ചില ശാഖകൾ തിരികെ ആലങ്ങാട് വന്ന് താമസിച്ചു. 
പള്ളപറ,
കടുകരി 

'''തലമുറ(14)''''''ഏ.ഡി 500:അങ്കമാലി  പകലോമറ്റം '''  
കോട്ടയ്ക്കൽ കുടുംബം

അങ്കമാലി പകലോമറ്റത്ത് നിന്നും ഏ.ഡി 800 ൽ കരപ്പുറം കൊറ്റംകുളങ്ങര മിയ്യാത്ത് കോവിലിനടുത്ത് താമസിച്ചു.
പിൻമുറ കുടുംബങ്ങൾ: തോട്ടുങ്കൽ,ചെമ്മേത്ത്,വടക്കേഅറ്റം,വാടക്കുഴി,കണ്ടത്തിൽ,മേപ്രത്ത്,ചേന്നാട്ട്,പറമ്പിൽ,ഉള്ളാടംപറമ്പ്,വാഴക്കൂട്ടം,പൂങ്കാവ്,പറത്തറ വലിയവീട്ടിൽ,തുമ്പോളിതോട്ടുങ്കൽ 
 
ഏ.ഡി 1720:മാത്തൻ കളത്തുകുളങ്ങര ഇലഞ്ഞി.
a)പൈലി തിരുത്തപ്പിള്ളി 1742
a1) കാഞ്ഞിരത്തുങ്കൽ 
a2)കിഴക്കേക്കൂറ്റ്
a3)ഊന്നുകല്ലുംപുറം
a4)പരവൻകുന്നേൽ
a5)തിരുത്തപ്പിള്ളി തറവാട് 
a5a)നരിപ്പാറ
a5b)ചേറ്റാനിയിൽ
a5c)കാവുമ്പുറം
a5d) വട്ടപ്പാറ 
b)വർക്കി നാറാണത്തുപറമ്പ്  1746
b1) പൈലി വയ്മേൽ 
b1a)കുഴിവേലിത്തടം
b1b)നരിക്കുഴി
b1c)നാരംവേലി
b1d)പുലവേലി
b2) ഉലഹന്നാൻ, നാറാണത്തുപറമ്പ് തറവാട്  - ചിറ്റൂർ,തൊടുപുഴ
c)ഐപ്പ് വട്ടംകണ്ടം 1750 ഇലഞ്ഞി
c1) പൈലി നരിക്കുന്നേൽ 
c2)കുര്യൻ പുത്തൂർ 
(c3) യൗസേപ്പ് വട്ടംകണ്ടം തറവാട് 
(c3a) കുഴിക്കാട്ടിൽ,
(c3b) കുഴികൊമ്പിൽ,
(c3c) നരിക്കാട്ടുമറ്റം,
(c3d) വടക്കേകുഴികൊമ്പിൽ,
c3e) വട്ടക്കേരിൽ,
c3f) പുത്തുക്കുടിലിൽ,
c3g) പുത്തുക്കാട്ടിൽ,
c3h) മേലറാ,
(d)മാത്തൻ കുളത്തൂർ 1760 ആരക്കുഴ, 
(d1)നെല്ലിക്കുന്നേൽ,
(d2)ഊരാളിക്കുന്നേൽ,
(d3)ഇളയിടത്ത്,
(d4)തച്ചിൽ,
(d5)കുന്നത്ത്,
(d6)കുളത്തൂർ തറവാട്,
(d6a) തേക്കുംകാട്ടിൽ,
(d6b)പാറയിൽ,(d6c)തെങ്ങുംകുടിയിൽ,(d6d)പക്കരിക്കുന്നേൽ,(d6d)താന്നിക്കൽ,
(e) ഉലഹന്നാൻ കളത്തുകുളങ്ങര തറവാട് 1764 ഇലഞ്ഞി,
(e1) കണ്ണീറ്റുകണ്ടം(e2) അന്തീനാട് കളത്തുകുളങ്ങര,(e2a)ചേനപ്പാടി,കരിനിലം,(e3)കളത്തുകുളങ്ങര തറവാട്
(f) അബ്രഹാം കത്തനാർ(നെടുങ്ങോത്തച്ചൻ)
&lt;u&gt;'''കുറവിലങ്ങാട്'''&lt;/u&gt; 

'''തലമുറ(20)''''''ഏ.ഡി 820: പള്ളിവടക്കേടത്ത് '''   
(a) AD 835 തെക്കേടം,വടക്കേടം അതിരമ്പുഴ 
(b) എഡി 1485 വടക്കേടത്ത് ഓമല്ലൂർ,(b1) തുണ്ടുമൺ,പുത്തൻപറമ്പിൽ,കടപ്ര. (c)കുടപ്പുഴ  ചേനപ്പാടി,
(d) ഇട്ടി വെട്ടിക്കുന്നേൽ,(d1) അവിരാ ഇട്ടി മണർകാട്,(d1)പനയമ്പാല,(d2)പാമ്പാടി,(d3) 1700 കൊച്ചുപുര കോതനല്ലൂർ,(d31) കീരങ്കേരി,തെക്കേക്കര, കാക്കശ്ശേരി, ചാരംകുളങ്ങര, പാറയിൽ,പുല്ലംങ്കണ്ണാപറമ്പിൽ, കുമാരമംഗലത്ത്,ആനിത്തോട്ടത്തിൽ,മലയിൽ,തട്ടാക്കുളങ്ങര (d4)അമയനല്ലൂർ (d2) തോമ്മാ ഇട്ടി മേലേടത്ത് അയിരൂർ. 
1663  (1)ഇയ്യോബ് കുന്നുംപുറത്ത്,പാലാക്കുന്നേൽ,(2)തൊമ്മൻ കണ്ണമ്പള്ളി, ചാക്കോകൊല്ലമ്പറമ്പിൽ, അമ്പാട്ട്, 1850 ചാണ്ടി കൊല്ലമ്പറമ്പിൽ,
(e)1780കുളത്തിനാപ്രായിൽ മറ്റക്കര,ഔസേപ്പ് കളപ്പുരയ്ക്കൽ, ഐപ്പ് ചെമ്മട്ടക്കുഴി,മത്തായി&amp; ഉതുപ്പ് കുളത്തിനാപ്രായിൽ 
(f)

'''തലമുറ(21) മറ്റത്തിൽ''',  
ഏ.ഡി 900ചായൽ (നിലയ്ക്കൽ), 
ഏ.ഡി 1000 മൈലക്കൊമ്പ്,
 ഏ.ഡി 800 മുതലക്കോടം,

'''തലമുറ(22)''''''ഏ.ഡി 952: തൊമ്മൻ പകലോമറ്റം, മൈലകൊമ്പ് '''   
'''(4A)''''''ഏ.ഡി 980: പെരുമ്പിള്ളിച്ചിറ  ഇട്ടി പണിക്കർ, മൈലക്കൊമ്പ്''' 
(4Aa) ഏ.ഡി 1014 തൊമ്മൻ പണിക്കർ മീനച്ചിൽ 
(4Aa1) ഇട്ടി അവിര പണിക്കർ പാറയിൽ,ഏ.ഡി 1042, ഉരുളികുന്നം,അയ്മനം,
(4Aa1a)  ചാക്കോ അവിരാ പാറയിൽ,ഏ.ഡി 1075, കുടമാളൂർ മണ്ണൂർകുളങ്ങര,
(4Aa1a1)മുട്ടത്തുപാടം,
(4Aa1a1A) ആണ്ടുമാലി,
(4Aa1a1B) കൊതവറ,
(4Aa1a1C) തട്ടാഴം, (4Aa1a1D)മുട്ടത്തുപാടം തറവാട്
(4Aa1b)  ഉലഹന്നാൻ അവിരാ വട്ടയ്ക്കാട്ട് ഏ.ഡി 1081,അയ്മനം,(4Aa1b1)വട്ടയ്ക്കാട്ട്കണ്ടാമുണ്ടാരി,,(4Aa1b2) പറമ്പിൽ ,
(4Aa1b3)കല്ലുങ്കത്ര,(4Aa1b4)കടവുകണ്ടം,,(4Aa1b5)കറുകപ്പടി,,(4Aa1b6)കുന്നത്തുമാലി,
(4Aa1c)  ഇട്ടി അവിരാ പണിക്കർ,പാറയിൽ ഏ.ഡി 1086, അയ്മനം
,(4Aa1c1)എറികാട്ട്,
(4Aa1c2) പൊന്നാട്ട് ,
(4Aa1c3)മറ്റിത്ര,
(4Aa1c4)തൊണ്ടുകുഴി,(,4Aa1c5)ചാലാശ്ശേരി,(4Aa1c6)പത്തിൽ,(4Aa1c7)കൈപ്പള്ളി,
'''(4B)''''''ഏ.ഡി 985: വട്ടേക്കാട്ട് തൊമ്മൻ പണിക്കർ, മൈലക്കൊമ്പ്''' 

'''തലമുറ(23''''''ഏ.ഡി 877: തോമാ തരകൻ വലിയവീട്ടിൽ കുടശ്ശനാട്,പന്തളം'''     
(a)വിളയിൽ
(a1) AD 1570 കുരികേശു തരകൻ കിഴക്കേവിളയിൽ, കുണ്ടറ,
(a1A) ഉമ്മൻ തരകൻ
(a1B)യോഹന്നാൻ തരകൻ
(a1B1)ചെറിയാൻ തരകൻ
(a1B2) മാത്തൻ തരകൻ തോണ്ടലിൽ,
ഏഴംകുളത്ത്, ആനാങ്കോട്ട്, തോപ്പിലയ്യത്ത്,മങ്ങാട്,തേക്കുംവിള,ആറുവിലമല,താഴച്ചേരിൽ,അരുവിക്കര
(A2)പടിഞ്ഞാറേവിളയിൽ 
(a2a) ഉമ്മൂമ്മൻതരകൻ മറുദായത്ത് 
A3 വലിയ വീട് ചാത്തന്നൂർ
 
'''തലമുറ(24)''''''ഏ.ഡി 1000: കാനാച്ചേരിൽ പുളിങ്കുന്ന്'''  

'''തലമുറ(25)''''''ഏ.ഡി 1174:നടയിൽ,കൂത്താട്ടുകുളം (25a)പെരുമ്പനാനി കുടുംബയോഗം വഴിത്തല,

'''തലമുറ(26)''''''ഏ.ഡി 1174:  ഔസേപ്പ് തരകൻ പള്ളിവാതുക്കൽ തുമ്പമണ്ണ്.''' 
d2)പനന്തോട്ടത്തിൽ  കീഴ്‌വായ്‌പൂര്,
(d3)എഡി 1793രാമനയ്യത്ത് മാവേലിക്കര 

'''തലമുറ(26)''''''ഏ.ഡി 1200: തന്നിക്കാപ്പുഴ'''
  ഉപശാഖകൾ: നെടുമറ്റം,ഔത മേത്തിരേട്ട്,ദേവസ്യ കണ്ണംകുളം, മത്തായി വലിയകുളത്തിൽ,തേമ്മാങ്കുഴി,
ആറുതൊട്ടിയിൽ,  മുക്കൂട്ടുതറ,

2 എഡി 1500 ഇട്ടി ഐപ്പ് ആലപ്പാട്ട് കുറവിലങ്ങാട്,തൃക്കളത്തൂർ, ഉടുമ്പന്നൂർ, കുറുപ്പംപടി, പുളിയായിൽ, കൊച്ചുവയലിൽ,പള്ളിയമ്പിൽ,പേരിയോർമറ്റം,കോൂട്ടൂർവടക്കേതിൽ,പൈങ്ങോട്ട്,വടക്കേമുറി,പാത്തിക്കൽ, മങ്ങാട്ടിൽ,തുണ്ടിയിൽ, പല്ലാട്ട്, അരീപ്പറമ്പിൽ,കാവുകാട്ട്,
3.കട്ടക്കയം പുത്തൻപുരയ്ക്കൽ കുടുംബയോഗം പൊൻകുന്നം,
4.എഡി 1170 വെട്ടിക്കുന്നേൽ മണർകാട്, കൊച്ചുപുര,കീരങ്കേരി, തെക്കേക്കര,കാക്കശ്ശേരി,ചാരം കുളങ്ങര,പാറയിൽ,പുല്ലങ്കണ്ണാപ്പറമ്പിൽ,കുമാരമംഗലത്ത്, കിഴക്കേക്കണ്ടനാട്ടിൽ,ആനിത്തോട്ടത്തിൽ,കീരങ്കേരിപ്പറമ്പിൽ,വാരുതുണ്ടത്തിൽ,മലയിൽ,തട്ടാക്കുളങ്ങര,തലമടയിൽ, തെക്കേചെരുവിൽ, കിഴക്കേചെരുവിൽ.
5.എഡി 1745 പുന്നത്തുറ.കല്ലുക്കുളങ്ങര കുടുംബയോഗം ചിറക്കടവ്, 

ഉപശാഖകൾ:
എഡി 1783 ഔസേപ്പ് കുറിച്ചിത്താനം.
പാലമറ്റം,അരണക്കണ്ടത്തിൽ, തുണ്ടത്തിൽ,മണിക്കൊമ്പേൽ,തൊഴുത്തുങ്കൽ,വെട്ടുവഴിയിൽ,മുളങ്ങാട്ടിൽ,ചായംപ്ലാക്കിൽ,മിടാവള്ളിൽ,വാഴ്ചയിൽ,വെട്ടുകല്ലാംകുഴിഎരുമേലി,തെക്കുംചേരിൽ,ചേർകുഴിയിൽ,കണിച്ചുകുളം,നെടുമ്പിള്ളിൽ,ചിറ്റക്കാട്ട്, പുത്തൻപുര,കുമ്പുളുങ്കൽ,കൂനങ്കിൽ,
കുറിച്ചിത്താനം ശാഖാ കുടുംബയോഗം,7.കിഴക്കേക്കുറ്റ് കുടുംബയോഗം മോനിപ്പള്ളി,
9.എഡി 1665 അമ്പലക്കടവ് കുടുംബയോഗംകുറിച്ചി,

11പുളിയായിൽകുടുംബയോഗം
അരീപ്പറമ്പ്,12കുമ്പന്താനത്തു കുടുംബയോഗം തലവടി,13.1630 വടശ്ശേരി  പുതുപ്പള്ളി,14 1655 പാലാക്കുന്നേൽ  മാമ്മൂട്,15 പാണ്ടിരിക്കൽ കുടുംബയോഗം മുണ്ടിയപ്പള്ളി,16 ചെമ്പോട്ടിക്കൽ കുടുംബയോഗം വലവൂർ,17 എഡി 900 പനന്തോട്ടം കുടുംബയോഗം കോട്ടാങ്ങൽ,17 പന്തളം ശാഖാകുടുംബയോഗം,
18 ഇടനാട് ശാഖാകുടുംബയോഗം,
19,ഏ.ഡി 1800 ഊഴിയാമന്നം പനയമ്പാല-മല്ലപ്പള്ളി, ,
21 കൊല്ലമ്പറമ്പ് കണ്ണമ്പള്ളി കുടുംബയോഗം കുറുമ്പനാടം,
22 പുളിക്കലാത്തു കുടുംബയോഗം മറ്റക്കര,23 വെട്ടിക്കുന്നേൽ കുടുംബയോഗം മണർകാട്,
24 പുത്തൂർ കുടുംബയോഗം പെരുവ,
25 തയ്യിടയിൽ കുടുംബയോഗം പാമ്പാടി,26 കിഴക്കേൽ കുടുംബയോഗം മുത്തോലപുരം,27.അമരക്കാട് കുടുംബയോഗം അമയന്നൂർ,
28 പറമ്പിൽ കുടുംബയോഗം മുട്ടുചിറ,
29 താഴമൺ കുടുംബയോഗം അയിരൂർ,30 മണലോടി കുടുംബയോഗം നസ്രത്തുഹിൽ,

32 പാലത്ര കുടുംബയോഗം ആലപ്പുഴ,
33കളത്തുകുളങ്ങര കുടുംബയോഗം ഇലഞ്ഞി,34 മുക്കാടൻ കുടുംബയോഗം ചങ്ങനാശ്ശേരി,35 തുണ്ടിപ്പറമ്പിൽ കുടുംബയോഗം കുടമാളൂർ,
36 പാറാങ്കൽ കുടുംബയോഗം കുന്നന്താനം,37 പാറയിൽ മാപ്പിള കുടുംബയോഗം അയ്മനം,
38പന്തലുമാക്കീൽ - കമുകുംപിള്ളിൽ കുടുംബയോഗം,39 കുന്നുംപുറത്ത് കുടുംബയോഗം കല്ലൂപ്പാറ,
40 കട്ടക്കയം കുടുംബയോഗം, പാലാ,ചക്കാമ്പുഴ, 
42 പൊട്ടനാട്ട് കുടുംബയോഗം കളത്തൂർ,44 കീരങ്കരി കുടുംബയോഗം ആർപ്പൂക്കര,
45 വട്ടമറ്റം കുടുംബയോഗം ചേർപ്പുങ്കൽ,46 വടക്കേടത്തു കുടുംബയോഗം ഓമല്ലൂർ,
47 ഏ.ഡി 1650 ഇയ്യോബ് പാലാക്കുന്നത്ത് താഴമൺ
 (47a)കട്ടക്കയം 
48 വടക്കേടത്തു കുടുംബയോഗം തുമ്പമൺ,49വേങ്ങശ്ശേരി കുടുംബയോഗം ചീരഞ്ചിറ,
50വെള്ളാട്ടേത്ത് കുഴിയംമണ്ണിൽ കുടുംബയോഗം വയലത്തല,
51വലിയവീട്ടിൽ കുടുംബയോഗം മാവേലിക്കര,52തുമ്പമൺ പള്ളിവാതുക്കൽ കുടുംബയോഗം മണിമല,53ആഞ്ഞിലിമൂട്ടിൽ കുടുംബയോഗം പള്ളിപ്പാട്,
54പൂനാട്ട് കുടുംബയോഗം മൂവാറ്റുപുഴ,
55വല്യചാങ്ങവീട്ടിൽ കുടുംബയോഗം തട്ടയിൽ,56ആലാമ്പള്ളിൽ കുംടുംബയോഗം പാമ്പാടി,57പതാലിൽ കുടുംബയോഗം മൈലപ്ര,
58പള്ളിവാതുക്കൽ കുടുംബയോഗം തുമ്പമൺ,59കുഴിവേലി കുടുംബയോഗം മുട്ടുചിറ,
60കാട്ടുത്തയ്യിൽ കുടുംബയോഗം വാഴൂർ,61ചാമത്തിൽ കുടുംബയോഗം ചെങ്ങരൂർ,62ഐക്കരമേപ്രത്തു കുടുംബയോഗം മല്ലപ്പള്ളി,
63പള്ളിപ്പുറം കുടുംബയോഗം മരങ്ങാട്ടുപിള്ളി,64ചാലയ്ക്കൽ കുടുംബയോഗം ഇത്തിത്താനം,

68,1750 എസ്തപ്പാനോസ് തര്യൻ പതാലിൽ  നെടുംകുന്നം,
691770 തോമാ പായിക്കാട്  കാനം,
71രാമനയ്യത്ത് കുടുംബയോഗം ചെറുകോൽ,
73മണ്ണനാൽ കുടുംബയോഗംളാക്കാട്ടൂർ,
74പവ്വോത്തിക്കുന്നേൽ പാലയ്ക്കാമണ്ണിൽ മല്ലപ്പള്ളി,
75എഡി 1590 കണ്ണാമ്പടം, പുന്നയ്ക്കാപ്പള്ളിൽ,കൊല്ലപ്പള്ളിൽ  അതിരമ്പുഴ,

77താന്നിമൂട്ടിൽ കുടുംബയോഗം വളഞ്ഞവട്ടം,
79പാലമറ്റത്ത് ഫാമിലി ട്രസ്റ്റ് കുടുംബയോഗം എളവൂർ,80കുരമറ്റം കുടുംബയോഗം തോട്ടയ്ക്കാട്,
81കാവാലം കുടുംബയോഗം ചങ്ങനാശ്ശേരി,82മമ്മരപ്പള്ളിൽ കുടുംബയോഗം കുറിയന്നൂർ,
83പാലമറ്റം കുടുംബയോഗം കോതമംഗലം,84തച്ചക്കാലിൽ കുടുംബയോഗം തുരുത്തിക്കാട്,
85വടക്കുംതല കുടുംബയോഗം കവുങ്ങുംപ്രയാർ,86പുത്തുപ്പള്ളിൽ കുടുംബയോഗം നിരണം,
87നടയ്ക്കൽ കുടുംബയോഗം മുട്ടുചിറ,
88സ്രാമ്പിക്കൽ കുടുംബയോഗം മുട്ടാർ,
89കരിങ്ങണാമറ്റം കുടുംബയോഗം പാമ്പാടി,90മാടപ്പുരയ്ക്കൽ കുടുംബയോഗം തായങ്കരി,
91കാണികാട് മേപ്പുറം നാരകത്തറ കുടുംബയോഗം ചമ്പക്കുളം,
92പിട്ടാപ്പിള്ളിൽ കുടുംബയോഗം മൂവാറ്റുപുഴ,93ചാവറ കുടുംബയോഗം ആർപ്പൂക്കര,94കാവിലെവീട്ടിൽ കുടുംബയോഗം തിരുവല്ല,
95മേച്ചേരിക്കുന്നേൽ കുടുംബയോഗം വെമ്പള്ളി,96താഴത്തേടത്ത് മത്തായിൽ കുടുംബയോഗം നാട്ടകം,
97വലിയമുണ്ടാക്കൽ കുടുംബയോഗം പുതുപ്പള്ളി,98കൊന്നയിൽ കുടുംബയോഗം ആയൂർ,
99ഈഴക്കുന്നേൽ കുടുംബയോഗം കോട്ടാങ്ങൽ,101കല്ലോലിൽ കുടുംബയോഗം ഇലയ്ക്കാട്, കുറവിലങ്ങാട്,
102മലയിൽ പടിഞ്ഞാറ്റേതിൽ കുടുംബയോഗം ചന്ദനപ്പള്ളി,
103തോട്ടുങ്കൽ കുടുംബയോഗം ആലപ്പുഴ,104കോട്ടയിൽ കുടുംബയോഗം മേൽപാടം,
105വടക്കേൽ കുടുംബയോഗം തൃക്കൊടിത്താനം ചങ്ങനാശ്ശേരി,
106കണിച്ചേരിൽ കുടുംബയോഗം നിരണം,107പാറക്കടവിൽ കുടുംബയോഗം കവിയൂർ,
108കളത്തൂർ കുടുംബയോഗം മണിമല,
109കുളപ്രത്താഴെ നെച്ചിക്കാട്ടിൽ കുടുംബയോഗം, ചേർപ്പുങ്കൽ,
110പറാട്ട് കുടുംബയോഗം കുറ്റൂർ,
111കയ്യാലകം കുടുംബയോഗം ഇത്തിത്താനം,112പൂവത്തൂർ കുടുംബയോഗം ചെങ്ങന്നൂർ,113മതിലുങ്കൽ കുടുംബയോഗം തിരുവല്ല, 114ഏഴുപറയിൽ കുടുംബയോഗം കോട്ടയം, 115കളിംകൂട്ടിൽ കുടുംബയോഗം വെള്ളൂർ, 116അറവാക്കൽ കുടുംബയോഗം തൃക്കൊടിത്താനം,117കോടിയാപുരയിടം കുടുംബയോഗം മല്ലപ്പള്ളി, 118ചിറയിൽ കുടുംബയോഗം വളമംഗലംതുറവൂർ, 119ഒഴക്കനാട്ട് കൂനാംപുറം കുടുംബയോഗം കാഞ്ഞിരത്താനം, 120പാലക്കുഴിയിൽ കുടുംബയോഗം വാകത്താനം, 121കുഴിനാപ്പുറത്ത് കുടുംബയോഗം ഓമല്ലൂർ,122കടപ്പിലാരിൽ കുടുംബയോഗം നിരണം, 123പയ്യമ്പള്ളിൽ കുടുംബയോഗം മല്ലപ്പള്ളി, 125നാഴൂരിമറ്റം കുടുംബയോഗം സൗത്ത് പാമ്പാടി,126,തോണ്ടലിൽ കുടുംബയോഗം അടൂർ,

=='''(൫)കടപ്പൂര്/കടൈപ്പൂര് അഞ്ചു വീടര് :'''==

എഡി 1300 ന് മുമ്പ് മലയാള ദേശത്തെ സംസാരഭാഷയായിരുന്ന ശെന്തമിഴ്/പഴന്തമിഴ് ഭാഷ പ്രകാരം കടപ്പൂര് ദേശം കടൈപ്പൂര് എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.ബിസി 300 ൽ കടൈപ്പൂര്,കടൈതുരുത്ത്, ദേശങ്ങൾ  '''കടൈത്താനം''' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. പുരാതന കാലത്തെ വിശാല കടൈപ്പൂര് ദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുണ്ടായിരുന്ന കടൈതുരുത്താണ് പിൽക്കാലത്ത് കടുത്തുരുത്തിയായി മാറിയത്. കടൈ അഥവാ കട എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം കച്ചവട കേന്ദ്രം എന്നാണ്. ബിസി 700 ൽ അസീറിയൻ ആക്രമണം മൂലം ചിതറിപ്പോയ യഹൂദ ഗോത്രങ്ങളിലെ ഏതാനുമാണ് കടപ്പൂര് അടിസ്ഥാന കുടുംബങ്ങൾ എന്നാണ് ഡി എൻ ഐ ഫലങ്ങൾ. ബിസി 587 ൽ അഖണ്ഡ ഭാരതപ്രദേശമായിരുന്ന പഷ്ത്തൂൺ മേഖലയിൽ നിന്നും ഇവിടെയെത്തിയ അവർ, കടൈയ്ക്കൻമാർ(കച്ചവടക്കാർ) എന്നറിയപ്പെടുകയും, വാസസ്ഥലം എന്നർത്ഥമുള്ള പുരം അഥവാ പൂര് ഉൾപ്പെട്ട കടൈയ്ക്കൻമാരുടെ വാസസ്ഥലം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ കുടുംബങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായിരുന്ന ഇടത്തിന്/ദേശത്തിന് കടൈപ്പൂര് എന്ന പേരുണ്ടാകുകയും ചെയ്തു.   ചൂർണ്ണിപുറൈയ്ക്കും,ഇളംപുറൈ/വടുതലൈപുറൈയ്ക്കും മദ്ധ്യേ ഉണ്ടായിരുന്ന മലൈയംകരൈ(കാൽകരൈ) നാട് ഭരിച്ചിരുന്ന വൈഷ്ണവ ബ്രാഹ്മണ വംശജനായ മലൈയംകരൈ (മാളിയംകര) രാജാവിന്റെ മരുമകനും ജറുസലേം, ഗലീലി, നിനവേ, ഈജിപ്ത്, എഡെസ്സ, നിസ്സീബീസ്,പാർത്തിയ(തക്ഷശില) എന്നീ ദേശങ്ങളിലേക്ക് കച്ചവട ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്ന ആളും, മാർ തോമ്മാ  വിശുദ്ധനെ തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന ആളുമായ  ഹബാൻ (അബ്ബാൻ) കടപ്പൂര്  കുടുംബക്കാരനായിരുന്നു. ഹബാൻ്റെ മകനായ ശിമയോനെ  മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധൻ പൗരോഹിത്യ പദവി നൽകി പ്രധാന ശിഷ്യരിൽ  ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, ശിമയോൻ കത്തൈനാരെ പ്രധാന ആചാര്യർ/അർക്കാദിയോക്കൻ എന്നർത്ഥമുള്ള മഹാ ചേരൈ   എന്ന സ്ഥാനം നൽകുകയും ചെയ്തു.  മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധനിൽ നിന്നും ദിവ്യസ്നാനം സ്വീകരിച്ച് ക്രിസ്തു മതവിശ്വാസിയാകുവാൻ സന്നദ്ധതയുണ്ടായിരുന്ന 40 യഹൂദ ജനങ്ങളിൽ പ്രധാന വ്യക്തികൾ കടപ്പൂര് കുടുംബക്കാരായിരുന്നു. 
മഹാ ചേരൈ പദവിയുണ്ടായിരുന്ന  ശിമയോൻ കത്തൈനാരുടെ/റമ്പാൻ്റെ പിൻമുറക്കാർ പിൽക്കാലത്ത് മഹാ ചേരൈ എന്ന വാക്ക് പിൽക്കാലത്ത് ലോപിച്ച് മാചേരൈ എന്നും പിന്നീട് മാച്ചേരിൽ എന്നറിയപ്പെടുകയും, AD 1300 ൽ മലയാള ഭാഷയുടെ രൂപീകരണത്തോടെ മഞ്ചേരിൽ എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

 പമ്പയാർ മുതൽ ചൂർണ്ണി നദി (പെരിയാർ) വരെ ദേശവ്യാപ്തിയുണ്ടായിരുന്ന തൃപ്പാലേശ്വരം/തിരുപാലൈചേരം(വെൺപാലൈനാട്) എന്ന നാട്ടുരാജ്യത്തിൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്നു കടൈപ്പൂര് ദേശം. വളരെയേറെ ഡോൾമെൻ യഹൂദ കല്ലറകൾ ഇവിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ആധൂനിക കാലത്ത് എല്ലാം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. വലിയവീട്ടിൽ ഉണ്ണീട്ടൻ കത്തനാരുടെ കൈയ്യെഴുത്ത് പുസ്തകം കടപ്പൂര് കുറവിലങ്ങാട് ചരിത്രപുസ്തകം 1960 വരെ കുറവിലങ്ങാട് പള്ളിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അവ എങ്ങനെയോ, നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ കടപ്പൂര് കുടംബങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല.

=='''കടപ്പൂര് വലിയവീട്'''==
 (പുരാതന ഉച്ചാരണം= പെരിയവീട്) ബി.സി 700 ൽ അസീറിയൻ ആക്രമണം മൂലം ചിതറിപ്പോയ ഇസ്രയേൽ ഗോത്രങ്ങളിലൊന്നായ ശിമെയോൻ  ഗോത്ര വംശക്കാർ ബി.സി 578 ൽ  കടൈപ്പൂര് കരയിൽ വന്ന് താമസമുറപ്പിച്ചു.അവര് കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ കുടുംബക്കാർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ തറവാട് കുടുംബങ്ങൾ*
(1)വലിയവീട്ടിൽ-കടപ്പൂര്, 
(1a)ഈഴപ്പടം, (1b)പുതുക്കുഴി, (1c)വെൺപറമ്പ് (1d)പുന്നക്കാപടവ്, (1e)വാട്ടപ്പള്ളി(1f)അമ്പലത്തൂരുത്തൽ
(1g)പുല്ലംപ്ലാവിൽ, (1h)കുറുപ്പന്തേട്ട്, (1j)തിരികയിൽ, (1k)കുഴികണ്ണിൽ, (1L)വരിക്കപ്ളാന്തടം, 
(1m)നീറന്താനം,
(2)AD200 കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ ആദ്യശാഖ കൊടുങ്ങല്ലൂർ
(2a)AD300 വലിയവീട്ടിൽ കൊച്ചി
(2b)AD400 മേലത്ത്
(2c)AD600 വലിയവീട്ടിൽ/ വലിയങ്കൽ/വള്ളിയങ്കൽ,കോട്ടക്കാവ്-N.പറവൂർ. 
(2b5)AD1300 പുത്തനങ്ങാടി ഞാറക്കൽ,(2b5a)AD1400 പുത്തനങ്ങാടി വൈക്കം.
(2b6)AD1400 വൈപ്പുശ്ശേരി, ഓച്ചുന്തുരുത്ത്.
(2b6e)AD1600 മന്ത്രിക്കൽ,വട്ടവനാൽ, കുറവിലങ്ങാട്
(2b6g)AD1700 തെരുവിൽപറമ്പിൽ.
(2b8)AD1600 വള്ളിയങ്കൽ,മാറിക
(2b610)മാറാട്ടുകളം,ചങ്ങനാശ്ശേരി 
(2c)AD 850 വിതയത്തിൽ,
 (2d)AD 1300 ചൂണ്ടൽ,
'''(3) മൂന്നു പീടികയ്ക്കൽ,ചേർപ്പുങ്കൽAD 500'''
(3a) കളപ്പുരയ്ക്കൽ, ചേർപ്പുങ്കൽ, കുറവിലങ്ങാട്,
ഇടത്തട്ടേൽ കല്ലൂർക്കാട്
(3b) പുതുക്കുന്നത്ത് കടുത്തുരുത്തി,കോതമംഗലം,
(3c)പൈനാടത്ത് അങ്കമാലി,
(3d) മൂന്നു പീടികയ്ക്കൽ കളത്തൂര്,മുട്ടുച്ചിറ-മലബാർ, (3b) മൂന്നു പീടികയ്ക്കൽ പാലാ എഡി 1600, നെടിയശാല എഡി 1700 ,(3d3a)കൊളമ്പേൽ/പുലക്കുടി, 
(3e) കോക്കാട്ട് പിണ്ണാക്കനാട്, മൂക്കന്നൂർ, 
42 ൽ അധികം കത്തൈനാർമാരുടെ കുഴിമാടത്തറകളുണ്ടായിരുന്ന ഒരു പ്രധാന പുരയിടമായിരുന്നു കടപ്പൂര് പെരിയവീട് പുരയിടം. 15-16 നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ മധ്യത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഇട്ടിട്ടൻ കത്തനാരും 17-18 
നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ മധ്യത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഉണ്ണീട്ടൻ കത്തനാരും കടപ്പൂര് പെരിയവീട്  അംഗങ്ങൾ ആയിരുന്നു.

=='''കത്തേടത്ത്'''==
(പുരാതന ഉച്ചാരണം= കത്തേടം) കടപ്പൂര് ശിമയോൻ കത്തൈനാരെ അടക്കം ചെയ്ത കല്ലറയ്ക്ക് സമീപത്തേക്ക് (കത്തൻ്റെ ഇടത്തേക്ക്) മാറി താമസിച്ച കുടുംബക്കാർ കത്തേടത്തുകാര്  എന്നറിയപ്പെട്ടു.
(1)അച്ചൻമാക്കിൽ,
(2)പന്തനാഴിയേൽ,
(3) വയലാകുഞ്ഞാനായിൽ
(4)വരകുകാലായിൽ,
(5)ചാമക്കാലായിൽ,
(6)ഉപ്പിടികുന്നേൽ,
(7)പുത്തൻപുരയ്ക്കൽ 
(8)കറുത്തേടത്തു അടൂർ,മാവേലിക്കര,കിഴക്കമ്പലം, അങ്കമാലി, തൃശ്ശൂര്.
(9)പനയ്ക്കൽ കുന്നംകുളം

=='''മഞ്ചേരിൽ'''==
(പുരാതന ഉച്ചാരണം= മാച്ചേരിൽ.തമിഴിൽ மகா சேராய் മഹാ ചേരൈ എന്ന വാക്കിൻ്റെ അർത്ഥം   
പ്രധാന ആചാര്യാർ എന്നാണ്. മഹാ ചേരൈ എന്ന വാക്ക് പിൽക്കാലത്ത് ലോപിച്ച് മാചേരൈ അഥവാ മാച്ചേരി എന്നായത്.റമ്പാൻ പാട്ടിൽ മാർ തോമ്മാ വിശുദ്ധൻ്റെ ശിഷ്യരായ കടപ്പൂര് ശിമയോൻ കത്തൈനാരെയും, കലിംഗ കേപ്പാ മെത്രാനേയും രണ്ടായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാൽ യഹൂദ വംശ പാരമ്പര്യ കുടുംബങ്ങളായ 5 വീട്ടിൽ നിന്നും ഒരു മഹാചേരൈ അഥവാ അർക്കാദിയാക്കോനെയും, ബ്രാഹ്മണ വംശ പാരമ്പര്യ കുടുംബങ്ങളായ 5 വീട്ടിൽ നിന്നും ഒരു മൂപ്പൈൻ കത്തൈനാരെയും നിയോഗിച്ചു  എന്ന് നിരൂപിക്കുകയേ തരമുള്ളൂ,

ബി.സി 700 ൽ അസീറിയൻ ആക്രമണം മൂലം ചിതറിപ്പോയ ഇസ്രയേൽ ഗോത്രങ്ങളിലൊന്നായ എഫ്രായിം  ഗോത്ര വംശക്കാർ ബി.സി 578 ൽ  കടൈപ്പൂര് കരയിൽ വന്ന് താമസമുറപ്പിച്ചു.


BC 400 ൽ വരെ മധുര ഭരിച്ചിരുന്ന പാണ്ഡ്യ രാജകുടുബത്തിൽ BC 400 ഓടെ ദത്ത് മാർഗ്ഗേണ ഒരാൾ പോകുകയും ദ്രാവിഡ ആചാര രീതികൾ പിന്തുടരുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ പിൻമുറക്കാർ ഏ.ഡി 800 ൽ ഹിന്ദു സംസ്കൃതിയിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും, ഇടത്തിൽ എന്ന വീട്ടുപേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും വിവിധ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളിൽ ഭരണം നടത്തിവരികയും ചെയ്തുവന്നു.

'''(1)''''''മാച്ചേരിൽ/മഞ്ചേരിൽ തറവാട്ട് എഡി 18:'''
(1a)എഡി. 1200 മാച്ചേരിൽ കളത്തൂർ,പാമ്പാടി, 

(1b) കോരുള ചാക്കോ മഞ്ചേരിൽ ഏ.ഡി 1589

(1b1)മാത്തൻ കോരുള മാഞ്ഞൂരാൻ ഏ.ഡി 1617
(1b2) ചാക്കോ കോരുള മഞ്ചേരിൽ ഏ.ഡി 1622
 (1b2a) കോരുള ചാക്കോ മഞ്ഞപ്പിള്ളി ഏ.ഡി 1650
(1b2a1)മാണി കോരുള ഏ.ഡി 1720
(1b2a1A1) കോരുള മാണി ഏ.ഡി 1748
(1b2a1A1a) മാണി കോരുള  ഏ.ഡി 1776
(1b2a1A1aA) കോരുള മാണി  ഏ.ഡി 1804 x ഏലി തെക്കേവിളായിൽ കളത്തൂര്.
(1b2a1A1aAa)  മാണി കോരുള ഏ.ഡി 1827 x ഏലി വല്ലടിയിൽ, വയലാ.
(1b2a1A1aAa1)  വർക്കി മാണി പറമ്പേട്ട്  ഏ.ഡി 1915,
(1b2a1A1aAa2)  മാത്തൻ മാണി പന്നിത്തുരുത്തേൽ  ഏ.ഡി 1918,
(1b2a1A1aAa3)  മാണി മാണി പടികര  ഏ.ഡി 1922,
(1b2a1A1aAa4)  ചാക്കോ മാണി ചാമക്കാലതറപ്പേൽ  ഏ.ഡി 1925,
(1b2a1A1aAa5)  ഉലഹന്നാൻ മാണി മഞ്ഞപ്പള്ളി തറവാട്  ഏ.ഡി 1928,
 

(1b2b)ഐപ്പ് ചാക്കോ മഞ്ചേരിൽ തറവാട് ഏ.ഡി 1656
(1b2b1) ചാക്കോ ഐപ്പ് മഞ്ചേരിൽ തറവാട് ഏ.ഡി 1684
അഞ്ചൽപ്പെട്ടി,മുവാറ്റുപുഴ.
(1b2b1A) ഐപ്പ് ചാക്കോ മഞ്ചേരിൽ  ഏ.ഡി 1712
(1b2b1A1) ചാക്കോ ഐപ്പ്  നെടുംപുറത്ത് തോട്ടക്കര, ഏ.ഡി 1740
(1b2b1A2) വർക്കി ഐപ്പ്  മഞ്ചേരിൽ കാവന, ഏ.ഡി 1744
(1b2b1B) ചാക്കോ ചാക്കോ മഞ്ചേരിൽ തറവാട് ഏ.ഡി 1717

'''(2)അടപ്പൂര്.എഡി 250:'''
(2a)ഏ.ഡി 600:കുന്നേൽ 
(2a1) ഏ.ഡി 700:മാറാച്ചേരിൽ
(2a2)ഏ.ഡി 780:മാത്തൻകുന്നേൽ അതിരമ്പുഴ
 (2a1a) മണ്ണഞ്ചേരിൽ: ആലപ്പുഴ,അതിരമ്പുഴ, കുന്നുക്കുരുടി, കോതമംഗലം,
(2a3)ഏ.ഡി 780:മണ്ണാറുകുന്നേൽ
(2a4)എഡി1400 മുളവിനാക്കുന്നേൽ, (2a4a) പാലോട്ട് (2a4b) കടപ്പൂക്കാരൻ കടുത്തുരുത്തി, തൃശ്ശൂർ,
(2a4c) കടപ്പൂരാൻ/കടപ്പൂർ പാലാ,കാഞ്ഞാർ, ഇടുക്കി, തോപ്രാംകുടി, അടിമാലി, മലബാർ
(2a5)ഏ.ഡി 1640:മണ്ണൂർകുളങ്ങര കുന്നേൽ 
(2a6)കുടക്കച്ചിറക്കുന്നേൽ എഡി 1700 പാലാ 
(2a6) എഡി 1720 ഓടെ കുന്നേൽ തറവാട്ടിൽ വർക്കി എന്ന കാരണവർക്ക് ഒരു മകൾ മാത്രമൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാമക്കളും മരണപ്പെട്ടതിനാൽ കുന്നേൽ തറവാട്ട് വംശം നിലച്ചുപോയി.

*(4) ചെറുവത്തൂർ* പാലയൂര്, കൊടുങ്ങല്ലൂര്, തൃശ്ശൂര്, 
'''(5)നടുപറമ്പിൽ, പ്രവിത്തനം'''
(5a)മറ്റത്തിൽ, ആലുവ, തെക്കേ വാഴക്കുളം,
(5b) നടുപറമ്പിൽ പ്രവിത്താനം, മലയിഞ്ചി,
''' (6)മാഞ്ഞൂരാൻ'''
(6a)മാഞ്ഞൂർ,(6b)ആലുവ, '''(7)പൈനുംമൂട്ടിൽ''' കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി,മാവേലിക്കര,

=='''പുതുശ്ശേരി''' ==
(പുരാതന ഉച്ചാരണം= പുതുച്ചേരൈ അഥവാ പുതിയ ആചാര്യാർ)
ബിസി 1000  മുതൽ നിലനിന്നു പോരുന്ന ദാവീദ് രാജാവിൻറെ സാമ്രാജ്യം ബിസി 957  ആയപ്പോൾ  ശിഥിലമായി പോകുകയും,
ശേഷം ആ സാമ്രാജ്യം  വടക്ക് ഇസ്രയേൽ എന്നും തെക്ക് ജുദായ എന്നും രണ്ടായി പിരിഞ്ഞു. 
ബിസി 587  കാലഘട്ടത്തിൽ ബാബിലോണിയൻസ് ഈ രാജ്യങ്ങളെ ആക്രമിച്ച് ഒന്നാം ദേവാലയവും നശിപ്പിക്കുകയും, ഒട്ടേറെ, ജൂതജനതയെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.ശേഷിച്ച ജൂതന്മാർ ബാബിലോണിൽ നിന്നും തിരിച്ചു വരികയും, ഹെസക്കിയ രാജാവിൻറെ നേതൃത്വത്തിൽ ജെറുസലേം ദേവാലയം രണ്ടാമതും  പുനർസൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ബിസി 332 നോട് അടുപ്പിച്ച് മഹാനായ അലക്സാണ്ടർ  ഇസ്രയേൽ പ്രവിശ്യ പിടിച്ചടക്കി.അലക്സാണ്ടറുടെ മരണത്തെ തുടർന്ന്  ഇസ്രായേൽ സാമ്രാജ്യം, ഈജിപ്റ്റിലെ ടോളമി വംശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലും തുടർന്ന് സിറിയയിലെ സെല്യൂക്കിഡ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കീഴിലുമായി.സെല്യൂക്കിഡ്  രാജാക്കന്മാരിലൊരാളായ  അന്ത്യോക്കസ് നാലാമൻ എപ്പിഫാനസ് (Antiochus IV Epiphanes)175 മുതൽ 168 വരെ രാജ്യം ഭരിച്ചു. ഇദ്ദേഹത്തിനും ഈജിപ്തുകാരുമായി നിരന്തരം യുദ്ധത്തിലേർപ്പെടേണ്ടിവന്നു (171-168). ഈ യുദ്ധംമൂലം പലസ്തീനും കൊയിലെ-സിറിയയും തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ അന്ത്യോക്കസ് IV-ആമന് കഴിഞ്ഞു. അലക്സാൻഡ്രിയ പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ശ്രമം റോമാക്കാരിടപെട്ട് വിഫലമാക്കി. ജൂതരിൽ ഗ്രീക്കുസംസ്കാരം അടിച്ചേല്പിക്കാൻ ഇദ്ദേഹം തീവ്രയത്നം നടത്തി. ബി.സി.168 -ൽ ജെറുസലേമിൽ അക്ര (Acra) എന്ന കോട്ടത്തളം പണിയുകയും, ഇതുവഴി, കുറേയേറെ യഹൂദരെ സ്വധീനിക്കുകയും,അവർ ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരം സ്വീകരിക്കുകയും  ചെയ്തു.ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരം സ്വീകരിച്ച ഒരുവിഭാഗം ജൂതൻമാരുടെ സഹായത്തോടെ അന്ത്യോക്കസ് ജെറുസലേം പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ജൂതൻമാരുടെ ജൂതമതവിശ്വാസത്തിൽ ഇടപെടാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെ യാഥാസ്ഥിതിക ജൂതമത വിശ്വാസത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നവർ എതിർത്തു. ഇതിനെത്തുടർന്നാണ് മക്കാബീസ് പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇസ്രയേലിലെ ഹാസ്മോനിയൻ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട മക്കാബി എന്ന യൂദാസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അവർ സെല്യൂക്കിഡ് സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരെ പോരാടാൻ തയ്യാറായി. തുടർന്ന് നടന്ന ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്കൊടുവിൽ അവർ സെല്യൂക്കിഡ് സാമ്രാജ്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. അതോടെ ഹാസ്മോനിയൻ എന്ന പുതിയൊരു രാജവംശത്തിന് തുടക്കമായി.ബി.സി 165 മുതൽ എ.ഡി. 63 വരെ ഹാസ്മോനിയൻ രാജവംശം നിലനിന്നു.ബിസി 63ന്റെ ആരംഭത്തിൽ റോമൻ ഭരണകൂടത്തിലെ  ജനറൽ ആയിരുന്ന  പോംപി ഇസ്രായേൽ നാടുകൾ പിടിച്ചടക്കി, 
ഇതിനെ തുടർന്ന് റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന് കീഴിൽ ഹേരോദാ രാജാക്കന്മാർ സാമന്ത  ഭരണാധികാരികളായി തുടർന്നു വന്നു,
എ.ഡി നാലിൽ അവസാന ഹെരോദാ രാജാവിൻ്റെ  മരണത്തോട് കൂടി റോമാ റോമാസാമ്രാജ്യം പൂർണമായും ഇസ്രയേലിൻ്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കുകയും, തുടർന്ന്,
റോമാക്കാരുടെ ബഹുദൈവാരാധനയും ജൂതൻമാരുടെ ഏക ദൈവ ആരാധനയും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് യേശുവിന്റെ ജീവിതവും രക്തസാക്ഷിത്വവുമുണ്ടായത്.

 എ.ഡി. 66-ൽ, യഹൂദയിലെ റോമൻ പ്രൊക്യുറേറ്ററായ ഗെഷ്യസ് ഫ്ലോറസ്, യഹൂദരുടെ വിശുദ്ധ ക്ഷേത്ര ഭണ്ഡാരത്തിൽ നിന്ന് പണം പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ, കോപാകുലരായ യഹൂദന്മാർ, അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ റബ്ബിയായ റബ്ബി അകിവയുടെ പിന്തുണയോടെ, ബാർ കൊച്ച്ബ എന്ന ഷിമോൺ ബാർ കൊസിബ, റോമാക്കാർക്കെതിരെ, സ്വാതന്ത്ര്യം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനും ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിനുമായി, ഒരു കലാപത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിക്കൊണ്ട്,  യഹൂദ പോരാളികൾ യെരുശലേമിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി,താമസിയാതെ,  പ്രാദേശിക റോമൻ പട്ടാളത്തെ വധിക്കുകയും റോമിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. കൊടിയ ക്ഷാമവും, പട്ടിണിയും  നിറഞ്ഞ  രക്തരൂക്ഷിതമായ ആ കലാപം നാല് വർഷം നീണ്ടുനിന്നു, 

ശേഷം,ഏകദേശം മൂന്നു മാസത്തിനുശേഷം, പിന്നീട് റോമൻ ചക്രവർത്തിയായി തീർന്ന സൈന്യധിപൻ ടൈറ്റസ് ഫ്ളാവിയസ്സിന്റെ  നേതൃത്വത്തിൽ 30,000-ത്തിലധികം റോമൻ സൈന്യം പെട്ടെന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് അതിക്രമിച്ചു കയറി ജൂതൻമാരുടെ കലാപംഅടിച്ചമർത്തി.ജറുസലേം നഗരവും ദേവാലയവും തകർക്കുകയും ചെയ്തു. ആലയപ്രദേശത്തിൻ്റെ പുറം മതിൽ പൊളിച്ചു.രണ്ടാം ദേവാലയത്തിന്റെ ചുവർ മാത്രമാണ് അവശേഷിച്ചത്.
യഹൂദരെ, വൻതോതിൽ രക്തച്ചൊരിച്ചിലോടെ അടിച്ചമർത്തി.  പിന്നീട്, റോമൻ  സൈന്യം, വ്യക്തമായ കാരണമൊന്നുമില്ലാതെ പിൻവാങ്ങി. യഹൂദ കലാപകാരികൾ സന്തോഷിക്കുകയും ഉടൻ തന്നെ റോമാക്കാരെ, പിന്തുടരുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന കക്ഷികളെ വിട്ടുപോയതോടെ,  ക്രിസ്ത്യാനികൾ യെരുശലേമിൽ നിന്ന് യോർദ്ദാൻ നദിക്കപ്പുറമുള്ള മലകളിലേക്ക് പലായനം ചെയ്‌തു.

രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ റോമൻ ചക്രവർത്തി ഹഡ്രിയൻ ജൂതാരാധനക്ക് വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ സൈമൺ ബാർകോ ഖ്ബയുടെ നേത്യത്വത്തിൽ ജൂതർ കലാപത്തിനൊരുങ്ങി. അഞ്ചു ലക്ഷത്തോളം ജൂതർക്ക് മരണം സംഭവിച്ചു. ജറുസലേമിൽ നിന്ന് ജൂതർ പുറത്താക്കപ്പെടുകയും മതാരാധന നിരോധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം റോമാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയോടെ ഇസ്രായേൽ പ്രവിശ്യ ബൈസൻ്റിൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റേ കീഴിൽ വരികയും ഏഡി 313 മുതൽ 636 വരെ ഇസ്രയേൽ ബൈസൻ്റിൻ സാമ്രാജ്യത്തിൻ്റേ കീഴിലായിരുന്നു, 

അതിനുശേഷം മുസ്ലിം സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയത്തോടെ യഹൂദർ പാലായനം ചെയ്തു.

എഡി 70 ൽ ജെറുസലേം ദേവാലയം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിനേ തുടർന്ന് എഡി 72 ലോ, എഡി 640 ൽ മുസ്ലിം സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയത്തോടെയോ  
കച്ചവടക്കാരായിരുന്ന  കടൈപ്പൂര് കുടുംബക്കാർ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വന്ന് കടൈപ്പൂര് ദേശത്ത് പാർപ്പിച്ച പുതിയ ചേരിക്കാരെ പുതുചേരിക്കാർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു.  
(1)എഡി1400 നെല്ലാത്തൊട്ടി (2)കീരിത്താനം, (3)കാവുംപറമ്പ്, (4)പുഞ്ചാപറമ്പിൽ (5)ഏറ്റേപള്ളി, (6)കാഞ്ഞിരംതടം, (7)പുളിനിക്കും തടം, (8)മണിയാറടി, (9)മുണ്ടയ്ക്കൽ, (10)നരിക്കുഴി, (11)പാലമറ്റം, (12)കാവുപറമ്പ്, (13)കൊല്ലിത്താനം (14)വലിയപറമ്പിൽ
(15)എഡി 700 ലോ മറ്റോ നിലയ്ക്കലിൽ(ചായൽ) മാറി താമസിച്ച  പുതുച്ചേരി ശാഖക്കാർ എഡി 1400 ൽ   ആലങ്ങാട് വന്ന് താമസിച്ചു.
കരിയാറ്റിൽ,
പടയാട്ടിൽ,
(16)പുതുശ്ശേരി തൊടുപുഴ,കോതമംഗ
ലം,കുറുപ്പംപടി,കോലഞ്ചേരി,അങ്കമാലി, പറവൂര്, എറണാകുളം,
(17)പുതുശ്ശേരി അതിരമ്പുഴ
(18) മുണ്ടയ്ക്കൽ പാല,രാമപുരം, തൊടുപുഴ, കോതമംഗലം,
(19)മുണ്ടയ്ക്കൽ തരകൻ കുടുംബം കോതമംഗലം,(20)മുണ്ടയ്ക്കൽ കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി, ഇരിട്ടി,

=='''ചെമ്പൻകുളം''' ==
(പുരാതന ഉച്ചാരണം= ശെമ്മൻ കുലം)ബി.സി 700 ൽ അസീറിയൻ ആക്രമണം മൂലം ചിതറിപ്പോയ ഇസ്രയേൽ ഗോത്രങ്ങളിലൊന്നായ ശിമെയോൻ  ഗോത്ര വംശക്കാർ ബി.സി 578 ൽ  കടൈപ്പൂര് കരയിൽ വന്ന് താമസമുറപ്പിച്ചു. ശിമെയോൻ ഗോത്ര വംശജരായ കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ നിന്നും ബി.സി 400 ൽ  മൈലാപ്പൂര് രാജകുടുംബത്തിലേക്ക് ദത്ത് മാർഗ്ഗേണ ഒരാൾ പോകുകയും പിന്നീട് മാറി താമസിക്കുകയും ചെയ്തു. അവർ ശെമ്മൻ കുലക്കാർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.പിൽക്കാലത്ത് അത് ചെമ്പൻകുലമെന്നും അറിയപ്പെട്ടു.
കുറവിലങ്ങാട് പള്ളിയുടെ നിർമ്മാണ കാലത്ത് മൈലാപ്പൂരിൽ നിന്നും ചെമ്പൻകുലക്കാരിൽ ക്രിസ്തുമതം  സ്വീകരിച്ച ഒരു കൂട്ടർ വന്നു താമസിച്ചു.പിൽക്കാലത്ത്, മലയാളത്തിൽ ഉച്ചാരണ വ്യതിയാനം സംഭവിച്ച് ചെമ്പൻകുളമെന്നും  എന്നറിയപ്പെട്ടു.
(1)ചെമ്പൻകുളം, (2)വാരിയാമറ്റം (3)പാതിരിമല, (4)വള്ളോമ്പ്ര, (5)അഴകംന്ത്ര (6)വടക്കേൽ, (7)പുതുശ്ശേരി തൊട്ടീൽ

==പിൽക്കാല കുടുംബങ്ങൾ==

(1)'''നിധീരിൽ'''AD 1594
നിരണത്തെ പുരാതന കുടുംബമായ &quot;മട്ടയ്ക്കൽ&quot; നിന്ന്, AD 1594 ൽ മണ്ണയ്ക്കനാട് കാഞ്ഞിരക്കാട്ട് മനയിലെ  നാരായണൻ നമ്പൂതിരിയുടെ ക്ഷണമനുസരിച്ച്  ഇട്ടി (എബ്രഹാം) എന്ന യുവാവും അമ്മയും കുറവിലങ്ങാടിനടുത്ത് മണ്ണക്കനാട്ടേക്ക് വന്നു. ഇട്ടി എന്ന കുട്ടി നിധീരിക്കൽ കുടുംബത്തിന്റെ സ്ഥാപകനായി. നിധീരി,മറ്റുപള്ളി,മറ്റപ്പള്ളി,കൈതമറ്റം,ആര്യപ്പള്ളി,പൈനാപ്പള്ളിൽ,മറുകര,വട്ടംകുഴിത്തടത്തിൽ,തുറയ്ക്കൽ,ഞാറക്കുളം,കല്ലിടുക്കിൽ, എന്നിങ്ങനെ ശാഖകൾ.

(2)'''മേനമ്പടം''' AD 1700
വടക്കുംകൂർ രാജഭരണകാലത്തെ ഒരു പ്രമുഖ ഇടപ്രഭുവായിരുന്ന മാമലശ്ശേരി കൈമളുടെ ക്ഷണപ്രകാരം കുറവിലങ്ങാട് വന്ന് താമസിച്ച കുടുംബമാണ് മേനമ്പടം. മൂശാരിപറമ്പിൽ,പൈനപ്പള്ളി, ഇഞ്ചക്കൽ,പറമ്പുതൊട്ടി,വഴുതനപ്പള്ളി,മധുരങ്കൊമ്പ്,കല്ലുവേലി,അപ്പോർമറ്റം, കളങ്കൊമ്പ്, തുകലമ്മാക്കിയിൽ, കടമ്പനാട്ട്, താഴത്തേൽ  എന്നിങ്ങനെ ശാഖകൾ.

(3)'''കോയിക്കൽ''' AD 1800
കുറവിലങ്ങാട്ടു പള്ളിവീട്ടിൽ ശാഖയായ പുത്തൻപുര കുടുംബത്തിൽ 1800 കാലത്ത് ഗർഭവൈദ്യ ശുശ്രൂഷയിൽ അസാധാരണ പാടവവും, ചിരകാല പരിചയവും  ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു വയോധിക ഉണ്ടായിരുന്നു. ചെമ്പകശ്ശേരി രാജകുടുംബത്തിലെ ഒരു കൊച്ചുറാണിയുടെ പ്രസവം സങ്കീർണ്ണമായതിനെ തുടർന്ന്,ആളയ്ക്കുകയും, രാജകുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ക്ഷണപ്രകാരം സേവനത്തിനായി കുടമാളൂർക്ക് പോകുകയും,  വിസ്മ‌യാവഹമായി പ്രസവശുശ്രൂഷ നടത്തുകയും ചെയ്തതിനാൽ, വൈദ്യവയോധിക, രാജകുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ഭക്ത്യാദരങ്ങൾക്കു വിഷയീഭൂതയായി, വൈദ്യവയോധികയുടെ പ്രവത്തന ങ്ങളിൽ ആകൃഷ്‌ടയായി കോവിലകത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു കുമാരി അവരോടുകൂടി കുറവിലങ്ങാട്ടു പോരുവാൻ അത്യാധികം ആഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിച്ചു. കോവിലധികാരികൾ കുമാരിയുടെ ആഗ്രഹസിദ്ധി കൈവരുത്തുവാൻ സന്നദ്ധരാവുകയും ചെയ്തതിനാൽ  കുമാരി കുറവിലങ്ങാട്ടു പുത്തൻപുരയ്ക്കൽ   വന്നു പാർക്കുകയും, പിൽക്കാലം  അമ്മയും മകളും എന്നപോലെ കഴിയുകയും,യഥാകാലം കുമാരിയെ ചക്കളത്തുമ്യാലിൽ കുടുംബാംഗമായ ഒരു യുവാവിനേക്കൊണ്ട് വിവാഹം ചെയ്യിക്കുകയും. അവർക്ക് അധിവസിക്കുവാൻ ഒരു പുരയിടം നൽകുകയും ചെയ്തു.ആ പുരയിടം കോവിക്കൽ പുരയിടം എന്നറിയപ്പെടുകയും,പിൽക്കാലത്ത് കോയിക്കലായി പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു. കോയിക്കൽ, കവളാക്കുന്നേൽ, മൂവാങ്കൽ, വടകനാൽ എന്നിങ്ങനെ ശാഖകൾ.

(4)'''തേവലക്കര-കുന്നേൽ''' AD 1700
AD 1700 അനുബന്ധ കാലഘട്ടത്തിൽ അഷ്ടമുടിക്കായലിനടുത്തുള്ള കരുനാഗപ്പള്ളി തേവലക്കരയിൽ നിന്നും താഴമംഗലത്തു മഠത്തിലെ ക്രിസ്‌തുമതം സ്വീകരിച്ച കൃഷ്‌ണൻ നമ്പൂതിരിയുടെയും ലക്ഷമി അന്തർജനത്തിൻ്റെയും സന്താനപരമ്പരയിൽപ്പെട്ട മദ്ധ്യതിരുവിതാംകൂറിലെ പല ഭാഗങ്ങളിൽ സഞ്ചാര ഭിഷഗ്വരനായി വർത്തിച്ച തേവലക്കര കോരവൈദ്യൻ പുരാതന കടപ്പൂര് ശാഖയായ അടപ്പൂര് കുടുംബാംഗം കളത്തൂർ കരയിൽ താമസിച്ചിരുന്ന കുന്നേൽ വക്കിയുടെ വീട്ടിൽ വന്ന് കുറെ നാളത്തെ ചികിത്സകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഏകസന്താനമായിരുന്ന മകളുടെ (കുഞ്ഞുപെണ്ണ്) അസുഖം ദേദമാക്കി. ഇതിൽ സന്തുഷ്‌ടനായ വർക്കി കുഞ്ഞുപെണ്ണിനെ കോര വൈദ്യനു വിവാഹം ചെയ്തു‌കൊടുത്ത് അവിടെ താമസിപ്പിച്ചു.ഈ ദമ്പതികളുടെ നാലു പുത്രന്മാരിൽ ഒരാൾ വൈദികനാകുകയും, മറ്റുള്ളവർ വിവാഹിതരായി പാറേക്കുന്നേൽ, മേച്ചേരിക്കുന്നേൽ, മുളവിനാക്കുന്നേൽ എന്നീ പുരയിടങ്ങളിൽ പാർക്കുകയും ചെയ്തു.വൈദ്യൻറെ ഒരു പൗത്രൻ ദത്തുവഴിക്കും വിളങ്ങാട്ടു വീട്ടിൽ താമസിക്കുകയുണ്ടായി.
വാക്കയിൽ, കൊന്നയ്ക്കൽ, മൂലയിൽ, വഴനയ്ക്കൽ, പുളിയനാപ്പള്ളി, കൊച്ചുതൊട്ടി, പാലേട്ട്, മണ്ണാനിക്കാട്ട്, കുഴികണ്ടത്തിൽ,തോട്ടിക്കാട്ടുക്കുന്നേൽ,കാശാംകാട്ടിൽ, എന്നിങ്ങനെ ശാഖകൾ.

(5)'''മഠത്തിക്കുന്നേൽ'''  AD 1650
പൂർവ്വിക നാലില്ലക്കാരുടെ ആഗമനാനന്തരം വടക്കൻ പ്രദേശത്തുനിന്നും കുറവിലങ്ങാട്ടു വന്നു അധിവാസമുറപ്പിച്ച ആളായിരുന്നു മഠത്തിക്കുന്നേൽ കുടുംബസ്ഥാപകൻ, ആദ്യഭാര്യയുടെ ചരമാനന്തരം പുനർ വിവാഹം ചെയ്ത ആ കുടുംബനാഥന് ഇരു ഭര്യമാരിലും കൂടി ഇരുപത്തിരണ്ട് പുത്രസന്താനങ്ങൾ  ജാതരായെന്നും, അവരിൽ ഒരാൾ വൈദികവൃത്തി സ്വീകരിച്ചു ഒന്നാമത്തെ മഠത്തിക്കുന്നേൽ കത്തനാരായി പരിലസിച്ചുവെന്നുമാണു ചരിത്രം.കുറവിലങ്ങാട് പള്ളിക്ക് പടിഞ്ഞാറു വശം കാണുന്ന  നെല്പാടത്തിനപ്പുറത്ത് വെള്ളായിപ്പറമ്പിൽ കരോട്ടേവീട്ടിന് തെക്കു വശത്തുള്ള കുന്നിന്മേൽ ആയിരുന്നു പുരാതന മാത്തിക്കുന്നേൽ തറവാടു് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നതു്. കുട്ടംബസ്ഥാപകൻ്റെ പുത്ര പൗത്രാദികൾ വേറേ പുരയി ടങ്ങളിലേക്കും വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിലേയ്ക്കും മാറിപ്പാർത്തു. മാത്തിക്കുന്നേൽ, കരോട്ടേക്കുന്നേൽ, മടത്തി, വട്ടപ്പാറ, കണ്ണംകുഴ എന്നിങ്ങനെ ശാഖകൾ.

(6)'''കളപ്പുരയ്ക്കൽ,തടിയനാനി''' AD 1800
അതിരമ്പുഴ ചന്തക്കു പടിഞ്ഞാറുവശത്തു നിന്നു സ്വല്പം ദൂരെ ഏതാനും ശതവർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പു് താമസിച്ചിരുന്ന ഒരു ഭട്ടതിരി ക്രിസ്‌തുമതം സ്വീകരിച്ചതിനെ  തുടർന്നു്  പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളാൽ സ്വന്ത കുടുംബം പരിത്യജിച്ച് ദേശം മാറി താമസിക്കുവാൻ നിർബ്ബന്ധിതനായി. ആ ക്രൈസ്തവ ബ്രാഹ്‌മണൻ  സൗകര്യപ്രദമായ ഒരു അധിവാസസ്ഥാനം കുറവിലങ്ങാട്ടിനു സമീപം കളത്തൂർ കരയിൽ സമ്പാദിച്ചു അവിടെ താമസമാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്തതിമ്പരകൾ, തടിയനാനി, കളപ്പുരയ്ക്കൽ, ആദിയായ കുടുംബപ്പേരുകളോടുകൂടി കുറവിലങ്ങാടു്, കാളികാവ്, കളത്തൂർ അനുബന്ധ പ്രദേശങ്ങളിലായി അധിവസിക്കുന്നു. 

(7)'''കൊട്ടാരത്തിൽ''' AD 1720
കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ ശാഖയായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വലിയവീട്ടിൽ നിന്നും ഏ.ഡി 800ൽ പിരിഞ്ഞ ഉപ ശാഖയാണ്  വിതയത്തിൽ കുടുംബം. ഈ വിതയത്തിൽ കുടുംബക്കാരനായ ചെമ്പകശ്ശേരി രാജാവിന്റെ ഒരു സേവകനു ഏതോ കാരണവശാൽ കടമാളൂരിൽ നിന്നും മാറി കുറവിലങ്ങാട് പള്ളി പരിസരങ്ങളിൽ അധിവസിക്കണമെന്നും അത്യാശ തോന്നി. രാജാവു് ഔദാര്യപൂർവ്വം സേവകൻറെ ആഗ്രഹത്തെ അനുകൂലിച്ചും പള്ളിക്കു തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി പുരയിടം വാങ്ങുന്നതിനുള്ള പണം നൽകുകയും, സേവകൻറെ പാർപ്പിടം കൊട്ടാരത്തിൽ എന്നറിയപ്പെടണമെന്നും ആജ്ഞാപിക്കയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ കൊട്ടാരത്തിൽ കുടുംബം കുറവിലങ്ങാട്ടു സംജാതമായി. കൊട്ടാരത്തിൽ, പരിയാനിക്കൽ, മലയോലിക്കൽ ഇത്യാദി വീട്ടുപേരുകളോടുകൂടി പ്രസ്തുത കുടുംബാംഗങ്ങൾ കുറവിലങ്ങാട്ടും വിവിധ ദേശങ്ങളിലും കേരളത്തിനു പുറത്തും അധിവാസിക്കുന്നു.

(8)'''മാളിയേക്കൽ''' നിരണം AD 1760
പഴയകാലങ്ങളിൽ മൺപാത്രങ്ങളാണല്ലോ കേരളത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അന്ന്  മൺപാത്രങ്ങളുടെ വിൽപ്പനയ്ക്കായി നിരണത്ത് നിന്നും കടപ്പൂര്, കുറവിലങ്ങാട് ദേശങ്ങളിൽ വന്നിരുന്ന നിരണം മാളിയേക്കൽ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വ്യക്തിയെ കടപ്പൂര് കടവിൽ കൂറ്റൻ മാപ്പിള പുരയിടം നൽകി  പാർപ്പിച്ചു. ഇവരുടെ പിൻമുറക്കാർ മാളിയേക്കൽ എന്ന വീട്ടുപേരിൽ അനുബന്ധ ദേശങ്ങളിൽ പാർത്തു വരുന്നു.

(9)'''മന്ത്രിക്കൽ ''' AD 1653-ലെ കൂനൻ കുരിശു സത്യത്തോടനുബന്ധിച്ച് വടക്കൻ പറവൂര് കോട്ടക്കാവ് ഇടവകയിൽ നിന്നും കുറവിലങ്ങാട് വന്ന് താമസിച്ചു. 

(10)'''വട്ടവനാൽ''' AD 1653-ലെ കൂനൻ കുരിശു സത്യത്തോടനുബന്ധിച്ച് വടക്കൻ പറവൂര് കോട്ടക്കാവ് ഇടവകയിൽ നിന്നും കുറവിലങ്ങാട് വന്ന് താമസിച്ചു.

==പ്രധാന വ്യക്തികളും ചരിത്ര വും==
== ഏ.ഡി 1-105, കടൈപ്പൂര് ശിമെയോൻ മാചേരൈ കത്തൈനാര് (അർക്കാദിയോക്കൻ/റമ്പാൻ)==

== ഏ.ഡി 1479-, കലിംഗൽ/കള്ളി/പള്ളിവീട്ടിൽ-പനംങ്കുഴയ്ക്കൽ യാക്കോബ് വലിയ കത്തനാര് ==

== ഏ.ഡി 1485-, കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ ഇട്ടിട്ടൻ കത്തനാര് ==


== ഏ.ഡി 1542-, പാലൈമറ്റം/പാലമറ്റം/ പകലോമറ്റം ഗീവറുഗീസ് കത്തനാർ അർക്കാദിയോക്കൻ ==


== ഏ.ഡി 1616-, കലിംഗൽ/കള്ളി/പള്ളിവീട്ടിൽ-പറമ്പിൽ ചാണ്ടികത്തനാർ മെത്രാപ്പോലീത്താ  ==

== ഏ.ഡി 1622-14/04/1686, കടപ്പൂര് പുതുചേരൈ/പുതുശ്ശേരി നെല്ലാത്തൊട്ടി മാർത്തോമ്മാ രണ്ടാമൻ  ==

== ഏ.ഡി 1633-, കലിംഗൽ/കള്ളി/പള്ളിവീട്ടിൽ മാത്തൻ കത്തനാർ  അർക്കദിയാക്കോൻ  ==

== ഏ.ഡി 1662-1770, കടപ്പൂര് വലിയവീട്ടിൽ ഉണ്ണീട്ടൻ കത്തനാര്  ==

== ഏ.ഡി 1707-1808, അൽമായ പ്രമുഖൻ കടപ്പൂര് മാചേരൈ/മഞ്ചേരിലായ പള്ളിവീട്ടിൽ-മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ ചാക്കോ തരകൻ (കൂറ്റൻ മാപ്പിള)  ==

== ഏ.ഡി 1713-1756, അൽമായ പ്രമുഖൻ കടപ്പൂര് മാചേരൈ/മഞ്ചേരിലായ പള്ളിവീട്ടിൽ-മുറിഞ്ഞപ്പള്ളിൽ മാത്തൂ തരകൻ (ഇളയ മാപ്പിള)  ==


== ഏ.ഡി 05/05/1742 – 10/09/1786, കടപ്പൂര് പുതുചേരൈ/പുതുശ്ശേരി ആലങ്ങാട് കരിയാറ്റിൽ മാർ ഔസേപ്പ് മെത്രാപ്പൊലീത്താ  ==

  
==നാൾവഴി== 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വർഷം (ക്രി.വ.) !! സംഭവം 
|-
|  ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട് || കുട്ടികൾക്ക് മാതാവിന്റെ  ദർശനം
|-
|  105 || ഇടവക സ്ഥാപനം 
|- 
| 1550 || തെക്കു വശത്തുള്ള സങ്കീർത്തി ദേവാലയം
|- 
| 1575 || കൽക്കുരിശു സ്ഥാപനം
|- 
| 1668 || ചെറിയ പള്ളി സ്ഥാപനം
|- 
| 1670 || പ്രധാന അൾത്താര സ്ഥാപനം
|- 
| 1680 || വടക്കേ സങ്കീർത്തി സ്ഥാപനം
|- 
| 1690 || സെമിത്തേരി പള്ളി സ്ഥാപനം
|- 
| 1901 || വൈദിക മന്ദിരം സ്ഥാപനം
|- 
| 1960 ||ദൈവാലയ നവീകരണം 
|-
| 2018 || ദൈവാലയ വിപുലീകരണവും മേജർ ആർക്കി എപ്പിസ്‌കോപ്പൽ പദവിയും
| 2019 || ഇടവക വികാരിക്ക് ആർച്ച്പ്രിസ്റ്റ് പദവി

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery&gt;
File:Kuravilangad Church vijayanrajapuram 06.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_16.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_02.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_03.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_08.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_09.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_10.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_11.jpg
File:Kuravilangad_Church_-_കുറവിലങ്ങാട്_പള്ളി_12.jpg
&lt;/gallery&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons category|St. Mary’s Forane Church, Kuravilangad}}
* [http://www.youtube.com/watch?v=XqD_u6czCKA കപ്പൽ പ്രദക്ഷിണം യു ട്യൂബിൽ]

[[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സീറോ മലബാർ കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ പള്ളികൾ]]</text>
      <sha1>6t3rlusmforhvvw4ee8wglkeggo1m5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ട്രൗട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146805</id>
    <revision>
      <id>4647235</id>
      <parentid>3985783</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T06:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15594" sha1="90qug79fzbfu29vuz155gq2748r63mk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Trout}}
[[File:Trout.jpg|thumb|[[Rainbow trout]], ''Oncorhynchus mykiss'']]
[[സാൽമൺ]] മത്സ്യങ്ങളോടു സാദൃശ്യമുള്ളതും അവയെക്കാൾ വലിപ്പം കുറഞ്ഞതുമായ ശുദ്ധജലമത്സ്യമാണ് '''ട്രൗട്ട്'''. സാൽമോണിഡെ (Salmonidae) മത്സ്യകുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്ന ഇവയെ വ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിൽ വളർത്തിവരുന്നു. പോഷകമൂല്യവും രുചിയും കൂടുതലുള്ള മത്സ്യമെന്ന നിലയിൽ ട്രൗട്ടുകൾ സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യവും നേടിയിട്ടുണ്ട്.


ട്രൗട്ടുകളെ മൂന്നു ജെനുസുകളിലായി വർഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു:- 
# സാൽമോ (Salmo)
# സാൽവെലിനസ് (Salvelinus)
# ക്രിസ്റ്റിവോമർ (Cristivomer)


മുമ്പ് ഉത്തരാർധ ഗോളത്തിലെ ജലാശയങ്ങളിൽ സാധാരണയായി കണ്ടുവന്നിരുന്ന ഇത്തരം മത്സ്യങ്ങൾ ഇന്ന് ആഗോളവ്യാപനമുള്ളവയാണ്. ശുദ്ധജലത്തിൽ വളരുന്നവയാണെങ്കിലും ജീവിതചക്രത്തിന്റെ പൂർത്തീകരണത്തിനായി ഇവ പലപ്പോഴും സമുദ്രജലത്തിലേക്ക് കടന്നു ചെല്ലാറുണ്ട്. അര കിലോഗ്രാം മുതൽ 45 കിലോഗ്രാം വരെ തൂക്കമുള്ള ട്രൗട്ടുകളെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 

==ഘടന==
ഇവയുടെ ശരീരത്തിൽ ചെറിയ ചെതുമ്പലുകളുണ്ടായിരിക്കും. മുതുകിലെ പൃഷ്ഠചിറകിന്റെ പിന്നിലായി മാംസളമായ മറ്റൊരു പൃഷ്ഠചിറകുകൂടി കാണപ്പെടുന്നു. ഉദരത്തിനടിവശത്തായി ശ്രോണി ചിറകുകളുണ്ടായിരിക്കും. ഓരോ ശ്രോണി ചിറകുകളുടെയും ആധാരഭാഗത്തായി ശൽക്കനിർമിത ഉപാംഗങ്ങളുമുണ്ടായിരിക്കും.

സാൽവെലിനസ് മറ്റു ജീനസ്സുകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തത പുലർത്തുന്നത് മേൽത്താടിയിലെ ദന്തവിന്യാസത്തിലാണ്. സാൽവെലിനസിന്റെ ബോട്ട് ആകൃതിയിലുള്ള മേൽത്താടിയെല്ലിന്റെ മധ്യഭാഗം മേല്പോട്ട് അമർന്നിരിക്കും. ഈ അസ്ഥിയിൽ നിന്ന് പല്ലുകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നില്ല. പല്ലുകൾ തലയുടെ ഭാഗത്തുമാത്രമായി കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. തവിട്ടു ട്രൗട്ട്, കഴുത്തുമുറിയൻ ട്രൗട്ട്, മഴവിൽ ട്രൗട്ട്, സ്വർണ ട്രൗട്ട് എന്നിവയിൽ മേൽത്താടിയെല്ലിലോ ഇതിനു പിന്നിലായിട്ടോ പ്രത്യേക രീതികളൊന്നും തന്നെയില്ലാതെ ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട ഏതാനും പല്ലുകളുണ്ട്. തടാകവാസികളായ ക്രിസ്റ്റിവോമർ ട്രൗട്ടുകളുടെ പല്ലുകൾ മേൽത്താടിയെല്ലിന്റെ പുറത്തേക്ക് തള്ളി നിൽക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളിലും നാവിന്റെ ആധാരഭാഗത്തുമായിട്ടാണ് ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

എല്ലായിനം ട്രൗട്ടുകളുടെയും ആഹാരരീതിയും പ്രജനന രീതിയും ഏതാണ്ട് സമാനസ്വഭാവം പുലർത്തുന്നു. പ്രാണികൾ, ചെറുമത്സ്യങ്ങളും അവയുടെ മുട്ടകളും, വിരകൾ, ക്രസ്റ്റേഷ്യനുകൾ തുടങ്ങിയവ ഇവ ഇരയാക്കുന്നു. ആഹാരഭേദമനുസരിച്ചു ട്രൗട്ടുകളുടെ വളർച്ചയിലും വ്യത്യാസം പ്രകടമാണ്.

==ആവാസവ്യവസ്ഥ==
[[File:Forel farm Sochi.jpg|thumb|265px|റഷ്യയിലെ ട്രൗട്ട് ഫാം]]
ട്രൗട്ടുകൾ മുട്ടയിടുന്നത് ശുദ്ധജലത്തിലാണ്. ജലാശയങ്ങളുടെ ചരൽനിറഞ്ഞ അടിത്തട്ടിൽ കുഴികളുണ്ടാക്കി അതിലാണ് മുട്ടയിടുന്നത്. ബീജസങ്കലനം നടക്കുന്നത് മുട്ടകൾ നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷമായിരിക്കും. ബീജസങ്കലനത്തിനു ശേഷം പെൺമത്സ്യങ്ങൾ മുട്ടകളെ മണലും ചരലും കൊണ്ടുമൂടി സംരക്ഷിക്കുന്നു. 4-7 ആഴ്ചകൾക്കുള്ളിൽ മുട്ട വിരിയും. ഇനഭേദവും താപവ്യതിയാനവും അനുസരിച്ച് മുട്ട വിരിയാനുള്ള കാലദൈർഘ്യത്തിലും വ്യത്യാസം വരാറുണ്ട്. 

മുട്ട വിരിഞ്ഞിറങ്ങുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ കുഴിയിൽത്തന്നെ കഴിയുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പോഷണം ലഭിക്കുന്നത് മുട്ടയിലടങ്ങിയിട്ടുള്ള സംഭരിതാഹാരമായ പീതക (yolk) ത്തിൽ നിന്നാണ്. കുഴിയിൽ നിന്നു പുറത്തു വരുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങൾ (finger lings വിരൽ മത്സ്യം) ചെറിയ ജലപ്ലവകങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കാനാരംഭിക്കുന്നു. ഭക്ഷണലഭ്യതയും പരിസ്ഥിതിവ്യത്യാസങ്ങളും അനുസരിച്ച് ഈ വിരൽ മത്സ്യങ്ങളുടെ വളർച്ചാനിരക്കിനും വ്യത്യാസംവരുന്നു. യു.എസ്സിൽ ഒരു വേട്ടമത്സ്യമെന്ന് (sporting fish) പ്രശസ്തിയാർജിച്ച ട്രൗട്ടുമത്സ്യങ്ങളെ വൻതോതിൽ വളർത്തിയെടുക്കാനായി മുട്ടവിരിയിക്കൽ സ്ഥല (hatchery)ങ്ങളിൽ നിന്ന് മത്സ്യക്കുഞ്ഞുങ്ങളെ നദികളിലും തടാകങ്ങളിലും നിക്ഷേപിക്കുകയാണ് പതിവ്. ട്രൗട്ടുകളെ രൂചികരമായ മാംസത്തിനായി വ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിലും വളർത്തിവരുന്നുണ്ട്.

==ഇനങ്ങൾ==
===തവിട്ടു ട്രൗട്ട്===
{{main|തവിട്ടു ട്രൗട്ട്}}
[[File:Small_brown_trout_river_worth.jpg|thumb|right|200px]]
മൂന്നര കി. ഗ്രാം വരെ തൂക്കം വരുന്ന തവിട്ടു ട്രൗട്ട് (Salmo trutta) യൂറോപ്പിലേയും അമേരിക്കയിലേയും ജലാശയങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു. മറ്റു ട്രൗട്ട് ഇനങ്ങൾക്കു ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനെക്കാൾ ഉയർന്ന താപനിലയിൽ തവിട്ടുട്രൗട്ടുകൾക്കു ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ ഇവയ്ക്ക് ആഗോളവ്യാപനമുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

===മഴവിൽ ട്രൗട്ട്===
[[File:Rainbow Trouts.jpg|thumb|right|200px|മഴവിൽ ട്രൗട്ട്]]
വടക്കേ അമേരിക്കൻ പസിഫിക് തീരങ്ങളിലുടനീളം കണ്ടുവരുന്ന മഴവിൽ ട്രൗട്ട് (Salmo gairdnerii) വർണ വൈവിധ്യം കൊണ്ട് ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. മത്സ്യത്തിന്റെ മുതുകിന് നീലയും പാർശ്വങ്ങൾക്ക് തിളക്കമുള്ള വെളുപ്പും നിറമായിരിക്കും. ശരീരത്തിൽ അനുദൈർഘ്യമായി ഇളം ചുവപ്പുനിറത്തിലുള്ള നാട കാണപ്പെടുന്നു. മഴവിൽ ട്രൗട്ടുകൾ രണ്ടു വർഷം പ്രായമാകുമ്പോൾ കടൽ ജലത്തിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യുന്നു. കടൽജലത്തിൽവച്ച് ഇവയുടെ നിറം നഷ്ടമായി വെളുപ്പുനിറമുള്ള മത്സ്യമായിത്തീരുന്നു. തവിട്ടു ട്രൗട്ടുകളെപ്പോലെതന്നെ ഇവയ്ക്കും ജലത്തിന്റെ ഉയർന്ന താപനിലയെ അതിജീവിക്കാനാകും.

===സ്വർണ ട്രൗട്ട്===
ഏറ്റവും ശോഭയുള്ള ട്രൗട്ട് ഇനം സ്വർണ ട്രൗട്ട് (Salmo aquabonita) ആണ്. ഇവയുടെ ശരീരത്തിന് സ്വർണനിറമായിരിക്കും. ശരീരത്തിന്റെ ഇളം ചുവപ്പുനിറത്തിലുള്ള വീതികൂടിയ അനുദൈർഘ്യനാടയും മത്സ്യത്തിന്റെ വയറിനടിഭാഗത്തായി കടും ചുവപ്പുനിറത്തിലുള്ള നാടയും കാണപ്പെടുന്നു. മുതുകിലും, മുതുകുചിറകുകളിലും, വാൽച്ചിറകുകളിലും ചെറിയ കറുത്ത പൊട്ടുകളുണ്ടായിരിക്കും.

===തടാക ട്രൗട്ട്===
തടാക ട്രൗട്ട് മത്സ്യങ്ങൾ (Cristivomer namaycush) ജലസേചന സംഭരണികളിലും തടാകങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. ജലാശയത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽനിന്ന് 12 മീറ്ററിലധികം ആഴത്തിലായിട്ടാണ് ഇവ ജീവിക്കുന്നത്. നാലു കി. ഗ്രാം വരെ തൂക്കമുള്ള മത്സ്യങ്ങളാണിവ. ഒമ്പതു കി. ഗ്രാം വരെ തൂക്കമുള്ളവയും അപൂർവമല്ല. ചാരനിറത്തിലുള്ള തടാക ട്രൗട്ടുകളുടെ ശരീരത്തിൽ അനേകം ഇളം ചുവപ്പു പുള്ളികൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവ മുട്ടയിടുന്നതിനായി അരുവികളിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യാറുണ്ട്.

===അരുവി ട്രൗട്ട്===
കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ മത്സ്യങ്ങളിൽവച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രചാരം നേടിയിട്ടുള്ളത് അരുവി ട്രൗട്ട് (Salvelinus fontinalis) എന്നയിനം മത്സ്യമാണ്. വനനശീകരണവും മലിനീകരണവും ഇവയുടെ വൻതോതിലുള്ള നഷ്ടത്തിനു കാരണമായി. ഇവ തണുപ്പുള്ള ശുദ്ധജലത്തിൽ മാത്രം വളരുന്നവയാണ്. മുതുകിന് പച്ചയും അടിവശത്തിന് തവിട്ടും നിറമായിരിക്കും. പാർശ്വഭാഗങ്ങളിൽ നീല വലയത്തോടുകൂടിയ ചുവപ്പുപൊട്ടുകളും മുതുകുചിറകിൽ കറുത്ത പൊട്ടുകളും കാണപ്പെടുന്നു. വയറിനടിഭാഗത്തിന് ഇളം ചുവപ്പുനിറമായിരിക്കും.

&lt;!-- Dont remove the link!!!
http://mal.sarva.gov.in/index.php?title=%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%97%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D --&gt;
{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
* Trout and Salmon of North America&lt;/cite&gt;, Robert J. Behnke, Illustrated by Joseph R. Tomelleri, The Free Press, 2002, hardcover, 359 pages, ISBN 0-7432-2220-2
* Trout Science, &lt;/cite&gt;[http://www.troutlet.com/Trout-Science-W30C54.aspx Troutlet.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170623185737/http://www.troutlet.com/Trout-Science-W30C54.aspx |date=2017-06-23 }}, 2000, knowledgebase article

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Trout}}
* {{dmoz|Recreation/Outdoors/Fishing/Trout}}
* [http://www.troutjournal.com/species/ Trout Species] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170925132150/http://www.troutjournal.com/species/ |date=2017-09-25 }}
* [http://www.trout.co.uk Trout.co.uk] - Website focused purely on trout fishing.


[[വർഗ്ഗം:മത്സ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ മത്സ്യങ്ങൾ]]
[[de:Forelle]]</text>
      <sha1>90qug79fzbfu29vuz155gq2748r63mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കുഞ്ചാക്കോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167477</id>
    <revision>
      <id>4647185</id>
      <parentid>3981288</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nisarmookkuthala</username>
        <id>147025</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7220" sha1="judol5twaf8i6lq26wwgjaysdo4vvla" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Kunchacko}}
{{Infobox person
| name = കുഞ്ചാക്കോ
| image = Kunchacko.jpg
| imagesize = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = 1910 ഫെബ്രുവരി 19 
| birth_place = [[പുളിങ്കുന്ന് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുളിങ്കുന്ന്]], [[ആലപ്പുഴ]], [[തിരുവിതാംകൂർ]]
| death_date = 15 ജൂൺ 1976
| death_place = [[മദ്രാസ്]], [[തമിഴ്നാട്]], {{flag|ഇന്ത്യ}}
| restingplace = 
| restingplacecoordinates = 
| othername = 
| occupation = ചലച്ചിത്രനിർമ്മാതാവ്, സംവിധായകൻ
| yearsactive = 1947-1976
| spouse = അന്നമ്മ ചക്കോ
| domesticpartner = 
| children = 4
| parents = മാണി ചാക്കോ, ഏലിയാമ്മ
| relatives = [[നവോദയ അപ്പച്ചൻ]] (സഹോദരൻ)&lt;br /&gt; [[ബോബൻ കുഞ്ചാക്കോ ]] (പുത്രൻ) &lt;br /&gt; [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]] (പേരക്കുട്ടി)
| influences = 
| influenced = മലയാളചലച്ചിത്ര മേഖല
| website = 
| filmfareawards = 
| nationalfilmawards = 
| awards = 
}}
മലയാളത്തിലെ ഒരു ചലച്ചിത്രനിർമ്മാതാവും സംവിധായകനുമായിരുന്നു '''കുഞ്ചാക്കോ.''' ([[English|English:]] [[:en:Kunchacko|Kunchacko]]) (1910 ഫെബ്രുവരി 19 –  1976 ജൂൺ 15). കയർ വ്യവസായി ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 1946-ൽ ചലച്ചിത്രരംഗത്തേക്കു കടന്നു. കേരളത്തിലെ ആദ്യ ചലച്ചിത്ര സ്റ്റുഡിയോ ആയിരുന്ന [[ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോ|ഉദയാ സ്റ്റുഡിയോയുടെ]] സഹ സ്ഥാപകനുമാണ് കുഞ്ചാക്കോ. ചലച്ചിത്രനടനും നിർമ്മാതാവും സംവിധായകനുമായിരുന്ന [[ബോബൻ കുഞ്ചാക്കോ]] ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനും മലയാളചലച്ചിത്രതാരമായ [[കുഞ്ചാക്കോ ബോബൻ]] ചെറുമകനുമാണു്. ആദ്യത്തെ ചിത്രം വെള്ളിനക്ഷത്രം. 75-ലധികം ചിത്രങ്ങൾ നിർമിച്ചു. ജീവിതനൗക, നല്ലതങ്ക, ഉണ്ണിയാർച്ച, പാലാട്ടുകോമൻ എന്നിവ ഇതിൽ പ്രശസ്തങ്ങളാണ്. നിരവധി മലയാളചലച്ചിത്രതാരങ്ങളെ വാർത്തെടുത്തു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റൊരു വ്യവസായ സംരംഭമാണ് എക്‌സൽ ഗ്ലാസ് ഫാക്ടറി.

==സംവിധാനം നിർവഹിച്ച ചിത്രങ്ങൾ==
#''[[കണ്ണപ്പനുണ്ണി (ചലച്ചിത്രം)|കണ്ണപ്പനുണ്ണി]]'' (1977)
#''[[ചെന്നായ് വളർത്തിയ കുട്ടി]]'' (1976)
#''[[മല്ലനും മാതേവനും]]'' (1976)
#''[[ചീനവല (ചലച്ചിത്രം)|ചീനവല]]'' (1975)
#''[[ധർമ്മക്ഷേത്ര കുരുക്ഷേത്ര]]'' (1975)
#''[[മാനിഷാദാ]]'' (1975)
#''[[നീലപൊന്മാൻ (മലയാളചലച്ചിത്രം)|നീലപൊന്മാൻ]]'' (1975)
#''[[ദുർഗ്ഗ (ചലച്ചിത്രം)|ദുർഗ്ഗ]]'' (1974)
#''[[തുമ്പോലാർച്ച (ചലച്ചിത്രം)|തുമ്പോലാർച്ച]]'' (1974)
#''[[പാവങ്ങൾ പെണ്ണുങ്ങൾ]]'' (1973)
#''[[പൊന്നാപുരം കോട്ട]]'' (1973)
#''[[തേനരുവി]]'' (1973)
#''[[ആരോമലുണ്ണി (ചലച്ചിത്രം)|ആരോമലുണ്ണി]]'' (1972)
#''[[പോസ്റ്റ്മാനെ കാണാനില്ല]]'' (1972)
#''[[പഞ്ചവൻ കാട്]]'' (1971)
#''[[ദത്തുപുത്രൻ]]'' (1970)
#''[[ഒതേനന്റെ മകൻ]]'' (1970)
#''[[പേൾവ്യു]]'' (1970)
#''[[സൂസി (ചലച്ചിത്രം)|സൂസി]]'' (1969)
#''[[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]'' (1968)
#''[[പുന്നപ്ര വയലാർ]]'' (1968)
#''[[തിരിച്ചടി]]'' (1968)
#''[[കസവുതട്ടം]]'' (1967)
#''[[മൈനത്തരുവി കൊലക്കേസ് (മലയാളചലച്ചിത്രം)|മൈനത്തരുവി കൊലക്കേസ്]]'' (1967)
#''[[അനാർക്കലി (film)|അനാർക്കലി]]'' (1966)
#''[[ജയിൽ (ചലച്ചിത്രം)|ജയിൽ]]'' (1966)
#''[[തിലോത്തമ (ചലച്ചിത്രം)|തിലോത്തമ]]'' (1966)
#''[[ഇണപ്രാവുകൾ]]'' (1965)
#''[[ശകുന്തള (ചലച്ചിത്രം)|ശകുന്തള]]'' (1965)
#''[[ആയിഷ (ചലച്ചിത്രം)|ആയിഷ]]'' (1964)
#''[[പഴശ്ശിരാജാ (1964-ലെ ചലച്ചിത്രം)|പഴശ്ശിരാജാ]]'' (1964)
#''[[കടലമ്മ]]'' (1963)
#''[[റെബേക്ക (മലയാളചലച്ചിത്രം)|റെബേക്ക]]'' (1963)
#''[[ഭാര്യ (1962-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ഭാര്യ]]'' (1962)
#''[[പാലാട്ട് കോമൻ (ചലച്ചിത്രം)|പാലാട്ടുകോമൻ]]'' (1962)
#''[[കൃഷ്ണ കുചേല]]'' (1961)
#''[[ഉണ്ണിയാർച്ച (ചലച്ചിത്രം)|ഉണ്ണിയാർച്ച]]'' (1961)
#''[[നീലിസാലി]]'' (1960)
#''[[സീത (ചലച്ചിത്രം)|സീത]]'' (1960)
#''[[ഉമ്മ (ചലച്ചിത്രം)|ഉമ്മ]]'' (1960)

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{imdb name|0475069}}

[[വർഗ്ഗം:1912-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1976-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 15-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനിർമ്മാതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 19-ന് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>judol5twaf8i6lq26wwgjaysdo4vvla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടാങ്കർ (കപ്പൽ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191822</id>
    <revision>
      <id>4647216</id>
      <parentid>3632660</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5413" sha1="abtjs44prua7q6btq1xes7uqkrqkntr" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tanker (ship)}}
[[File:Supertanker AbQaiq.jpg|thumb|300px|right|വ്യാപാര ക്രൂഡോയിൽ ടാങ്കർ]]

[[ദ്രാവകം|ദ്രാവക]] രൂപത്തിലുള്ള ചരക്കുകൾ കയറ്റിക്കൊണ്ടു പോകാനുപയോഗിക്കുന്ന [[കപ്പൽ|കപ്പലാണ്]] '''ടാങ്കർ'''. മിക്കപ്പോഴും കപ്പലിന്റെ നീളത്തോളം വരുന്ന എണ്ണ ടാങ്കുകൾ ഇവയിൽ കാണും.

==ടാങ്കറുകളുടെ വിധം==

പൊതുവേ നാലു വിഭാഗം ടാങ്കറുകളുണ്ട്; 
*എണ്ണ ടാങ്കറുകൾ 
*രാസ പദാർഥങ്ങൾ കൊണ്ടു പോകാനുള്ള രാസവാഹക ടാങ്കറുകൾ 
*ശീതീകരിച്ചു ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വാതകം കൊണ്ടു പോകുന്ന ടാങ്കറുകൾ 
*വെള്ളം/അയിര്/ബൾക്ക്/എണ്ണ/ധാന്യം എന്നിവ കൊണ്ടുപോകുന്ന 'OBO' (ore/bulk/oil) ടാങ്കറുകൾ.&lt;ref&gt;http://www.enotes.com/topic/Ore-bulk-oil_carrier Ore-bulk-oil carrier - eNotes.com Reference&lt;/ref&gt;

==ടാങ്കർനിർമ്മാണം==

1886-ൽ [[ജർമനി|ജർമനിയിലാണ്]] ആദ്യ ടാങ്കർ നിർമിച്ചത്. ഇതിന് 300 മെട്രിക് ടൺ എണ്ണ വഹിക്കാനുള്ള ശേഷി ഉണ്ടായിരുന്നു. [[രണ്ടാം ലോകയുദ്ധം]] പെട്രോളിയത്തിനുള്ള ആവശ്യം വ്യാപകമാക്കിയത് ടാങ്കർ നിർമ്മാണത്തിനു പ്രചോദനമായി ഭവിച്ചു. ഏറ്റവും ബൃഹത്തായ 'ULCC' (അൾട്രാ-ലാർജ് ക്രൂഡ് കാരിയർ) എന്നയിനം ടാങ്കറിന് ഏകദേശം 500,000 ഡെഡ് വെയ്റ്റ് ടൺ ഭാരശേഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://theenergylibrary.com/node/8152 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331184400/http://theenergylibrary.com/node/8152 |date=2012-03-31 }} very large crude carrier (VLCC)&lt;/ref&gt;

==പ്രവർത്തനം==

ടാങ്കറിനു ഭാരിച്ച നിർമ്മാണ ചെലവാണുള്ളത്. അപൂർവം ചില സ്വകാര്യ ഏജൻസികൾക്കു ടാങ്കറുകളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഉണ്ടെങ്കിലും മിക്കപ്പോഴും വൻകിട എണ്ണ കമ്പനികൾക്കായിരിക്കും ഭൂരിപക്ഷം ടാങ്കറുകളുടേയും ഉടമസ്ഥതയുള്ളത്. ഇവയ്ക്ക് നിശ്ചിത സഞ്ചാരപാതകളും കാണും. ടാങ്കർ നിർമ്മാണം, പ്രവർത്തനം എന്നിവയെ വിലയിരുത്തുന്നത് ഇന്റർഗവൺമെന്റൽ മാരിടൈം കൺസൽറ്റേറ്റീവ് ഓർഗനൈസേഷൻ (IMCO)&lt;ref&gt;http://books.google.co.in/books/about/The_activities_of_the_Inter_Governmental.html?id=d8hkAAAAIAAJ&amp;redir_esc=y The activities of the Inter-Governmental Maritime Consultative&lt;/ref&gt; എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന സംഘടനയാണ്. സമുദ്ര മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം, കപ്പലോട്ട സുരക്ഷ, ആവശ്യമായ അഗ്നിശമന സൗകര്യങ്ങൾ, നിർമ്മാണ രീതിയിലുള്ള ആഗോള സഹകരണം, സഞ്ചാരപാത നിർണയനം തുടങ്ങി ടാങ്കറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ മേഖലകളെ സംബന്ധിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങളും ഈ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്നുവരുന്നുണ്ട്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://www.google.co.in/search?q=Tanker+%28ship%29&amp;hl=en&amp;client=firefox-beta&amp;hs=uVo&amp;rls=org.mozilla:en-US:official&amp;prmd=imvns&amp;tbm=isch&amp;tbo=u&amp;source=univ&amp;sa=X&amp;ei=ggyRT_eyEcjXrQe20I2bBQ&amp;ved=0CEUQsAQ&amp;biw=1011&amp;bih=601&amp;sei=kAyRT9y4OY3QrQej1o2KBQ] Images for Tanker (ship)
*http://www.densatankers.com/
*http://www.tc.gc.ca/eng/mediaroom/backgrounders-b03-m002-1861.htm
*http://www.shipindia.com/services/tankers.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501001322/http://www.shipindia.com/services/tankers.aspx |date=2012-05-01 }}

==വീഡിയോ==
*http://www.youtube.com/watch?v=4qDgn6G00KM
*http://www.youtube.com/watch?v=r8p5iSHmSBY

{{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം|ടാങ്ക{{ർ}}|ടാങ്കർ}}

[[വർഗ്ഗം:കപ്പലുകൾ]]</text>
      <sha1>abtjs44prua7q6btq1xes7uqkrqkntr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വോയേജർ 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200456</id>
    <revision>
      <id>4647217</id>
      <parentid>3984391</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4647217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27064" sha1="s9k9ihh5gvadvvloxs1ez83h3nzuf16" xml:space="preserve">{{prettyurl|Voyager 1}}
{{Infobox spacecraft
| Name              = ''വോയേജർ 1''
| Image             = [[File:Voyager.jpg|frameless]]
| Caption           = Voyager 1
| Organization      = [[NASA]] / [[JPL]]
| Major_Contractors =
| Mission_Type      = Flyby
| Flyby_Of          = [[Jupiter]], [[Saturn]]
| Launch            = 1977-09-05 12:56:00 UTC&lt;br&gt;{{small|1=({{For year month day| year=1977| month=09| day=05}} ago)}}
| Launch_Vehicle    = [[Titan IIIE]]-[[Centaur rocket|Centaur]]
| Launch_Site       = [[Cape Canaveral Air Force Station Space Launch Complex 41|Space Launch Complex 41]] &lt;br&gt;[[Cape Canaveral Air Force Station]], Florida, United States
| Decay             =
| Mission_Duration  = In progress {{small|(Interstellar mission)}}&lt;br /&gt;{{small|1=({{For year month day| year=1977| month=09| day=05}} elapsed)}}
: {{small|Jupiter encounter&lt;br /&gt;''(completed 1979-04-13)''}}
: {{small|Saturn encounter&lt;br /&gt;''(completed 1980-12-14)''}}&lt;!-- when NASA stops listening, please add &quot;{{days|1977|09|05|year|month|day}} days from launch to last contact&quot; --&gt;
| NSSDC_ID         = 1977-084A
| Webpage          = [http://voyager.jpl.nasa.gov/ NASA ''Voyager'' website]
| Mass             = {{convert|721.9|kg|lb|abbr=on}}
| Power            = 420 W (3 [[Radioisotope thermoelectric generator|RTGs]])
| Orbital_elements =
| Semimajor_Axis   =
| Eccentricity     =
| Inclination      =
| Orbital_Period   =
| Apoapsis         =
| Periapsis        =
| Orbits           =
| Refs             = &lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;PDS&quot;&gt;{{cite web |url=http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=VOYAGER |title=VOYAGER:Mission Information |year=1989 |publisher=NASA |accessdate=January 2, 2011 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222150731/http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=VOYAGER |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തെക്കുറിച്ചും]] അതിനു പുറത്തുള്ള [[നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമം|നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമത്തെക്കുറിച്ചും]] (Interstellar medium) പഠിക്കാൻ [[നാസ]] 1977ൽ വിക്ഷേപിച്ച ബഹിരാകാശപേടകമാണ് ''' വോയേജർ 1'''. 722 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള ഈ പേടകം  {{date}},&lt;ref name=&quot;Peat-20120909&quot;&gt;Peat, Chris (September 9, 2012). &quot;Spacecraft escaping the Solar System&quot;. Heavens-Above. Retrieved September 9. 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://voyager.jpl.nasa.gov/where/index.html Voyager 1], Where are the Voyagers – NASA Voyager 1&lt;/ref&gt;ലേതു പ്രകാരം {{For year month day| year=1977| month=09| day=05}} ഭൂമിയിൽ നിന്നും നിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും വിവരങ്ങൾ തിരിച്ച് ഭൂമിയിലേക്ക് അയക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. {{Convert|124.02|AU|km|abbr=on|sigfig=4}} ദൂരെയുള്ള വൊയേജർ&lt;ref&gt;[http://www.timeanddate.com/counters/customcounter.html?msg=Operation+of+Voyager+1+Probe+so+far&amp;month=09&amp;day=05&amp;year=1977&amp;hour=12&amp;min=56&amp;sec=00&amp;p0=0 current operation time]&lt;/ref&gt; 2026 മാർച്ച് വരെ ഭൂമിയിൽ നിന്നും ഏറ്റവും അകലെയുള്ള മനുഷ്യനിർമ്മിത വസ്തുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോൾ ഈ പേടകം [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിനു]] പുറത്തു കടന്ന് നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമത്തിൽ കൂടിയാണ് യാത്ര ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;nasa-1&quot;&gt;NASA Spacecraft Embarks on Historic Journey Into Interstellar Space[http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html#.UjZ-4sWwdFw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611233345/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html#.UjZ-4sWwdFw|date=2020-06-11}}&lt;/ref&gt;

വോയേജർ 1-ഉം സഹോദര ഉപഗ്രഹമായ വോയേജർ 2-ഉം പ്രഥമ ദൗത്യം ദീർഘിപ്പിച്ച് സൗരയുധത്തിന്റെ അതിർവരമ്പുകളേക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പഠിക്കുന്നതിനായി വിനിയോഗിക്കുകയായിരുന്നു. [[കൈപ്പർ വലയം]] (Kuiper belt), സൗരമണ്ഡലം (heliosphere), നക്ഷത്രാന്തര തലം തുടങ്ങിയവയേക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം. വോയേജറിന്റെ പ്രഥമ ദൗത്യം 1980, നവംബർ 20-നു സമാപിച്ചു. 1979-ൽ വ്യാഴത്തിന്റെ 1980-ൽ ശനിയുടെയും&lt;ref&gt;The term &quot;visit&quot; is used here in the sense of &quot;approach&quot;.&lt;/ref&gt; ഘടനെയെക്കുറിച്ച് വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചതിനു ശേഷമാണ് വോയേജറിന്റെ പ്രഥമ ദൗത്യം [[നാസ]] അവസാനിപ്പിച്ചത്. [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിലെ]] രണ്ട് വലിയ ഗ്രഹങ്ങളുടേയും അവയുടെ [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹങ്ങളുടേയും]] വിശദമായ ചിത്രങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കിയത് വോയേജർ 1 ആണ്.

== ദൗത്യത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം ==
=== ചരിത്രം ===
1960-കളിൽ ആണ് സൗരയൂഥത്തിലെ മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനായി ഒരു ബൃഹത് ബഹിരാകാശ പര്യടനം നടത്തണം എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടു വെക്കപ്പെട്ടത്. ഈ ആശയത്തിന്റെ പിൻപറ്റി [[നാസ]] 1970-കളിൽ ഈ ദൗത്യത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. അന്ന് നവീനമായിരുന്ന ഗുരുത്വാകർഷണ സഹായക സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ (Gravitiy assist) ഉപയോഗം വഴി ഒരു ശൂന്യാകാശ പേടകത്തെ സൗരയൂഥത്തിന്റെ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ എത്തിക്കാം എന്നു [[നാസ]] കണക്കുകൂട്ടി. ഇതിനനുകൂലമാകുന്ന തരത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിൽ അണിചേരപ്പെടുന്ന സമയം കൂടിയായിരുന്നു അത്.

ഗുരുത്വാകർഷണ സഹായക സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകവഴി ഒരു പേടകത്തിന് ഏറ്റവും കുറച്ച് ഇന്ധനം ഉപയോഗിച്ച് ഏറ്റവും കൂറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ നാലു വാതകഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളെ ([[വ്യാഴം]], [[ശനി]], [[യുറാനസ്]], [[നെപ്റ്റ്യൂൺ]]) സന്ദർശിക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ വോയേജർ 1 രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് മാരിനർ ദൗത്യത്തിലെ മാരിനർ 11 ആയിട്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ദൗത്യത്തിനുള്ള നിക്ഷേപത്തിൽ കുറവു വന്നതോടെ ദൗത്യം [[ശനി|ശനിയേയും]] [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തേയും]] അടുത്തുകൂടി പറന്ന് പഠനം നടത്തുന്നതിനായി മാത്രം വെട്ടിച്ചുരുക്കേണ്ടതായി വന്നു. ദൗത്യം മുന്നേറിയപ്പോൾ, മാരിനർ ദൗത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പേടകത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പനയിൽ കാര്യമായി വ്യത്യാസങ്ങൾ വന്നതോടെ പേര് വൊയേജർ എന്നാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://history.nasa.gov/SP-4219/Chapter11.html '' Chapter 11 &quot;Voyager: The Grand Tour of Big Science&quot;''] (sec. 268.), by Andrew,J. Butrica, found in ''From Engineering Science To Big Science'' ISBN 978-0-16-049640-0 edited by Pamela E. Mack, NASA, 1998&lt;/ref&gt;

=== സുവർണ്ണ രേഖ ===
[[File:Voyager Golden Record fx.png|thumb|150px|left|''Voyager'' Golden Record]]
{{main | വോയേജർ സുവർണ്ണ രേഖ}}
ബുദ്ധിയുള്ള അന്യഗ്രഹജീവികൾ എന്നെങ്കിലും കണ്ടെത്തും എന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ, രണ്ടു വോയേജർ ശൂന്യാകാശപേടകങ്ങളിലും ഓരോ [[വോയേജർ സുവർണ്ണ രേഖ|സ്വർണ്ണ ഫലകങ്ങൾ]] വീതം ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ferris-201205&quot;&gt;{{cite web |last=Ferris |first=Timothy |title=Timothy Ferris on Voyagers' Never-Ending Journey |url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/Timothy-Ferris-on-Voyagers-Never-Ending-Journey.html |date=May 2012 |publisher=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian Magazine]] |accessdate=June 15, 2012 |archive-date=2013-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104221550/http://www.smithsonianmag.com/science-nature/Timothy-Ferris-on-Voyagers-Never-Ending-Journey.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; രണ്ടു ഫലകങ്ങളിലും [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] ചിത്രങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഭൂമിയുടെ ചിത്രങ്ങൾക്കു പുറമേ, അതിലെ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ, ശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണങ്ങൾ, സംഭാഷണ രൂപത്തിലുള്ള അഭിവാദ്യങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ സെക്രട്ടറി ജെനറൽ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ രാഷ്ട്രത്തലവൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആശംസകൾ) പലതരം സംഭാഷണങ്ങൾ, തിമിംഗിലങ്ങളുടെ ശബ്ദം, മനുഷ്യക്കുഞ്ഞിന്റെ കരച്ചിൽ, തിരമാലകളുടെ ആരവം, പലതരം സംഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങി ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള നാനാവിധമായ ശബ്ദങ്ങൾ എന്നിവയും ഈ സുവർണ്ണ ഫലകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. സംഗീതങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ [[മൊസാർട്ട്]], [[ബ്ലൈൻഡ് വില്ലി ജോൺസൺ]] എന്നിവരുടെ സൃഷ്ടികളും [[ചക് ബെറി|ചക് ബെറിയുടെ]] [[ജോണി ബി. ഗുഡി|ജോണി ബി. ഗുഡിയും]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
&lt;!--
റെഫറൻസിനു വേണ്ടി | വോയേജർ 1-ൽ ഉള്ള പ്രധാന സംഗീതങ്ങൾ ഇവയാണ് :
Bach, Brandenburg Concerto No. 2 in F. First Movement, Munich Bach Orchestra, Karl Richter, conductor. 4:40
Java, court gamelan, &quot;Kinds of Flowers,&quot; recorded by Robert Brown. 4:43
Senegal, percussion, recorded by Charles Duvelle. 2:08
Zaire, Pygmy girls' initiation song, recorded by Colin Turnbull. 0:56
Australia, Aborigine songs, &quot;Morning Star&quot; and &quot;Devil Bird,&quot; recorded by Sandra LeBrun Holmes. 1:26
Mexico, &quot;El Cascabel,&quot; performed by Lorenzo Barcelata and the Mariachi México. 3:14
&quot;Johnny B. Goode,&quot; written and performed by Chuck Berry. 2:38
New Guinea, men's house song, recorded by Robert MacLennan. 1:20
Japan, shakuhachi, &quot;Tsuru No Sugomori&quot; (&quot;Crane's Nest,&quot;) performed by Goro Yamaguchi. 4:51
Bach, &quot;Gavotte en rondeaux&quot; from the Partita No. 3 in E major for Violin, performed by Arthur Grumiaux. 2:55
Mozart, The Magic Flute, Queen of the Night aria, no. 14. Edda Moser, soprano. Bavarian State Opera, Munich, Wolfgang Sawallisch, conductor. 2:55
Georgian S.S.R., chorus, &quot;Tchakrulo,&quot; collected by Radio Moscow. 2:18
Peru, panpipes and drum, collected by Casa de la Cultura, Lima. 0:52
&quot;Melancholy Blues,&quot; performed by Louis Armstrong and his Hot Seven. 3:05
Azerbaijan S.S.R., bagpipes, recorded by Radio Moscow. 2:30
Stravinsky, Rite of Spring, Sacrificial Dance, Columbia Symphony Orchestra, Igor Stravinsky, conductor. 4:35
Bach, The Well-Tempered Clavier, Book 2, Prelude and Fugue in C, No.1. Glenn Gould, piano. 4:48
Beethoven, Fifth Symphony, First Movement, the Philharmonia Orchestra, Otto Klemperer, conductor. 7:20
Bulgaria, &quot;Izlel je Delyo Haidutin,&quot; sung by Valya Balkanska. 4:59
Navajo Indians, Night Chant, recorded by Willard Rhodes. 0:57
Holborne, Paueans, Galliards, Almains and Other Short Aeirs, &quot;The Fairie Round,&quot; performed by David Munrow and the Early Music Consort of London. 1:17
Solomon Islands, panpipes, collected by the Solomon Islands Broadcasting Service. 1:12
Peru, wedding song, recorded by John Cohen. 0:38
China, ch'in, &quot;Flowing Streams,&quot; performed by Kuan P'ing-hu. 7:37
India, raga, &quot;Jaat Kahan Ho,&quot; sung by Surshri Kesar Bai Kerkar. 3:30
&quot;Dark Was the Night, Cold Was the Ground&quot; written and performed by Blind Willie Johnson. 3:15
Beethoven, String Quartet No. 13 in B flat, Opus 130, Cavatina, performed by Budapest String Quartet. 6:37
--&gt;

=== പേടകത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പന ===

വോയേജർ 1 നിർമ്മിച്ചത് [[ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൾഷൻ ലബോറട്ടറി|ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൾഷൻ ലബോറട്ടറിയിലാണ്]]. വോയേജറിന് 16 [[ഹൈഡ്രസീൻ]] ത്രസ്റ്ററുകൾ ഉണ്ട്. പേടകത്തിന്റെ അച്ചുതണ്ട് മൂന്ന് ആക്സിസുകളിലും സ്ഥായിയായി നിലനിർത്തുന്നതിനാവശ്യമായ [[ഗൈറോസ്കോപ്പ്|ഗൈറോസ്കോപ്പുകൾ]], പേടകത്തിന്റെ റേഡിയോ ആന്റിന ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [[സൂര്യൻ|സൂര്യനേയും]] [[കാനോപസ്]] നക്ഷത്രത്തേയും പ്രമാണീകരിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും വോയേജറിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ ഘടകങ്ങളെ എല്ലാം ചേർത്ത് പൊതുവേ ആറ്റിറ്റ്യൂഡ് ആൻഡ് ആർട്ടിക്കുലേഷൻ നിയന്ത്രണ സംവിധാനം (Attitude and Articulation Control Subsystem) അഥവാ '''AACS''' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇതിൽ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഉപകരണങ്ങളുടെ കരുതൽ ശേഖരവും അവശ്യ ഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും വിധം 8 അധിക ത്രസ്റ്ററുകളും സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. പര്യ്വേഷണ യാത്രക്കിടയിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശൂന്യാകാശ വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനായി 11 ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണങ്ങളും വോയേജറിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PDS-Host&quot;&gt;{{cite web |url=http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewHostProfile.jsp?INSTRUMENT_HOST_ID=VG1 |title=VOYAGER 1:Host Information |year=1989 |publisher=NASA |accessdate=January 2, 2011 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909190310/http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewHostProfile.jsp?INSTRUMENT_HOST_ID=VG1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===വാർത്താവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ===
[[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥവും]] കടന്ന് വളരെ ദൂരേക്കു സഞ്ചരിക്കാൻ തക്കവിധം ശേഷിയുള്ള റേഡിയോ [[ആശയവിനിമയം|ആശയവിനിമയ]] സംവിധാനങ്ങളാണ് വോയേജറിനായി രൂപകൽപന ചെയ്തിരുന്നത്. 3.7 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള [[പരവലയം|പരവലയാകൃതിയിലുള്ള]] [[ആന്റിന|ആന്റിനയാണ്]] (Parabolic high gain antenna) പ്രധാനഘടകങ്ങളിലൊന്ന് ('''''[[:File:Voyager Program - High-gain antenna diagram.png|see diagram]]'''''). ഈ ആന്റിന ഉപയോഗിച്ചാണ് ഭൂമിയിലുള്ള മൂന്ന് ഡീപ്പ് സ്പേസ് നെറ്റ്്വർക്ക് സ്റ്റേഷനുകളുമായി റേഡിയോ തരംഗങ്ങൾ മുഖേന '''വോയേജർ 1''' ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. [[മോഡുലേഷൻ]] നടത്തിയ ഈ തരംഗങ്ങൾ S-ബാൻഡിലും (ഏകദേശം 13&amp;nbsp;സെന്റിമീറ്റർ [[തരംഗ ദൈർഘ്യം]]) X-ബാൻഡിലുമാണ് (ഏകദേശം 3.6&amp;nbsp;സെന്റിമീറ്റർ തരംഗ ദൈർഘ്യം) പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. വ്യാഴത്തിന് സമീപത്തു നിന്ന് ഒരു സെക്കന്റിൽ 115.2 കിലോ ബിറ്റുകൾ എന്ന നിരക്കിൽ വരെയും, അതിനേക്കാൾ കൂടിയ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വളരെ കുറഞ്ഞ നിരക്കിലെങ്കിലും വിവരങ്ങൾ ഭൂമിയിലേക്കയക്കാൻ ഈ തരംഗങ്ങൾ വഴി '''വോയേജർ 1'''ന് സാധിച്ചു.

ഭൂമിയുമായി നേരിട്ടു ആശയവിനിമയം നടത്താൻ കഴിയാതെ വരുന്ന അവസരങ്ങളിൽ, '''വോയേജർ 1'''ന് അതിലെ ഡിജിറ്റൽ ടേപ്പ് റെക്കോഡർ മുഖേന 62,500 [[കിലോബൈറ്റ്]] വരെ വിവരങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചു വെക്കാനും പിന്നീട് അനുകൂല സാഹചര്യങ്ങളിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യാനും കഴിയും.&lt;ref name=&quot;PDS-Host&quot; /&gt; '''വോയേജർ 1'''ലേക്ക് സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കാനോ സ്വീകരിക്കാനോ എടുക്കുന്ന സമയം ''t'' = ''D''/''c'' എന്ന ലളിതമായ സമവാക്യം ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. ഈ സമവാക്യത്തിൽ, ''D'' എന്നത് ഭൂമിയിൽ നിന്നും വോയേജറിലേക്കുള്ള നേർരേഖാ ദൂരവും, ''c'' [[പ്രകാശവേഗം|പ്രകാശവേഗതയുമാണ്]] (ഏകദേശം 300,000&amp;nbsp; കി.മീ/സെക്കന്റ്).

==നാഴികക്കല്ലുകൾ==
{| style=&quot;float:left;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | നാൾവഴി 
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px;&quot;| Date
! Event
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1977-09-05
| ഉപഗ്രഹം വിക്ഷേപിച്ചു 12:56:00 UTC.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1977-12-10
| Entered [[asteroid belt]].
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1977-12-19
| ''വോയേജർ 1''  ''[[വോയേജർ 2 ]]''നെ മറികടന്നു. ('''''[[:File:Voyager 1 - Voyager 2 - Voyager 1 overtakes Voyager 2.png|see diagram]]''''')
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1978-09-08
| [[ഛിന്നഗ്രഹവലയം]] താണ്ടി.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1979-01-06
| [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തെ]] നിരീക്ഷിക്കുന്ന ഘട്ടം .
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px;&quot;| Time
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:230px;&quot;| Event
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1979-03-05'''
| '''Encounter with [[Jovian system]].'''
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |06:54:00
| [[Amalthea (moon)|Amalthea]] flyby at 420,200&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |12:05:26
| [[Jupiter]] closest approach at 348,890&amp;nbsp;km from the center of mass.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |15:14:00
| [[Io (moon)|Io]] flyby at 20,570&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |18:19:00
| [[Europa (moon)|Europa]] flyby at 733,760&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1979-03-06'''
|
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |02:15:00
| [[Ganymede (moon)|Ganymede]] flyby at 114,710&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |17:08:00
| [[Callisto (moon)|Callisto]] flyby at 126,400&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1979-04-13'''
| '''Phase Stop'''
|}
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1980-08-22
| Start Saturn observation phase.
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px;&quot;| Time
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:230px;&quot;| Event
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1980-11-12'''
| '''Encounter with [[Saturnian system]].'''
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |05:41:21
| [[Titan (moon)|Titan]] flyby at 6,490&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |22:16:32
| [[Tethys (moon)|Tethys]] flyby at 415,670&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |23:46:30
| [[Saturn]] closest approach at 184,300&amp;nbsp;km from the center of mass.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1980-11-13'''
|
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |01:43:12
| [[Mimas (moon)|Mimas]] flyby at 88,440&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |01:51:16
| [[Enceladus (moon)|Enceladus]] flyby at 202,040&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |06:21:53
| [[Rhea (moon)|Rhea]] flyby at 73,980&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |16:44:41
| [[Hyperion (moon)|Hyperion]] flyby at 880,440&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1980-12-14'''
| '''Phase Stop'''
|}
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1980-12-14
| Begin Voyager Interstellar Mission.
|}
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:460px;&quot;| More
|-
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px; text-align:center;&quot; | 1990-02-14
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px;&quot;| Final images of the [[Voyager Program]] acquired by ''Voyager 1'' to create the [[Family Portrait (Voyager)|Solar System &quot;Family Portrait&quot;]].
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1997-09-05
| 20 years of continuous flight and operation at 12:56:00 UTC.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1998-02-17
| ''Voyager 1'' overtakes [[Pioneer 10]] as the most distant man-made object from the [[Sun]], at 69.419[[Astronomical Unit|AU]]. ''Voyager 1'' is moving away from the Sun over 1 AU per year faster than ''Pioneer 10''
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2003-05-11
| First spacecraft to reach a distance of 90AU from the Sun.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2004-12-17
| Passed the [[termination shock]] and began exploration of the inner heliosheath.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007-02-02
| Terminated Plasma subsystem operations.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007-04-11
| Terminated plasma subsystem heater.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007-09-05
| 30 years of continuous flight and operation at 12:56:00 UTC.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2008-01-16
| Terminated planetary radio astronomy experiment operations.
|}
പത്തു വർഷം മാത്രം ആയുസ് കണക്കാക്കി വിക്ഷേപിച്ച വോയജർ പേടകങ്ങൾ, വിക്ഷേപണത്തിന്റെ മുപ്പത്തിയാറാം വർഷമായ 2013ൽ സൌരയൂഥത്തിന് പുറത്തേക്കു കടക്കുന്നതായുള്ള സൂചനകൾ ശാസ്ത്രലോകത്തിന് ലഭിച്ചു. സൌരയൂഥം കടന്നു നക്ഷത്രാന്തരലോകത്തേക്കെത്തുന്ന മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ആദ്യവസ്തുവാണ് വോയേജർ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/tech/voyager-astronomy-science-solar-system-nasa-space-mission-jupiter-saturn-neptune-uranus-edward-stone-371369.html |title=വോയജർ പുതിയ ലോകത്തേക്ക്; ശാസ്ത്രവും |access-date=2013-06-25 |archive-date=2013-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625202807/http://www.mathrubhumi.com/tech/voyager-astronomy-science-solar-system-nasa-space-mission-jupiter-saturn-neptune-uranus-edward-stone-371369.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{spacecraft-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ബഹിരാകാശപേടകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>s9k9ihh5gvadvvloxs1ez83h3nzuf16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647223</id>
      <parentid>4647217</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4647223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27061" sha1="p8c0ivcj856bffmn2ijaqbf887ai55m" xml:space="preserve">{{prettyurl|Voyager 1}}
{{Infobox spacecraft
| Name              = ''വോയേജർ 1''
| Image             = [[File:Voyager.jpg|frameless]]
| Caption           = Voyager 1
| Organization      = [[NASA]] / [[JPL]]
| Major_Contractors =
| Mission_Type      = Flyby
| Flyby_Of          = [[Jupiter]], [[Saturn]]
| Launch            = 1977-09-05 12:56:00 UTC&lt;br&gt;{{small|1=({{For year month day| year=1977| month=09| day=05}} ago)}}
| Launch_Vehicle    = [[Titan IIIE]]-[[Centaur rocket|Centaur]]
| Launch_Site       = [[Cape Canaveral Air Force Station Space Launch Complex 41|Space Launch Complex 41]] &lt;br&gt;[[Cape Canaveral Air Force Station]], Florida, United States
| Decay             =
| Mission_Duration  = In progress {{small|(Interstellar mission)}}&lt;br /&gt;{{small|1=({{For year month day| year=1977| month=09| day=05}} elapsed)}}
: {{small|Jupiter encounter&lt;br /&gt;''(completed 1979-04-13)''}}
: {{small|Saturn encounter&lt;br /&gt;''(completed 1980-12-14)''}}&lt;!-- when NASA stops listening, please add &quot;{{days|1977|09|05|year|month|day}} days from launch to last contact&quot; --&gt;
| NSSDC_ID         = 1977-084A
| Webpage          = [http://voyager.jpl.nasa.gov/ NASA ''Voyager'' website]
| Mass             = {{convert|721.9|kg|lb|abbr=on}}
| Power            = 420 W (3 [[Radioisotope thermoelectric generator|RTGs]])
| Orbital_elements =
| Semimajor_Axis   =
| Eccentricity     =
| Inclination      =
| Orbital_Period   =
| Apoapsis         =
| Periapsis        =
| Orbits           =
| Refs             = &lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;PDS&quot;&gt;{{cite web |url=http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=VOYAGER |title=VOYAGER:Mission Information |year=1989 |publisher=NASA |accessdate=January 2, 2011 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222150731/http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewMissionProfile.jsp?MISSION_NAME=VOYAGER |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

[[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തെക്കുറിച്ചും]] അതിനു പുറത്തുള്ള [[നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമം|നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമത്തെക്കുറിച്ചും]] (Interstellar medium) പഠിക്കാൻ [[നാസ]] 1977ൽ വിക്ഷേപിച്ച ബഹിരാകാശപേടകമാണ് ''' വോയേജർ 1'''. 722 കിലോഗ്രാം ഭാരമുള്ള ഈ പേടകം  {{date}},&lt;ref name=&quot;Peat-20120909&quot;&gt;Peat, Chris (September 9, 2012). &quot;Spacecraft escaping the Solar System&quot;. Heavens-Above. Retrieved September 9. 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://voyager.jpl.nasa.gov/where/index.html Voyager 1], Where are the Voyagers – NASA Voyager 1&lt;/ref&gt;ലേതു പ്രകാരം {{For year month day| year=1977| month=09| day=05}} ഭൂമിയിൽ നിന്നും നിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും വിവരങ്ങൾ തിരിച്ച് ഭൂമിയിലേക്ക് അയക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. {{Convert|124.02|AU|km|abbr=on|sigfig=4}} ദൂരെയുള്ള വൊയേജർ&lt;ref&gt;[http://www.timeanddate.com/counters/customcounter.html?msg=Operation+of+Voyager+1+Probe+so+far&amp;month=09&amp;day=05&amp;year=1977&amp;hour=12&amp;min=56&amp;sec=00&amp;p0=0 current operation time]&lt;/ref&gt; 2026 മാർച്ച് വരെ ഭൂമിയിൽ നിന്നും ഏറ്റവും അകലെയുള്ള മനുഷ്യനിർമ്മിത വസ്തുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇപ്പോൾ ഈ പേടകം [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിനു]] പുറത്തു കടന്ന് നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമത്തിൽ കൂടിയാണ് യാത്ര ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;nasa-1&quot;&gt;NASA Spacecraft Embarks on Historic Journey Into Interstellar Space[http://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html#.UjZ-4sWwdFw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611233345/https://www.nasa.gov/mission_pages/voyager/voyager20130912.html#.UjZ-4sWwdFw|date=2020-06-11}}&lt;/ref&gt;

വോയേജർ 1-ഉം സഹോദര ഉപഗ്രഹമായ വോയേജർ 2-ഉം പ്രഥമ ദൗത്യം ദീർഘിപ്പിച്ച് സൗരയുധത്തിന്റെ അതിർവരമ്പുകളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പഠിക്കുന്നതിനായി വിനിയോഗിക്കുകയായിരുന്നു. [[കൈപ്പർ വലയം]] (Kuiper belt), സൗരമണ്ഡലം (heliosphere), നക്ഷത്രാന്തര തലം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം. വോയേജറിന്റെ പ്രഥമ ദൗത്യം 1980, നവംബർ 20-നു സമാപിച്ചു. 1979-ൽ വ്യാഴത്തിന്റെയും 1980-ൽ ശനിയുടെയും&lt;ref&gt;The term &quot;visit&quot; is used here in the sense of &quot;approach&quot;.&lt;/ref&gt; ഘടനെയെക്കുറിച്ച് വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചതിനു ശേഷമാണ് വോയേജറിന്റെ പ്രഥമ ദൗത്യം [[നാസ]] അവസാനിപ്പിച്ചത്. [[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥത്തിലെ]] രണ്ട് വലിയ ഗ്രഹങ്ങളുടേയും അവയുടെ [[ഉപഗ്രഹം|ഉപഗ്രഹങ്ങളുടേയും]] വിശദമായ ചിത്രങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കിയത് വോയേജർ 1 ആണ്.

== ദൗത്യത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം ==
=== ചരിത്രം ===
1960-കളിൽ ആണ് സൗരയൂഥത്തിലെ മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനായി ഒരു ബൃഹത് ബഹിരാകാശ പര്യടനം നടത്തണം എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടു വെക്കപ്പെട്ടത്. ഈ ആശയത്തെ പിൻപറ്റി [[നാസ]] 1970-കളിൽ ഈ ദൗത്യത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. അന്ന് നവീനമായിരുന്ന ഗുരുത്വാകർഷണ സഹായക സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ (Gravitiy assist) ഉപയോഗം വഴി ഒരു ശൂന്യാകാശ പേടകത്തെ സൗരയൂഥത്തിന്റെ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ എത്തിക്കാം എന്നു [[നാസ]] കണക്കുകൂട്ടി. ഇതിനനുകൂലമാകുന്ന തരത്തിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിൽ അണിചേരപ്പെടുന്ന സമയം കൂടിയായിരുന്നു അത്.

ഗുരുത്വാകർഷണ സഹായക സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകവഴി ഒരു പേടകത്തിന് ഏറ്റവും കുറച്ച് ഇന്ധനം ഉപയോഗിച്ച് ഏറ്റവും കൂറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ നാലു വാതകഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളെ ([[വ്യാഴം]], [[ശനി]], [[യുറാനസ്]], [[നെപ്റ്റ്യൂൺ]]) സന്ദർശിക്കാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ വോയേജർ 1 രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് മാരിനർ ദൗത്യത്തിലെ മാരിനർ 11 ആയിട്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും ദൗത്യത്തിനുള്ള നിക്ഷേപത്തിൽ കുറവു വന്നതോടെ ദൗത്യം [[ശനി|ശനിയേയും]] [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തേയും]] അടുത്തുകൂടി പറന്ന് പഠനം നടത്തുന്നതിനായി മാത്രം വെട്ടിച്ചുരുക്കേണ്ടതായി വന്നു. ദൗത്യം മുന്നേറിയപ്പോൾ, മാരിനർ ദൗത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പേടകത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പനയിൽ കാര്യമായി വ്യത്യാസങ്ങൾ വന്നതോടെ പേര് വൊയേജർ എന്നാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://history.nasa.gov/SP-4219/Chapter11.html '' Chapter 11 &quot;Voyager: The Grand Tour of Big Science&quot;''] (sec. 268.), by Andrew,J. Butrica, found in ''From Engineering Science To Big Science'' ISBN 978-0-16-049640-0 edited by Pamela E. Mack, NASA, 1998&lt;/ref&gt;

=== സുവർണ്ണ രേഖ ===
[[File:Voyager Golden Record fx.png|thumb|150px|left|''Voyager'' Golden Record]]
{{main | വോയേജർ സുവർണ്ണ രേഖ}}
ബുദ്ധിയുള്ള അന്യഗ്രഹജീവികൾ എന്നെങ്കിലും കണ്ടെത്തും എന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ, രണ്ടു വോയേജർ ശൂന്യാകാശപേടകങ്ങളിലും ഓരോ [[വോയേജർ സുവർണ്ണ രേഖ|സ്വർണ്ണ ഫലകങ്ങൾ]] വീതം ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Ferris-201205&quot;&gt;{{cite web |last=Ferris |first=Timothy |title=Timothy Ferris on Voyagers' Never-Ending Journey |url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/Timothy-Ferris-on-Voyagers-Never-Ending-Journey.html |date=May 2012 |publisher=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian Magazine]] |accessdate=June 15, 2012 |archive-date=2013-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104221550/http://www.smithsonianmag.com/science-nature/Timothy-Ferris-on-Voyagers-Never-Ending-Journey.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; രണ്ടു ഫലകങ്ങളിലും [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] ചിത്രങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഭൂമിയുടെ ചിത്രങ്ങൾക്കു പുറമേ, അതിലെ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ, ശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണങ്ങൾ, സംഭാഷണ രൂപത്തിലുള്ള അഭിവാദ്യങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ സെക്രട്ടറി ജെനറൽ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ രാഷ്ട്രത്തലവൻ തുടങ്ങിയവരുടെ ആശംസകൾ) പലതരം സംഭാഷണങ്ങൾ, തിമിംഗിലങ്ങളുടെ ശബ്ദം, മനുഷ്യക്കുഞ്ഞിന്റെ കരച്ചിൽ, തിരമാലകളുടെ ആരവം, പലതരം സംഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങി ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള നാനാവിധമായ ശബ്ദങ്ങൾ എന്നിവയും ഈ സുവർണ്ണ ഫലകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. സംഗീതങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ [[മൊസാർട്ട്]], [[ബ്ലൈൻഡ് വില്ലി ജോൺസൺ]] എന്നിവരുടെ സൃഷ്ടികളും [[ചക് ബെറി|ചക് ബെറിയുടെ]] [[ജോണി ബി. ഗുഡി|ജോണി ബി. ഗുഡിയും]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
&lt;!--
റെഫറൻസിനു വേണ്ടി | വോയേജർ 1-ൽ ഉള്ള പ്രധാന സംഗീതങ്ങൾ ഇവയാണ് :
Bach, Brandenburg Concerto No. 2 in F. First Movement, Munich Bach Orchestra, Karl Richter, conductor. 4:40
Java, court gamelan, &quot;Kinds of Flowers,&quot; recorded by Robert Brown. 4:43
Senegal, percussion, recorded by Charles Duvelle. 2:08
Zaire, Pygmy girls' initiation song, recorded by Colin Turnbull. 0:56
Australia, Aborigine songs, &quot;Morning Star&quot; and &quot;Devil Bird,&quot; recorded by Sandra LeBrun Holmes. 1:26
Mexico, &quot;El Cascabel,&quot; performed by Lorenzo Barcelata and the Mariachi México. 3:14
&quot;Johnny B. Goode,&quot; written and performed by Chuck Berry. 2:38
New Guinea, men's house song, recorded by Robert MacLennan. 1:20
Japan, shakuhachi, &quot;Tsuru No Sugomori&quot; (&quot;Crane's Nest,&quot;) performed by Goro Yamaguchi. 4:51
Bach, &quot;Gavotte en rondeaux&quot; from the Partita No. 3 in E major for Violin, performed by Arthur Grumiaux. 2:55
Mozart, The Magic Flute, Queen of the Night aria, no. 14. Edda Moser, soprano. Bavarian State Opera, Munich, Wolfgang Sawallisch, conductor. 2:55
Georgian S.S.R., chorus, &quot;Tchakrulo,&quot; collected by Radio Moscow. 2:18
Peru, panpipes and drum, collected by Casa de la Cultura, Lima. 0:52
&quot;Melancholy Blues,&quot; performed by Louis Armstrong and his Hot Seven. 3:05
Azerbaijan S.S.R., bagpipes, recorded by Radio Moscow. 2:30
Stravinsky, Rite of Spring, Sacrificial Dance, Columbia Symphony Orchestra, Igor Stravinsky, conductor. 4:35
Bach, The Well-Tempered Clavier, Book 2, Prelude and Fugue in C, No.1. Glenn Gould, piano. 4:48
Beethoven, Fifth Symphony, First Movement, the Philharmonia Orchestra, Otto Klemperer, conductor. 7:20
Bulgaria, &quot;Izlel je Delyo Haidutin,&quot; sung by Valya Balkanska. 4:59
Navajo Indians, Night Chant, recorded by Willard Rhodes. 0:57
Holborne, Paueans, Galliards, Almains and Other Short Aeirs, &quot;The Fairie Round,&quot; performed by David Munrow and the Early Music Consort of London. 1:17
Solomon Islands, panpipes, collected by the Solomon Islands Broadcasting Service. 1:12
Peru, wedding song, recorded by John Cohen. 0:38
China, ch'in, &quot;Flowing Streams,&quot; performed by Kuan P'ing-hu. 7:37
India, raga, &quot;Jaat Kahan Ho,&quot; sung by Surshri Kesar Bai Kerkar. 3:30
&quot;Dark Was the Night, Cold Was the Ground&quot; written and performed by Blind Willie Johnson. 3:15
Beethoven, String Quartet No. 13 in B flat, Opus 130, Cavatina, performed by Budapest String Quartet. 6:37
--&gt;

=== പേടകത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പന ===

വോയേജർ 1 നിർമ്മിച്ചത് [[ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൾഷൻ ലബോറട്ടറി|ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൾഷൻ ലബോറട്ടറിയിലാണ്]]. വോയേജറിന് 16 [[ഹൈഡ്രസീൻ]] ത്രസ്റ്ററുകൾ ഉണ്ട്. പേടകത്തിന്റെ അച്ചുതണ്ട് മൂന്ന് ആക്സിസുകളിലും സ്ഥായിയായി നിലനിർത്തുന്നതിനാവശ്യമായ [[ഗൈറോസ്കോപ്പ്|ഗൈറോസ്കോപ്പുകൾ]], പേടകത്തിന്റെ റേഡിയോ ആന്റിന ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [[സൂര്യൻ|സൂര്യനേയും]] [[കാനോപസ്]] നക്ഷത്രത്തേയും പ്രമാണീകരിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും വോയേജറിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. മേൽപ്പറഞ്ഞ ഘടകങ്ങളെ എല്ലാം ചേർത്ത് പൊതുവേ ആറ്റിറ്റ്യൂഡ് ആൻഡ് ആർട്ടിക്കുലേഷൻ നിയന്ത്രണ സംവിധാനം (Attitude and Articulation Control Subsystem) അഥവാ '''AACS''' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇതിൽ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഉപകരണങ്ങളുടെ കരുതൽ ശേഖരവും അവശ്യ ഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും വിധം 8 അധിക ത്രസ്റ്ററുകളും സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. പര്യ്വേഷണ യാത്രക്കിടയിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശൂന്യാകാശ വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനായി 11 ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണങ്ങളും വോയേജറിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;PDS-Host&quot;&gt;{{cite web |url=http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewHostProfile.jsp?INSTRUMENT_HOST_ID=VG1 |title=VOYAGER 1:Host Information |year=1989 |publisher=NASA |accessdate=January 2, 2011 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120909190310/http://starbrite.jpl.nasa.gov/pds/viewHostProfile.jsp?INSTRUMENT_HOST_ID=VG1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===വാർത്താവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ===
[[സൗരയൂഥം|സൗരയൂഥവും]] കടന്ന് വളരെ ദൂരേക്കു സഞ്ചരിക്കാൻ തക്കവിധം ശേഷിയുള്ള റേഡിയോ [[ആശയവിനിമയം|ആശയവിനിമയ]] സംവിധാനങ്ങളാണ് വോയേജറിനായി രൂപകൽപന ചെയ്തിരുന്നത്. 3.7 മീറ്റർ വ്യാസമുള്ള [[പരവലയം|പരവലയാകൃതിയിലുള്ള]] [[ആന്റിന|ആന്റിനയാണ്]] (Parabolic high gain antenna) പ്രധാനഘടകങ്ങളിലൊന്ന് ('''''[[:File:Voyager Program - High-gain antenna diagram.png|see diagram]]'''''). ഈ ആന്റിന ഉപയോഗിച്ചാണ് ഭൂമിയിലുള്ള മൂന്ന് ഡീപ്പ് സ്പേസ് നെറ്റ്്വർക്ക് സ്റ്റേഷനുകളുമായി റേഡിയോ തരംഗങ്ങൾ മുഖേന '''വോയേജർ 1''' ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. [[മോഡുലേഷൻ]] നടത്തിയ ഈ തരംഗങ്ങൾ S-ബാൻഡിലും (ഏകദേശം 13&amp;nbsp;സെന്റിമീറ്റർ [[തരംഗ ദൈർഘ്യം]]) X-ബാൻഡിലുമാണ് (ഏകദേശം 3.6&amp;nbsp;സെന്റിമീറ്റർ തരംഗ ദൈർഘ്യം) പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. വ്യാഴത്തിന് സമീപത്തു നിന്ന് ഒരു സെക്കന്റിൽ 115.2 കിലോ ബിറ്റുകൾ എന്ന നിരക്കിൽ വരെയും, അതിനേക്കാൾ കൂടിയ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വളരെ കുറഞ്ഞ നിരക്കിലെങ്കിലും വിവരങ്ങൾ ഭൂമിയിലേക്കയക്കാൻ ഈ തരംഗങ്ങൾ വഴി '''വോയേജർ 1'''ന് സാധിച്ചു.

ഭൂമിയുമായി നേരിട്ടു ആശയവിനിമയം നടത്താൻ കഴിയാതെ വരുന്ന അവസരങ്ങളിൽ, '''വോയേജർ 1'''ന് അതിലെ ഡിജിറ്റൽ ടേപ്പ് റെക്കോഡർ മുഖേന 62,500 [[കിലോബൈറ്റ്]] വരെ വിവരങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചു വെക്കാനും പിന്നീട് അനുകൂല സാഹചര്യങ്ങളിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യാനും കഴിയും.&lt;ref name=&quot;PDS-Host&quot; /&gt; '''വോയേജർ 1'''ലേക്ക് സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കാനോ സ്വീകരിക്കാനോ എടുക്കുന്ന സമയം ''t'' = ''D''/''c'' എന്ന ലളിതമായ സമവാക്യം ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. ഈ സമവാക്യത്തിൽ, ''D'' എന്നത് ഭൂമിയിൽ നിന്നും വോയേജറിലേക്കുള്ള നേർരേഖാ ദൂരവും, ''c'' [[പ്രകാശവേഗം|പ്രകാശവേഗതയുമാണ്]] (ഏകദേശം 300,000&amp;nbsp; കി.മീ/സെക്കന്റ്).

==നാഴികക്കല്ലുകൾ==
{| style=&quot;float:left;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | നാൾവഴി 
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px;&quot;| Date
! Event
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1977-09-05
| ഉപഗ്രഹം വിക്ഷേപിച്ചു 12:56:00 UTC.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1977-12-10
| Entered [[asteroid belt]].
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1977-12-19
| ''വോയേജർ 1''  ''[[വോയേജർ 2 ]]''നെ മറികടന്നു. ('''''[[:File:Voyager 1 - Voyager 2 - Voyager 1 overtakes Voyager 2.png|see diagram]]''''')
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1978-09-08
| [[ഛിന്നഗ്രഹവലയം]] താണ്ടി.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1979-01-06
| [[വ്യാഴം|വ്യാഴത്തെ]] നിരീക്ഷിക്കുന്ന ഘട്ടം .
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px;&quot;| Time
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:230px;&quot;| Event
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1979-03-05'''
| '''Encounter with [[Jovian system]].'''
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |06:54:00
| [[Amalthea (moon)|Amalthea]] flyby at 420,200&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |12:05:26
| [[Jupiter]] closest approach at 348,890&amp;nbsp;km from the center of mass.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |15:14:00
| [[Io (moon)|Io]] flyby at 20,570&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |18:19:00
| [[Europa (moon)|Europa]] flyby at 733,760&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1979-03-06'''
|
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |02:15:00
| [[Ganymede (moon)|Ganymede]] flyby at 114,710&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |17:08:00
| [[Callisto (moon)|Callisto]] flyby at 126,400&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1979-04-13'''
| '''Phase Stop'''
|}
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1980-08-22
| Start Saturn observation phase.
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px;&quot;| Time
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:230px;&quot;| Event
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1980-11-12'''
| '''Encounter with [[Saturnian system]].'''
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |05:41:21
| [[Titan (moon)|Titan]] flyby at 6,490&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |22:16:32
| [[Tethys (moon)|Tethys]] flyby at 415,670&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |23:46:30
| [[Saturn]] closest approach at 184,300&amp;nbsp;km from the center of mass.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1980-11-13'''
|
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |01:43:12
| [[Mimas (moon)|Mimas]] flyby at 88,440&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |01:51:16
| [[Enceladus (moon)|Enceladus]] flyby at 202,040&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |06:21:53
| [[Rhea (moon)|Rhea]] flyby at 73,980&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |16:44:41
| [[Hyperion (moon)|Hyperion]] flyby at 880,440&amp;nbsp;km.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |'''1980-12-14'''
| '''Phase Stop'''
|}
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1980-12-14
| Begin Voyager Interstellar Mission.
|}
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:460px;&quot;| More
|-
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:100px; text-align:center;&quot; | 1990-02-14
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:350px;&quot;| Final images of the [[Voyager Program]] acquired by ''Voyager 1'' to create the [[Family Portrait (Voyager)|Solar System &quot;Family Portrait&quot;]].
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1997-09-05
| 20 years of continuous flight and operation at 12:56:00 UTC.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |1998-02-17
| ''Voyager 1'' overtakes [[Pioneer 10]] as the most distant man-made object from the [[Sun]], at 69.419[[Astronomical Unit|AU]]. ''Voyager 1'' is moving away from the Sun over 1 AU per year faster than ''Pioneer 10''
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2003-05-11
| First spacecraft to reach a distance of 90AU from the Sun.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2004-12-17
| Passed the [[termination shock]] and began exploration of the inner heliosheath.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007-02-02
| Terminated Plasma subsystem operations.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007-04-11
| Terminated plasma subsystem heater.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2007-09-05
| 30 years of continuous flight and operation at 12:56:00 UTC.
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; |2008-01-16
| Terminated planetary radio astronomy experiment operations.
|}
പത്തു വർഷം മാത്രം ആയുസ് കണക്കാക്കി വിക്ഷേപിച്ച വോയജർ പേടകങ്ങൾ, വിക്ഷേപണത്തിന്റെ മുപ്പത്തിയാറാം വർഷമായ 2013ൽ സൌരയൂഥത്തിന് പുറത്തേക്കു കടക്കുന്നതായുള്ള സൂചനകൾ ശാസ്ത്രലോകത്തിന് ലഭിച്ചു. സൌരയൂഥം കടന്നു നക്ഷത്രാന്തരലോകത്തേക്കെത്തുന്ന മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ആദ്യവസ്തുവാണ് വോയേജർ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/tech/voyager-astronomy-science-solar-system-nasa-space-mission-jupiter-saturn-neptune-uranus-edward-stone-371369.html |title=വോയജർ പുതിയ ലോകത്തേക്ക്; ശാസ്ത്രവും |access-date=2013-06-25 |archive-date=2013-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625202807/http://www.mathrubhumi.com/tech/voyager-astronomy-science-solar-system-nasa-space-mission-jupiter-saturn-neptune-uranus-edward-stone-371369.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{spacecraft-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ബഹിരാകാശപേടകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>p8c0ivcj856bffmn2ijaqbf887ai55m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജോയ് മാത്യു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222597</id>
    <revision>
      <id>4647204</id>
      <parentid>4627971</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21220" sha1="9vllsef82y2vozpk5r7248jfdgtokav" xml:space="preserve">{{prettyurl|Joy Mathew}}
{{Infobox person
| name               = ജോയ് മാത്യു
| image              = Joy mathew actor.jpg
| caption            = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date and age|1961|09|20|df=yes}}
| birth_place        = 
| residence          = 
| occupation         = [[അഭിനേതാവ്]],[[സംവിധായകൻ]],[[ എഴുത്തുകാരൻ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| other_names        = 
| years_active       = 1986-ഇതുവരെ
| spouse             = സരിത
| children           = മാത്യു, ആൻ, തന്യ
| website            = 
}}
''മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാവ്, സംവിധായകൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്'' എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തനാണ് '''ജോയ് മാത്യു''' '''(ജനനം:20 സെപ്റ്റംബർ 1961) ''' ''2013-ൽ ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശേരി സംവിധാനം ചെയ്ത ആമേൻ'' എന്ന സിനിമയിലെ ''ഫാ. എബ്രഹാം ഒറ്റപ്ലാക്കൻ'' എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ മലയാള സിനിമയിലെ ശ്രദ്ധേയ സാന്നിധ്യമായി മാറി&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/interview/joy-mathew-actor-about-director-john-abraham-amma-ariyan-movie-malayalam-movies-1.4795160{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/topics/Tag/Actor%20Joy%20Mathew{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
1961 സെപ്റ്റംബർ 20ന് പി.വി.മാത്യുവിൻ്റെയും എസ്തേറിൻ്റെയും മകനായി ജനിച്ചു. 1986-ൽ ജോൺ എബ്രഹാം സംവിധാനം നിർവഹിച്ച ''അമ്മ അറിയാൻ'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ''പുരുഷൻ'' എന്ന നായക കഥാപാത്രമായി സിനിമയിൽ എത്തിയെങ്കിലും പ്രേക്ഷകരുടെ ഉള്ളിലെ ജോയ് മാത്യു ഉത്ഭവം കൊണ്ടത് 2013-ലെ ''ഷട്ടർ'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ്. 2013 -ൽ തന്നെ ''ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശേരി സംവിധാനം ചെയ്ത'' ''ആമേൻ'' എന്ന സിനിമയിലെ ''ഫാദർ എബ്രഹാം ഒറ്റപ്ലാക്കൻ'' എന്ന ശക്തമായ കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് ജോയ് മാത്യു മലയാള സിനിമയിലെ നിരന്തരമായ സാന്നിധ്യമായി മാറുന്നത്.

സിനിമയ്ക്ക് മുൻപ് നാടക രചന, നാടക സംവിധാനം, നാടകാഭിനയം എന്നീ നിലകളിൽ സജീവമായിരുന്ന ജോയ് മാത്യു ഇരുപതിൽ കൂടുതൽ നാടകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാടക രചനയിൽ കേരള, കേന്ദ്ര സാഹിത്യ അക്കാഡമി അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ''സംവിധായകൻ സിബി മലയിലിൻ്റെ'' കീഴിൽ അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ ചിത്രമായ ''ഷട്ടർ'' 2012-ൽ തിരുവനന്തപുരത്ത് വച്ച് നടന്ന ഐ.എഫ്.എഫ്.കെയിൽ പ്രേക്ഷകർ തിരഞ്ഞെടുത്തു. 
2012-ലെ മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള അവാർഡ് ജോയ് മാത്യു സംവിധാനം ചെയ്ത ''ഷട്ടർ'' എന്ന സിനിമയ്ക്ക് ലഭിച്ചു&lt;ref&gt;https://m3db.com/joy-mathew&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

* ഭാര്യ : സരിത
* മക്കൾ : മാത്യു, ആൻ, തന്യ&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/mathew-joy-mathew-son-of-actor-joy-mathew-got-married-wedding-photos-1.4399595{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

'''ജോയ് മാത്യു കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം നിർവഹിച്ച സിനിമകൾ'''

* ''അങ്കിൾ 2018''
* ''ഷട്ടർ 2013''
* ''സാമൂഹിക പാഠം 1996''

'''ജോയ് മാത്യു നിർമ്മിച്ച സിനിമ '''
* ''അങ്കിൾ 2018''

''' അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടർ '''

* ''സമ്മർ ഇൻ ബതലേഹം 1998''
* ''പ്രണയവർണ്ണങ്ങൾ 1998''
* ''കളിവീട് 1996''
* ''സിന്ദൂരരേഖ 1995''

''' അസിസ്റ്റൻറ് ഡയറക്ടർ '''

* ''ചെങ്കോൽ 1993''
* ''ആകാശദൂത് 1993''
* ''വളയം 1993''

''' സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് മികച്ച കഥ '''

* ''അങ്കിൾ 2018''&lt;ref&gt;{{cite news|title=അഭിനയത്തിരക്ക് ജോയ് മാത്യുവിന് സമയമില്ല|url=http://malayalam.oneindia.in/movies/news/2013/04/director-joy-mathew-gets-busy-as-an-actor-108492.html|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 12|newspaper=വൺ ഇന്ത്യ മലയാളം|date=2013 ഏപ്രിൽ 20|archive-date=2013-08-12|archive-url=https://archive.today/20130812144122/http://malayalam.oneindia.in/movies/news/2013/04/director-joy-mathew-gets-busy-as-an-actor-108492.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
== ചലച്ചിത്രരേഖ ==
=== അഭിനേതാവ് ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! വർഷം !! ചിത്രം !! കഥാപാത്രം !! class=&quot;unsortable&quot; | കുറിപ്പുകൾ
|-
| 1986 || ''[[അമ്മ അറിയാൻ]]'' || പുരുഷൻ ||
|-
| 2012|| ''[[ഷട്ടർ]]'' || ഗായകൻ || ആദ്യ സംവിധാന സംരംഭം
|-
| rowspan=12 | 2013 || ''[[അന്നയും റസൂലും]]'' || മട്ടാഞ്ചേരി ജോസഫ് ||
|-
| ''[[റോസ് ഗിറ്റാറിനാൽ]]'' || ഡാഡി ||
|-
| ''[[ആമേൻ (ചലച്ചിത്രം)|ആമേൻ]]'' || ഫാദർ എബ്രഹാം ഒറ്റപ്ലാക്കൽ ||
|-
| ''[[ഹണീ ബീ|ഹണി ബീ]]'' || ക്ലീറ്റസ് ||
|-
| ''[[നീലാകാശം പച്ചക്കടൽ ചുവന്ന ഭൂമി|നീലകാശം പച്ചക്കടൽ ചുവന്ന ഭൂമി]]'' ||അബ്ദുള്ള ഹാജി  ||
|-
| ''[[സക്കറിയ ഗർഭിണികൾ]]'' ||അനുരാധ ഭർത്താവ്  ||
|-
| ''[[ശൃംഗാരവേലൻ]]'' ||ഡോൺ ഗോപി പ്രസാദ് ||
|-
| ''[[ഫിലിപ്സ് , മങ്കി പെൻ]]'' || ക്യാപ്റ്റൻ റിച്ചാർഡ് ഫിലിപ്പ് ||
|-
| ''[[ഇടുക്കി ഗോൾഡ്]]'' ||ജോൺ ||
|-
| ''[[ബാംഗിൾസ്]]'' ||വൈദികൻ ||
|-
| ''[[നടൻ]]'' || ജി. കൃഷ്ണ കുമാർ||
|-
| ''[[സെലസ്റ്റിയ|സൈലൻസ്]]'' ||അഡ്വ. മാർക്കോസ്||
|-
| rowspan=&quot;19&quot;| 2014 ||''[[1983]]''||ഗോപി ആശാൻ ||
|-
| ''പ്രണയകഥ'' ||സെബാൻ പിതാവ് ||
|-
| ''മഞ്ഞ''|| പത്രപ്രവർത്തകൻ റിച്ചാർഡ് ||
|-
| ''[[പ്രൈസ് ദി ലോർഡ്]]'' ||കുഞ്ഞൂട്ടി ||
|-
| ''[[സെവൻത് ഡേ (ചലച്ചിത്രം)|സെവൻത് ഡേ]]'' || പി.ടി.ആർ. ഭട്ടതിരി ||
|-
| ''[[അവതാരം]]''||ഇരുമ്പനക്കൽ ജോസഫ്||
|-
| ''[[വിക്രമാദിത്യൻ]]'' ||ഡോ. രാമനാഥ് പൈ ||
|-
| ''[[ലോ പോയിന്റ്]]'' || പ്രൊഫ. ജോൺ||
|-
| ''[[കൊന്തയും പൂണൂലും]]''||ഐസക്ക് ||
|-
| ''[[സപ്തമ.ശ്രീ. തസ്കരാഃ|സപ്തമശ്രീ തസ്കരഃ]]'' ||പയസ് മാത്യു ||
|-
| ''[[രാജാധിരാജ]]''||അഹമ്മദ് ഷാ ||
|-
| ''[[ഉത്സാഹ കമ്മിറ്റി]]'' ||അയ്യങ്കാർ ||
|-
| ''[[മുന്നറിയിപ്പ്]]'' ||ടി.ജി. മേനോൻ ||
|-
| ''[[ഞാൻ]]'' || ജോയ് മാത്യു||
|-
| ''[[ഇതിഹാസ]]'' || ||
|-
| ''[[ആശാ ബ്ലാക്ക്]]'' || ||
|-
| ''[[ഏഞ്ചൽസ്]]'' ||ഫാ. വർഗീസ് പുണ്യാളൻ ||
|-
| ''ഒരു കൊറിയൻ പടം'' ||സംവിധായകൻ ജോയ് മാത്യു ||
|-
| ''[[നഗരവാരിധി നടുവിൽ ഞാൻ]]'' ||മന്ത്രി സെബാസ്റ്റ്യൻ ||
|-
| rowspan=&quot;14&quot;| 2015 ||''[[ലൈലാ ഓ ലൈലാ]]''||ഡോ. അരവിന്ദ് മേനോൻ  ||
|-
| ''[[മറിയം മുക്ക് (ചലച്ചിത്രം)|മറിയം മുക്ക്]]'' ||സായിപ്പ് (സലോമി പിതാവ്) ||
|-
| ''[[റാസ്പുട്ടിൻ (ഗാനം)|റാസ്പുടിൻ]]'' || വയലിൽ സതീശൻ ||
|-
| ''[[ഉട്ടോപ്യയിലെ രാജാവ്]]'' ||സി. പരമേശ്വരൻ പിള്ള ||
|-
| ''[[പത്തേമാരി (ചലച്ചിത്രം)|പത്തേമാരി]]'' ||ചന്ദ്രൻ||
|-
|''[[ജമ്‌നപ്യാരി|ജമ്നാ പ്യാരി]]''||പ്രകാശൻ||
|-
| ''സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ സുന്ദരം''||ലോപ്പസ്/ഗീവർഗ്ഗീസ്||
|-
| ''അലിഫ്''||ഹാജിയാർ||
|-
| ''[[ചിറകൊടിഞ്ഞ കിനാവുകൾ]]'' ||വിറകുവെട്ടുകാരൻ ||
|-
| ''മൺസൂൺ''||മാമാച്ചൻ||
|-
| ''നമുക്കൊരേ ആകാശം'' ||കേണൽ ജോൺ സാമുവൽ ||
|-
| ''[[ലോഹം]]''||ആരിഫ് ഭായി||
|-
| ''[[ഒരു കൊറിയൻ പടം]]'' || സ്വയം || 
|-
| ''[[ചാർലി]]''||ഉമ്മർ||
|- 
| rowspan=&quot;3&quot;| 2016 || ''[[മോഹവലയം]]'' || ||
|-
| ''[[കിങ് ലയർ]]'' || പൊതുവാൾ മാസ്റ്റർ||
|-
| ''[[ദേവി]]''|| കൃഷ്ണ പിതാവ് || ത്രിഭാഷാ ചിത്രം
|-
| rowspan=&quot;12&quot;| 2017 || ''[[ഗോഡ്ഫാദർ|ഗോഡ്സേ]]'' || ||
|-
| ''[[ഒരു സിനിമാക്കാരൻ]]'' || പൊതുവാൾ മാസ്റ്റർ||
|-
| ''[[മുന്തിരിവള്ളികൾ തളിർക്കുമ്പോൾ]]'' || ഉലഹന്നാൻ സുഹൃത്ത്||
|-
| ''[[ചക്കരമാവിൻ കൊമ്പത്ത്]]'' || അലി മാമ്മു||
|-
| ''[[പുത്തൻ പണം]]'' || മാഹിൻ ഹാജി||
|-
| ''ചിപ്പി'' || ജോൺ സാമുവൽ||
|-
| ''[[ക്ലിന്റ്]]'' ||  ഡോ. സാമുവൽ||
|-
| ''[[ഗൂഢാലോചന]]'' ||  റഹിം ഹാജി||
|-
| ''[[ക്രോസ്‌റോഡ്]]'' ||  ||
|-
| ''പാതിരാകാലം'' || വിവരണം||
|-
| ''പാതി'' || തെയ്യം കലാകാരൻ ||
|-
| ''[[ബലൂൺ]] '' || ഫാ. ആൻഡ്രൂസ് ||
|-
| rowspan=&quot;8&quot; | 2018 || ''[[ദ സൗണ്ട് സ്റ്റോറി]]'' || ജോർജ്ജ് || [[ഡോക്യുഫിക്ഷൻ]]
|-
|''[[കിണർ]]'' || rowspan=&quot;2&quot; | ഹരിഹരൻ || ദ്വിഭാഷാ ചിത്രം
|-
|''[[കേണി]]'' || തമിഴ്
|-
|''[[അങ്കിൾ (ചലച്ചിത്രം)|അങ്കിൾ]]''|| വിജയൻ||
|-
|''[[ഉടലാഴം]]'' || രമേശൻ ||
|-
|''[[സ്ട്രീറ്റ് ലൈറ്റ്സ്]]'' || ജോസഫ് ||
|-
|''[[ചാലക്കുടിക്കാരൻ ചങ്ങാതി]]'' || തമ്പുരാൻ ||
|-
|''[[സ്ഥലം]]'' || ഫാ. വർഗീസ് ||
|-
| rowspan=6 |2019 || ''[[മിസ്റ്റർ , മിസ്സിസ് റൗഡി]]'' || എബ്രഹാം മാത്യു ||
|-
| ''[[ചിൽഡ്രൻസ് പാർക്ക്]]'' || ഗോവിന്ദൻ ||
|-
| ''നാൻ പെറ്റ മകൻ'' || സൈമൺ ബ്രിട്ടോ ||
|-
| ''[[മാർക്കോണി മത്തായി]]'' || ലൂക്ക മാപ്പിള ||
|-
| ''തെളിവ്'' || ||
|-
| ''[[എടക്കാട് ബറ്റാലിയൻ 06]]'' || ബഷീർ ||
|-
| rowspan=3 |2021 || ''[[ദൃശ്യം 2]]'' || അഡ്വ. ജനാർദ്ദനൻ || ആമസോൺ പ്രൈം റിലീസ്
|-
| ''[[കെഞ്ചിര (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|കെഞ്ചിര]]'' || ||പണിയ ഭാഷാ ചിത്രം
|-
| ''[[കനകം കാമിനി കലഹം]]'' || ബാലചന്ദ്രൻ ||
|-
| rowspan=2 | 2022 || ''[[കർണ്ണൻ നെപ്പോളിയൻ ഭഗത് സിംഗ്]]'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trailer of movie 'Karnan Napoleon Bhagat Singh' creating ripples on social media |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/01/23/trailer-karnan-napoleon-bhagat-singh.html |access-date=2023-04-05 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[നാരദൻ]]'' || ശിവദാസ് കുറുപ്പ് ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cris |date=2022-03-03 |title=Naradan review: Tovino-Aashiq Abu film shows reality of new age journalism |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/naradan-review-tovino-aashiq-abu-film-shows-reality-new-age-journalism-161545 |access-date=2023-12-09 |website=The News Minute |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=4 | 2023 || ''[[ക്രിസ്റ്റി]]'' || ജോസഫ് || &lt;ref&gt;{{Cite web |title='Christy' is not 'Malena', clarifies Malavika Mohanan |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/jan/29/christy-is-not-malena-clarifies-malavika-mohanan-2542488.html |access-date=2023-01-29 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[1921: പുഴ മുതൽ പുഴ വരെ]]'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2022-12-30 |title=Ann Esther, daughter of famous actor Joy Mathew, gets married |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/ann-esther-daughter-of-famous-actor-joy-mathew-gets-married/articleshow/96618398.cms |access-date=2023-03-04 |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[ധൂമം]]'' || മന്ത്രി|| &lt;ref&gt;{{cite news |title=Dhoomam |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/dhoomam/movieshow/98630746.cms |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[ചാവേർ]]'' || മുകുന്ദൻ ||&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 September 2023 |title=Tinu Pappachan's Chaaver locks a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/sep/28/tinu-pappachanschaaverlocks-a-release-date-48096.html |access-date=30 September 2023 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=7 | 2024 || ''[[ഒരു സർക്കാർ ഉൽപ്പന്നം]]'' || || &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lensmenreviews.com/oru-sarkar-ulpannam-malayalam-movie-review-2024/|title=Oru Sarkar Ulpannam Review &amp;#124; A Preachy, Predictable Drama That Struggles to Find an Emotional Connect|first=Aswin|last=Bharadwaj|date=March 8, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ബദൽ'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Badal Premiere Locked: Shwetha Menon's Political Thriller Will Release On THIS Date |url=https://www.news18.com/movies/badal-premiere-locked-shwetha-menons-political-thriller-will-release-on-this-date-8828912.html |access-date=2024-03-29 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ജമാൽ പുഞ്ചിരി'' || ||&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Jamalinte Punjiri To Sree Muthappan, 3 Malayalam Films Releasing This Week |url=https://www.news18.com/movies/jamalinte-punjiri-to-sree-muthappan-3-malayalam-films-releasing-this-week-8923270.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ശ്രീ മുത്തപ്പൻ'' || ||&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|-
| ''സ്വർഗ്ഗത്തിലെ കട്ടുറുമ്പ്'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2024-03-26 |title=Dhyan Sreenivasan's Swargathile Katturumbu gears up for release |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Mar/26/dhyan-sreenivasans-swargathile-katturumbu-gears-up-for-release |access-date=2024-03-26 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''ചിത്തിനി'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2024-07-12 |title=Chithini Trailer: Amith Chakalakkal and Vinay Forrt in a supernatural horror thriller |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Jul/12/chithini-trailer-amith-chakalakkal-and-vinay-forrt-in-a-supernatural-horror-thriller |access-date=2024-09-29 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[മനോരഥങ്ങൾ]]'' || രാഘവൻ മാമ || ഭാഗം: ''ശിലാലിഖിതം''&lt;ref&gt;{{cite news|title=മമ്മൂട്ടിയും മോഹൻലാലും ഫഹദും എംടി ചിത്രത്തിൽ; 'മനോരഥങ്ങൾ' റിലീസിന്|newspaper=South Live|url=https://www.southlive.in/movie/film-news/mt-vasudevan-nair-s-manorathangal-mammootty-mohanlal-fahadh-faasil-priyadarshan|date=14 July 2024|access-date=2026-06-08|archive-date=2024-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240714172004/https://www.southlive.in/movie/film-news/mt-vasudevan-nair-s-manorathangal-mammootty-mohanlal-fahadh-faasil-priyadarshan|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2025 || ''[[ഹാൽ]]'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2025-02-24 |title=Shane Nigam-starrer Haal announces release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/24/shane-nigam-starrer-haal-announces-release-date |access-date=2025-02-25 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2026 || ''കൂടോത്രം'' || ||&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-01-31 |title=Baiju Ezhupunna's Koodothram gets release date |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2026/Jan/31/baiju-ezhupunnas-koodothram-gets-release-date |access-date=2026-02-01 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== സംവിധായകൻ, എഴുത്തുകാരൻ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=2|വർഷം
! rowspan=2|ചിത്രം
! colspan=2|പങ്കാളിത്തം
! rowspan=2|കുറിപ്പുകൾ
|-
! സംവിധായകൻ
! എഴുത്തുകാരൻ
|-
| 1996 || ''[[സാമൂഹ്യപാഠം]]'' || || {{yes}} ||
|-
| 2012 || ''[[ഷട്ടർ]]'' || {{yes}} || {{yes}} || ആദ്യ സംവിധാന സംരംഭം
|-
| 2018 || ''അങ്കിൾ'' || || {{yes}} ||
|-
| 2023 || ''[[ചാവേർ]]'' || || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Actor Joy Mathew's daughter Ann Esther gets married |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2022/12/30/actor-joy-mathew-daughter-marriage-ceremony-pictures.html |access-date=2023-03-13 |website=OnManorama}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കൾ]]
==അവലംബം==
{{RL}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:1951-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോടിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>9vllsef82y2vozpk5r7248jfdgtokav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LinsanityStrong</title>
    <ns>3</ns>
    <id>244256</id>
    <revision>
      <id>4647170</id>
      <parentid>1752954</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>212183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Great50]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LinsanityStrong]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Great50|Great50]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/LinsanityStrong|LinsanityStrong]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>1752954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6624" sha1="jqnxenjgsgmfhi7tcrkh7iym1xmjga4" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Great50 | Great50 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:22, 17 മേയ് 2013 (UTC)</text>
      <sha1>jqnxenjgsgmfhi7tcrkh7iym1xmjga4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തയ്യേനി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>286071</id>
    <revision>
      <id>4647253</id>
      <parentid>4545903</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11670" sha1="ld95qtfocd15fe8eh3144krl66xra7s" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
പയ്യനൂർ  നഗരത്തിൽ നിന്നും 43 കി. മീ അകലെ [[തൃക്കരിപ്പൂർ]] നിയോജക മണ്‌ഡലത്തിലെ ഈസ്റ്റ്‌ എളേരി പഞ്ചായത്തിൽ  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു മലയോര കുടിയേറ്റ ഗ്രാമമാണ് തയ്യേനി  .കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ വെള്ളരിക്കുണ്ട് താലൂക്കിൽ പരപ്പ ബ്ളോക്കിൽ ചിറ്റാരിക്കൽ, പാലാവയൽ വില്ലേജ് ഉൾപ്പെടുന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്താണ് 62.52 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള [[ഈസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]].

==കുടിയേറ്റം==
ഈ  പ്രദേശത്ത് 1950 കളിലാണ് കുടിയേറ്റം  ആരംഭിക്കുന്നത്. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ കാലത്ത്  മധ്യ തിരുവതാംകൂറിലെ മീനച്ചിൽ (പാലാ ) പ്രദേശങ്ങളിൽ  നിന്നും മലബാറിലേക്ക് ആളുകൾ കുടിയേറി തുടങ്ങിയതോടെയാണ്  തയ്യേനിയിലും കുടിയേറ്റം ആരംഭിക്കുന്നത്.മലബാർ കുടിയേറ്റത്തിൻറെ  ഭാഗമായി  എത്തിച്ചേർന്ന കൃഷിക്കാർ അന്ന് ഭൂമി അവകാശമായി അനുഭവിച്ചു വന്ന നാടുവാഴികളേയും ജന്മിമാരേയും സമീപിച്ച്  ഭൂമിവാങ്ങി കൃഷി ആരംഭിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ ഹൃസ്വകാലവിളകൾ  ആയിരുന്നു പിന്നീട് തോട്ടവിളയിലേക്കും അവർ നീങ്ങി.ഒരുകാലത്ത് നിബിഡവനമായിരുന്ന തയ്യേനി  പ്രദേശം നസ്രാണി കുടിയേറ്റക്കാർ കൃഷിയിടമാക്കി മാറ്റി . മരച്ചീനിയുടെ കടന്നുവരവ്  തദ്ദേശിയരെക്കൂടി പട്ടിണിയിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെടുത്തി.വർഷങ്ങൾ  നീണ്ട  പരിശ്രമത്തിലൂടെ  പാഴ് മരങ്ങളും കുറ്റികാടുകളും നിറഞ്ഞ ഈ  മലയോര മേഖലയെ  കർഷകർ  ഒന്നാംതരം വിളഭൂമിയാക്കി മാറ്റി

==കൃഷി==
തയ്യേനിയിലെ പ്രധാന കാർഷിക വിളകൾ 
* കമുക്,
* തെങ്ങ്,
* റബ്ബർ, 
* മരച്ചീനി, 
* ചേന, 
* മഞ്ഞൾ,
* ഇഞ്ചി.

==പുരോഗതി==
തയ്യേനി  എന്ന കുടിയേറ്റഗ്രാമ ത്തിൻറെ ചരിത്രം  നോക്കിയാൽ ഭൂരിഭാഗവും  നസ്രാണികൾ വന്നത് മൂലം ഉണ്ടായ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയാണ് .വളർച്ചയുടെ വിവിധഘട്ടങ്ങളിൽ വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ , പോസ്റ്റോഫീസ് പോലുള്ള പൊതുസ്ഥാപനങ്ങൾ  സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.കത്തോലിക്കാ വൈദികരും  പള്ളിയും മുൻ‌കൈ എടുത്തിട്ടുള്ള വികസന രീതിയിൽ  ഏറിയപങ്കും നാട്ടുകാരുടെ ശ്രമദാനത്തിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടായിട്ടുള്ളതാണ്‌. മലയിടുക്കിലേക്കുള്ള റോഡുകൾ എല്ലാം തന്നെ ഇങ്ങനെ  പൊതു സഹകരണത്തിലൂടെ ഉണ്ടായിട്ടുള്ളവയാണ്‌. പിന്നീട് അവ പഞ്ചായത്തുകളും പി.ഡബ്ല്യു.ഡി.യും ഏറ്റെടുത്ത് ടാറിടുകയാണുണ്ടായത്. ഇങ്ങനെ തയ്യെനിയുടെ സർ‌വതോന്മുഖമായ വികസനത്തിൽ കുടിയേറ്റജനത വഹിച്ച പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്‌.കുടിയേറ്റത്തിന്റെ പ്രാരംഭഘട്ടത്തിൽ  കനത്ത തിരിച്ചടികളോട് പടപൊരുതി  പിടിച്ചുനിന്ന കർഷകരുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെ ഫലമായി തയ്യെനിയുടെ സാമൂഹിക സാംസ്‌കാരിക രംഗങ്ങളിൽ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ  ഉണ്ടായി .ഏകദേശം അമ്പതു വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് മലയോരമേഖലയുടെ മുഖഛായതന്നെ മാറ്റി എടുക്കാൻ  കുടിയേറ്റകർഷകർ‌ക്കു കഴിഞ്ഞു.

==മലയോര  പ്രദേശങ്ങൾ ==
വായിക്കാനം ,അത്തിയടുക്കം, തായമുണ്ട,കൊയിലമ്പാറ,നമ്പ്യാർമുക്ക്,മീനഞ്ചേരി,കൂട്ടക്കുഴി,[[ചാവറഗിരി]] എന്നി മലയോര  പ്രദേശങ്ങൾ ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ  ഭാഗമാണ് .
== വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ==

കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മാധ്യമിക് ശിക്ഷാ അഭിയാൻ (ആർഎംഎസ്എ) പദ്ധതിയിലുൾപ്പെടുത്തി 2010 ൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന  യു പി സ്കൂൾ  ഹൈസ്കൂൾ   ആയി ഉയർത്തി. മലയോരത്ത് പട്ടികവർഗ വിദ്യാർഥികൾ കൂടുതലുള്ള വിദ്യാലയമാണ് തയ്യേനി ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ.

== വിനോദ സഞ്ചാരം ==
തയ്യേനി കൂമ്പൻ- തയ്യേനിയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കുന്നാണ്‌ തയ്യേനി കൂമ്പൻ.കൂമ്പൻ കുന്ന് കേരളത്തിലാണെങ്കിലും ഭാഗികമായി കർണാടക വനാതിർത്തിയോട് ചേർന്നാണ് കിടക്കുന്നത്. കോടഞ്ചേരി വനാതിർത്തിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന  കൂമ്പൻ മല സാഹസിക സഞ്ചാരികളുടെ  പറുദീസയാണ്. മഴക്കാലത്ത്  കുന്നിന്റെ മുകളിൽ നിറയെ പുല്ലിന്റെ പച്ചപ്പാണ്. സമുദ്ര നിരപ്പിൽ നിന്നും ഏകദേശം രണ്ടായിരത്തിലധികം അടി  ഉയരത്തിലാണ് ഈ സ്ഥലം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് . കൂമ്പൻ മലയിൽ  നിന്നും നോക്കിയാൽ കിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളായ തലക്കാവേരി,ബാഗമണ്ഡലം എന്നിവയും  പടിഞ്ഞാറ്      അറബിക്കടൽ വരെയുള്ള ഭാഗങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും.പുളിങ്ങോത്തു നിന്നും തയ്യേനി  വഴി  പത്ത് കിലോമീറ്റർ യാത്ര ചെയ്താൽ കൂമ്പൻ കുന്നിന്റെ അടിവാരത്തെത്താം. പുളിങ്ങോം മുതൽ തയ്യേനി വഴി അത്തിയടുക്കം വരെ ടാറിങ് റോഡുണ്ട്.ഇത് കഴിഞ്ഞാൽ കൂമ്പൻ കുന്നിന്റെ അടിവാരം വരെ മൺറോഡാണ്.തയ്യേനിയിൽ നിന്നുമുള്ള  ജീപ്പ്  ഡ്രൈവർമാരുടെ  സേവനം ഈ മല കയറാൻ സഹായകമാകും. &lt;ref&gt;http://www.keraladesham.com/chittarikkal/item/690-2014-09-05-15-25-24/690-2014-09-05-15-25-24.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ഗതാഗതം== 
തയ്യേനി ഗ്രാമത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ പ്രധാനമായും  ബസ്‌ സംവിധാനം ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത് .പയ്യന്നൂർ കെ എസ് ആർ ടി സി ഡിപ്പോയിൽ നിന്നുള്ള ബസുകളും സ്വകാര്യ ബസുകളും  ഇവിടേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നു.വിവിധ സമയങ്ങളിലായി ഏകദേശം 24 ബസ്‌ ട്രിപ്പുകൾ ഉണ്ട്.

==പ്രധാന പട്ടണങ്ങൾ==
അടുത്തുള്ള പ്രധാന പട്ടണങ്ങൾ
* [[പയ്യന്നൂർ]]   
* [[ചെറുപുഴ]] 
* [[പുളിങ്ങോം]] 
* [[പാലാവയൽ]]  
* [[ചിറ്റരിക്കൽ]]
* [[വെള്ളരിക്കുണ്ട്]]

== സ്ഥാപനങ്ങൾ==

* തയ്യേനി ഗവ. ഹൈസ്കൂൾ 
* തയ്യേനി പോസ്റ്റ്‌ ഓഫീസ് (പിൻ കോഡ്  -670511) 
* ഈസ്റ്റ്- എളേരി സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്ക് 
* നന്മ  സ്റ്റോർ
* വൈ .എം.എ  വായനശാല &amp; ഗ്രന്ഥാലയം 
* രാജീവ്‌ ഭവൻ -കോൺഗ്രസ്‌  ഓഫീസ് 
* കുടുംബ ക്ഷേമ ഉപകേന്ദ്രം
* റിയൽ ഫുഡ്സ് തയ്യേനി
* ക്ഷീരോൽപാദക സഹകരണ സംഘം തയ്യേനി
* വ്യാപാരി  വ്യവസായി  ഏകോപനസമിതി  യുണിറ്റ്    ഓഫീസ്
* തയ്യേനി ലൂർദ്മാതാ പള്ളി
* തയ്യേനിശ്വര അമ്പലം

==അവലംബം ==
[[വിഭാഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ld95qtfocd15fe8eh3144krl66xra7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Location map Republic of the Congo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>289403</id>
    <revision>
      <id>4647197</id>
      <parentid>2006366</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T22:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Milenioscuro</username>
        <id>40384</id>
      </contributor>
      <origin>4647197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="48twflcfbdmmfd8jbz06n24jd57juh0" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
| name   = Republic of the Congo
| top    = 3.736
| bottom = -5.760
| left   = 10.290
| right  = 19.126
| image  = Congo adm location map.svg
| image1 = Congo physical map.svg
}}&lt;noinclude&gt;
{{Location map/Info}}
{{Documentation}}

[[Category:Location map by country templates|Republic of the Congo]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>48twflcfbdmmfd8jbz06n24jd57juh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജിതീഷ് കല്ലാട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>298925</id>
    <revision>
      <id>4647199</id>
      <parentid>4598919</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T23:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6530" sha1="bwfc6ft9l8dr5o5zf3hgkajuxwji7ks" xml:space="preserve">{{prettyurl|jitheesh kallatt}}
[[File:Jitheesh kallat.JPG|thumb|ജിതീഷ് കല്ലാട്ട്, 2014]]
ചിത്രകാരനും ശിൽപം, സ്ഥലകേന്ദ്രീകൃത വിന്യാസം, ആനിമേഷൻ വീഡിയോ, ഫോട്ടോഗ്രാഫി എന്നിങ്ങനെ നിരവധി മാധ്യമങ്ങളിലായി സർഗാവിഷ്കാരം നടത്തുന്ന കലാകാരനാണ്  '''ജിതീഷ് കല്ലാട്ട്''' (ജനനം : 1974).&lt;ref&gt;[http://www.arndtberlin.com/website/artist_1066 &quot;Arndt - Jitish Kallat&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220122530/http://www.arndtberlin.com/website/artist_1066 |date=2014-12-20 }}, Arndt Gallery, Retrieved 16 September 2014.&lt;/ref&gt; കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ രണ്ടാംപതിപ്പിന്റെ ക്യൂറേറ്ററാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ രണ്ടാംപതിപ്പിന്റെ ക്യൂറേറ്ററാ|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/2623930/2013-11-18/kerala|publisher=www.mathrubhumi.com/online/malayalam|accessdate=7 ഡിസംബർ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
==ജീവിതരേഖ==
മലയാളിയായ ജിതീഷ് മുംബൈയിലാണ് ജനിച്ചുവളർന്നത്. ജെ.ജെ.സ്കൂൾ ഓഫ് ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി.&lt;ref&gt;[http://www.aicongallery.com/artists/jitish-kallat/bio/ &quot;Jitish Kallat - Artist Bio&quot;], Aicon Gallery, Retrieved 16 September 2014.&lt;/ref&gt; 
==പ്രദർശനങ്ങൾ==
സാൻജോസ് മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ടിൽ 'എപ്പിലോഗ്' എന്നപേരിൽ ഒരു സോളോ എക്‌സിബിഷൻ നടത്തി. ലണ്ടനിലെ ടെയ്റ്റ് മോഡേണും ബെർലിനിലെ മാർട്ടിൻ ഗോർപ്പിയസ് ബാവുവും ഉൾപ്പെടെ ലോകപ്രശസ്തങ്ങളായ ഒട്ടേറെ മ്യൂസിയങ്ങളിലും ആർട്ട് ഗ്യാലറികളിലും ജിതീഷിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ഹവാന ബിനാലെ, ഗ്വാംജു ബിനാലെ, ഏഷ്യ പസഫിക് ട്രിനാലെ, ഫുക്കുവോക്ക ഏഷ്യൻ ആർട്ട് ട്രിനാലെ, ഏഷ്യൻ ആർട്ട് ബിനാലെ, ക്യുരിറ്റിബാ ബിനാലെ, ഗ്വാംഷ്വ ട്രിനാലെ, കീവ് ബിനാലെ തുടങ്ങിയവയിലും പങ്കാളിയായിരുന്നു. 
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
*[http://www.saffronart.com/artists/jitish-kallat &quot;Jitish Kallat Profile,Interview and Artworks&quot;]
* Jitish Kallat's Official Website [http://www.jitishkallat.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140520230657/http://www.jitishkallat.in/ |date=2014-05-20 }}
* [http://www.indiaifa.org/stafftrusteearticle.asp?id=208&amp;inputtypebreadcrumb=trustees&amp;tablename=team Bio details, India Foundation for the Arts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110914172510/http://www.indiaifa.org/stafftrusteearticle.asp?id=208&amp;inputtypebreadcrumb=trustees&amp;tablename=team |date=2011-09-14 }}
* Jitish Kallat at [http://www.naturemorte.com/artists/jitish-kallat/ Gallery Nature Morte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130913024352/http://www.naturemorte.com/artists/jitish-kallat/ |date=2013-09-13 }}
*[http://www.theartstrust.com/artistexhibhition.aspx?artistid=31&amp;name=Kallat%20Jitish Paintings by Jitish Kallat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305151727/http://www.theartstrust.com/artistexhibhition.aspx?artistid=31&amp;name=Kallat%20Jitish |date=2016-03-05 }}
* [http://www.hinduonnet.com/2001/01/21/stories/13210073.htm ''Layered tapestry'', The Hindu, January 21, 2001]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Further information, images and texts from the [http://www.saatchi-gallery.co.uk/artists/jitish_kallat.htm Saatchi Gallery]
* Jitish Kallat's 'Public Notice 3' exhibition [http://www.artic.edu/aic/exhibitions/exhibition/kallat]
* Jitish Kallat's 'Likewise' show at ARNDT Berlin [http://www.arndtberlin.com/website/page_5762] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526152742/http://www.arndtberlin.com/website/page_5762 |date=2015-05-26 }}
* Jitish Kallat Interview with Bad At Sports [http://badatsports.com/2010/episode-261-jitish-kallat/]
* Jitish Kallat Interview with Quadrilogy 'The Layering of Unintended Meanings' [http://quadrilogy.org/en/theory_individual?page=2&amp;utm_content=jitishkallat%40gmail.com&amp;utm_source=VerticalResponse&amp;utm_medium=Email&amp;utm_term=Jitish%20Kallat&amp;utm_campaign=Burger%20Collection%20|%20Quadrilogy%20|%20Jitish%20Kallat%20on%20History%20|%20J%C3%B6rg%20Heiser%20on%20Theory%20|%20November%202010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321073208/http://quadrilogy.org/en/theory_individual?page=2&amp;utm_content=jitishkallat@gmail.com&amp;utm_source=VerticalResponse&amp;utm_medium=Email&amp;utm_term=Jitish%20Kallat&amp;utm_campaign=Burger%20Collection%20%7C%20Quadrilogy%20%7C%20Jitish%20Kallat%20on%20History%20%7C%20J%C3%B6rg%20Heiser%20on%20Theory%20%7C%20November%202010 |date=2012-03-21 }}
*Jitish Kallat Interview with curator Dr. Madhuvanti Ghose [http://www.youtube.com/watch?v=nmKjP4zaX3k]
* Jitish Kallat Jury Interview with Metamatic Research Initiative [http://www.youtube.com/watch?v=bghE_ze8YAo]
* Jitish Kallat: Public Notice 2 at Hall of Nations, Kennedy Center [http://www.youtube.com/watch?v=IaRpEswHHKI&amp;feature=related]
{{Painters from Kerala}}
{{Authority control|VIAF=96591653}}

[[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആർട്ട് ക്യുറേറ്റർ]]</text>
      <sha1>bwfc6ft9l8dr5o5zf3hgkajuxwji7ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചരക്കു സേവന നികുതി (ഇന്ത്യ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>324840</id>
    <revision>
      <id>4647172</id>
      <parentid>3830046</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33012" sha1="nk789jil0ywtomgedeolmvnttjqa8r8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Goods and Services Tax (India)}}
[[പ്രമാണം:GST India.png|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|ഇന്ത്യയിൽ ജിഎസ്‌ടി]][[File:The President Launching Goods and Services Tax (GST) on 1st July 2017.webm|thumb|The President Launching Goods and Services Tax (GST) on 1st July 2017]]

==ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ==

* ജി.എസ്.ടി നിലവിൽ വന്നത്
* 2017 ജൂലൈ 1
* കേന്ദ്ര ഗവൺമെൻറും സംസ്ഥാന ഗവൺമെൻ്റുകളും ചുമത്തിയിരുന്ന വിവിധ പരോക്ഷ നികുതികളെ ലയിപ്പിച്ച് 2017 ജൂലൈ ഒന്നു മുതൽ ഇന്ത്യയിൽ നിലവിൽ വന്ന ഏകീകൃത പരോക്ഷ നികുതി സമ്പ്രദായമാണ് ചരക്കു സേവന നികുതി (Goods and Service Tax - GST)
* ഉത്പാദനം മുതൽ ഉപഭോഗം വരെയുള്ള എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും ചുമത്തപ്പെടുകയും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അടച്ച നികുതി കുറവ് ചെയ്ത് അടയ്ക്കാവുന്നതുമായ നികുതിയാണിത്.
* ജി.എസ്.ടി നിലവിൽ കൊണ്ടുവന്ന ഭരണഘടന ഭേദഗതി- 101-ആം ഭേദഗതി(2016)
* 101-ആം ഭേദഗതി ബിൽ പാസാക്കാൻ പാർലമെൻറിലെ ഇരു സഭകളിലും പ്രത്യേക ഭൂരിപക്ഷത്തോടൊപ്പം പകുതി സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അംഗീകാരവും വേണ്ടിയിരുന്നു.
* ഇന്ത്യയിൽ ജി.എസ്.ടി പാസാക്കിയ ആദ്യ സംസ്ഥാനമാണ് ആസാം
* ജി.എസ്.ടിയുടെ അപ്തവാക്യം
* ഒരു രാഷ്ട്രം, ഒരു നികുതി, ഒരു വിപണി(One Nation, One Tax, One Market)
* ജി.എസ്.ടിയിൽ ലയിച്ച കേന്ദ്ര നികുതികൾ
* കേന്ദ്ര എക്സൈസ് ഡ്യൂട്ടി
* സേവന നികുതി
* അധിക കസ്റ്റംസ് ഡ്യൂട്ടി
* ജി.എസ്.ടിയിൽ ലയിച്ച സംസ്ഥാന നികുതികൾ
* സംസ്ഥാന മൂല്യ വർധിത നികുതി(VAT)
* കേന്ദ്ര വിൽപ്പന നികുതി(കേന്ദ്ര സർക്കാർ ചുമത്തുകയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ പിരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു)
* ആഡംബര നികുതി
* പ്രവേശന നികുതി
* വിനോദ നികുതി
* ലോട്ടറി, ചൂതാട്ടം, വാതുവെയ്പ്പ് തുടങ്ങിയവ മേൽ ചുമത്തുന്ന നികുതി
* കേന്ദ്ര സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ ചുമത്തിയിരുന്ന വിവിധ തരം സെസുകളും സർചാർജുകളും ജി.എസ്.ടിയിൽ ഉൾപ്പെടും
* നിലവിൽ ജി.എസ്.ടിയുടെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത ഇനങ്ങൾ
* ജനങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിനുള്ള മദ്യം
* വൈദ്യുതി
* പെട്രോളിയം ഉത്പന്നങ്ങൾ(ക്രൂഡ് ഓയിൽ, പെട്രോൾ, ഹൈസ്പീഡ് ഡീസൽ, പ്രകൃതിവാതകം, വിമാന ഇന്ധനം)
* കേന്ദ്ര ഗവൺമെൻ്റ് ചുമത്തുന്നത് സെൻട്രൽ ജി.എസ്.ടി(CGST) എന്നും സംസ്ഥാന ഗവൺമെൻറ് ചുമത്തുന്നത് സ്റ്റേറ്റ് ജി.എസ്.ടി(SGST) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു
* അന്തർ സംസ്ഥാന ക്രയവിക്രയങ്ങളുടെ മേൽ ജി.എസ്.ടി ചുമത്തുന്നതും പിരിക്കുന്നതും കേന്ദ്ര ഗവൺമെൻറാണ് ഇത് ഇൻറഗ്രേറ്റഡ് ജി.എസ്.ടി(IGST) എന്നറിയപ്പെടുന്നു
* ജി.എസ്.ടിയിലെ നികുതി സ്ലാബുകളെ അഞ്ചായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്
* 0 %
* 5 %
* 12 %
* 18 % 
* 28 %
* കേരളത്തിൻ്റെ ജി.എസ്.ടി സ്റ്റേറ്റ് കോഡ് = 32
* ജി.എസ്.ടി പോർട്ടലിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറാണ് GSTIN(Goods and Service Tax Identification Number)
* GSTIN-ൽ അക്കങ്ങളും അക്ഷരങ്ങളുമായി മൊത്തം 15 characters ഉണ്ടാകും. ഇതിൽ ആദ്യ രണ്ടക്ഷരം സ്റ്റേറ്റ് കോഡിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു
* ഒരു സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ മൊത്തം വിറ്റുവരവ് സാധനങ്ങൾ സപ്ലൈ ചെയ്യുന്നവർക്ക് 40 ലക്ഷം രൂപയിലും സേവനങ്ങൾ സപ്ലൈ ചെയ്യുന്നവർക്ക് 20 ലക്ഷം രൂപയിലും കൂടുതലാണെങ്കിൽ നിർബന്ധമായും ജി.എസ്.ടിയിൽ രജിസ്ട്രേഷൻ എടുക്കേണ്ടതാണ്‌.
* ജി.എസ്.ടി കൗൺസിലിൻ്റെ രൂപവത്കരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭരണഘടന അനുച്ഛേദമാണ് 279A
* ജി.എസ്.ടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർദ്ദേശങ്ങൾ കേന്ദ്ര സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾക്ക് നൽകുന്നതിനായി  നിലവിൽ വന്ന സ്ഥാപനമാണ് ജി.എസ്.ടി കൗൺസിൽ
* ജി.എസ്.ടി കൗൺസിൽ അംഗങ്ങൾ
* കേന്ദ്ര ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രി(ചെയർമാൻ)
* കേന്ദ്ര ധനകാര്യ സഹമന്ത്രി
* എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും നിയമസഭയുള്ള കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും ധനകാര്യ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ
* ജി.എസ്.ടി കൗൺസിലിൻ്റെ എക്സ്-ഓഫിഷ്യോ സെക്രട്ടറിയാണ് കേന്ദ്ര റവന്യൂ സെക്രട്ടറി&lt;ref&gt;https://malayalam.indiatoday.in/business/photo/gst-what-gst-everything-you-need-know-299855-2021-09-23&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://malayalam.oneindia.com/news/india/what-is-goods-services-tax-economy-explained-154197.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://dhanamonline.com/news-views/gst-new-logo-and-tagline-1136538&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.southlive.in/business/what-is-gst-what-happens-when-it-gets-implemented |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-12-22 |archive-date=2022-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221222153314/https://www.southlive.in/business/what-is-gst-what-happens-when-it-gets-implemented |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ജി.എസ്.ടി ==
ഇന്ത്യയിൽ നടപ്പാക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നികുതി പരിഷ്കാരമാണ്  '''ചരക്കുസേവന നികുതി'''. ഇന്ത്യ അതിന്റെ സങ്കീർണ്ണമായ നികുതി വ്യവസ്ഥയ്ക്കു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇതുകാരണം നവീന സംരംഭകർക്കും, അന്തർസംസ്ഥാന കച്ചവടക്കാർക്കും പിന്തുടരാൻ പ്രയാസമുണ്ടാക്കുന്നു. ഉപയോക്താക്കൾക്കിടയിലെ നികുതിവ്യവസ്ഥ സുതാര്യമല്ലാത്തതു കുറച്ചുപേർ നികുതിവ്യവസ്ഥയ്ക്കു പുറത്തു നിൽക്കുവാനും, സാധനങ്ങളുടെ വിലവർദ്ധിക്കുവാനും കാരണമാകുന്നു. ഇതിനെല്ലാമുള്ള പരിഹാരം എന്നനിലയിലാണ് ചരക്കുസേവനനികുതി വന്നത്.

ദേശീയ, സംസ്‌ഥാന തലങ്ങളിലായി രണ്ടായിരത്തോളം പരോക്ഷനികുതികളാണു നിലവിലുള്ളത്. ഇവയ്‌ക്കെല്ലാം പകരമായി ഏർപ്പെടുത്തുന്ന ഏകീകൃതവും സംയോജിതവുമായ നികുതിയാണു ഗുഡ്സ് ആൻഡ് സർവീസസ് ടാക്സ് (ജിഎസ്‌ടി). ഉൽപന്നത്തിന്റെ അടിസ്‌ഥാന വിലയിന്മേൽ എക്‌സൈസ് തീരുവയുണ്ട്. അടിസ്‌ഥാനവിലയും എക്‌സൈസ് തീരുവയും ചേർന്ന തുകയിന്മേൽ കേന്ദ്ര വിൽപനനികുതികൂടിയുണ്ട്. ഇതെല്ലാം ചേർന്ന മൊത്തവിലയിന്മേൽ സംസ്‌ഥാനം വക മൂല്യവർധന നികുതി (വാറ്റ്)  പുറമെയാണ്. ഈ കൂട്ടുനികുതികൾക്കെല്ലാം പകരമായാണു ജിഎസ്‌ടി എന്ന ഒറ്റ നികുതി.&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/business/2017/06/16/bp-tvm-gst-registraion.html GST Registration]&lt;/ref&gt; 2017 മേയ് 18 ന് കൂടിയ ജിഎസ്ടി കൗൺസിൽ യോഗത്തിൽ 98 അധ്യായങ്ങളിലായി 1211 ഇനങ്ങളുടെ ജിഎസ്ടി നികുതി നിരക്ക് നിശ്ചയിച്ചത് പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

==ഘടന==
[[സാധനസാമഗ്രികളുടെ]] [[ഉപയോഗം]] ആസ്പദമാക്കി ഓരോ പ്രദേശത്തെ ആശ്രയിച്ചിട്ടുള്ള നികുതിയാണ്  ഗുഡ്സ് ആൻഡ് സർവീസസ് ടാക്സ് എന്ന  ചരക്കുസേവന നികുതി. ഇവയുടെ നിർമ്മാണം മുതൽ ഉപഭോഗം വരെയുള്ള ഘട്ടത്തിൽ ചുമത്തപ്പെടുകയും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അടച്ച നികുതി കുറവു ചെയ്തു അടക്കാവുന്ന നികുതിയാണിത്. ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന മൂല്യ വർധനത്തിനു മാത്രമുള്ള നികുതിയിൽ, നികുതിയുടെ ഭാരം അന്തിമ ഉപയോക്താവിനു മാത്രമായിരിക്കും എന്നുണ്ട്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ കേന്ദ്ര ജിഎസ്ടിയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ സ്റ്റേറ്റ് ജിഎസ്ടിയുമാണ് പ്രധാനമായി ഈ നികുതിയുടെ വകഭേദങ്ങൾ. നിലവിലെ അവസ്ഥ പ്രകാരമുള്ള നികുതികളുടെ മേൽ നികുതി എന്നതിന്റെ ദൂഷ്യ ഫലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനാവുന്നു എന്നൊരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. നിലവിലുള്ള പല ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിതരണവും കൂടുതൽ മത്സര ക്ഷമമാകും. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച മെച്ചപ്പെടുകയും കേന്ദ്രത്തിന്റെയും സംസ്ഥാനങ്ങളുടേയും വരുമാനം വർധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സുതാര്യ സ്വഭാവമുള്ള നികുതിയായതിനാൽ നടപ്പിലാക്കാനും വളരെ എളുപ്പമാണ് എന്നൊരു മേന്മയും ഉണ്ട്. ചരക്കുകളും സേവനങ്ങളും വിതരണം ചെയ്യുന്ന, നികുതി വിധേയനായ ആളിനാണ് ജിഎസ്ടിയിൽ നികുതി അടയ്ക്കാൻ ബാദ്ധ്യതയുള്ളത്.

എച്ച്എസ്എൻ (Harmonised System Nomenclature) കോഡുപയോഗിച്ചാണ് ഈ നികുതി തരംതിരിക്കുന്നത്. ഒന്നരക്കോടിക്ക് മുകളിൽ അഞ്ചുകോടിക്ക് താഴെ ടേണോവർ ഉള്ളവർ രണ്ടക്ക കോഡും അഞ്ചുകോടിക്ക് മുകളിൽ ടേണോവർ ഉള്ളവർ നാലക്ക കോഡും ഉപയോഗിക്കണം. ഒന്നരകോടിയിൽ താഴെ ടേണോവർ ഉള്ളവർ എച്ച്എസ്എൻ കോഡ് ഇൻവോയിസിൽ കാണിക്കണമെന്നില്ല. സേവനങ്ങൾ സർവീസസ് അക്കൗണ്ടിങ് കോഡ് പ്രകാരം ഉറപ്പു ചെയ്യണം. 0, 5%, 12%, 18%, 28% എന്നിങ്ങനെയാണ് ഉൽപന്നങ്ങൾക്ക് ജിഎസ്ടി നിരക്ക്. 12 സംസ്ഥാനങ്ങൾ സംസ്ഥാന ജിഎസ്ടി നിയമവും (എസ്ജിഎസ്ടി) പാസാക്കിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. തെലങ്കാന, ബിഹാർ, രാജസ്ഥാൻ, ജാർഖണ്ഡ്, ഛത്തീസ്ഗഡ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, മധ്യപ്രദേശ്, ഹരിയാന, ഗുജറാത്ത്, ഒഡീഷ, അസം, അരുണാചൽ പ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളാണവ.

==ചരിത്രം==
1993ൽ നികുതി വ്യവസ്ഥയിൽ പരിഷ്കാരം ആവശ്യമാണെന്ന നികുതി വിദഗ്ദ്ധൻ രാജൻ ചെല്ലയ്യയുടെ നിർദ്ദേശത്തിനനുസരിച്ചാണ് ജിഎസ്ടിക്ക് തുടക്കമാകുന്നത്. 2003ൽ വാജ്പേയ് സർക്കാർ തുടർനടപടികൾക്കു തുടക്കം കുറിച്ചു. 2010 ഏപ്രിൽ ഒന്നിന് നിലവിൽ വരുമെന്ന് മന്ത്രി പി.ചിദംബരം പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും നടപടികൾ നീണ്ടു. 2013ൽ പതിനഞ്ചാം ലോക്സഭ പിരിച്ചുവിട്ടതോടെ ജിഎസ്ടി ബിൽ ലാപ്സായി. തുടർന്ന് 2014ൽ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയോടെ ബിൽ വീണ്ടും ലോക്സഭയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. 2015ൽ ലോക്സഭയും 2016ൽ രാജ്യസഭയും പാസാക്കിയതോടെ ബിൽ പാസായി. 2017 ജൂലൈ ഒന്നിന് ഔദ്യോഗികമായി ജിഎസ്ടി നിയമം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/editorial/2017/06/16/lp-gst-series-final-part.html GST Complications]&lt;/ref&gt;

==ജിഎസ്ടിയിൽ നിരക്കുകൾ==
‘ഒരു ഉൽപന്നം, ഒരു നിരക്ക്’ എന്നതായിരിക്കും ജിഎസ്‌ടി നിലവിൽ വരുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന നേട്ടം. രാജ്യമാകെ ഒറ്റ കമ്പോളമായി മാറും. ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരേയൊരു നികുതി’ എന്നതാണു ജിഎസ്‌ടിയുടെ അടിസ്‌ഥാന തത്ത്വമെങ്കിലും ഇന്ത്യയിൽ ഈ തത്ത്വം അതേപടി പാലിച്ചല്ല പരിഷ്‌കാരം നടപ്പാക്കുന്നത്. ഉൽപന്നങ്ങളെ തരംതിരിച്ച് ആറു നിരക്കുകളാണുണ്ടാകുക: 0.25% മുതൽ 28% വരെ. നേരത്തേ 5, 12, 18, 28 എന്നിങ്ങനെ നാലു നിരക്കുകൾ മാത്രമേ നിശ്‌ചയിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ അസംസ്‌കൃത വജ്രത്തിനു 0.25 ശതമാനവും സ്വർണത്തിനു മൂന്നു ശതമാനവും നികുതി നിശ്‌ചയിക്കപ്പെട്ടതോടെയാണു നിരക്കുകളുടെ എണ്ണം ആറിലേക്ക് ഉയർന്നത്. 
==ജിഎസ്ടി കൗൺസിലർ==
കേന്ദ്രധനമന്ത്രിയും (ചെയർമാൻ), സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ധന, നികുതി മന്ത്രിമാരുമാണ് ജി എസ് ടിയുടെ കൗൺസിലിലുള്ളത്. കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളും ചുമത്തുന്ന ഏതൊക്കെ നികുതികളും സെസുകളും സർചാർജുകളുമാണ് ജിഎസ്ടിയിൽ ലയിപ്പിക്കേണ്ടതെന്നു ഈ ജിഎസ്ടി കൗൺസിലാണു ശുപാർശ നൽകുന്നത്. ചരക്കുസേവന നികുതി ചുമത്തേണ്ടതും ഒഴിവാക്കേണ്ടതും ഏതൊക്കെ സാധനങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കുമാണ് എന്നതിനെക്കുറിച്ചും കൗൺസിൽ ശുപാർശ നൽകുന്നു. സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലും കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിലും ജിഎസ്ടി സംബന്ധിച്ചു പൊരുത്തക്കേടുകൾ ഇല്ലെന്നു ഉറപ്പുവരുത്തൽ ഇവരുടെ കടമയാവുന്നു.

ജിഎസ്ടി യോഗത്തിൽ ഹാജരായി വോട്ടു ചെയ്യുന്ന അംഗങ്ങളുടെ നാലിൽ മൂന്നു വോട്ടിങ് ശക്തിയുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണു ഇത്തരം തീരുമാനമെടുക്കുന്നത്. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ വോട്ടിങ് ശക്തി പോൾ ചെയ്ത വോട്ടിന്റെ മൂന്നിൽ ഒന്നും സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ മൊത്തം വോട്ടുകളുടെ മൂല്യം പോൾ ചെയ്ത വോട്ടിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ടും ആണ്. ജിഎസ്ടി കൗൺസിലിന്റെ യോഗത്തിനാവശ്യമായ കോറം ആകെയുള്ള അംഗങ്ങളുടെ പകുതിയാണ് എന്നുമുണ്ട്.

==ജിഎസ്ടി റജിസ്ട്രേഷൻ ( GST REGISTRATION )==
വാർഷിക വിറ്റുവരവ് 40 ലക്ഷം രൂപയിൽ താഴെയാണെങ്കിൽ ജിഎസ്‌ടി റജിസ്‌ട്രേഷൻ ആവശ്യമില്ല. ജിഎസ്‌ടി നിയമപ്രകാരം നികുതി ഒഴിവുള്ള ഉൽപന്നങ്ങളും സേവനങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്നവർക്കും റജിസ്‌ട്രേഷൻ വേണ്ട. കാർഷികോൽപന്നങ്ങളുടെ വിതരണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുള്ള കർഷകർക്കും റജിസ്‌ട്രേഷൻ നിഷ്‌കർഷിക്കുന്നില്ല. ഒരു സംസ്‌ഥാനത്തെ മാത്രം വിൽപനയല്ല ദേശീയതലത്തിലുള്ള വിൽപനയാണു വിറ്റുവരവു നിർണയത്തിന് അടിസ്‌ഥാനം.  അഖിലേന്ത്യാ അടിസ്ഥാനത്തിലാണു മൊത്തം ടേണോവർ കണക്കാക്കുന്നത്. വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും സിക്കിമിനും ഈ പരിധി പത്തുലക്ഷംരൂപയാണ്. ടേണോവറിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നികുതിയൊഴിവിന് അർഹതയുള്ളവർക്ക് ഇൻപുട്ട് ടാക്സ് ക്രൈഡിറ്റ് എടുക്കുകയും നികുതിയടയ്ക്കാൻ ഓപ്ഷൻ എടുക്കുകയും ചെയ്യാം. മൊത്തം വാർഷിക ടേണോവറിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നികുതി ഇളവ് എടുക്കുന്നതിനു റിവേഴ്സ് ചാർജിൽ നികുതി അടയ്ക്കുന്നവരും അന്തർ സംസ്ഥാന സപ്ലൈ നടത്തുന്നവരും അർഹരല്ല.

==ജിഎസ്‌ടിയിൽ ലയിക്കുന്ന നികുതികൾ==
വാറ്റ്, ക്രയ നികുതി, പ്രവേശന നികുതി, തദ്ദേശ സ്‌ഥാപന നികുതി, വിനോദ നികുതി, ആഡംബര നികുതി തുടങ്ങിയ സംസ്‌ഥാന നികുതികളും കേന്ദ്ര എക്‌സൈസ് നികുതി, അഡീഷനൽ എക്‌സൈസ് നികുതി, കേന്ദ്ര വിൽപന നികുതി, അഡീഷനൽ കസ്‌റ്റംസ് ഡ്യൂട്ടി തുടങ്ങിയ കേന്ദ്ര നികുതികളും ജിഎസ്‌ടിയിൽ ലയിക്കുകയാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2017/06/07/gst-rollout-only-seven-cesses-remain-as-goverment-abolishes-others.html GST and CESS]&lt;/ref&gt;  കേന്ദ്ര എക്സൈസ് ഡ്യൂട്ടി, കേന്ദ്ര എക്സൈസ് ഡ്യൂട്ടി (മരുന്ന്, ശൗചാലയ നിർമ്മിതി), അഡീഷണൽ എക്സൈസ് ഡ്യൂട്ടി, അഡീഷണൽ എക്സൈസ് ഡ്യൂട്ടി (തുണിത്തരങ്ങൾ), സ്പെഷ്യൽ അഡീഷണൽ ഡ്യൂട്ടി (എസ്എഡി), സേവന നികുതി, സാധനങ്ങളുടേയും സേവനങ്ങളുടേയും വിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്ര സർചാർജുകളും സെസ്സുകളും ഇതിൽ പെടുന്നു. ഇതൊക്കെ കേന്ദ്ര നികുതിയിൽ പെട്ടവയാണ്, ഇതുപോളെ തന്നെ സംസ്ഥാൻ നികുതികളും ചരക്കുസേവന നികുതിയിൽ ലയിക്കുന്നു.
===സംസ്ഥാന നികുതികൾ===
സ്റ്റേറ്റ് വാറ്റ്, ആഡംബര നികുതി, പരസ്യനികുതി, പർചേസ് നികുതി, ലോട്ടറി നികുതി, കേന്ദ്ര വിൽപ്പന നികുതി, എല്ലാത്തരത്തിലുമുള്ള പ്രവേശന നികുതികൾ, വിനോദ നികുതി (തദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ ചുമത്തുന്നത് ഒഴികെയുള്ളവ), സംസ്ഥാന സർചാർജുകൾ തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാന നികുതികൾ ചരക്കുസേവന നികുതിയിൽ ലയിക്കുന്നു. പുകയില ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഈ നികുതിക്ക് വിധേയമായിരിക്കും. 

==ജിഎസ്‌ടിയിൽ ലയിക്കാത്ത നികുതികൾ ==
എക്‌സൈസ് നികുതി, സ്‌റ്റാംപ് നികുതി, തൊഴിൽ നികുതി, വാഹന നികുതി, ഏതാനും പെട്രോളിയം ഉൽപന്നങ്ങളുടെ വിൽപന നികുതി തുടങ്ങിയ സംസ്‌ഥാന നികുതികൾ ജിഎസ്‌ടിയിൽ ലയിക്കുന്നതല്ല. കേന്ദ്ര നികുതികളായ കസ്‌റ്റംസ് തീരുവ, ഗവേഷണ, വികസന സെസ് എന്നിവയും ജിഎസ്‌ടിയിൽ ലയിക്കുകയില്ല.&lt;ref&gt;[http://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2017/06/27/kerala-in-gst.html Goods and Services Tax]&lt;/ref&gt; ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള നികുതി വ്യവസ്ഥ (വാറ്റ്, സെൻട്രൽ എക്സൈസ്) ഇനിയും തുടരും.

ചരക്കു സേവന നികുതി മേഖലയിലെ അഴിമതി ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനും കേന്ദ്ര സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ തമ്മിലുള്ള നികുതി സമന്വയിപ്പിച്ച് ഒരു ദേശീയ സെയിൽസ് ടാക്‌സ് കൊണ്ടുവരുന്നതിനുമാണ് ജി.എസ്.ടി നടപ്പാക്കുന്നത്. 27 ശതമാനം നികുതിയാണ് സർക്കാരിന്റെ പരിഗണനയിലുള്ളത്. രാജ്യന്തര തലത്തിൽ 16 ശതമാനമായിരിക്കേയാണ് ഇന്ത്യയിൽ 27 ശതമാനം പരിഗണിക്കുന്നത്. അന്തസ്സംസ്ഥാന ക്രയവിക്രയങ്ങൾക്കായി ഐ.ജി.എസ്.ടി. (integrated goods and service tax) എന്ന തത്ത്വത്തെ ആധാരമാക്കിയുള്ള നികുതി, സംവിധാനം നടപ്പാക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ സംവിധാനത്തിൽ എല്ലാ അന്തർ-സംസ്ഥാന ക്രയവിക്രയങ്ങളിലും കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഐ.ജി.എസ്.ടി. പിരിക്കും.

ഭരണഘടനയിൽ ഭേദഗതിവരുത്തി പുതിയ നികുതിഘടന ഏർപ്പെടുത്താൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നതാണ് പത്ത് ഭേദഗതി നിർദ്ദേശങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ചരക്ക് സേവന നികുതി ബില്ല്. 122ാം ഭരണഘടന ഭേദഗതിബില്ലാണിത്. ജി.എസ്.ടി. നിലവിൽ വരുന്നതോടെ വാറ്റ്/വില്പന നികുതി, വിനോദനികുതി, ആഡംബര നികുതി, ലോട്ടറി, ചൂതുകളി, വാതുവയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയവയിന്മേലുള്ള നികുതികൾ, സംസ്ഥാനങ്ങൾ ചുമത്തുന്ന സെസ്സുകൾ, സർച്ചാർജ്ജുകൾ,  ഒക്‌ട്രോയി(നഗരചുങ്കം) എന്നിവ ഇല്ലാതാകും. 

മെയ് 5നു ബിൽ ലോക്‌സഭയിൽ പാസായി. തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്, ബിജു ജനതാദൾ, ആർ.എസ്.എന്നീ കക്ഷികൾ ബില്ലിനെ പിന്തുണച്ചപ്പോൾ കോൺഗ്രസ് വോട്ടെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു.
==ഉണ്ടാകുമെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന ഗുണങ്ങൾ==
===നിർമ്മാതാക്കൾ===
* ഓൺലൈൻ - ഉപയോഗിക്കൻ എളുപ്പം
* നികുതി ഘടന ഏകീകരിക്കപ്പെട്ടു - വ്യാപാരം സുഗമം
* മൂല്യവർദ്ധനത്തിന്മേൽ നികുതി - removing cascading effect
* വിപണിയിലെ മത്സരം കൂടി  
* ഉത്പാദനച്ചെലവു കുറഞ്ഞു - കയറ്റുമതിക്കു ഗുണകരം.

===സർക്കാർ===
* സങ്കീർണ്ണത കുറഞ്ഞു - നോക്കി നടത്താൻ എളുപ്പം.
* ചോർച്ച തടയൽ. - റെവന്യൂ വരുമാനം കൂടും
* നികുതി ശേഖരണത്തിനുള്ള ചെലവു കുറയും

===ഉപയോക്താവ്===
* മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നികുതികളില്ല. നിർമ്മാതാവിൽ നിന്നും ഉപയോക്താവിൽ വരെ ഒരേ സുതാര്യമായ നികുതി. 
* പരോക്ഷനികുതി ഭാരം ഒഴിവായി.
* നിയമത്തിലെ കൊള്ള ലാഭമെടുക്കൽ നിരോധന ഉപാധി - വിലക്കുറവു ഉപയോക്താക്കളിലേക്കെത്തുന്നു.


==ഇതും കാണുക==
*[[നികുതി]]
*[[മൂല്യവർദ്ധിത നികുതി]]
*[[പരോക്ഷനികുതി]]
*[[പ്രത്യക്ഷനികുതി]]

==അവലംബം==
{{Reflist|2}}
{{ഫലകം:ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾ}}
[[വർഗ്ഗം:സാമ്പത്തികം]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നികുതികൾ]]</text>
      <sha1>nk789jil0ywtomgedeolmvnttjqa8r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.കെ. മുഹമ്മദ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337364</id>
    <revision>
      <id>4647218</id>
      <parentid>4505696</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4647218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9036" sha1="s9encffm3vlwq0a1607zqhvbfu3tvcu" xml:space="preserve">{{like resume|date=നവംബർ 2019}}
{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ|date=നവംബർ 2019}}
{{Infobox officeholder
|name           = Muhammed K K
|office         = പുരാവസ്തു പ്രൊജക്റ്റ്‌ ഡയറക്ടർ,&lt;br/&gt;ആഗ ഖാൻ ട്രസ്റ്റ്‌ ഫോർ കൾച്ചർ
|image          = Saarc_Award_-_KK_Muhammedpic.jpg
|office2        = റീജണൽ ഡയറക്ടർ (വടക്ക്),&lt;br/&gt;[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|predecessor2 = സ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചു
|successor2     = ഡോ. ഡി. എൻ. ദിമ്രി
|1blankname     = സ്ഥലം
|1namedata      = [[ഹൈദരാബാദ്]]
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1952|07|01}}
| birth_place = [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]]
| nationality = [[ഇന്ത്യൻ]]
| spouse        = റാബിയ മുഹമ്മദ്‌
| children      = ജംഷീദ് മുഹമ്മദ്‌, ഷഹീൻ മുഹമ്മദ്‌
| residence     = [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]]
| alma_mater = [[അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാല]]
|term_start     = 2013
|term_end       = നിലവിൽ
|term_start2 = 2012
|term_end2 = 2012
|office3        = സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റ്, &lt;br/&gt;[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|2blankname3 = Offices Held
|2namedata3     = [[ഡെൽഹി]] (2008-2012), &lt;br /&gt;[[ഭോപ്പാൽ]] (2004-2008), &lt;br /&gt;[[ഛത്തീസ്‌ഗഢ്]] (2003-2004), &lt;br /&gt;[[ആഗ്ര]] (2001-2003), &lt;br /&gt;[[പട്ന]] (1997-2001)
| office4       = ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റ്, &lt;br/&gt;[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|3blankname4 = Offices Held
|3namedata4     = [[ഗോവ]] (1991-1997), &lt;br /&gt;[[മദ്രാസ്]] (1988-1990)
}}
'''കരിങ്ങാമണ്ണ് കുഴിയിൽ മുഹമ്മദ്''' (ജനനം:1952 ജൂലൈ 1) അഥവാ '''കെ കെ മുഹമ്മദ്''' ഒരു ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനാണ്. [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് എ എസ് എ ഉത്തരമേഖലയുടെ റീജിയണൽ ഡയറക്ടറായി. നിലവിൽ ആഗാ ഖാൻ ട്രസ്റ്റ് ഫോർ കൾച്ചറിന്റെ പ്രോജക്ട് ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ടിക്കുന്നു.

2019 ൽ, [[ഇന്ത്യ]]യിലെ നാലാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;2019 Awardees List&quot;&gt;{{Cite news |url=https://padmaawards.gov.in/SelectionGuidelines.aspx |title=2019 Awardees List }}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
[[കോഴിക്കോട് ജില്ല]]യിലെ [[കൊടുവള്ളി]]യിൽ ബീരാൻ കുട്ടി ഹാജിയുടേയും മറിയത്തിന്റെയും അഞ്ച് മക്കളിൽ രണ്ടാമനായി ജനനം. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം കൊടുവള്ളി ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ. [[അലിഗഡ് മുസ്ലിം സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയതിനു ശേഷം ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിൽ ഡിപ്ലോമ നേടി.

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
അലിഗഡ് സർവകലാശാലയിലെ ചരിത്ര വിഭാഗത്തിൽ അസിസ്റ്റന്റ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന് ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ടായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസിലും ഗോവയിലും സേവനമനുഷ്ടിച്ചതിനു ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നൽകി നിയമിച്ചു.

[[ബീഹാർ]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[ഛത്തീസ്‌ഗഡ്]], [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]], [[ഡൽഹി]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായി ജോലി നോക്കി. ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഉത്തര മേഖല ഡയറക്ടറായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചത്. [[പാകിസ്താൻ]] പ്രസിഡന്റ് [[പർവേസ് മുഷറഫ്]], അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ബാരക്ക് ഒബാമ എന്നിവരുടെ ഇന്ത്യ സന്ദർശന വേളയിൽ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ പരിചയപ്പെടുത്തലിന് സർക്കാർ നിയോഗിച്ചത് കെ കെ മുഹമ്മദിനെയാണ് 

== പ്രധാനപ്പെട്ട കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ ==
# മുഗൾ ചക്രവർത്തി അക്ബർ ദിൻ ഇലാഹി എന്ന മതം ആദ്യമായി വിളംബരം ചെയ്ത ഇബാദത്ത് ഖാന പര്യവേഷണം നടത്തി കണ്ടെത്തി
# വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളി ( അക്ബർ ഫത്തേപ്പൂർ സിക്രിയിൽ  സ്ഥാപിച്ചത് )
# അശോകൻ കേസരിയയിൽ  നിർമ്മിച്ച ബുദ്ധ സ്തൂപം
# രാജ് ഗിറിലെ ബുദ്ധ സ്തൂപം
# അയോധ്യയിലെ തർക്ക മന്ദിരത്തിൻറെ &amp;nbsp;പന്ത്രണ്ടോളം &amp;nbsp;തൂണുകളുടെ താഴ്ഭാഗത്തു എ ഡി 11-12&amp;nbsp; കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കണ്ടുവരാറുള്ള &amp;nbsp;&quot;പൂർണ്ണ കലശം&quot; &amp;nbsp;കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും; അവിടെ ക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ആത്മകഥയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. (ഞാനെന്ന ഭാരതീയൻ; പേജ്&amp;nbsp;114)

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൽ==
*[http://www.heraldofindia.com/article.php?month=12&amp;year=2012 Digger of truth: K. K. Muhammad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924025735/http://www.heraldofindia.com/article.php?month=12&amp;year=2012 |date=2015-09-24 }} by A.J. Philio
*[http://www.youngindians.net/img/publications/Chandihgarh%20final%20Annual%20report.pdf Young Indians] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114520/http://www.youngindians.net/img/publications/Chandihgarh%20final%20Annual%20report.pdf |date=2016-03-04 }}

[[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ]]
[[വർഗ്ഗം:അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
{{Bio-stub|KK Muhammed}}</text>
      <sha1>s9encffm3vlwq0a1607zqhvbfu3tvcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647220</id>
      <parentid>4647218</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>/* പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൽ */</comment>
      <origin>4647220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9036" sha1="ti5pq1fodvgxroh5rfdrxwh8y3nc96t" xml:space="preserve">{{like resume|date=നവംബർ 2019}}
{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ|date=നവംബർ 2019}}
{{Infobox officeholder
|name           = Muhammed K K
|office         = പുരാവസ്തു പ്രൊജക്റ്റ്‌ ഡയറക്ടർ,&lt;br/&gt;ആഗ ഖാൻ ട്രസ്റ്റ്‌ ഫോർ കൾച്ചർ
|image          = Saarc_Award_-_KK_Muhammedpic.jpg
|office2        = റീജണൽ ഡയറക്ടർ (വടക്ക്),&lt;br/&gt;[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|predecessor2 = സ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചു
|successor2     = ഡോ. ഡി. എൻ. ദിമ്രി
|1blankname     = സ്ഥലം
|1namedata      = [[ഹൈദരാബാദ്]]
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1952|07|01}}
| birth_place = [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]]
| nationality = [[ഇന്ത്യൻ]]
| spouse        = റാബിയ മുഹമ്മദ്‌
| children      = ജംഷീദ് മുഹമ്മദ്‌, ഷഹീൻ മുഹമ്മദ്‌
| residence     = [[കോഴിക്കോട്]], [[കേരളം]]
| alma_mater = [[അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാല]]
|term_start     = 2013
|term_end       = നിലവിൽ
|term_start2 = 2012
|term_end2 = 2012
|office3        = സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റ്, &lt;br/&gt;[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|2blankname3 = Offices Held
|2namedata3     = [[ഡെൽഹി]] (2008-2012), &lt;br /&gt;[[ഭോപ്പാൽ]] (2004-2008), &lt;br /&gt;[[ഛത്തീസ്‌ഗഢ്]] (2003-2004), &lt;br /&gt;[[ആഗ്ര]] (2001-2003), &lt;br /&gt;[[പട്ന]] (1997-2001)
| office4       = ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റ്, &lt;br/&gt;[[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|3blankname4 = Offices Held
|3namedata4     = [[ഗോവ]] (1991-1997), &lt;br /&gt;[[മദ്രാസ്]] (1988-1990)
}}
'''കരിങ്ങാമണ്ണ് കുഴിയിൽ മുഹമ്മദ്''' (ജനനം:1952 ജൂലൈ 1) അഥവാ '''കെ കെ മുഹമ്മദ്''' ഒരു ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനാണ്. [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായിരുന്നു. തുടർന്ന് എ എസ് എ ഉത്തരമേഖലയുടെ റീജിയണൽ ഡയറക്ടറായി. നിലവിൽ ആഗാ ഖാൻ ട്രസ്റ്റ് ഫോർ കൾച്ചറിന്റെ പ്രോജക്ട് ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ടിക്കുന്നു.

2019 ൽ, [[ഇന്ത്യ]]യിലെ നാലാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;2019 Awardees List&quot;&gt;{{Cite news |url=https://padmaawards.gov.in/SelectionGuidelines.aspx |title=2019 Awardees List }}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
[[കോഴിക്കോട് ജില്ല]]യിലെ [[കൊടുവള്ളി]]യിൽ ബീരാൻ കുട്ടി ഹാജിയുടേയും മറിയത്തിന്റെയും അഞ്ച് മക്കളിൽ രണ്ടാമനായി ജനനം. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം കൊടുവള്ളി ഗവണ്മെന്റ് ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ. [[അലിഗഡ് മുസ്ലിം സർവകലാശാല]]യിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയതിനു ശേഷം ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിൽ ഡിപ്ലോമ നേടി.

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
അലിഗഡ് സർവകലാശാലയിലെ ചരിത്ര വിഭാഗത്തിൽ അസിസ്റ്റന്റ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന് ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ടായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. മദ്രാസിലും ഗോവയിലും സേവനമനുഷ്ടിച്ചതിനു ശേഷം അദ്ദേഹത്തെ സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നൽകി നിയമിച്ചു.

[[ബീഹാർ]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[ഛത്തീസ്‌ഗഡ്]], [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]], [[ഡൽഹി]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സൂപ്രണ്ടിംഗ് ആർക്കിയോളജിസ്റ്റായി ജോലി നോക്കി. ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഉത്തര മേഖല ഡയറക്ടറായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചത്. [[പാകിസ്താൻ]] പ്രസിഡന്റ് [[പർവേസ് മുഷറഫ്]], അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ബാരക്ക് ഒബാമ എന്നിവരുടെ ഇന്ത്യ സന്ദർശന വേളയിൽ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളുടെ പരിചയപ്പെടുത്തലിന് സർക്കാർ നിയോഗിച്ചത് കെ കെ മുഹമ്മദിനെയാണ് 

== പ്രധാനപ്പെട്ട കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ ==
# മുഗൾ ചക്രവർത്തി അക്ബർ ദിൻ ഇലാഹി എന്ന മതം ആദ്യമായി വിളംബരം ചെയ്ത ഇബാദത്ത് ഖാന പര്യവേഷണം നടത്തി കണ്ടെത്തി
# വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളി ( അക്ബർ ഫത്തേപ്പൂർ സിക്രിയിൽ  സ്ഥാപിച്ചത് )
# അശോകൻ കേസരിയയിൽ  നിർമ്മിച്ച ബുദ്ധ സ്തൂപം
# രാജ് ഗിറിലെ ബുദ്ധ സ്തൂപം
# അയോധ്യയിലെ തർക്ക മന്ദിരത്തിൻറെ &amp;nbsp;പന്ത്രണ്ടോളം &amp;nbsp;തൂണുകളുടെ താഴ്ഭാഗത്തു എ ഡി 11-12&amp;nbsp; കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കണ്ടുവരാറുള്ള &amp;nbsp;&quot;പൂർണ്ണ കലശം&quot; &amp;nbsp;കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും; അവിടെ ക്ഷേത്രം നിലനിന്നിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം ആത്മകഥയിൽ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. (ഞാനെന്ന ഭാരതീയൻ; പേജ്&amp;nbsp;114)

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.heraldofindia.com/article.php?month=12&amp;year=2012 Digger of truth: K. K. Muhammad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924025735/http://www.heraldofindia.com/article.php?month=12&amp;year=2012 |date=2015-09-24 }} by A.J. Philio
*[http://www.youngindians.net/img/publications/Chandihgarh%20final%20Annual%20report.pdf Young Indians] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114520/http://www.youngindians.net/img/publications/Chandihgarh%20final%20Annual%20report.pdf |date=2016-03-04 }}

[[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ]]
[[വർഗ്ഗം:അലിഗഢ് മുസ്ലിം സർവകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
{{Bio-stub|KK Muhammed}}</text>
      <sha1>ti5pq1fodvgxroh5rfdrxwh8y3nc96t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>358506</id>
    <revision>
      <id>4647256</id>
      <parentid>3968912</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1304" sha1="djbnztg2eg0lpl7dcx9gqyl75mdmujx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Early Cretaceous}}
{{Cretaceous}}
[[ക്രിറ്റേഷ്യസ്]] ലെ ആദ്യ ഭൂമിശാസ്ത്ര യുഗം ആണ് '''തുടക്ക ക്രിറ്റേഷ്യസ്'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://scienceviews.com/dinosaurs/cretaceous.html |title=Cretaceous Period |access-date=2015-09-27 |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607232535/https://scienceviews.com/dinosaurs/cretaceous.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.ഇത് 145 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തുടങ്ങി 100.5 ദശലക്ഷം വർഷം മുൻപ് അവസാനിച്ചു.

കാണപ്പെടുന്ന വ്യത്യസ്ത പാറകൾ കാരണം ,ക്രിറ്റേഷ്യസ് പരമ്പരാഗതമായി ലോവർ ക്രിറ്റേഷ്യസ് (തുടക്ക), ഒപ്പം (അന്ത്യ) [[അന്ത്യ ക്രിറ്റേഷ്യസ്|അപ്പർ ക്രിറ്റേഷ്യസ്]] എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ക്രിറ്റേഷ്യസ്]]</text>
      <sha1>djbnztg2eg0lpl7dcx9gqyl75mdmujx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജയിംസ് ജെ കോളിൻസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>363046</id>
    <revision>
      <id>4647195</id>
      <parentid>2784873</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T22:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3211" sha1="jymml8rwo21h78jal8ynl4u9y8q04kn" xml:space="preserve">{{prettyurl|James Collins}}
{{Infobox scientist
| name                    = Jim Collins
| image			  = Jimcollins.jpg
| caption                 =
| birth_date              = {{Birth date and age|1965|06|26}}
| birth_place             = [[New York City]], [[New York (state)|New York]], [[United States|US]]
| death_date              =
| death_place             =
| residence               = {{flagicon|US}} [[United States|US]], {{flagicon|UK}} [[UK]] (1987-90)
| citizenship             = {{flagicon|US}} [[United States]]
| nationality             =
| ethnicity               =
| field                   = [[Biomedical Engineering]]
| work_institution        = [[MIT]] &lt;br&gt; [[Harvard University]] &lt;br&gt; [[Boston University]]
| alma_mater              = [[University of Oxford]] (Ph.D.)&lt;br&gt;[[College of the Holy Cross|Holy Cross]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| doctoral_advisor        =
| doctoral_students       =
| known_for               =
| author_abbreviation_bot =
| author_abbreviation_zoo =
| prizes                  = [[National Academy of Sciences|NAS]], [[National Academy of Engineering|NAE]], [[Institute of Medicine|IOM]], [[National Academy of Inventors|NAI]], &lt;br&gt; [[Rhodes Scholar]],&lt;br&gt;
[[MacArthur Fellow#2003|MacArthur Fellow]],&lt;ref name=&quot;macarthur&quot;&gt;{{cite web | title=MacArthur Fellows, October 2003 | publisher=John D. and Catherine T. MacArthur Foundation | url=http://www.macfound.org/site/c.lkLXJ8MQKrH/b.1142737/k.6839/Fellows_List__October_2003.htm | accessdate=2007-04-15 | archive-date=2007-10-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071016151133/http://www.macfound.org/site/c.lkLXJ8MQKrH/b.1142737/k.6839/Fellows_List__October_2003.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;
[http://nihroadmap.nih.gov/pioneer/Recipients07.aspx NIH Director's Pioneer Award],&lt;br&gt;
[http://www.drexel.edu/achievement Drexel Award], &lt;br&gt;
[http://www.progettolagrange.it/en/fodazione_crt/index.html Lagrange Prize]
| religion                =
| footnotes               =
}}

അമേരിക്കക്കാരനായ ജൈവ-എഞ്ചിനീയർ ആണ് '''ജയിംസ് ജെ കോളിൻസ്'''(ജനനം:[[ജൂൺ 26]], 1965) .

==ജീവചരിത്രം==
ജയിംസ് ജെ കോളിൻസ് 1987ൽ ബിരുദം നേടി. [[ഓക്സ്ഫഡ് സർവകലാശാല|ഓക്സ്ഫഡ് സർവ്വകലാശാലയിൽനിന്നും]] മെഡിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി. 1987 മുതൽ 90 വരെ റോഡ്സ് പണ്ഡിതൻ ആയിരുന്നു (Rhodes Scholar).

==പ്രവർത്തനം==
[[ആന്റിബയോട്ടിക്ക്|ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ]], [[ആന്റീബയോട്ടിക് റെസിസ്റ്റൻസ്]] എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ഗവേഷണം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ജൈവശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:1965-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>jymml8rwo21h78jal8ynl4u9y8q04kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ദ ലാസ്റ്റ് ലീഫ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369398</id>
    <revision>
      <id>4647133</id>
      <parentid>3441404</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39472-81</username>
        <id>220310</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4936" sha1="22rjwihevk68y49wip0ela688bz3esy" xml:space="preserve">{{PU|The Last Leaf}}
{{Infobox short story | &lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --&gt;
| name              = The Last Leaf

| title_orig        = huggard leaf

| translator        = 
| author            = [[O. Henry]]
| country           = United States
| language          = [[English language|English]]
| series            = 
| genre             = [[Short story]]
| published_in      = ''The Trimmed Lamp and Other Stories''
| publication_type  =
| publisher         = 
| media_type        = 
| pub_date          = 1907

| english_pub_date  = 
| preceded_by       = 
| followed_by       = 
}}
1907 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച [[ഒ. ഹെൻ‌റി|ഒ. ഹെൻറി]] എഴുതിയ ചെറുകഥയാണ് '''ദ ലാസ്റ്റ് ലീഫ്'''. [[ദ ട്രിമ്മ്ഡ് ലാമ്പ് ആന്റ് അദർ സ്റ്റോറീസ്]] എന്ന സമാഹാരത്തിലാണ് ഈ കഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. [[ഗ്രീൻവിച്ച് (നഗരം), ന്യൂയോർക്ക്|ഗ്രീൻവിച്ച് വില്ലേജിൽവച്ച്]] നടക്കുന്ന കഥയിൽ ഒ. ഹെൻറിയുടെ സ്ഥിരം ശൈലിയിലുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളും കഥാപരിസരവും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

===കഥാസംഗ്രഹം===
[[ന്യുമോണിയ]] വ്യാപകമായി പടർന്ന് പിടിക്കുന്ന ന്യുയോർക്ക് സിറ്റിക്കടുത്തുള്ള ഗ്രീൻവിച് വില്ലേജാണ് കഥാപശ്ചാത്തലം. വൃദ്ധനായ ഒരു ചിത്രകാരൻ  ന്യൂമോണിയ ബാധിച്ച് മരണം കാത്തുകിടക്കുന്ന തന്റെ അയൽവാസിയായ യുവ ചിത്രകാരിയെ മനോധൈര്യം നൽകി ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നതാണ് കഥ. പുറത്തെ ചുമരിൽ പടർന്ന വള്ളിയുടെ ഇലകൾ ശരത്കാലമാവുന്നതോടെ ഒന്നൊന്നായി പൊഴിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്  കിടക്കക്കരികിലായുള്ള ജാലകത്തിലൂടെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന അവൾ തന്റെ മരണത്തിന്റെ ദിനങ്ങളും ഇതുപോലെ അടുത്തുവരുന്നതായി കണക്ക്കൂട്ടി കിടക്കുകയാണ്. ഒടുവിൽ [[ഇല|ഒരില]] മാത്രം ബാക്കിയാവുന്നു. ആ ഇല പൊഴിയാതെ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ അങ്ങനെ തന്നെ നിൽക്കുമ്പോൾ അവൾ തന്റെ ആയുസ്സും, പൊഴിയാതെ നിൽക്കുന്ന ഇലപോലെ ഇനിയും നീളുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ മരണത്തിൽ നിന്ന് ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. എന്നാൽ ഒരു മാസ്റ്റർപീസിനായി ഏറെ നാൾ കാത്തിരുന്ന വൃദ്ധനായ ആ ചിത്രകാരൻ യുവതിയുടെ വീട്ടുമതിലിൽ രാവേറെ അദ്ധ്വാനിച്ച്‌ മഞ്ഞും മഴയുമേറ്റ്, ഉറക്കമിളച്ച് വരച്ച ഒരിലയായിരുന്നു പൊഴിയാതെ നിന്നതായി അവൾ കണ്ട ആ ഇല. ആ യുവ ചിത്രകാരിയുടെ ജീവിതം തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാനായി ഈ വൃദ്ധൻ സ്വന്തം ജീവിതമാണ് ബലി നൽകേണ്ടി വന്നത് എന്ന് ഒടുവിൽ വായനക്കാരൻ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു രാത്രി മുഴുവൻ [[ഹിമം|മഞ്ഞും]] [[മഴ|മഴയുമേറ്റ]] അദ്ദേഹത്തെ ന്യുമോണിയ പിടികൂടുകയും ഒടുവിലയാൾ മരണത്തിന് കീഴടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു

[[വർഗ്ഗം:1907 ലെ ചെറുകഥകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒ. ഹെൻറിയുടെ ചെറുകഥകൾ]]</text>
      <sha1>22rjwihevk68y49wip0ela688bz3esy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രസവം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>374018</id>
    <revision>
      <id>4647134</id>
      <parentid>4626576</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* മാതൃ-ശിശു മരണം, സങ്കീർണ്ണതകൾ */</comment>
      <origin>4647134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62938" sha1="6uw3c0ol9kfzgymkust2knihyzicnmk" xml:space="preserve">{{PU|Childbirth}}
{{infobox medical condition
|Name = പ്രസവം
|Image = Postpartum baby2.jpg
|Caption = Newborn infant and mother
|Width = 300
|Field = [[Obstetrics]], [[midwifery]] 
|synonyms = partus, parturition, birth
}}
&lt;!-- Definition --&gt;

സ്ത്രീയുടെ [[ഗർഭപാത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഒന്നോ അതിലധികമോ [[കുഞ്ഞുങ്ങൾ]] [[യോനി]]യിലൂടെയോ [[സിസേറിയൻ]] സെക്ഷൻ വഴിയോ പുറത്തുവരികയും [[ഗർഭാവസ്ഥ]] അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനെയാണ് '''പ്രസവം അഥവാ പേറെന്ന്''' പറയുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷ്: '''Vaginal delivery'''. ചൈൽഡ് ബർത്ത്, ഡെലിവറി എന്നൊക്കെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും ഇത് തന്നെ. സാധാരണ ഗതിയിൽ കഠിനമായ വേദനയോടെ സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ '''പേറ്റുനോവെന്നും''' ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. സുഖപ്രസവം എന്നൊക്കെ ചില ആളുകൾ പറയാറുണ്ടെങ്കിലും ശാസ്ത്രീയമായി പറഞ്ഞാൽ പ്രസവം കടുത്ത വേദനയോടെ സംഭവിക്കുന്നത് തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പലപ്പോഴും പ്രസവസമയത്തു സ്ത്രീകൾ കരയുന്നതും സാധാരണമാണ്. സ്ത്രീകളിൽ 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ മെനോപോസ് (Menopause) ആകുന്നത് വരെ ഗർഭം ധരിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Martin|first1=Elizabeth|title=Concise Colour Medical Dictionary|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199687992|page=375|url=https://books.google.ca/books?id=2_EkBwAAQBAJ&amp;pg=PA375|language=en}}&lt;/ref&gt; 
[[പ്രമാണം:2920 Stages of Childbirth-en.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|626x626ബിന്ദു|Sequence of images showing the stages of a ''normal vaginal delivery'' (NVD)]]
[[പ്രമാണം:Vacuum-assisted_Delivery.png|ലഘുചിത്രം|Sequence of images showing stages of an '''instrumental vaginal delivery''']]


2015-ൽ ആഗോളാടിസ്ഥാനത്തിൽ 135 മില്യൻ പ്രസവങ്ങൾ നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/xx.html|website=www.cia.gov|accessdate=30 July 2016|date=July 11, 2016|archive-date=2016-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116011033/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/xx.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഏകദേശം 15 മില്യൺ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഗർഭധാരണത്തിന്റെ 32 ആഴ്ച പൂർത്തിയാകുന്നതിന്,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Preterm birth  Fact sheet N°363|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/|website=WHO|accessdate=30 July 2016|date=November 2015}}&lt;/ref&gt; [[‘പ്രി‌-ടേം’| ആയി മുമ്പ് പിറന്നു, 3 ശതമാനം തൊട്ട് 12 ശതമാനം വരെയുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഗർഭധാരണത്തിന്റെ 32 ആഴ്ച പൂർത്തിയായിക്കഴിഞ്ഞതിന് ശേഷം, [[‘പോസ്റ്റ്-ടേം’|ആയി പിറന്നു]].&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Buck|first1=Germaine M.|last2=Platt|first2=Robert W.|title=Reproductive and perinatal epidemiology|date=2011|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780199857746|page=163|url=https://books.google.ca/books?id=by1lwSpfruQC&amp;pg=PA163}}&lt;/ref&gt; [[വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ]], മിക്ക പ്രസവങ്ങളും നടക്കുന്നത് ആശുപത്രിയിലാണ്. ഇവിടങ്ങളിൽ പങ്കാളിക്ക് പ്രസവ സമയത്ത് സ്ത്രീയുടെ കൂടെ നിൽക്കുവാനും പലപ്പോഴും കുഞ്ഞിന്റെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കുവാനും അനുവദിക്കാറുണ്ട്,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Co-Operation|first1=Organisation for Economic|last2=Development|title=Doing better for children|date=2009|publisher=OECD|location=Paris|isbn=9789264059344|page=105|url=https://books.google.ca/books?id=0Q_WAgAAQBAJ&amp;pg=PA105}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Olsen|first1=O|last2=Clausen|first2=JA|title=Planned hospital birth versus planned home birth.|journal=The Cochrane database of systematic reviews|date=12 September 2012|issue=9|pages=CD000352|pmid=22972043}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ [[വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ]], മിക്ക പ്രസവങ്ങളും നടക്കുന്നത്, [[പരമ്പരാഗത വയറ്റാട്ടിയുടെ]] സഹായത്തോടെ, വീട്ടിൽ തന്നെയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Fossard|first1=Esta de|last2=Bailey|first2=Michael|title=Communication for Behavior Change: Volume lll: Using Entertainment–Education for Distance Education|date=2016|publisher=SAGE Publications India|isbn=9789351507581|url=https://books.google.ca/books?id=PWElDAAAQBAJ&amp;pg=PT138|accessdate=31 July 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Method --&gt;
ഏറ്റവും പൊതുവായുള്ള പ്രസവ രീതി, [[യോനി]]യിലൂടെ കുഞ്ഞിനെ പുറന്തള്ളലാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Memon|first1=HU|last2=Handa|first2=VL|title=Vaginal childbirth and pelvic floor disorders.|journal=Women's health (London, England)|date=May 2013|volume=9|issue=3|pages=265-77; quiz 276-7|pmid=23638782}}&lt;/ref&gt; ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രസവത്തിന് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്: ഗർഭാശയമുഖം [[സെർവിക്കൽ എഫേസ്‌മെന്റ്|ചുരുങ്ങലും]] [[സെർവിക്കൽ ഡയലേഷൻ|വികസിക്കലുമാണ്]] ഒന്നാം ഘട്ടം. തുടർന്ന് കുഞ്ഞ് താഴേക്കിറങ്ങുകയും [[പ്രസവം]] നടക്കുകയും ചെയ്യും, അവസാനഘട്ടം [[മറുപിള്ളയെ]] പുറന്തള്ളലാണ്.&lt;ref name=&quot;Col2016&quot; /&gt; ആദ്യ ഘട്ടത്തിന് സാധാരണ ഗതിയിൽ പന്ത്രണ്ട് മുതൽ പത്തൊമ്പത് മണിക്കൂർ വരെ നീണ്ടുനിൽക്കാം. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിന് ഇരുപത് മിനിറ്റ് മുതൽ രണ്ട് മണിക്കൂർ വരെയെടുക്കും. അവസാന ഘട്ടത്തിന് അഞ്ച് മിനിറ്റ് മുതൽ മുപ്പത് മിനിറ്റ് വരെയും എടുക്കും.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; ആദ്യഘട്ടം ആരംഭിക്കുന്നത് കൊളുത്തിപ്പിടിക്കുന്നത് പോലെയുള്ള ഉദര വേദനയോടൊപ്പമോ മുതുകു വേദനയോടൊപ്പമോ ആണ്. ഓരോ പത്ത് മുതൽ 30 മിനിറ്റിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Col2016&quot;&gt;{{cite web |title= Birth |url= http://www.encyclopedia.com/topic/birth.aspx#5 |work= [[Columbia Encyclopedia|The Columbia Electronic Encyclopedia]] | edition = 6| publisher= [[Columbia University Press]] |year= 2016 |accessdate= 2016-07-30 from Encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; സമയം കഴിയുന്തോറും, ഈ വേദന കൂടുതൽ ശക്തവും ഇടവിട്ടുള്ളതുമാകുന്നു.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot;&gt;{{cite web|title=Pregnancy Labor and Birth|url=http://www.womenshealth.gov/pregnancy//childbirth-beyond/labor-birth.html|website=Women's Health|accessdate=31 July 2016|date=September 27, 2010|archive-date=2016-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728000124/http://www.womenshealth.gov/pregnancy//childbirth-beyond/labor-birth.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ, സങ്കോചങ്ങൾക്കൊപ്പം തള്ളലും അനുഭവപ്പെടാം.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ, [[പൊക്കിൾക്കൊടിയുടെ വൈകിയുള്ള ക്ലാമ്പിംഗ്|വൈകിയുള്ള കോർഡ് ക്ലാമ്പിംഗാണ്]] പൊതുവെ ശുപാശ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=McDonald|first1=SJ|last2=Middleton|first2=P|last3=Dowswell|first3=T|last4=Morris|first4=PS|title=Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes.|journal=The Cochrane database of systematic reviews|date=11 July 2013|issue=7|pages=CD004074|pmid=23843134}}&lt;/ref&gt; റിലാക്സേഷൻ രീതികൾ, [[ഒപ്പിയോയിഡുകൾ]], [[സ്പൈനൽ ബ്ലോക്കുകൾ]] എന്നിങ്ങനെയുള്ള പലതരത്തിലുള്ള രീതികൾക്ക് [[വേദന]] കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt;

&lt;!-- Recommendations --&gt;
പ്രസവസമയത്ത്, ഭൂരിഭാഗം കുഞ്ഞുങ്ങളുടെയും തലയാണ് ആദ്യം പുറത്തുവരുന്നത്’എന്നിരുന്നാലും 4% കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് കാലോ [[പൃഷ്ഠഭാഗമോ]] ആണ് ആദ്യം പുറത്തുവരുന്നത്. ഇതിനെ [[ബീച്ച് പ്രസവം|ബ്രീച്ച് എന്ന് പറയുന്നു.]]&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hofmeyr|first1=GJ|last2=Hannah|first2=M|last3=Lawrie|first3=TA|title=Planned caesarean section for term breech delivery.|journal=The Cochrane database of systematic reviews|date=21 July 2015|issue=7|pages=CD000166|pmid=26196961}}&lt;/ref&gt; പേറ്റുനോവിന്റെ സമയത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് പൊതുവെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും ഇഷ്ടമുള്ളത് പോലെ ചലിക്കാനും കഴിയും, ആദ്യ ഘട്ടത്തിലോ കുഞ്ഞിന്റെ ശിരസ്സ് പുറത്തുവരുമ്പോഴോ തള്ളൽ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നില്ല. [[എനിമയും]] ശുപാർശ ചെയ്യുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Childbirth: Labour, Delivery and Immediate Postpartum Care|date=2015|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-4-154935-6|page=Chapter D|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK326674/|accessdate=31 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; കുഞ്ഞിന് പുറത്തേക്ക് വരാൻ [[യോനിയുടെ]] വശം ഒരു ചെറു ശസ്ത്രക്രിയ വഴി മുറിച്ചു വലുതാക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്, [[എപ്പിസിയോടോമി]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ സർജറി എല്ലായ്പോഴും ആവശ്യമില്ല.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; 2012-ൽ, [[സിസേറിയൻ സെക്ഷൻ]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ശസ്ത്രക്രിയ നടപടിക്രമം വഴി ഏതാണ് 23 മില്യൺ പ്രസവങ്ങൾ നടന്നു.&lt;ref name=&quot;Mol2015&quot;&gt;{{cite journal|last1=Molina|first1=G|last2=Weiser|first2=TG|last3=Lipsitz|first3=SR|last4=Esquivel|first4=MM|last5=Uribe-Leitz | first5=T|last6=Azad|first6=T|last7=Shah|first7=N|last8=Semrau|first8=K|last9=Berry|first9=WR|last10=Gawande|first10=AA|last11=Haynes|first11=AB|title=Relationship Between Cesarean Delivery Rate and Maternal and Neonatal Mortality |url=https://archive.org/details/sim_jama_2015-12-01_314_21/page/2263|journal=JAMA|date=1 December 2015| volume=314| issue=21| pages=2263–70| pmid=26624825| doi=10.1001/jama.2015.15553}}&lt;/ref&gt; [[ഇരട്ടകളാണെങ്കിലോ]], അമ്മയ്‌ക്കോ കുഞ്ഞിനോ [[ഭൂണത്തിന് അപകടാവസ്ഥ|അപകടാവസ്ഥയുടെ ലക്ഷണങ്ങളുണ്ടെങ്കിലോ]], കുഞ്ഞ് തലകീഴായിക്കിടക്കുന്ന പൊസിഷനിൽ ആണെങ്കിലോ ആണ് സിസേറിയൻ ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; യോനി വഴിയുള്ള പ്രസവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകാറുള്ള കടുത്ത വേദന സഹിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത ധാരാളം സ്ത്രീകൾ അനസ്തേഷ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന സിസേറിയൻ രീതി തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്. മറ്റേതൊരു സർജറിയും പോലെ ഇത്തരം പ്രസവത്തിലെ ശസ്ത്രക്രിയയുടെ മുറിവ് ഭേദമാകുന്നതിനും സമയമെടുക്കും. [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] സ്വീകരിക്കുന്നത് പ്രസവം നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ഒരു മാർഗമാണിത്.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPJhkqpxlsVME4k53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794853/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fChildbirth/RK=2/RS=9Le5XuUYXCi_YU9z9K_ZGOf9_mg-|title=Childbirth - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHvxqpxl.6cCeqx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzYEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794993/RO=10/RU=https%3a%2f%2fpatient.info%2fpregnancy%2flabour-childbirth/RK=2/RS=GF3ZmgthN0BV5E8xMziPB5brY3Q-|title=The Stages of Labour and Childbirth {{!}} Patient|website=patient.info}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN5CGq5xlGFwD4op3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704795143/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.who.int%2fteams%2fintegrated-health-services%2fpatient-safety%2fresearch%2fsafe-childbirth/RK=2/RS=FdoD3zkax56ORJNlAAkJfBwoAzY-|title=Safe childbirth - World Health Organization (WHO)|website=www.who.int}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Complications --&gt;

==പ്രസവം വീട്ടിലോ അതോ ആശുപത്രിയിലോ==
വീടുകളിൽ പ്രസവിക്കുന്നത് ഏറെ അപകടകരമാണ്. എന്നാൽ പലർക്കും ഇതെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ  അറിവില്ല.   പ്രസവം എന്നത് ഒരു നൈസർഗികമായ ഒരു പ്രക്രിയ ആണ്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം വളരെ സങ്കീർണ്ണവുമാണ് പ്രസവം. സുഖപ്രസവം എന്ന് പറയുമെങ്കിലും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ചു അതൊരിക്കലും സുഖമുള്ള കാര്യമല്ല. 

പ്രസവത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളിൽ തടസ്സപ്പെടുന്ന പ്രസവ പ്രക്രിയ, പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം ബ്ലീഡിംഗ്, എക്ലാംപ്സിയ, പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം അണുബാധ, പ്രായമേറിയവരുടെ പ്രസവം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും  മരണം ഗുരുതരമായ മറ്റൊരു പ്രശ്നമാണ്. പ്രസവാനന്തര രക്തസ്രാവം, അംനിയോട്ടിക്‌ ഫ്ലൂയിഡ് എമ്പോളിസം എന്നിവ മാതാവിനെ ബാധിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ രോഗവസ്ഥകളാണ്. ഇത് മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. 

മേൽപ്പറഞ്ഞ പല പ്രശ്നങ്ങളും പ്രസവം വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ, ചിലപ്പോൾ ജീവൻ പോലും നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒന്നായി മാറ്റാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പ്രസവം ആശുപത്രിയിൽ വിദഗ്ദരുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ് നല്ലത്. ഇത് കൃത്യമായ വൈദ്യ സഹായം സമയത്തിന് ഉറപ്പ് വരുത്താനും അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനും [[ആരോഗ്യം]] ഉറപ്പ് വരുത്താനും സഹായകരമാകുന്നു.

== മാതൃ-ശിശു മരണം, സങ്കീർണ്ണതകൾ ==
ഗർഭാവസ്ഥ, പ്രസവം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സങ്കീർണ്ണതകളാൽ ഓരോ വർഷവും അഞ്ച് ലക്ഷത്തോളം [[മാതൃ മരണങ്ങൾ]] സംഭവിക്കുന്നു, പ്രസവത്തെ തുടർന്ന്, 7 മില്യൺ സ്ത്രീകൾക്ക് നീണ്ടകാലത്തേക്ക് പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു , 50 മില്യൺ സ്ത്രീകൾക്ക് ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതികൂല പ്രഭാവങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.&lt;ref name=WHO2008Ed/&gt; കൗമാര പ്രായത്തിലെ പെൺകുട്ടികളുടെ പ്രസവം അമ്മക്കും കുഞ്ഞിനും ഒരുപോലെ അപകടമാണ്. ദരിദ്ര/[[വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലാണ്]] ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും സംഭവിക്കുന്നത്.&lt;ref name=WHO2008Ed/&gt; നിർദ്ദിഷ്ട സങ്കീർണ്ണതകളിൽ [[തടസ്സപ്പെടുന്ന പ്രസവ പ്രക്രിയ]], [[പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം ബ്ലീഡിംഗ്]], [[എക്ലാംപ്സിയ]], [[പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം അണുബാധ|പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം അണുബാധ, പ്രായമേറിയവരുടെ പ്രസവം]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. മാതൃശിശു മരണം ഇതിന്റെ ഗുരുതരമായ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. 

പ്രസവാനന്തര രക്തസ്രാവം, അംനിയോട്ടിക്‌ ഫ്ലൂയിഡ് എമ്പോളിസം എന്നിവ സ്ത്രീകളെ ബാധിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ രോഗവസ്ഥകളാണ്. പ്രസവശേഷം [[ഗർഭപാത്രം]] പൂർവസ്ഥിതിയിലേക്ക് ചിലപ്പോൾ ചരുങ്ങാറില്ല. ഇത് കടുത്ത രക്തസ്രാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും, ശരീരം മരുന്നുകളോട് പ്രതികരിക്കാതിരിക്കുകയും,  അമ്മയുടെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യും. മറ്റൊന്ന് അംനിയോട്ടിക്‌ ഫ്ലൂയിഡ് അമ്മയുടെ രക്തത്തിൽ കലരുകയും അത് സ്ത്രീയുടെ ജീവൻ അപകടത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം. മേൽപ്പറഞ്ഞ പല പ്രശ്നങ്ങളും പ്രസവം വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ, ചിലപ്പോൾ ജീവൻ പോലും നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒന്നായി മാറ്റാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പ്രസവം ആശുപത്രിയിൽ നടത്തുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. കേരളത്തിൽ നിലവിലെ (2025-26) ശിശു മരണ നിരക്ക് 5.03 ആണ് എന്നാൽ സംസ്ഥാന മാതൃ മരണ അനുപാതം ശരാശരി 26 ആണ്. &lt;ref name=WHO2008Ed&gt;{{cite book|title=Education material for teachers of midwifery : midwifery education modules|date=2008|publisher=World Health Organisation|location=Geneva [Switzerland]|isbn=978-92-4-154666-9|edition=2nd|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241546669_4_eng.pdf?ua=1|page=3|access-date=2017-05-08|archive-date=2015-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221002801/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241546669_4_eng.pdf?ua=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZfYqZxlMRYDT6N3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794713/RO=10/RU=https%3a%2f%2fourworldindata.org%2fmaternal-mortality/RK=2/RS=ET2Zd83brQ0bSVXNkn6Pyv1NUCE-|title=Maternal Mortality - Our World in Data|website=ourworldindata.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZfYqZxlMRYDVaN3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794713/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.who.int%2fnews-room%2ffact-sheets%2fdetail%2fmaternal-mortality/RK=2/RS=S_3fiMZ_UHrFJSMw1sWHLuzNqHg-|title=Maternal mortality - World Health Organization (WHO)|website=www.who.int › detail › maternal-mortalityMaternal mortality - World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

== കുട്ടിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണ്ണതകൾ  ==
കുട്ടിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണ്ണതകളിൽ ശിശുമരണം, [[ജനന സമയത്തെ ശ്വാസം മുട്ടൽ]], ഭാരക്കുറവ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.  ഗർഭകാലത്തെ അമ്മയുടെ പോഷകാഹാരക്കുറവ്, അമ്മയിലെ അമിത മാനസിക സമ്മർദ്ദം, കൗമാരപ്രായത്തിലെ അല്ലെങ്കിൽ 18 വയസിൽ താഴെ ഉള്ളവരുടെ പ്രസവം, 35 വയസിന് ശേഷമുള്ള സ്ത്രീയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രസവം തുടങ്ങിയവ കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യത്തെ  മോശമായി ബാധിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHu0qJxlpi0Cmup3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794420/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.nhs.uk%2fconditions%2fbaby%2fsupport-and-services%2flosing-your-partner-or-child-in-pregnancy%2f/RK=2/RS=MbehS0C7prYdwXyYqQRrNug9ang-|title=Losing your partner or child in pregnancy - NHS|website=www.nhs.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZcyqZxlADgCXgd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794546/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.unicef.org%2fpress-releases%2fchild-or-youth-died-once-every-44-seconds-2021-un-report/RK=2/RS=Qj6QfPryi1ylToZYSb0MTLJTYMw-|title=A child or youth died once every 4.4 seconds in 2021 - UNICEF|website=www.unicef.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZcyqZxlADgCVgd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794546/RO=10/RU=https%3a%2f%2fdata.unicef.org%2ftopic%2fchild-survival%2funder-five-mortality%2f/RK=2/RS=TPMGTMVNbK3twYCpnOun_NbMduQ-|title=Child Mortality - UNICEF DATA|website=data.unicef.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രസവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങൾ ==
മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും പ്രസവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ സ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയമായ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] എന്നിവയിലൂടെ  [[ഗർഭധാരണം]] നീട്ടിവെക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് ലൈംഗികവും പ്രത്യുത്പാദനപരമായ അവകാശങ്ങളുടെ ഭാഗമാണെന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന വ്യക്തമാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Martin|first1=Richard J.|last2=Fanaroff|first2=Avroy A.|last3=Walsh|first3=Michele C.|title=Fanaroff and Martin's Neonatal-Perinatal Medicine: Diseases of the Fetus and Infant|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323295376|page=116|url=https://books.google.ca/books?id=AnVYBAAAQBAJ&amp;pg=PA116|language=en}}&lt;/ref&gt;

== സിസേറിയനും ഇൻഡക്ഷനും ==
നവജാതശിശുവിനെ യോനിയിലൂടെ പ്രസവിക്കുന്നതിനുപകരം വയറിലെ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ കുഞ്ഞിനെ പുറത്തെടുക്കുന്നതാണ് സിസേറിയൻ.&lt;ref name=&quot;Cesarean_rates_childbirth_connection&quot;&gt;{{cite web |title= Rates for total cesarean section, primary cesarean section, and vaginal birth after cesarean (VBAC), United States, 1989–2010 |url= http://www.childbirthconnection.org/pdfs/cesarean-section-trends.pdf |series= Relentless Rise in Cesarian Rate |work= [[Childbirth Connection]] website |date= August 2012 |publisher= &lt;!-- American Pregnancy Association website --&gt; |author= &lt;!-- American Pregnancy Association website --&gt; |access-date= 29 August 2013 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130217122109/http://www.childbirthconnection.org/pdfs/cesarean-section-trends.pdf |archive-date= 17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;

മാതൃമരണനിരക്ക് കാര്യമായി കുറഞ്ഞെങ്കിലും സിസേറിൻ നിരക്ക് കൂടുകയാണ്. പ്രധാനമായും മൂന്നു കാരണങ്ങളാണ് സിസേറിയൻ നിരക്ക് കൂടുന്നതിനു പിന്നിലെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായം.{{തെളിവ്}}

ഒന്ന്, പരമാവധി അപകടമൊഴിവാക്കി സ്വയം സുരക്ഷിതനാവാനുള്ള ഡോക്ടറുടെ ശ്രമം. ഉദാ: കുട്ടി കുറുകെ കിടക്കുന്ന ബ്രീച്ച് ഡെലിവറി പോലുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ പണ്ട് ആ ഉത്തരവാദിത്തം സ്വയം ഏറ്റെടുത്ത് ഡോക്ടർമാർ സാധാരണ പ്രസവത്തിന് ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. ഇന്ന് അതു ചെയ്യില്ല. രണ്ടാമത്തെ കാരണം, ഗർഭിണിയുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ക്ഷമ കുറവാണ്.

മൂന്നാമത്തെ കാരണം ഗർഭിണിയുടെ  പേടിയാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും കഠിനമായ പ്രസവവേദനയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം. ആദ്യ പ്രസവങ്ങളിൽ നല്ല പങ്കും സിസേറിയനാകുന്നതിന്റെ പ്രധാനകാരണം ഇതാണ്. നാൽപതു ശതമാനത്തിനുമുകളിലാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ സിസേറിയൻ നിരക്ക്. എന്നാൽ വേദനയും സിസേറിയൻ നിരക്കും കുറയ്ക്കാൻ ഏറ്റവും സഹായിച്ചത് ‘വേദനരഹിത’ പ്രസവരീതിയാണ്.

പ്രസവം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയ അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സയാണ് ലേബർ ഇൻഡക്ഷൻ. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ നോൺ-ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ രീതികൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രസവം പ്രേരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. പ്രോസ്റ്റാഗ്ലാൻഡിൻ മരുന്ന് ചികിത്സയിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ പ്രോസ്റ്റാഗ്ലാൻഡിൻ, ഇൻട്രാവീനസ് ഓക്സിടോസിൻ എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തിലൂടെയോ ആണ് ഇൻഡക്ഷനുകൾ മിക്കപ്പോഴും നടത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Mozurkewich EL, Chilimigras JL, Berman DR, Perni UC, Romero VC, King VJ, Keeton KL | title = Methods of induction of labour: a systematic review | journal = BMC Pregnancy and Childbirth | volume = 11 | pages = 84 | date = October 2011 | pmid = 22032440 | pmc = 3224350 | doi = 10.1186/1471-2393-11-84 }}&lt;/ref&gt;

39 ആഴ്‌ചയ്‌ക്ക് മുമ്പുള്ള പ്രേരിത ജനനങ്ങളും സിസേറിയനും നവജാതശിശുവിന് ഹാനികരവും അമ്മയ്ക്ക് ദോഷകരവും പ്രയോജനമില്ലാത്തതും ആയിരിക്കും. അതിനാൽ, പല മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും 39 ആഴ്‌ചയ്‌ക്ക് മുമ്പുള്ള വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി ആവശ്യമില്ലാത്ത ഇൻഡക്ഷനും സിസേറിയനും എതിരായി ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;urlwww.patientsafetycouncil.org&quot;&gt;{{Cite web |title=Elimination of Non-medically Indicated (Elective) Deliveries Before 39 Weeks Gestational Age |edition=1st |website=Patient Safety Council |publisher=[[March of Dimes]] |vauthors=Main E, Oshiro B, Chagolla B, Bingham D, Dang-Kilduff L, Kowalewski L |date=July 2010 |access-date=29 August 2013 |url=http://www.patientsafetycouncil.org/uploads/MOD_39_Weeks_Toolkit.pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20121120003529/http://www.patientsafetycouncil.org/uploads/MOD_39_Weeks_Toolkit.pdf |archive-date=20 November 2012 }}&lt;/ref&gt;  അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ (എസിഒജി) മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ, നവജാതശിശുവിൻറെ ഒപ്റ്റിമൽ ആരോഗ്യത്തിനായി മാതൃ-ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ അവസ്ഥ, സെർവിക്സിന്റെ അവസ്ഥ, എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണമായ വിലയിരുത്തൽ, കുറഞ്ഞത് 39 ആഴ്ചകൾ (മുഴുവൻ കാലയളവ്) എന്നിവ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ഈ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഇൻഡക്ഷനിനുള്ള സൂചനകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടാം:

*അബ്രപ്റ്റിയോ പ്ലാസന്റ
*കോറിയോഅമ്നിയോണിറ്റിസ്
*നവജാതശിശുവിന് അല്ലെങ്കിൽ ഒളിഗോഹൈഡ്രാംനിയോസിന്റെ ഹീമോലിറ്റിക് രോഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഐസോഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ പോലുള്ള ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ വിട്ടുവീഴ്ച
*ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ മരണം
*ഗർഭകാല ഹൈപ്പർടെൻഷൻ
*ഗർഭകാല പ്രമേഹം അല്ലെങ്കിൽ വിട്ടുമാറാത്ത വൃക്കരോഗം പോലുള്ള അമ്മയുടെ അവസ്ഥകൾ
*പ്രീക്ലാമ്പ്സിയ അല്ലെങ്കിൽ എക്ലാംപ്സിയ
*മെംബ്രണുകളുടെ അകാല വിള്ളൽ
*പോസ്റ്റ്-ടേം ഗർഭം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHvjp5xlG_UBDA13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794212/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.nct.org.uk%2flabour-birth%2fdifferent-types-birth%2fcaesarean-birth%2fwhat-caesarean-birth/RK=2/RS=gG2WAOEmcns8FVnM9clPzVK5Vi8-|title=What is a caesarean birth?|website=www.nct.org.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHstqJxl5mEEgh93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794285/RO=10/RU=https%3a%2f%2fjournals.lww.com%2fjfmpc%2fFulltext%2f2021%2f11000%2fChanging_scenario_of_C_section_delivery_in_India_.38.aspx/RK=2/RS=HNsxcl0JRPc33DhQBScDfb8m4yE-|title=Changing scenario of C-section delivery in India - LWW|website=journals.lww.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHstqJxl5mEEhx93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794285/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fChildbirth_in_India/RK=2/RS=yJQvNE4j53Pc2CL4BX_IkK2ZUjs-|title=Childbirth in India - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വേദനരഹിത പ്രസവം ==
വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നൂറുവർഷത്തിൽ അധികമായി തുടർന്നുവരുന്ന ശാസ്ത്രീയ പദ്ധതിയാണ് വേദനരഹിത സാധാരണ പ്രസവം. ഓക്‌സിനോസ് അഥവാ എന്റാനോക്‌സ് എന്ന 50% ഓക്‌സിജനും 50% നൈട്രസ് ഓക്‌സൈഡും ചേർന്ന മിശ്രിതം ഉപകരണങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ ഗർഭിണി സ്വയം ശ്വസിക്കുന്നു. പ്രസവസമയത്തെ വേദന അകറ്റാൻ ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം അവലംബിക്കുന്ന ഏറ്റവും സുരക്ഷിതവും ചിലവ് കുറഞ്ഞതും ലളിതവുമായ ഈ മാർഗം. ഇതിലൂടെ കഠിനമായ പ്രസവവേദന 40 മുതൽ 100% വരെ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മാത്രമല്ല ഗർഭിണിക്കും കുഞ്ഞിനും 50% ഓക്‌സിജൻ ഇതിലൂടെ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയും. അന്തരീക്ഷവായുവിലെ 13% ഓക്‌സിജൻ ശ്വസിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഗുണകരമാണ് ഈ സമയം ലഭിക്കുന്ന 50% ഓക്‌സിജൻ. ഇത് അമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും കൂടുതൽ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. കൂടാതെ കൃത്യമായ മേൽനോട്ടവും പരിചരണവും ഗർഭിണിക്ക് ലഭിക്കുന്നു.  

വേദനാ സംഹാരികളായ  മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്തെഷ്യ രീതിയാണ് മറ്റൊന്ന്. ഇത്‌ തീർത്തും വേദനരഹിതമായ അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ സമയം ഗർഭിണിക്ക്‌ വേദനയില്ലാതെ മുക്കാനും പ്രസവിക്കാനും കഴിയും. എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൽ സിസേറിയൻ ശസ്ത്രക്രിയ വേണ്ടി വരുകയാണെങ്കിൽ ഇതിലേക്ക്‌ അനസ്തേഷ്യ കൊടുക്കാവുന്നതുമാണ്‌. തീർത്തും സുരക്ഷിതമായ ഈ രീതി മൂലം യാതൊരുവിധ പാർശ്വഫലവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. തീരെ പൊക്കം കുറഞ്ഞ അമിത വണ്ണമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ നടുവിന്‌ വളവോ ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്ത ചരിത്രമോ ഉള്ള ഗർഭിണികൾക്ക്‌ എപ്പിഡ്യൂറൽ രീതി അത്ര അനുയോജ്യമാകാറില്ല.  

ഗർഭിണികളിൽ 90 ശതമാനത്തിലേറെ പേർക്ക് ‌സുരക്ഷിതവും സൗകര്യപ്രദവുമായ വേദനരഹിത സുഖപ്രസവത്തിന്‌ ഇത്തരം രീതികൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN5CZppxlZ9AEmw13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704793881/RO=10/RU=https%3a%2f%2fevidencebasedbirth.com%2fpainless-birth-pain-perception-childbirth%2f/RK=2/RS=kjMsI1Ga5ZmQDN6ymW5ZjAlB5oo-|title=Painless Birth and Pain Perception During Childbirth|website=evidencebasedbirth.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkONp_p5xlVJcD6ol3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794111/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fpregnancy%2fnatural-birth-vs-epidural/RK=2/RS=dSs4GQJb8MwJNxd0_qGWNRhmGgA-|title=Natural Birth vs. Epidural: What to Expect|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രായവും പ്രസവവും ==
[[പ്രസവവും പ്രായവും]] തമ്മിൽ കാര്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ ആദ്യത്തെ പ്രസവം 23 വയസിനും 32 വയസിനും ഇടയിലാകുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. ഇതാണ് അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിനു ഏറെ ഗുണകരം. 

18 വയസിന് മുൻപും 35 വയസിന് ശേഷവുമുള്ള പ്രസവം പല പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകാറുണ്ട്. ഇത് അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിനെ മോശമായി ബാധിച്ചേക്കാം. കൗമാരപ്രായത്തിലെ പ്രസവം മാതൃശിശു മരണത്തിന്റെയും, അമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും ഉണ്ടാക്കാനിടയുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുടെയും, വൈകല്യങ്ങളുടെയും ഒരു മുഖ്യ കാരണമായി പറയുന്നുണ്ട്. കൗമാരക്കാരിയായ കുട്ടിത്തം വിട്ടുമാറാത്ത പക്വതയില്ലാത്ത മാതാവ് ഒരു കുഞ്ഞിനെ നോക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമാരുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ പെൺകുട്ടികളുടെ വിവാഹപ്രായം ഉയർത്താനുള്ള മുഖ്യ കാരണം ഇതായിരുന്നു. 

സ്ത്രീകളിൽ 35 വയസിന് ശേഷം ഗർഭധാരണ ശേഷി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. 45-55 വയസ്സിനുള്ളിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ മെനോപോസ് (Menopause) ആകുന്നതോടെ സ്ത്രീകളിൽ [[ഗർഭം]] ധരിക്കാനുള്ള ശേഷി സാധാരണ ഗതിയിൽ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നു. [[ഈസ്ട്രജൻ]] ഹോർമോൺ ഉത്പാദനത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കുറവ്, പെട്ടന്നുള്ള ചൂടും വിയർപ്പും, വിഷാദം, കോപം, ഹൃദ്രോഗ സാധ്യത, എല്ലുകൾക്ക് ബലക്കുറവ്, [[യോനീ വരൾച്ച]], [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]] തുടങ്ങിയവ ആർത്തവവിരാമത്തിന്റെ ചില ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അണ്ഡം ഉത്പാദിപ്പിക്കാത്തതിനാൽ ഗർഭധാരണശേഷിയും ഇല്ലാതാകുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഇന്ന് ആധുനികമായ ചികിത്സകൾ വഴി സന്തോഷകരമായ ലൈംഗികത, ഗർഭധാരണം, പ്രസവം എന്നിവ ആർത്തവം  നിലച്ചതിന് ശേഷവും സാധ്യമാണ്.  

== പ്രസവാനന്തര മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ ==

* പ്രധാനമായും രണ്ട് കാലഘട്ടങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളിൽ വിഷാദരോഗം ഉണ്ടാകുവാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഒന്ന് പ്രസവശേഷം, മറ്റൊന്ന് [[ആർത്തവവിരാമം]] (Menopause) എന്ന ഘട്ടത്തിലും. എന്നാൽ പലർക്കും ഇതേപറ്റി അറിവില്ല. 
* പ്രസവത്തിന് ശേഷം വിഷാദം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് മിക്കപ്പോഴും താൽക്കാലികമായിരിക്കും. ചിലരിൽ ഇത് നീണ്ടുനിന്നേക്കാം. ചിലപ്പോൾ ഇത് ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. കുട്ടിയോടുള്ള താല്പര്യക്കുറവ്, തുടർച്ചയായി വിലപിക്കുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളും ഉണ്ടാകാം.
* ഇതിന്റെ കുറച്ചുകൂടി ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയാണ് &quot;പോസ്റ്റ്പാർട്ടം ഡിപ്രഷൻ'. പത്തുപേരിൽ 1- 2 പേർക്ക്​ ഈ അവസ്ഥ ഉണ്ടാവുന്നു എന്നാണ് കണക്കുകൾ. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ 20% (അഞ്ചിലൊന്ന്) അമ്മമാരിൽ ഈ പ്രശ്നമുണ്ടാവുന്നുണ്ട്. പ്രസവശേഷം 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തുടങ്ങി എപ്പൊ വേണമെങ്കിലും ഈ അവസ്ഥ വരാം. ചിലപ്പോൾ മാസങ്ങളോളം നിൽക്കാം. ഇതിലും കുറച്ചു കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയാണ് &quot;പോസ്റ്റ്പാർട്ടം സൈക്കോസിസ്‌'. 1000 അമ്മമാരിൽ ഒരാൾക്കങ്ങനെ ഉണ്ടാവാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അമ്മയുടെ ആത്മഹത്യ മുതൽ കുഞ്ഞിന്റെയും അമ്മയുടെയും മരണത്തിനുവരെ ഇത് കാരണമാവാം. ഈ അവസ്ഥകളുടെ കൃത്യമായ കാരണം അറിയില്ലെങ്കിലും പ്രസവാനന്തരം ഹോർമോണുകളുടെ അളവിലുണ്ടാവുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ, ഗർഭധാരണത്തിന് മുമ്പേയുണ്ടായിരുന്ന വിഷാദം- ഉത്കണ്ഠ, ശാരീരിക- മാനസികമോ  പീഡനങ്ങൾ, വൈവാഹിക ജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, കുഞ്ഞിൻ്റെ ഭാവിയെ പറ്റിയുള്ള ആകുലതകൾ, സാമ്പത്തിക- സാമൂഹിക അരക്ഷിതാവസ്ഥകൾ തുടങ്ങി നിരവധി കാരണങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഉത്ഭവത്തിന് പ്രചോദനമാകുന്നുവെന്നാണ് പഠനങ്ങൾ. ഉറക്കമില്ലായ്മ അല്ലെങ്കിൽ അമിത ഉറക്കം, ഒന്നിനോടും താൽപ്പര്യമില്ലായ്മ, കുഞ്ഞിനു വേണ്ട ശ്രദ്ധ കൊടുക്കാതിരിക്കുക, ഉൽക്കണ്ഠ, വിഷാദം, അമിത ക്ഷീണം, ദേഷ്യം, ആത്മഹത്യാ പ്രവണത, കുഞ്ഞിനെയോ സ്വയമേയോ മുറിവേൽപ്പിക്കാനുള്ള പ്രവണത, കുഞ്ഞിനെ കൊല്ലാനുള്ള പ്രവണത തുടങ്ങിയവയൊക്കെയാണ് പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. പ്രസവശേഷം ഈ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ അവ സ്വയം തിരിച്ചറിയുകയോ കൂടെയുള്ളവർ മനസിലാക്കുകയോ ചെയ്ത് എത്രയും വേഗം വൈദ്യസഹായം, ചികിത്സ തുടങ്ങിയവ  ലഭ്യമാക്കേണ്ടതാണ്. 

== പ്രസവാനന്തര ലൈംഗികബന്ധം ==

പ്രസവം കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷമുള്ള ലൈംഗിക ജീവിതത്തെ കുറിച്ച് മിക്ക ആളുകൾക്കും  ശാസ്ത്രീയമായ അറിവ് ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഇതേപറ്റി ഡോക്ടറോട് ചോദിച്ചു മനസിലാക്കാൻ മടി കാണിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. ലൈംഗിക ജീവിതം പുനരാരംഭിക്കാൻ ഇരുവരും ഒരു ധാരണയിലെത്തണം. അതിനായി അറിയേണ്ട അത്യാവശ്യ കാര്യങ്ങൾ താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. 

പ്രസവ ശേഷം ആറു ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം [[ലൈംഗികബന്ധം]] ആരംഭിക്കുന്നതാണ് നല്ലത് എന്ന് വിദഗ്ദർ ചൂണ്ടി കാട്ടുന്നു. ഇതിൽ സ്ത്രീയുടെ ആരോഗ്യവും മാനസികാവസ്ഥയും കൂടി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എപ്പിസിയോട്ടമി ശാസ്ത്രക്രിയ പോലെയുള്ളവ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ മുറിവ് ഉണങ്ങുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതാണ്. സിസേറിയൻ ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞവരിൽ വയറിനു മുകളിൽ പങ്കാളിയുടെ ഭാരം വരാതെ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്ക് പഴയതുപോലെ സമാനമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. 

കൂടാതെ, ശാരീരിക വ്യതിയാനങ്ങളും ഹോർമോൺ ഫലങ്ങളും കാരണം സ്ത്രീകൾക്ക് ലൈംഗികത ശരിയായി ആസ്വദിക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കില്ല. അവരുടെ ശരീരം പാൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രോലാക്റ്റിൻ എന്ന ഹോർമോൺ ഉയർന്ന അളവിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. 

അതേസമയം [[ഈസ്ട്രജൻ]] ഉത്പാദനം കുറയുന്നു. ഈ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രഭാവം കാരണം [[യോനീ വരൾച്ച]] ഉണ്ടാവാം. അത്തരം സമയങ്ങളിൽ [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം|വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധമോ]] ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ടോ അപൂർവമായി  [[വജൈനിസ്മസ്]] എന്നിവയൊ ഉണ്ടാകാം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഗുണമേന്മയുള്ള ഏതെങ്കിലും [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] ഉപയോഗിക്കണം. ഇത് യോനി വരൾച്ച പരിഹരിക്കുകയും വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടും ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫാർമസിയിലും ഓൺലൈൻ വഴിയും ഇവ ലഭ്യമാണ്. (ഉദാഹരണത്തിന് കേ വൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ്, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ) 

പ്രസവശേഷം അമ്മയുടെ [[ശരീരം]] മുലയൂട്ടലിനോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. ചിലയിടങ്ങൾ വളരെ സെൻസിറ്റീവ് ആയിത്തീരുന്നു. [[സ്തനങ്ങൾ]], മുലക്കണ്ണുകൾ എന്നിവ പഴയത് പോലെയായിരിക്കില്ല. വേദനയ്‌ക്കൊപ്പം അവർക്ക് അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെടാം, അതിനാൽ അത്തരം സാഹചര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക. 

അതിനാൽ പുരുഷന്മാർ അവരെ അലട്ടുന്ന അത്തരം പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കണം. ലൈംഗികവേളയിൽ പങ്കാളിക്ക് അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം. 

ലൈംഗിക ഉത്തേജനത്തിനായി കൂടുതൽ സമയം ഫോർപ്ലേ അഥവാ [[ബാഹ്യകേളി]]യിൽ ഏർപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. പ്രസവ ശേഷം [[യോനി]] അയഞ്ഞു പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കാളികൾക്ക് വേണ്ടത്ര സുഖവും സംതൃപ്തിയും ലഭിക്കണമെന്നില്ല. പ്രത്യേകിച്ചും തുടർച്ചയായി ഒന്നിലധികം യോനി വഴിയുള്ള പ്രസവം കഴിഞ്ഞവരിൽ യോനിയിൽ വേണ്ടത്ര മുറുക്കം ഉണ്ടായെന്നു വരില്ല. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ ലളിതമായ [[കെഗൽ വ്യായാമം]] പോലെയുള്ളവ ചെയ്തു ഒരു പരിധിവരെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ഡോക്ടറുമായി ആലോചിച്ചു വേണ്ട പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ തേടാൻ മടിക്കരുത്. പ്രസവശേഷം സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്‌നങ്ങൾ പങ്കാളി മനസ്സിലാക്കുന്നുവെങ്കിൽ ലൈംഗികജീവിതം സുഗമമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZdUpZxlWxYDu5N3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704793557/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.webmd.com%2fsex-relationships%2ffeatures%2fafter-babys-born/RK=2/RS=o7ozueWy0XyvXhBHaS9AgHzzXT8-|title=Sex After Pregnancy: Coping With Fatigue, Pain, and More|access-date=09-01-2024|date=09-01-2024|website=www.webmd.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZdUpZxlWxYDw5N3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704793557/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fparenthood%2fsex-relationships/RK=2/RS=c64oUCkWZLO0DAO4f44L2IidI78-|title=Sex &amp; Relationships {{!}} Healthline Parenthood|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രസവശേഷമുള്ള ഗർഭ നിരോധനം ==
പ്രസവത്തിന് ശേഷം ശാസ്ത്രീയമായ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] അഥവാ [[കുടുംബാസൂത്രണം]] പ്രസവങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കുവാനും കുട്ടിയെ നന്നായി വളർത്താനും അനുയോജ്യമാണ്.  അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യം ഉറപ്പുവരുത്തുവാനും, മാതാപിതാക്കളുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയനുസരിച്ചു ജനിക്കുന്ന സന്താനങ്ങളുടെ എണ്ണം നിയന്ത്രിക്കുവാനും, അവരെ നന്നായി പോറ്റിവളർത്തുവാനും, ജനപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുവാനും, കുടുംബം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഉള്ള ക്രമീകരണങ്ങളെയാണ് കുടുംബാസൂത്രണം അഥവാ കുടുംബക്ഷേമം എന്നു പറയുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ ഫാമിലി പ്ലാനിങ് (Family planning).  

വെറും വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ യാതൊരുവിധ നിരോധന മാര്ഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നത് അപകടങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. പലർക്കും ഓവുലേഷൻ, സുരക്ഷിതകാലം, കുടുംബാസൂത്രണം, ഗർഭ നിരോധന മാർഗങ്ങൾ, [[ലൈംഗികത]] എന്നിവയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ല. ഗര്ഭനിരോധനത്തിന് ഏത് മാർഗമാണ് തങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യം എന്നറിയാത്തവരും ധാരാളമുണ്ട്. ഇക്കാരണത്താൽ ആഗ്രഹിക്കാത്ത [[ഗർഭം]], പ്രസവം എന്നിവ നടക്കാറുണ്ട്.  

കുടുംബാസൂത്രണം മൂലം കുട്ടികളുടെ എണ്ണം കുറക്കുവാനും, മാതാപിതാക്കൾക്ക് തങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി അനുസരിച്ചു കുട്ടികളെ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട രീതിയിൽ വളർത്തുവാനും സാധിക്കുന്നു. കുടുംബത്തിലും സമൂഹത്തിലുമുള്ള ദാരിദ്ര്യം, ദുരിതങ്ങൾ എന്നിവ ഒരുപരിധിവരെ ഒഴിവാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. അതുവഴി കുട്ടിയുടെ ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, പോഷകാഹാരം, സംരക്ഷണം, കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ തുടങ്ങിയവ ഉറപ്പുവരുത്തുവാനും സാധിക്കുന്നു. [[കോണ്ടം]], [[കോപ്പർ ഐ.യു.ഡി]], ഇമ്പ്ലാന്റ്, ഗർഭനിരോധന ഗുളികകൾ, ബീജനാശിനി അടങ്ങിയ [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]],  വാസക്ടമി, ട്യൂബ്ക്ടമി തുടങ്ങിയവ ഏതെങ്കിലും  തിരെഞ്ഞെടുക്കാവുന്നതാണ്.  

==റെഫറൻസുകൾ==
&lt;references /&gt;
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{wiktionary|പ്രസവം}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രസവം| ]]</text>
      <sha1>6uw3c0ol9kfzgymkust2knihyzicnmk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647196</id>
      <parentid>4647134</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T22:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vishkailas</username>
        <id>214655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* മാതൃ-ശിശു മരണം, സങ്കീർണ്ണതകൾ */</comment>
      <origin>4647196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62938" sha1="cabc5k670ao4qhxh97761lj00k2sbpt" xml:space="preserve">{{PU|Childbirth}}
{{infobox medical condition
|Name = പ്രസവം
|Image = Postpartum baby2.jpg
|Caption = Newborn infant and mother
|Width = 300
|Field = [[Obstetrics]], [[midwifery]] 
|synonyms = partus, parturition, birth
}}
&lt;!-- Definition --&gt;

സ്ത്രീയുടെ [[ഗർഭപാത്രത്തിൽ]] നിന്ന് ഒന്നോ അതിലധികമോ [[കുഞ്ഞുങ്ങൾ]] [[യോനി]]യിലൂടെയോ [[സിസേറിയൻ]] സെക്ഷൻ വഴിയോ പുറത്തുവരികയും [[ഗർഭാവസ്ഥ]] അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനെയാണ് '''പ്രസവം അഥവാ പേറെന്ന്''' പറയുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷ്: '''Vaginal delivery'''. ചൈൽഡ് ബർത്ത്, ഡെലിവറി എന്നൊക്കെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും ഇത് തന്നെ. സാധാരണ ഗതിയിൽ കഠിനമായ വേദനയോടെ സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ '''പേറ്റുനോവെന്നും''' ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. സുഖപ്രസവം എന്നൊക്കെ ചില ആളുകൾ പറയാറുണ്ടെങ്കിലും ശാസ്ത്രീയമായി പറഞ്ഞാൽ പ്രസവം കടുത്ത വേദനയോടെ സംഭവിക്കുന്നത് തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പലപ്പോഴും പ്രസവസമയത്തു സ്ത്രീകൾ കരയുന്നതും സാധാരണമാണ്. സ്ത്രീകളിൽ 45-55 വയസിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ മെനോപോസ് (Menopause) ആകുന്നത് വരെ ഗർഭം ധരിക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Martin|first1=Elizabeth|title=Concise Colour Medical Dictionary|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199687992|page=375|url=https://books.google.ca/books?id=2_EkBwAAQBAJ&amp;pg=PA375|language=en}}&lt;/ref&gt; 
[[പ്രമാണം:2920 Stages of Childbirth-en.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|626x626ബിന്ദു|Sequence of images showing the stages of a ''normal vaginal delivery'' (NVD)]]
[[പ്രമാണം:Vacuum-assisted_Delivery.png|ലഘുചിത്രം|Sequence of images showing stages of an '''instrumental vaginal delivery''']]


2015-ൽ ആഗോളാടിസ്ഥാനത്തിൽ 135 മില്യൻ പ്രസവങ്ങൾ നടന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/xx.html|website=www.cia.gov|accessdate=30 July 2016|date=July 11, 2016|archive-date=2016-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116011033/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/xx.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഏകദേശം 15 മില്യൺ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഗർഭധാരണത്തിന്റെ 32 ആഴ്ച പൂർത്തിയാകുന്നതിന്,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Preterm birth  Fact sheet N°363|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs363/en/|website=WHO|accessdate=30 July 2016|date=November 2015}}&lt;/ref&gt; [[‘പ്രി‌-ടേം’| ആയി മുമ്പ് പിറന്നു, 3 ശതമാനം തൊട്ട് 12 ശതമാനം വരെയുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഗർഭധാരണത്തിന്റെ 32 ആഴ്ച പൂർത്തിയായിക്കഴിഞ്ഞതിന് ശേഷം, [[‘പോസ്റ്റ്-ടേം’|ആയി പിറന്നു]].&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Buck|first1=Germaine M.|last2=Platt|first2=Robert W.|title=Reproductive and perinatal epidemiology|date=2011|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=9780199857746|page=163|url=https://books.google.ca/books?id=by1lwSpfruQC&amp;pg=PA163}}&lt;/ref&gt; [[വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ]], മിക്ക പ്രസവങ്ങളും നടക്കുന്നത് ആശുപത്രിയിലാണ്. ഇവിടങ്ങളിൽ പങ്കാളിക്ക് പ്രസവ സമയത്ത് സ്ത്രീയുടെ കൂടെ നിൽക്കുവാനും പലപ്പോഴും കുഞ്ഞിന്റെ പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിക്കുവാനും അനുവദിക്കാറുണ്ട്,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Co-Operation|first1=Organisation for Economic|last2=Development|title=Doing better for children|date=2009|publisher=OECD|location=Paris|isbn=9789264059344|page=105|url=https://books.google.ca/books?id=0Q_WAgAAQBAJ&amp;pg=PA105}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Olsen|first1=O|last2=Clausen|first2=JA|title=Planned hospital birth versus planned home birth.|journal=The Cochrane database of systematic reviews|date=12 September 2012|issue=9|pages=CD000352|pmid=22972043}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ [[വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ]], മിക്ക പ്രസവങ്ങളും നടക്കുന്നത്, [[പരമ്പരാഗത വയറ്റാട്ടിയുടെ]] സഹായത്തോടെ, വീട്ടിൽ തന്നെയാണ്. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Fossard|first1=Esta de|last2=Bailey|first2=Michael|title=Communication for Behavior Change: Volume lll: Using Entertainment–Education for Distance Education|date=2016|publisher=SAGE Publications India|isbn=9789351507581|url=https://books.google.ca/books?id=PWElDAAAQBAJ&amp;pg=PT138|accessdate=31 July 2016}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Method --&gt;
ഏറ്റവും പൊതുവായുള്ള പ്രസവ രീതി, [[യോനി]]യിലൂടെ കുഞ്ഞിനെ പുറന്തള്ളലാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Memon|first1=HU|last2=Handa|first2=VL|title=Vaginal childbirth and pelvic floor disorders.|journal=Women's health (London, England)|date=May 2013|volume=9|issue=3|pages=265-77; quiz 276-7|pmid=23638782}}&lt;/ref&gt; ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രസവത്തിന് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്: ഗർഭാശയമുഖം [[സെർവിക്കൽ എഫേസ്‌മെന്റ്|ചുരുങ്ങലും]] [[സെർവിക്കൽ ഡയലേഷൻ|വികസിക്കലുമാണ്]] ഒന്നാം ഘട്ടം. തുടർന്ന് കുഞ്ഞ് താഴേക്കിറങ്ങുകയും [[പ്രസവം]] നടക്കുകയും ചെയ്യും, അവസാനഘട്ടം [[മറുപിള്ളയെ]] പുറന്തള്ളലാണ്.&lt;ref name=&quot;Col2016&quot; /&gt; ആദ്യ ഘട്ടത്തിന് സാധാരണ ഗതിയിൽ പന്ത്രണ്ട് മുതൽ പത്തൊമ്പത് മണിക്കൂർ വരെ നീണ്ടുനിൽക്കാം. രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിന് ഇരുപത് മിനിറ്റ് മുതൽ രണ്ട് മണിക്കൂർ വരെയെടുക്കും. അവസാന ഘട്ടത്തിന് അഞ്ച് മിനിറ്റ് മുതൽ മുപ്പത് മിനിറ്റ് വരെയും എടുക്കും.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; ആദ്യഘട്ടം ആരംഭിക്കുന്നത് കൊളുത്തിപ്പിടിക്കുന്നത് പോലെയുള്ള ഉദര വേദനയോടൊപ്പമോ മുതുകു വേദനയോടൊപ്പമോ ആണ്. ഓരോ പത്ത് മുതൽ 30 മിനിറ്റിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Col2016&quot;&gt;{{cite web |title= Birth |url= http://www.encyclopedia.com/topic/birth.aspx#5 |work= [[Columbia Encyclopedia|The Columbia Electronic Encyclopedia]] | edition = 6| publisher= [[Columbia University Press]] |year= 2016 |accessdate= 2016-07-30 from Encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; സമയം കഴിയുന്തോറും, ഈ വേദന കൂടുതൽ ശക്തവും ഇടവിട്ടുള്ളതുമാകുന്നു.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot;&gt;{{cite web|title=Pregnancy Labor and Birth|url=http://www.womenshealth.gov/pregnancy//childbirth-beyond/labor-birth.html|website=Women's Health|accessdate=31 July 2016|date=September 27, 2010|archive-date=2016-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728000124/http://www.womenshealth.gov/pregnancy//childbirth-beyond/labor-birth.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ, സങ്കോചങ്ങൾക്കൊപ്പം തള്ളലും അനുഭവപ്പെടാം.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ, [[പൊക്കിൾക്കൊടിയുടെ വൈകിയുള്ള ക്ലാമ്പിംഗ്|വൈകിയുള്ള കോർഡ് ക്ലാമ്പിംഗാണ്]] പൊതുവെ ശുപാശ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=McDonald|first1=SJ|last2=Middleton|first2=P|last3=Dowswell|first3=T|last4=Morris|first4=PS|title=Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes.|journal=The Cochrane database of systematic reviews|date=11 July 2013|issue=7|pages=CD004074|pmid=23843134}}&lt;/ref&gt; റിലാക്സേഷൻ രീതികൾ, [[ഒപ്പിയോയിഡുകൾ]], [[സ്പൈനൽ ബ്ലോക്കുകൾ]] എന്നിങ്ങനെയുള്ള പലതരത്തിലുള്ള രീതികൾക്ക് [[വേദന]] കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt;

&lt;!-- Recommendations --&gt;
പ്രസവസമയത്ത്, ഭൂരിഭാഗം കുഞ്ഞുങ്ങളുടെയും തലയാണ് ആദ്യം പുറത്തുവരുന്നത്’എന്നിരുന്നാലും 4% കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് കാലോ [[പൃഷ്ഠഭാഗമോ]] ആണ് ആദ്യം പുറത്തുവരുന്നത്. ഇതിനെ [[ബീച്ച് പ്രസവം|ബ്രീച്ച് എന്ന് പറയുന്നു.]]&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hofmeyr|first1=GJ|last2=Hannah|first2=M|last3=Lawrie|first3=TA|title=Planned caesarean section for term breech delivery.|journal=The Cochrane database of systematic reviews|date=21 July 2015|issue=7|pages=CD000166|pmid=26196961}}&lt;/ref&gt; പേറ്റുനോവിന്റെ സമയത്ത് സ്ത്രീകൾക്ക് പൊതുവെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും ഇഷ്ടമുള്ളത് പോലെ ചലിക്കാനും കഴിയും, ആദ്യ ഘട്ടത്തിലോ കുഞ്ഞിന്റെ ശിരസ്സ് പുറത്തുവരുമ്പോഴോ തള്ളൽ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നില്ല. [[എനിമയും]] ശുപാർശ ചെയ്യുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Childbirth: Labour, Delivery and Immediate Postpartum Care|date=2015|publisher=World Health Organization|isbn=978-92-4-154935-6|page=Chapter D|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK326674/|accessdate=31 July 2016|language=en}}&lt;/ref&gt; കുഞ്ഞിന് പുറത്തേക്ക് വരാൻ [[യോനിയുടെ]] വശം ഒരു ചെറു ശസ്ത്രക്രിയ വഴി മുറിച്ചു വലുതാക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്, [[എപ്പിസിയോടോമി]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ സർജറി എല്ലായ്പോഴും ആവശ്യമില്ല.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; 2012-ൽ, [[സിസേറിയൻ സെക്ഷൻ]] എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ശസ്ത്രക്രിയ നടപടിക്രമം വഴി ഏതാണ് 23 മില്യൺ പ്രസവങ്ങൾ നടന്നു.&lt;ref name=&quot;Mol2015&quot;&gt;{{cite journal|last1=Molina|first1=G|last2=Weiser|first2=TG|last3=Lipsitz|first3=SR|last4=Esquivel|first4=MM|last5=Uribe-Leitz | first5=T|last6=Azad|first6=T|last7=Shah|first7=N|last8=Semrau|first8=K|last9=Berry|first9=WR|last10=Gawande|first10=AA|last11=Haynes|first11=AB|title=Relationship Between Cesarean Delivery Rate and Maternal and Neonatal Mortality |url=https://archive.org/details/sim_jama_2015-12-01_314_21/page/2263|journal=JAMA|date=1 December 2015| volume=314| issue=21| pages=2263–70| pmid=26624825| doi=10.1001/jama.2015.15553}}&lt;/ref&gt; [[ഇരട്ടകളാണെങ്കിലോ]], അമ്മയ്‌ക്കോ കുഞ്ഞിനോ [[ഭൂണത്തിന് അപകടാവസ്ഥ|അപകടാവസ്ഥയുടെ ലക്ഷണങ്ങളുണ്ടെങ്കിലോ]], കുഞ്ഞ് തലകീഴായിക്കിടക്കുന്ന പൊസിഷനിൽ ആണെങ്കിലോ ആണ് സിസേറിയൻ ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt; യോനി വഴിയുള്ള പ്രസവങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകാറുള്ള കടുത്ത വേദന സഹിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത ധാരാളം സ്ത്രീകൾ അനസ്തേഷ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന സിസേറിയൻ രീതി തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്. മറ്റേതൊരു സർജറിയും പോലെ ഇത്തരം പ്രസവത്തിലെ ശസ്ത്രക്രിയയുടെ മുറിവ് ഭേദമാകുന്നതിനും സമയമെടുക്കും. [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] സ്വീകരിക്കുന്നത് പ്രസവം നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ഒരു മാർഗമാണിത്.&lt;ref name=&quot;NIH2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkPJhkqpxlsVME4k53Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794853/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fChildbirth/RK=2/RS=9Le5XuUYXCi_YU9z9K_ZGOf9_mg-|title=Childbirth - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHvxqpxl.6cCeqx3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzYEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794993/RO=10/RU=https%3a%2f%2fpatient.info%2fpregnancy%2flabour-childbirth/RK=2/RS=GF3ZmgthN0BV5E8xMziPB5brY3Q-|title=The Stages of Labour and Childbirth {{!}} Patient|website=patient.info}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN5CGq5xlGFwD4op3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704795143/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.who.int%2fteams%2fintegrated-health-services%2fpatient-safety%2fresearch%2fsafe-childbirth/RK=2/RS=FdoD3zkax56ORJNlAAkJfBwoAzY-|title=Safe childbirth - World Health Organization (WHO)|website=www.who.int}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Complications --&gt;

==പ്രസവം വീട്ടിലോ അതോ ആശുപത്രിയിലോ==
വീടുകളിൽ പ്രസവിക്കുന്നത് ഏറെ അപകടകരമാണ്. എന്നാൽ പലർക്കും ഇതെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ  അറിവില്ല.   പ്രസവം എന്നത് ഒരു നൈസർഗികമായ ഒരു പ്രക്രിയ ആണ്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം വളരെ സങ്കീർണ്ണവുമാണ് പ്രസവം. സുഖപ്രസവം എന്ന് പറയുമെങ്കിലും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ചു അതൊരിക്കലും സുഖമുള്ള കാര്യമല്ല. 

പ്രസവത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളിൽ തടസ്സപ്പെടുന്ന പ്രസവ പ്രക്രിയ, പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം ബ്ലീഡിംഗ്, എക്ലാംപ്സിയ, പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം അണുബാധ, പ്രായമേറിയവരുടെ പ്രസവം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും  മരണം ഗുരുതരമായ മറ്റൊരു പ്രശ്നമാണ്. പ്രസവാനന്തര രക്തസ്രാവം, അംനിയോട്ടിക്‌ ഫ്ലൂയിഡ് എമ്പോളിസം എന്നിവ മാതാവിനെ ബാധിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ രോഗവസ്ഥകളാണ്. ഇത് മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. 

മേൽപ്പറഞ്ഞ പല പ്രശ്നങ്ങളും പ്രസവം വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ, ചിലപ്പോൾ ജീവൻ പോലും നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒന്നായി മാറ്റാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പ്രസവം ആശുപത്രിയിൽ വിദഗ്ദരുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ നടത്തുന്നതാണ് നല്ലത്. ഇത് കൃത്യമായ വൈദ്യ സഹായം സമയത്തിന് ഉറപ്പ് വരുത്താനും അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനും [[ആരോഗ്യം]] ഉറപ്പ് വരുത്താനും സഹായകരമാകുന്നു.

== മാതൃ-ശിശു മരണം, സങ്കീർണ്ണതകൾ ==
കേരളത്തിൽ നിലവിലെ (2025-26) ശിശു മരണ നിരക്ക് 5.03 ആണ് എന്നാൽ സംസ്ഥാന മാതൃ മരണ അനുപാതം ശരാശരി 26 ആണ്. ഗർഭാവസ്ഥ, പ്രസവം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സങ്കീർണ്ണതകളാൽ ഓരോ വർഷവും അഞ്ച് ലക്ഷത്തോളം [[മാതൃ മരണങ്ങൾ]] സംഭവിക്കുന്നു, പ്രസവത്തെ തുടർന്ന്, 7 മില്യൺ സ്ത്രീകൾക്ക് നീണ്ടകാലത്തേക്ക് പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു , 50 മില്യൺ സ്ത്രീകൾക്ക് ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതികൂല പ്രഭാവങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.&lt;ref name=WHO2008Ed/&gt; കൗമാര പ്രായത്തിലെ പെൺകുട്ടികളുടെ പ്രസവം അമ്മക്കും കുഞ്ഞിനും ഒരുപോലെ അപകടമാണ്. ദരിദ്ര/[[വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിലാണ്]] ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും സംഭവിക്കുന്നത്.&lt;ref name=WHO2008Ed/&gt; നിർദ്ദിഷ്ട സങ്കീർണ്ണതകളിൽ [[തടസ്സപ്പെടുന്ന പ്രസവ പ്രക്രിയ]], [[പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം ബ്ലീഡിംഗ്]], [[എക്ലാംപ്സിയ]], [[പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം അണുബാധ|പോസ്റ്റ്‌പാർട്ടം അണുബാധ, പ്രായമേറിയവരുടെ പ്രസവം]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. മാതൃശിശു മരണം ഇതിന്റെ ഗുരുതരമായ ഒരു പ്രശ്നമാണ്. 

പ്രസവാനന്തര രക്തസ്രാവം, അംനിയോട്ടിക്‌ ഫ്ലൂയിഡ് എമ്പോളിസം എന്നിവ സ്ത്രീകളെ ബാധിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ രോഗവസ്ഥകളാണ്. പ്രസവശേഷം [[ഗർഭപാത്രം]] പൂർവസ്ഥിതിയിലേക്ക് ചിലപ്പോൾ ചരുങ്ങാറില്ല. ഇത് കടുത്ത രക്തസ്രാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും, ശരീരം മരുന്നുകളോട് പ്രതികരിക്കാതിരിക്കുകയും,  അമ്മയുടെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യും. മറ്റൊന്ന് അംനിയോട്ടിക്‌ ഫ്ലൂയിഡ് അമ്മയുടെ രക്തത്തിൽ കലരുകയും അത് സ്ത്രീയുടെ ജീവൻ അപകടത്തിലാക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം. മേൽപ്പറഞ്ഞ പല പ്രശ്നങ്ങളും പ്രസവം വളരെ സങ്കീർണ്ണമായ, ചിലപ്പോൾ ജീവൻ പോലും നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒന്നായി മാറ്റാറുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പ്രസവം ആശുപത്രിയിൽ നടത്തുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. &lt;ref name=WHO2008Ed&gt;{{cite book|title=Education material for teachers of midwifery : midwifery education modules|date=2008|publisher=World Health Organisation|location=Geneva [Switzerland]|isbn=978-92-4-154666-9|edition=2nd|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241546669_4_eng.pdf?ua=1|page=3|access-date=2017-05-08|archive-date=2015-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150221002801/http://whqlibdoc.who.int/publications/2008/9789241546669_4_eng.pdf?ua=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZfYqZxlMRYDT6N3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794713/RO=10/RU=https%3a%2f%2fourworldindata.org%2fmaternal-mortality/RK=2/RS=ET2Zd83brQ0bSVXNkn6Pyv1NUCE-|title=Maternal Mortality - Our World in Data|website=ourworldindata.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZfYqZxlMRYDVaN3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794713/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.who.int%2fnews-room%2ffact-sheets%2fdetail%2fmaternal-mortality/RK=2/RS=S_3fiMZ_UHrFJSMw1sWHLuzNqHg-|title=Maternal mortality - World Health Organization (WHO)|website=www.who.int › detail › maternal-mortalityMaternal mortality - World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

== കുട്ടിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണ്ണതകൾ  ==
കുട്ടിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണ്ണതകളിൽ ശിശുമരണം, [[ജനന സമയത്തെ ശ്വാസം മുട്ടൽ]], ഭാരക്കുറവ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.  ഗർഭകാലത്തെ അമ്മയുടെ പോഷകാഹാരക്കുറവ്, അമ്മയിലെ അമിത മാനസിക സമ്മർദ്ദം, കൗമാരപ്രായത്തിലെ അല്ലെങ്കിൽ 18 വയസിൽ താഴെ ഉള്ളവരുടെ പ്രസവം, 35 വയസിന് ശേഷമുള്ള സ്ത്രീയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രസവം തുടങ്ങിയവ കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യത്തെ  മോശമായി ബാധിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHu0qJxlpi0Cmup3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794420/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.nhs.uk%2fconditions%2fbaby%2fsupport-and-services%2flosing-your-partner-or-child-in-pregnancy%2f/RK=2/RS=MbehS0C7prYdwXyYqQRrNug9ang-|title=Losing your partner or child in pregnancy - NHS|website=www.nhs.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZcyqZxlADgCXgd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794546/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.unicef.org%2fpress-releases%2fchild-or-youth-died-once-every-44-seconds-2021-un-report/RK=2/RS=Qj6QfPryi1ylToZYSb0MTLJTYMw-|title=A child or youth died once every 4.4 seconds in 2021 - UNICEF|website=www.unicef.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZcyqZxlADgCVgd3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794546/RO=10/RU=https%3a%2f%2fdata.unicef.org%2ftopic%2fchild-survival%2funder-five-mortality%2f/RK=2/RS=TPMGTMVNbK3twYCpnOun_NbMduQ-|title=Child Mortality - UNICEF DATA|website=data.unicef.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രസവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങൾ ==
മിക്ക രാജ്യങ്ങളിലും പ്രസവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ സ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശമുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയമായ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] എന്നിവയിലൂടെ  [[ഗർഭധാരണം]] നീട്ടിവെക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് ലൈംഗികവും പ്രത്യുത്പാദനപരമായ അവകാശങ്ങളുടെ ഭാഗമാണെന്ന് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന വ്യക്തമാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Martin|first1=Richard J.|last2=Fanaroff|first2=Avroy A.|last3=Walsh|first3=Michele C.|title=Fanaroff and Martin's Neonatal-Perinatal Medicine: Diseases of the Fetus and Infant|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323295376|page=116|url=https://books.google.ca/books?id=AnVYBAAAQBAJ&amp;pg=PA116|language=en}}&lt;/ref&gt;

== സിസേറിയനും ഇൻഡക്ഷനും ==
നവജാതശിശുവിനെ യോനിയിലൂടെ പ്രസവിക്കുന്നതിനുപകരം വയറിലെ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ കുഞ്ഞിനെ പുറത്തെടുക്കുന്നതാണ് സിസേറിയൻ.&lt;ref name=&quot;Cesarean_rates_childbirth_connection&quot;&gt;{{cite web |title= Rates for total cesarean section, primary cesarean section, and vaginal birth after cesarean (VBAC), United States, 1989–2010 |url= http://www.childbirthconnection.org/pdfs/cesarean-section-trends.pdf |series= Relentless Rise in Cesarian Rate |work= [[Childbirth Connection]] website |date= August 2012 |publisher= &lt;!-- American Pregnancy Association website --&gt; |author= &lt;!-- American Pregnancy Association website --&gt; |access-date= 29 August 2013 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130217122109/http://www.childbirthconnection.org/pdfs/cesarean-section-trends.pdf |archive-date= 17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;

മാതൃമരണനിരക്ക് കാര്യമായി കുറഞ്ഞെങ്കിലും സിസേറിൻ നിരക്ക് കൂടുകയാണ്. പ്രധാനമായും മൂന്നു കാരണങ്ങളാണ് സിസേറിയൻ നിരക്ക് കൂടുന്നതിനു പിന്നിലെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായം.{{തെളിവ്}}

ഒന്ന്, പരമാവധി അപകടമൊഴിവാക്കി സ്വയം സുരക്ഷിതനാവാനുള്ള ഡോക്ടറുടെ ശ്രമം. ഉദാ: കുട്ടി കുറുകെ കിടക്കുന്ന ബ്രീച്ച് ഡെലിവറി പോലുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ പണ്ട് ആ ഉത്തരവാദിത്തം സ്വയം ഏറ്റെടുത്ത് ഡോക്ടർമാർ സാധാരണ പ്രസവത്തിന് ശ്രമിക്കുമായിരുന്നു. ഇന്ന് അതു ചെയ്യില്ല. രണ്ടാമത്തെ കാരണം, ഗർഭിണിയുടെയും ബന്ധുക്കളുടെയും ക്ഷമ കുറവാണ്.

മൂന്നാമത്തെ കാരണം ഗർഭിണിയുടെ  പേടിയാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും കഠിനമായ പ്രസവവേദനയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം. ആദ്യ പ്രസവങ്ങളിൽ നല്ല പങ്കും സിസേറിയനാകുന്നതിന്റെ പ്രധാനകാരണം ഇതാണ്. നാൽപതു ശതമാനത്തിനുമുകളിലാണ് നമ്മുടെ നാട്ടിലെ സിസേറിയൻ നിരക്ക്. എന്നാൽ വേദനയും സിസേറിയൻ നിരക്കും കുറയ്ക്കാൻ ഏറ്റവും സഹായിച്ചത് ‘വേദനരഹിത’ പ്രസവരീതിയാണ്.

പ്രസവം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയ അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സയാണ് ലേബർ ഇൻഡക്ഷൻ. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ നോൺ-ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ രീതികൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രസവം പ്രേരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. പ്രോസ്റ്റാഗ്ലാൻഡിൻ മരുന്ന് ചികിത്സയിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ പ്രോസ്റ്റാഗ്ലാൻഡിൻ, ഇൻട്രാവീനസ് ഓക്സിടോസിൻ എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തിലൂടെയോ ആണ് ഇൻഡക്ഷനുകൾ മിക്കപ്പോഴും നടത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Mozurkewich EL, Chilimigras JL, Berman DR, Perni UC, Romero VC, King VJ, Keeton KL | title = Methods of induction of labour: a systematic review | journal = BMC Pregnancy and Childbirth | volume = 11 | pages = 84 | date = October 2011 | pmid = 22032440 | pmc = 3224350 | doi = 10.1186/1471-2393-11-84 }}&lt;/ref&gt;

39 ആഴ്‌ചയ്‌ക്ക് മുമ്പുള്ള പ്രേരിത ജനനങ്ങളും സിസേറിയനും നവജാതശിശുവിന് ഹാനികരവും അമ്മയ്ക്ക് ദോഷകരവും പ്രയോജനമില്ലാത്തതും ആയിരിക്കും. അതിനാൽ, പല മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും 39 ആഴ്‌ചയ്‌ക്ക് മുമ്പുള്ള വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി ആവശ്യമില്ലാത്ത ഇൻഡക്ഷനും സിസേറിയനും എതിരായി ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;urlwww.patientsafetycouncil.org&quot;&gt;{{Cite web |title=Elimination of Non-medically Indicated (Elective) Deliveries Before 39 Weeks Gestational Age |edition=1st |website=Patient Safety Council |publisher=[[March of Dimes]] |vauthors=Main E, Oshiro B, Chagolla B, Bingham D, Dang-Kilduff L, Kowalewski L |date=July 2010 |access-date=29 August 2013 |url=http://www.patientsafetycouncil.org/uploads/MOD_39_Weeks_Toolkit.pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20121120003529/http://www.patientsafetycouncil.org/uploads/MOD_39_Weeks_Toolkit.pdf |archive-date=20 November 2012 }}&lt;/ref&gt;  അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ് ഓഫ് ഒബ്‌സ്റ്റട്രീഷ്യൻസ് ആൻഡ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുകളുടെ (എസിഒജി) മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ, നവജാതശിശുവിൻറെ ഒപ്റ്റിമൽ ആരോഗ്യത്തിനായി മാതൃ-ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ അവസ്ഥ, സെർവിക്സിന്റെ അവസ്ഥ, എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണമായ വിലയിരുത്തൽ, കുറഞ്ഞത് 39 ആഴ്ചകൾ (മുഴുവൻ കാലയളവ്) എന്നിവ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ഈ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഇൻഡക്ഷനിനുള്ള സൂചനകളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടാം:

*അബ്രപ്റ്റിയോ പ്ലാസന്റ
*കോറിയോഅമ്നിയോണിറ്റിസ്
*നവജാതശിശുവിന് അല്ലെങ്കിൽ ഒളിഗോഹൈഡ്രാംനിയോസിന്റെ ഹീമോലിറ്റിക് രോഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഐസോഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ പോലുള്ള ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ വിട്ടുവീഴ്ച
*ഗര്ഭപിണ്ഡത്തിന്റെ മരണം
*ഗർഭകാല ഹൈപ്പർടെൻഷൻ
*ഗർഭകാല പ്രമേഹം അല്ലെങ്കിൽ വിട്ടുമാറാത്ത വൃക്കരോഗം പോലുള്ള അമ്മയുടെ അവസ്ഥകൾ
*പ്രീക്ലാമ്പ്സിയ അല്ലെങ്കിൽ എക്ലാംപ്സിയ
*മെംബ്രണുകളുടെ അകാല വിള്ളൽ
*പോസ്റ്റ്-ടേം ഗർഭം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHvjp5xlG_UBDA13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzQEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794212/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.nct.org.uk%2flabour-birth%2fdifferent-types-birth%2fcaesarean-birth%2fwhat-caesarean-birth/RK=2/RS=gG2WAOEmcns8FVnM9clPzVK5Vi8-|title=What is a caesarean birth?|website=www.nct.org.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHstqJxl5mEEgh93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794285/RO=10/RU=https%3a%2f%2fjournals.lww.com%2fjfmpc%2fFulltext%2f2021%2f11000%2fChanging_scenario_of_C_section_delivery_in_India_.38.aspx/RK=2/RS=HNsxcl0JRPc33DhQBScDfb8m4yE-|title=Changing scenario of C-section delivery in India - LWW|website=journals.lww.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrIeHstqJxl5mEEhx93Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794285/RO=10/RU=https%3a%2f%2fen.wikipedia.org%2fwiki%2fChildbirth_in_India/RK=2/RS=yJQvNE4j53Pc2CL4BX_IkK2ZUjs-|title=Childbirth in India - Wikipedia|website=en.wikipedia.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== വേദനരഹിത പ്രസവം ==
വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നൂറുവർഷത്തിൽ അധികമായി തുടർന്നുവരുന്ന ശാസ്ത്രീയ പദ്ധതിയാണ് വേദനരഹിത സാധാരണ പ്രസവം. ഓക്‌സിനോസ് അഥവാ എന്റാനോക്‌സ് എന്ന 50% ഓക്‌സിജനും 50% നൈട്രസ് ഓക്‌സൈഡും ചേർന്ന മിശ്രിതം ഉപകരണങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ ഗർഭിണി സ്വയം ശ്വസിക്കുന്നു. പ്രസവസമയത്തെ വേദന അകറ്റാൻ ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം അവലംബിക്കുന്ന ഏറ്റവും സുരക്ഷിതവും ചിലവ് കുറഞ്ഞതും ലളിതവുമായ ഈ മാർഗം. ഇതിലൂടെ കഠിനമായ പ്രസവവേദന 40 മുതൽ 100% വരെ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മാത്രമല്ല ഗർഭിണിക്കും കുഞ്ഞിനും 50% ഓക്‌സിജൻ ഇതിലൂടെ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിയും. അന്തരീക്ഷവായുവിലെ 13% ഓക്‌സിജൻ ശ്വസിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഗുണകരമാണ് ഈ സമയം ലഭിക്കുന്ന 50% ഓക്‌സിജൻ. ഇത് അമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും കൂടുതൽ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. കൂടാതെ കൃത്യമായ മേൽനോട്ടവും പരിചരണവും ഗർഭിണിക്ക് ലഭിക്കുന്നു.  

വേദനാ സംഹാരികളായ  മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന എപ്പിഡ്യൂറൽ അനസ്തെഷ്യ രീതിയാണ് മറ്റൊന്ന്. ഇത്‌ തീർത്തും വേദനരഹിതമായ അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ സമയം ഗർഭിണിക്ക്‌ വേദനയില്ലാതെ മുക്കാനും പ്രസവിക്കാനും കഴിയും. എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൽ സിസേറിയൻ ശസ്ത്രക്രിയ വേണ്ടി വരുകയാണെങ്കിൽ ഇതിലേക്ക്‌ അനസ്തേഷ്യ കൊടുക്കാവുന്നതുമാണ്‌. തീർത്തും സുരക്ഷിതമായ ഈ രീതി മൂലം യാതൊരുവിധ പാർശ്വഫലവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. തീരെ പൊക്കം കുറഞ്ഞ അമിത വണ്ണമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ നടുവിന്‌ വളവോ ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്ത ചരിത്രമോ ഉള്ള ഗർഭിണികൾക്ക്‌ എപ്പിഡ്യൂറൽ രീതി അത്ര അനുയോജ്യമാകാറില്ല.  

ഗർഭിണികളിൽ 90 ശതമാനത്തിലേറെ പേർക്ക് ‌സുരക്ഷിതവും സൗകര്യപ്രദവുമായ വേദനരഹിത സുഖപ്രസവത്തിന്‌ ഇത്തരം രീതികൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrLN5CZppxlZ9AEmw13Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzIEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704793881/RO=10/RU=https%3a%2f%2fevidencebasedbirth.com%2fpainless-birth-pain-perception-childbirth%2f/RK=2/RS=kjMsI1Ga5ZmQDN6ymW5ZjAlB5oo-|title=Painless Birth and Pain Perception During Childbirth|website=evidencebasedbirth.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkONp_p5xlVJcD6ol3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704794111/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fhealth%2fpregnancy%2fnatural-birth-vs-epidural/RK=2/RS=dSs4GQJb8MwJNxd0_qGWNRhmGgA-|title=Natural Birth vs. Epidural: What to Expect|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രായവും പ്രസവവും ==
[[പ്രസവവും പ്രായവും]] തമ്മിൽ കാര്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ ആദ്യത്തെ പ്രസവം 23 വയസിനും 32 വയസിനും ഇടയിലാകുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത് എന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. ഇതാണ് അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിനു ഏറെ ഗുണകരം. 

18 വയസിന് മുൻപും 35 വയസിന് ശേഷവുമുള്ള പ്രസവം പല പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകാറുണ്ട്. ഇത് അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിനെ മോശമായി ബാധിച്ചേക്കാം. കൗമാരപ്രായത്തിലെ പ്രസവം മാതൃശിശു മരണത്തിന്റെയും, അമ്മയ്ക്കും കുഞ്ഞിനും ഉണ്ടാക്കാനിടയുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുടെയും, വൈകല്യങ്ങളുടെയും ഒരു മുഖ്യ കാരണമായി പറയുന്നുണ്ട്. കൗമാരക്കാരിയായ കുട്ടിത്തം വിട്ടുമാറാത്ത പക്വതയില്ലാത്ത മാതാവ് ഒരു കുഞ്ഞിനെ നോക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റുമാരുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ പെൺകുട്ടികളുടെ വിവാഹപ്രായം ഉയർത്താനുള്ള മുഖ്യ കാരണം ഇതായിരുന്നു. 

സ്ത്രീകളിൽ 35 വയസിന് ശേഷം ഗർഭധാരണ ശേഷി കുറഞ്ഞു വരുന്നു. 45-55 വയസ്സിനുള്ളിൽ [[ആർത്തവവിരാമം]] അഥവാ മെനോപോസ് (Menopause) ആകുന്നതോടെ സ്ത്രീകളിൽ [[ഗർഭം]] ധരിക്കാനുള്ള ശേഷി സാധാരണ ഗതിയിൽ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നു. [[ഈസ്ട്രജൻ]] ഹോർമോൺ ഉത്പാദനത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കുറവ്, പെട്ടന്നുള്ള ചൂടും വിയർപ്പും, വിഷാദം, കോപം, ഹൃദ്രോഗ സാധ്യത, എല്ലുകൾക്ക് ബലക്കുറവ്, [[യോനീ വരൾച്ച]], [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം]] തുടങ്ങിയവ ആർത്തവവിരാമത്തിന്റെ ചില ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അണ്ഡം ഉത്പാദിപ്പിക്കാത്തതിനാൽ ഗർഭധാരണശേഷിയും ഇല്ലാതാകുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഇന്ന് ആധുനികമായ ചികിത്സകൾ വഴി സന്തോഷകരമായ ലൈംഗികത, ഗർഭധാരണം, പ്രസവം എന്നിവ ആർത്തവം  നിലച്ചതിന് ശേഷവും സാധ്യമാണ്.  

== പ്രസവാനന്തര മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ ==

* പ്രധാനമായും രണ്ട് കാലഘട്ടങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളിൽ വിഷാദരോഗം ഉണ്ടാകുവാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഒന്ന് പ്രസവശേഷം, മറ്റൊന്ന് [[ആർത്തവവിരാമം]] (Menopause) എന്ന ഘട്ടത്തിലും. എന്നാൽ പലർക്കും ഇതേപറ്റി അറിവില്ല. 
* പ്രസവത്തിന് ശേഷം വിഷാദം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് മിക്കപ്പോഴും താൽക്കാലികമായിരിക്കും. ചിലരിൽ ഇത് നീണ്ടുനിന്നേക്കാം. ചിലപ്പോൾ ഇത് ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. കുട്ടിയോടുള്ള താല്പര്യക്കുറവ്, തുടർച്ചയായി വിലപിക്കുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളും ഉണ്ടാകാം.
* ഇതിന്റെ കുറച്ചുകൂടി ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയാണ് &quot;പോസ്റ്റ്പാർട്ടം ഡിപ്രഷൻ'. പത്തുപേരിൽ 1- 2 പേർക്ക്​ ഈ അവസ്ഥ ഉണ്ടാവുന്നു എന്നാണ് കണക്കുകൾ. വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ 20% (അഞ്ചിലൊന്ന്) അമ്മമാരിൽ ഈ പ്രശ്നമുണ്ടാവുന്നുണ്ട്. പ്രസവശേഷം 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തുടങ്ങി എപ്പൊ വേണമെങ്കിലും ഈ അവസ്ഥ വരാം. ചിലപ്പോൾ മാസങ്ങളോളം നിൽക്കാം. ഇതിലും കുറച്ചു കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയാണ് &quot;പോസ്റ്റ്പാർട്ടം സൈക്കോസിസ്‌'. 1000 അമ്മമാരിൽ ഒരാൾക്കങ്ങനെ ഉണ്ടാവാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അമ്മയുടെ ആത്മഹത്യ മുതൽ കുഞ്ഞിന്റെയും അമ്മയുടെയും മരണത്തിനുവരെ ഇത് കാരണമാവാം. ഈ അവസ്ഥകളുടെ കൃത്യമായ കാരണം അറിയില്ലെങ്കിലും പ്രസവാനന്തരം ഹോർമോണുകളുടെ അളവിലുണ്ടാവുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ, ഗർഭധാരണത്തിന് മുമ്പേയുണ്ടായിരുന്ന വിഷാദം- ഉത്കണ്ഠ, ശാരീരിക- മാനസികമോ  പീഡനങ്ങൾ, വൈവാഹിക ജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ, കുഞ്ഞിൻ്റെ ഭാവിയെ പറ്റിയുള്ള ആകുലതകൾ, സാമ്പത്തിക- സാമൂഹിക അരക്ഷിതാവസ്ഥകൾ തുടങ്ങി നിരവധി കാരണങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഉത്ഭവത്തിന് പ്രചോദനമാകുന്നുവെന്നാണ് പഠനങ്ങൾ. ഉറക്കമില്ലായ്മ അല്ലെങ്കിൽ അമിത ഉറക്കം, ഒന്നിനോടും താൽപ്പര്യമില്ലായ്മ, കുഞ്ഞിനു വേണ്ട ശ്രദ്ധ കൊടുക്കാതിരിക്കുക, ഉൽക്കണ്ഠ, വിഷാദം, അമിത ക്ഷീണം, ദേഷ്യം, ആത്മഹത്യാ പ്രവണത, കുഞ്ഞിനെയോ സ്വയമേയോ മുറിവേൽപ്പിക്കാനുള്ള പ്രവണത, കുഞ്ഞിനെ കൊല്ലാനുള്ള പ്രവണത തുടങ്ങിയവയൊക്കെയാണ് പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. പ്രസവശേഷം ഈ ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ അവ സ്വയം തിരിച്ചറിയുകയോ കൂടെയുള്ളവർ മനസിലാക്കുകയോ ചെയ്ത് എത്രയും വേഗം വൈദ്യസഹായം, ചികിത്സ തുടങ്ങിയവ  ലഭ്യമാക്കേണ്ടതാണ്. 

== പ്രസവാനന്തര ലൈംഗികബന്ധം ==

പ്രസവം കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷമുള്ള ലൈംഗിക ജീവിതത്തെ കുറിച്ച് മിക്ക ആളുകൾക്കും  ശാസ്ത്രീയമായ അറിവ് ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഇതേപറ്റി ഡോക്ടറോട് ചോദിച്ചു മനസിലാക്കാൻ മടി കാണിക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. ലൈംഗിക ജീവിതം പുനരാരംഭിക്കാൻ ഇരുവരും ഒരു ധാരണയിലെത്തണം. അതിനായി അറിയേണ്ട അത്യാവശ്യ കാര്യങ്ങൾ താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. 

പ്രസവ ശേഷം ആറു ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം [[ലൈംഗികബന്ധം]] ആരംഭിക്കുന്നതാണ് നല്ലത് എന്ന് വിദഗ്ദർ ചൂണ്ടി കാട്ടുന്നു. ഇതിൽ സ്ത്രീയുടെ ആരോഗ്യവും മാനസികാവസ്ഥയും കൂടി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എപ്പിസിയോട്ടമി ശാസ്ത്രക്രിയ പോലെയുള്ളവ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ മുറിവ് ഉണങ്ങുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതാണ്. സിസേറിയൻ ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞവരിൽ വയറിനു മുകളിൽ പങ്കാളിയുടെ ഭാരം വരാതെ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്. മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്ക് പഴയതുപോലെ സമാനമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. 

കൂടാതെ, ശാരീരിക വ്യതിയാനങ്ങളും ഹോർമോൺ ഫലങ്ങളും കാരണം സ്ത്രീകൾക്ക് ലൈംഗികത ശരിയായി ആസ്വദിക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കില്ല. അവരുടെ ശരീരം പാൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രോലാക്റ്റിൻ എന്ന ഹോർമോൺ ഉയർന്ന അളവിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. 

അതേസമയം [[ഈസ്ട്രജൻ]] ഉത്പാദനം കുറയുന്നു. ഈ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രഭാവം കാരണം [[യോനീ വരൾച്ച]] ഉണ്ടാവാം. അത്തരം സമയങ്ങളിൽ [[വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധം|വേദനാജനകമായ ലൈംഗികബന്ധമോ]] ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ടോ അപൂർവമായി  [[വജൈനിസ്മസ്]] എന്നിവയൊ ഉണ്ടാകാം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഗുണമേന്മയുള്ള ഏതെങ്കിലും [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]] ഉപയോഗിക്കണം. ഇത് യോനി വരൾച്ച പരിഹരിക്കുകയും വേദനയും ബുദ്ധിമുട്ടും ഇല്ലാതാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫാർമസിയിലും ഓൺലൈൻ വഴിയും ഇവ ലഭ്യമാണ്. (ഉദാഹരണത്തിന് കേ വൈ ജെല്ലി, ഡ്യുറക്സ്, മൂഡ്സ് തുടങ്ങിയവ) 

പ്രസവശേഷം അമ്മയുടെ [[ശരീരം]] മുലയൂട്ടലിനോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. ചിലയിടങ്ങൾ വളരെ സെൻസിറ്റീവ് ആയിത്തീരുന്നു. [[സ്തനങ്ങൾ]], മുലക്കണ്ണുകൾ എന്നിവ പഴയത് പോലെയായിരിക്കില്ല. വേദനയ്‌ക്കൊപ്പം അവർക്ക് അസ്വസ്ഥത അനുഭവപ്പെടാം, അതിനാൽ അത്തരം സാഹചര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക. 

അതിനാൽ പുരുഷന്മാർ അവരെ അലട്ടുന്ന അത്തരം പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കണം. ലൈംഗികവേളയിൽ പങ്കാളിക്ക് അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം. 

ലൈംഗിക ഉത്തേജനത്തിനായി കൂടുതൽ സമയം ഫോർപ്ലേ അഥവാ [[ബാഹ്യകേളി]]യിൽ ഏർപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. പ്രസവ ശേഷം [[യോനി]] അയഞ്ഞു പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പങ്കാളികൾക്ക് വേണ്ടത്ര സുഖവും സംതൃപ്തിയും ലഭിക്കണമെന്നില്ല. പ്രത്യേകിച്ചും തുടർച്ചയായി ഒന്നിലധികം യോനി വഴിയുള്ള പ്രസവം കഴിഞ്ഞവരിൽ യോനിയിൽ വേണ്ടത്ര മുറുക്കം ഉണ്ടായെന്നു വരില്ല. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ ലളിതമായ [[കെഗൽ വ്യായാമം]] പോലെയുള്ളവ ചെയ്തു ഒരു പരിധിവരെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാം അല്ലെങ്കിൽ ഡോക്ടറുമായി ആലോചിച്ചു വേണ്ട പരിഹാരമാർഗങ്ങൾ തേടാൻ മടിക്കരുത്. പ്രസവശേഷം സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്‌നങ്ങൾ പങ്കാളി മനസ്സിലാക്കുന്നുവെങ്കിൽ ലൈംഗികജീവിതം സുഗമമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZdUpZxlWxYDu5N3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704793557/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.webmd.com%2fsex-relationships%2ffeatures%2fafter-babys-born/RK=2/RS=o7ozueWy0XyvXhBHaS9AgHzzXT8-|title=Sex After Pregnancy: Coping With Fatigue, Pain, and More|access-date=09-01-2024|date=09-01-2024|website=www.webmd.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkLZdUpZxlWxYDw5N3Bwx.;_ylu=Y29sbwMEcG9zAzUEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1704793557/RO=10/RU=https%3a%2f%2fwww.healthline.com%2fparenthood%2fsex-relationships/RK=2/RS=c64oUCkWZLO0DAO4f44L2IidI78-|title=Sex &amp; Relationships {{!}} Healthline Parenthood|website=www.healthline.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== പ്രസവശേഷമുള്ള ഗർഭ നിരോധനം ==
പ്രസവത്തിന് ശേഷം ശാസ്ത്രീയമായ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] അഥവാ [[കുടുംബാസൂത്രണം]] പ്രസവങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കുവാനും കുട്ടിയെ നന്നായി വളർത്താനും അനുയോജ്യമാണ്.  അമ്മയുടെയും കുഞ്ഞിന്റെയും ആരോഗ്യം ഉറപ്പുവരുത്തുവാനും, മാതാപിതാക്കളുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയനുസരിച്ചു ജനിക്കുന്ന സന്താനങ്ങളുടെ എണ്ണം നിയന്ത്രിക്കുവാനും, അവരെ നന്നായി പോറ്റിവളർത്തുവാനും, ജനപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കുവാനും, കുടുംബം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഉള്ള ക്രമീകരണങ്ങളെയാണ് കുടുംബാസൂത്രണം അഥവാ കുടുംബക്ഷേമം എന്നു പറയുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ ഫാമിലി പ്ലാനിങ് (Family planning).  

വെറും വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ യാതൊരുവിധ നിരോധന മാര്ഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലേർപ്പെടുന്നത് അപകടങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. പലർക്കും ഓവുലേഷൻ, സുരക്ഷിതകാലം, കുടുംബാസൂത്രണം, ഗർഭ നിരോധന മാർഗങ്ങൾ, [[ലൈംഗികത]] എന്നിവയെപ്പറ്റി ശാസ്ത്രീയമായ അറിവില്ല. ഗര്ഭനിരോധനത്തിന് ഏത് മാർഗമാണ് തങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യം എന്നറിയാത്തവരും ധാരാളമുണ്ട്. ഇക്കാരണത്താൽ ആഗ്രഹിക്കാത്ത [[ഗർഭം]], പ്രസവം എന്നിവ നടക്കാറുണ്ട്.  

കുടുംബാസൂത്രണം മൂലം കുട്ടികളുടെ എണ്ണം കുറക്കുവാനും, മാതാപിതാക്കൾക്ക് തങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി അനുസരിച്ചു കുട്ടികളെ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട രീതിയിൽ വളർത്തുവാനും സാധിക്കുന്നു. കുടുംബത്തിലും സമൂഹത്തിലുമുള്ള ദാരിദ്ര്യം, ദുരിതങ്ങൾ എന്നിവ ഒരുപരിധിവരെ ഒഴിവാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. അതുവഴി കുട്ടിയുടെ ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, പോഷകാഹാരം, സംരക്ഷണം, കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ തുടങ്ങിയവ ഉറപ്പുവരുത്തുവാനും സാധിക്കുന്നു. [[കോണ്ടം]], [[കോപ്പർ ഐ.യു.ഡി]], ഇമ്പ്ലാന്റ്, ഗർഭനിരോധന ഗുളികകൾ, ബീജനാശിനി അടങ്ങിയ [[ലൂബ്രിക്കന്റ് ജെല്ലി]],  വാസക്ടമി, ട്യൂബ്ക്ടമി തുടങ്ങിയവ ഏതെങ്കിലും  തിരെഞ്ഞെടുക്കാവുന്നതാണ്.  

==റെഫറൻസുകൾ==
&lt;references /&gt;
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{wiktionary|പ്രസവം}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രസവം| ]]</text>
      <sha1>cabc5k670ao4qhxh97761lj00k2sbpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ക്ലെയ്റ്റൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>404531</id>
    <revision>
      <id>4647130</id>
      <parentid>3262713</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6309" sha1="l4hs4cntva8vy8pz22anirw6az6p4y4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name = ക്ലെയ്റ്റൺ നഗരം
| settlement_type = [[City]]
| image_skyline = Parts Of Clayton, CA.jpg
| imagesize = 300px
| image_caption = Parts of Clayton as seen from [[Mount Diablo State Park|Mt. Diablo]] in Summer 2005
| image_seal = 
| image_map = File:Contra Costa County California Incorporated and Unincorporated areas Clayton Highlighted 0613882.svg
| mapsize = 250x200px
| map_caption = Location of Clayton in Contra Costa County, California.
| image_map1 = 
| mapsize1 = 
| map_caption1 = 
| pushpin_map = USA
| pushpin_map_caption = Location in the United States
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|37|56|28|N|121|56|09|W|region:US-CA|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[List of countries|Country]]
| subdivision_name = {{USA}}
| subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]]
| subdivision_type2 = [[List of counties in California|County]]
| subdivision_name1 = {{flag|California}}
| subdivision_name2 = [[Contra Costa County, California|Contra Costa]]
| established_title = [[Municipal incorporation|Incorporated]]
| established_date = March 18, 1964&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc 
 |title=California Cities by Incorporation Date 
 |format=Word 
 |publisher=California Association of [[Local Agency Formation Commission]]s 
 |accessdate=March 26, 2013 
 |url-status=dead 
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141103002921/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc 
 |archivedate=November 3, 2014 
 |df= 
}}&lt;/ref&gt;
| government_type = 
| leader_title = [[Mayor]]
| leader_name = Jim Diaz&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=http://www.ci.clayton.ca.us/index.php?section=30
 |title=Clayton City Council
 |accessdate=March 27, 2013
 |publisher=City of Clayton
 |archive-date=2012-06-28
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628190902/http://www.ci.clayton.ca.us/index.php?section=30
 |url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1 = [[California's 7th State Senate district|State Senator]]
| leader_name1 = {{Representative|casd|7|fmt=sleader}}&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=http://senate.ca.gov/senators
 |title=Senators
 |accessdate=March 21, 2013
 |publisher=State of California}}&lt;/ref&gt;
| unit_pref = Imperial
| area_footnotes = &lt;ref name=&quot;CenPopGazetteer2016&quot;&gt;{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jul 19, 2017}}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 9.95
| area_total_sq_mi = 3.84
| area_land_km2 = 9.95
| area_land_sq_mi = 3.84
| area_water_km2 = 0.00
| area_water_sq_mi = 0.00
| area_water_percent = 0
| area_note = 
| elevation_m = 120
| elevation_ft = 394
| population_total = 10897
| population_as_of = [[2010 United States Census|2010]]
| population_footnotes = 
| population_density_km2 = 1205.63
| population_density_sq_mi = 3122.92
| population_est = 11992
| pop_est_as_of = 2016
| pop_est_footnotes =&lt;ref name=&quot;USCensusEst2016&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2016.html|title=Population and Housing Unit Estimates|accessdate=June 9, 2017}}&lt;/ref&gt;
| population_metro = 
| postal_code_type = [[ZIP code]]
| postal_code = 94517
| area_code = [[Area code 925|925]]
| unemployment_rate = 
| website = {{URL|http://www.ci.clayton.ca.us/}}
| footnotes = 
| leader_title2 = [[California's 14th State Assembly district|State&amp;nbsp;Assembly]]
| leader_name2 = {{Representative|caad|14|fmt=sleader}}&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=http://assembly.ca.gov/assemblymembers
 |title=Members Assembly
 |accessdate=March 21, 2013
 |publisher=State of California}}&lt;/ref&gt;
| leader_title3 = [[California's 11th congressional district|U. S. Congress]]
| leader_name3 = {{Representative|cacd|11|fmt=usleader}}&lt;ref&gt;{{Cite GovTrack|CA|11|accessdate=March 9, 2013}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Area------------------&gt;| timezone = [[Pacific Time Zone|PST]]
| utc_offset = -8
| timezone_DST = PDT
| utc_offset_DST = -7
| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
| blank_info = 06-13882
| blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature IDs
| blank1_info = {{GNIS4|277488}}, {{GNIS4|2409474}}
}}'''ക്ലെയ്റ്റൺ''', [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സംസ്ഥാനമായ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[കോണ്ട്ര കോസ്റ്റ കൗണ്ടി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നഗരമാണ്. മുമ്പ് ക്ലേയ്റ്റൺസ് എന്നും ക്ലെയ്റ്റൺസ്‍വില്ലെ എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ നഗരം ഗ്രാമ്യഭാഷയിൽ ബ്ലെയ്റ്റൺ)&lt;ref&gt;{{gnis|277488}}&lt;/ref&gt; എന്നറിയപ്പെടുന്നു. 2010 ലെ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ കനേഷുമാരി കണക്കുകളനുസരിച്ച് ഈ നഗരത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 10,897 ആയിരുന്നു.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സെൻസസ് ബ്യൂറോയുടെ കണക്കൾ പ്രകാരമുള്ള ഈ നഗരത്തിൻറെ ആകെ വിസ്തീർണം 3.8 ചതുരശ്ര മൈൽ (9.8 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) ആണ്. ഇതു മുഴുവനായും കരപ്രദേശമാണ്. ക്ലേറ്റൺ നഗരം [[മൌണ്ട് ഡ്യാബ്ലോ സംസ്ഥാന ഉദ്യാനം|മൌണ്ട് ഡ്യാബ്ലോ സംസ്ഥാന ഉദ്യാനത്തിൻറെ]] അടിവാരത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയിലെ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>l4hs4cntva8vy8pz22anirw6az6p4y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെസ്സിക്ക ബേർഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>430735</id>
    <revision>
      <id>4647203</id>
      <parentid>4613562</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16671" sha1="3riw5qzph60mwu6kgts5q028rzr00ma" xml:space="preserve">{{prettyurl|Jessica Bird}}
{{Infobox writer &lt;!-- For more information see [[:Template:Infobox writer/doc]]. --&gt; 
| name          = Jessica Rowley Pell Bird Blakemore
| image         =  
| imagesize     = 150px
| alt           = 
| caption       = 
| pseudonym     = J. R. Ward
| birth_name     = Jessica Rowley Pell Bird
| birth_date     =
| birth_place    = [[Boston]], [[Massachusetts]], United States
| death_date     = 
| death_place    = 
| resting_place = 
| occupation    = [[Novelist]]
| language      = English
| nationality   = [[United States|American]]
| ethnicity     = 
| citizenship   = 
| education     = 
| alma_mater    = [[Smith College]], [[Albany Law School]]
| period        = 2002–present
| genre         = [[Romance novel|Romance]], [[paranormal romance]]
| subject       = 
| movement      = 
| notableworks  = Black Dagger Brotherhood series
| spouse        = John Neville Blakemore III (2001–present)
| partner       = 
| children      = 
| relatives     = 
| influences    = 
| influenced    = 
| awards = {{Awards|award=RITA award |year=2007 |title=From the First |role= |name=Best Short Contemporary Romance}}{{Awards|award=RITA award |year=2008 |title=Lover Revealed |role= |name=Best Paranormal Romance}}
| signature     = 
| signature_alt = 
| website       = {{URL|http://www.jessicabird.com}}
| portaldisp    = 
}}

''''''ജെസ്സിക്ക റൗലി പെൽ ബേർഡ് ബ്ലാക്മോർ''''''  #1 [[ന്യൂ യോർക്ക് ടൈംസ് |ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിൽ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ വില്പനയുണ്ടാക്കുന്ന അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റാണ്.  വിവാഹത്തിന് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന കുടുംബപ്പേര്‌ ആയ '''ജസീക്ക ബേർഡ് ''' എന്ന പേരിൽ, അവർ സമകാലീന റൊമാൻസ് നോവലുകളാണ് എഴുതുന്നത്. '''ജെ.ആർ. വാർഡ്''' എന്ന പേരിൽ, അവർ [[Paranormal romance|പാരനോർമൽ റൊമാൻസ്]] എഴുതുന്നു. അമേരിക്കയിലെ റൊമാൻസ് റൈറ്റേഴ്സ് ഓഫ് അമേരിക്ക RITA അവാർഡ് രണ്ടു തവണയും, മികച്ച ഹ്രസ്വകാല സമകാലിക പ്രണയത്തിനുള്ള അവാർഡ് ഒരു തവണയും ബെസ്റ്റ് പാരനോർമൽ റൊമാൻസ് ഫോർ ലൗവർ റിവീൽഡ് അവാർഡ് ഒരു തവണയും ബേർഡ് നേടുകയുണ്ടായി.

== ജീവചരിത്രം ==
അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ മസാച്യുസെറ്റ്സിൽ ജനിച്ച ജെസീക്ക റൗളി പെൽ ബേർഡ്, ഡബ്ല്യു. ഗില്ലറ്റ് ബേർഡ് ജൂനിയർ, മാക്സിൻ എഫ്. ബേർഡ് എന്നിവരുടെ മകളാണ്.&lt;ref name=nyt&gt;{{citation|title=Weddings; Jessica Bird, Neville Blakemore|newspaper=[[New York Times]]|date=October 7, 2001|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A06E4D7173CF934A35753C1A9679C8B63|accessdate=2007-11-14}}&lt;/ref&gt; അവൾ കുട്ടിക്കാലത്ത് എഴുതാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവളുടെ ചിന്തകൾ ഡയറിക്കുറിപ്പുകളിൽ എഴുതുന്നതിനൊപ്പം ചെറുകഥകളും എഴുതാൻ തുടങ്ങി. കോളേജിൽ പോകുന്നതിനു മുമ്പുള്ള വേനൽക്കാലത്ത് അവൾ തന്റെ ആദ്യ പുസ്തകം ആയ ഒരു റൊമാൻസ് നോവൽ എഴുതി.&lt;ref name=&quot;eHarlequin&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.eharlequin.com/author.html?authorid=241|title= Jessica Bird's Bio at eHarlequin|first= |publisher= Harlequin Enterprises Limited|accessdate= 2010-10-17|archive-url= https://web.archive.org/web/20100201201730/http://eharlequin.com/author.html?authorid=241|archive-date= 2010-02-01|url-status=dead|df= }}&lt;/ref&gt;അതിനുശേഷം, അവൾ പതിവായി അവൾക്കായി എഴുതി. &lt;ref name=alice&gt;{{citation|last=Alice|first=Kris|title=Jessica Bird|publisher=A Romance Review|url=http://www.aromancereview.com/debden/den0904.phtml|accessdate=2007-11-14|date=September 2004|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181617/http://www.aromancereview.com/debden/den0904.phtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ജെസീക്ക സ്മിത്ത് കോളേജിൽ ചേർന്നു.&lt;ref name=nyt/&gt;മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ ചരിത്രത്തിലും കലാചരിത്രത്തിലും അവർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.&lt;ref name=alice/&gt;തുടർന്ന് അൽബാനി ലോ സ്കൂളിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.&lt;ref name=nyt/&gt;മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ ബോസ്റ്റണിലെ ബെത്ത് ഇസ്രായേൽ ഡീകോണസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിലെ ചീഫ് ഓഫ് സ്റ്റാഫ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി വർഷങ്ങൾ&lt;ref name=alice/&gt; ഹെൽത്ത് കെയർ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ ജോലി ചെയ്തു.&lt;ref name=nyt/&gt;
===ഒറ്റ നോവലുകൾ===
* {{cite book | title = Leaping Hearts | url = https://archive.org/details/leapinghearts0000bird_d3e0 | origyear = 2002 |date=July 2002| publisher = Ivy Books| isbn= 9780804119887}}
* {{cite book | title = Heart of Gold | url = https://archive.org/details/heartofgold0000bird | origyear = 2003 |date=June 2003| publisher = Ivy Books| isbn=9780804119894}}
* {{cite book | title = An Unforgettable Lady | origyear = 2004 |date=March 2004| publisher = Ivy Books| isbn=9780345458957}}
* {{cite book | title = An Irresistible Bachelor | url = https://archive.org/details/irresistiblebach0000bird_f9p4 | origyear = 2004 |date=March 2004| publisher = Ivy Books| isbn=9780345458964}}

===മൂർ ഹൗസ് ലെഗസി സീരീസ്===
# {{cite book | title = Beauty and the Black Sheep | url = https://archive.org/details/beautyblacksheep00bird | origyear = 2005 |date=July 2005|publisher=Silhouette|isbn=9780373246984}}
# {{cite book | title = His Comfort and Joy | url = https://archive.org/details/hiscomfortjoy00bird | origyear = 2006 |date=January 2006|publisher=Silhouette|isbn=9780373247325}}
# {{cite book | title = From The First | url = https://archive.org/details/fromfirstsilhoue00jess | origyear = 2006 |date=April 2006|publisher=Silhouette|isbn=9780373247509}}
# {{cite book | title = A Man in a Million | url = https://archive.org/details/maninmillion00bird | origyear = 2007 |date=January 2007|publisher=Silhouette|isbn=9780373248032}}

===ദി ഒ'ബാനിയൻ ബ്രദേഴ്സ് സീരീസ്===
# {{cite book | title = The Billionaire Next Door | url = https://archive.org/details/billionairenextd0000bird | origyear = 2007 |date=August 2007|publisher=Silhouette|isbn=9780373248445}}

===ഓമ്നിബസ്===
* {{cite book | title = From the First / What are Friends for? | year = 2002}}

===സഹകരണത്തിലെ ശേഖരങ്ങൾ===
* &quot;Plain Jane's Secret Life / Beauty and the Black Sheep&quot; (2005) (with [[Cathy Gillen Thacker]])
* &quot;The Billionaire Next Door&quot; in ''Mistress: Taken by the Tycoon'' (2009) (with [[Jan Colley]] and [[Kristi Gold]])

==ജെ. ആർ. വാർഡ് എന്ന പേരിൽ==

===ബ്ലാക്ക് ഡാഗർ ബ്രദർഹുഡ് യൂണിവേർസ്===
==== [[Black Dagger Brotherhood series|The Black Dagger Brotherhood]] ====
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 1 - Dark Lover|Dark Lover]] | origyear = 2005 |date=September 2005|publisher=Penguin|isbn=9780451216953}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 2 - Lover Eternal|Lover Eternal]] | origyear = 2006 |date=March 2006|publisher=Signet|isbn= 9780451218049}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 3 - Lover Awakened|Lover Awakened]] | origyear = 2006 |date=September 2006|publisher=Signet|isbn=9780451219367}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 4 - Lover Revealed|Lover Revealed]] | origyear = 2007 |date=March 2007|publisher=Onyx|isbn=9780451412355}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 5 - Lover Unbound|Lover Unbound]] | origyear = 2007 |date=September 2007|publisher=Signet|isbn=9780451222350}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 6 - Lover Enshrined|Lover Enshrined]] | origyear = 2008 |date=June 2008|publisher=Signet|isbn=9780451222725}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 7 - Lover Avenged|Lover Avenged]] | origyear = 2009 |date=April 2009|publisher=NAL|isbn= 9780451225856}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 8 - Lover Mine|Lover Mine]] | origyear = 2010 |date=May 2010|publisher=NAL|isbn=9780451229854}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 9 - Lover Unleashed|Lover Unleashed]] | origyear = 2011 |date= March 2011|publisher=NAL|isbn= 9780451233165}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 10 - Lover Reborn|Lover Reborn]] | origyear = 2012 |date=March 2012|publisher=NAL|isbn=9780451235848}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 11 - Lover at Last|Lover at Last]] | origyear = 2013 |date=March 2013|publisher=NAL|isbn= 9780451239358}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 12 - The King|The King]] | origyear = 2014 |date=April 2014|publisher=NAL|isbn=9780451417053}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 13 - The Shadows|The Shadows]] | origyear = 2015 |date=March 2015|publisher=NAL|isbn=9780451417077}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 14 - The Beast|The Beast]] | origyear = 2016 |date=April 2016|publisher=NAL|isbn=9780451475169}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#Book 15 - The Chosen|The Chosen]] | origyear = 2017 |date=April 2017|publisher=Ballantine Books|isbn=9780451475190}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#16 - The Thief|The Thief]] | origyear = 2018 |date=April 2018|publisher=Ballantine Books|isbn=9780451475213}}
# {{cite book | title = [[Black Dagger Brotherhood#17 - The Savior|The Savior]] | origyear = 2019 | date=April 2019|publisher=Ballantine Books}}

===== നോവെല്ല=====
* &quot;Father Mine: Zsadist and Bella's Story&quot; (October 2008) – ebook
* &quot;The Story of Son&quot; (in ''Dead After Dark'' anthology) (December 2008)
* &quot;Dearest Ivie&quot; (March 2018) - ebook

===== സപ്ലിമെന്റ്=====
* {{cite book | title =The Black Dagger Brotherhood: An Insider's Guide | origyear = 2008 |date=October 2008|isbn=978-0-451-22500-9}}

===== ഓമ്നിബസ്=====
* ''Black Dagger Brotherhood, box set: ''Dark Lover'', ''Lover Eternal'', ''Lover Awakened'', ''Lover Unbound'', ''Lover Revealed'', ''Lover Enshrined'' (2009)

====ഫാളൻ ഏഞ്ചൽസ്  സീരീസ്====
Same universe but takes place in an earlier timeline.

# {{cite book | title =Covet | url =https://archive.org/details/covetnoveloffa00ward | origyear = 2009 |date=September 2009|publisher=Signet|isbn=0-451-22821-9}}
# {{cite book | title =Crave | url =https://archive.org/details/cravefallenangel00sign | origyear = 2010 |date=October 2010|publisher=Signet|isbn=0-451-22944-4}}1
# {{cite book | title =Envy | url =https://archive.org/details/envy0000ward | origyear = 2011 |date=September 2011|publisher=Signet|isbn=0-349-40020-2}}
# {{cite book | title =Rapture | origyear = 2012 |date=September 2012|publisher=NAL|isbn=978-074-995-700-1}}
# {{cite book | title =Possession | url =https://archive.org/details/possessionnovelo0000ward | origyear = 2013 |date=October 2013|publisher=NAL|isbn=978-045-124-019-4}}
# {{cite book | title =Immortal | url =https://archive.org/details/immortalnoveloff00ward | origyear = 2014 |date=October 2014|publisher=NAL|isbn=978-045-124-116-0}}

====ബ്ലാക്ക് ഡാഗർ ലെഗസി====
Spin-off series that details the trainees

# {{cite book | title = Blood Kiss | origyear = 2015 |date=December 2015|publisher=Signet|isbn=978-0-451-47532-9}}
# {{cite book | title = Blood Vow | url = https://archive.org/details/bloodvow0000ward | origyear = 2016 |date=December 2016|publisher=Ballantine Books|isbn=978-0-451-47533-6}}
# {{cite book | title = Blood Fury | url = https://archive.org/details/bloodfuryblackda0000ward | origyear = 2018 |date=January 2018|publisher=Ballantine Books|isbn=978-0-451-47534-3}}

===The Bourbon Kings===
# {{cite book | title =The Bourbon Kings | origyear = 2015 |date=July 2015|publisher=Berkley|isbn=978-0-451-47526-8}}
# {{cite book | title =The Angel's Share | origyear = 2016 |date=July 2016|publisher=Berkley|isbn=978-0-451-47528-2}}
# {{cite book | title =Devil's Cut | url =https://archive.org/details/devilscutbourbon0000ward | origyear = 2017 |date=August 2017|publisher=Ballantine Books|isbn=978-0-451-47530-5}}

===Firefighters===
# {{cite book | title = Consumed | url = https://archive.org/details/consumednovel0000ward | origyear = 2018 | date=October 2, 2018|publisher=Gallery|isbn=978-1-501-19490-0}}

===സഹകരണത്തിലെ ശേഖരങ്ങൾ===
* &quot;The Story of Son&quot; in ''Dead After Dark'' (2008) (with [[Sherrilyn Kenyon]], [[Susan Squires]], [[Dianna Love]])
* &quot;Dark Lover&quot; in ''Blood Lust 6'' (2010) (with [[MaryJanice Davidson]], [[Christine Feehan]])
* &quot;Lover Awakened&quot; in ''Blood Sample 7'' (2010) (with [[MaryJanice Davidson]], [[Laurell K Hamilton]], [[Charlaine Harris]], [[Katie MacAlister]])

==അവാർഡുകളും സ്വീകരണവും==

* 2006 - RT Book Reviews Reviewers Choice Award for Best Vampire Romance for ''Lover Awakened''&lt;ref name=&quot;fdb&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fictiondb.com/author/jr-ward~book-awards~39726.htm|title=Awards for J.R. Ward|website=www.fictiondb.com|accessdate=19 April 2018|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420135719/https://www.fictiondb.com/author/jr-ward~book-awards~39726.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2006 - RT Book Reviews Reviewers Choice Award for Best Vampire Romance for ''Lover Unbound''&lt;ref name=&quot;fdb&quot; /&gt;
* 2007 - Romance Writers of America RITA Award for Best Short Contemporary Romance for ''From the First''&lt;ref name=&quot;rwa.org&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.rwa.org/p/cm/ld/fid=535|title=myRWA : RITA Awards : RITA Award Winners|website=www.rwa.org|accessdate=19 April 2018|archive-date=2015-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714074216/https://www.rwa.org/p/cm/ld/fid=535|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 2008 - P.E.A.R.L. (Paranormal Excellence Award for Romantic Literature) for Best Vampire Romance for ''Lover Enshrined''
* 2008 - Romance Writers of America RITA Award for Best Paranormal Romance for ''Lover Revealed''&lt;ref name=&quot;rwa.org&quot;/&gt;
* 2009 - P.E.A.R.L. (Paranormal Excellence Award for Romantic Literature) for Best Overall Paranormal Romance AND Best Vampire Romance for ''Lover Avenged''
* 2010 - Goodreads Choice Award Winner for Best Romance for ''Lover Mine''&lt;ref name=&quot;fdb&quot; /&gt;
* 2011 - Goodreads Choice Award Winner for Best Romance for ''Lover Unleashed''&lt;ref name=&quot;fdb&quot; /&gt;
* 2011 - RT Book Reviews Reviewers Choice Award for Best Vampire Romance for ''Lover Unleashed''&lt;ref name=&quot;fdb&quot; /&gt;
* 2013 - Goodreads Choice Award Winner for Best Romance for ''Lover at Last''&lt;ref name=&quot;fdb&quot; /&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* [http://www.jessicabird.com Jessica Bird Official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620151151/http://www.jessicabird.com/ |date=2018-06-20 }}
* [http://www.jrward.com/ J. R. Ward's Official Site]
* [http://bookpage.com/books-10011811-Lover+Avenged BookPage interview with JR Ward]{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{isfdb name|id=J._R._Ward|name=J. R. Ward}}

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ വനിതാ നോവലിസ്റ്റുകൾ]]</text>
      <sha1>3riw5qzph60mwu6kgts5q028rzr00ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗണപത്‌റാവു ജാദവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>440054</id>
    <revision>
      <id>4647135</id>
      <parentid>4545934</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12044" sha1="8h3dbfjry3ahh24nsgsyesdwfi1lh2p" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
[[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു [[ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനം|ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയും]] പത്രപ്രവർത്തകനും എഴുത്തുകാരനുമായിരുന്നു ഗണപത്‌റാവു  ഗോവിന്ദറാവു ജാദവ്&lt;ref name=&quot;India 2009 Ganpatrao &quot;&gt;{{cite web | url=http://uk.ebid.net/for-sale/india-2009-ganpatrao-govindrao-jadhav-freedom-fighter-newspaper-publisher-fdc-137369018.htm | title=India 2009 Ganpatrao | publisher=eBid | date=2015 | accessdate=18 July 2015 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; . 1937 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു തുടങ്ങിയ [[മറാഠി]] ദിനപത്രമായ പുഢാരിയുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;Pudhari&quot;&gt;{{cite web | url=http://epaper.pudhari.com/ | title=Pudhari | publisher=Pudhari | date=2015 | accessdate=17 July 2015 |url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717074005/http://epaper.pudhari.com/ | archivedate=17 July 2015 | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Press in India, Issue 33|publisher=Office of the Registrar of Newspapers|location=India|url=https://books.google.co.uk/books?id=RY4qAAAAMAAJ&amp;q=%22Ganpatrao+Jadhav%22+Pudhari&amp;dq=%22Ganpatrao+Jadhav%22+Pudhari&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0CCQQ6AEwAWoVChMIubH5ys3uxgIVTAnbCh3-zQ1_|accessdate=22 July 2015}}&lt;/ref&gt;. 1984-ൽ ഭാരത സർക്കാർ പത്മശ്രീ നൽകി ആദരിച്ചു&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2015 |accessdate=18 June 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archivedate=15 November 2014 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;. 2009 നവംബർ 12-ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദരാർത്ഥം ഒരു തപാൽ സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി&lt;ref name=&quot;Postage Stamp&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.freestampcatalogue.com/sid30950-ganpatrao-govindrao-jadhav-1v | title=Postage Stamp | publisher=Free Stamp Catalogue | date=2015 | accessdate=18 July 2015 | archive-date=2018-11-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181112223248/https://www.freestampcatalogue.com/sid30950-ganpatrao-govindrao-jadhav-1v | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 
==ആദ്യകാലജീവിതം==
1908 മേയ് 5-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ [[കോലാപ്പൂർ]] ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമായ ഗഗൻബാവഡായിലാണ് ഗൺപത്റാവു ജാദവ് ജനിച്ചത്&lt;ref name=&quot;Brief Sletch&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.academia.edu/4463874/HRIS | title=Brief Sletch | publisher=Academia | date=2015 | accessdate=18 July 2015}}&lt;/ref&gt;. സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ മൂലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം പ്രാദേശിക സ്കൂളിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൊതുങ്ങി. എന്നാൽ ജാദവ് സ്വയം പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ച് പഠനം തുടർന്നു&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.stampsathi.in/stamppages/2542-g%20g%20jadhav.php | title=G G Jadhav | publisher=Stamp Sathi | date=2015 | accessdate=17 July 2015 | archive-date=2016-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160306043806/http://www.stampsathi.in/stamppages/2542-g%20g%20jadhav.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. മുംബൈയിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തേജ് എന്ന വാരികയിൽ  പത്രപ്രവർത്തകനായിട്ടാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം തുടങ്ങിയത്.

==രാഷ്ട്രീയത്തിൽ==
ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[ഗോവിന്ദറാവു ഫൂലെ|ജ്യോതിബാ ഫുലെ]] 1873 ൽ സ്ഥാപിച്ച ഒരു സാമൂഹിക സംഘടനയായ [[സത്യ ശോധക് സമാജ്|സത്യശോധക് സമാജ്]] എന്ന സംഘടനയുമായി ചേർന്നു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇത് വ്യക്തികളായ [[കേശവ്റാവു ജേധെ|കേശവ്‌റാവു ജേധെയെ]] പോലെ നിരവധി അറിയപ്പെടുന്ന  മറാഠി നേതാക്കളുമായി ഇടപഴകുവാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അവസരം നൽകി. 

താമസിയാതെ, ഭാസ്കർറാവു ജാദവിന്റെ സഹായത്തോടെ ഡെയ്‌ലി കൈവാരി എന്ന ദിനപത്രം ആരംഭിക്കുകയും അതിന്റ എഡിറ്റർ ആയി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot; /&gt;. ജ്യോതിറാവു ഫുലെ,സത്യശോധക് സമാജ് തുടങ്ങിയവരുമായുള്ള ബന്ധം, 1930 മാർച്ചിൽ ദണ്ഡി മാർച്ചിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു&lt;ref name=&quot;Brief Sletch&quot; /&gt;. സത്യശോധക് സമാജിന്റെ കോലാപ്പൂർ ജില്ലാ യൂണിറ്റ് ഗൺപത്റാവു ജാദവ് സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. 1930 ലെ ഇന്ത്യൻ നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ മുൻനിരനേതൃത്വവും  ഒളിവിലെ പ്രവർത്തകരും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം അദ്ദേഹം നിർവ്വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot; /&gt;.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതാക്കളിലൊരാളായ ദിൻകർ‌റാവു ജാവൽക്കറിനെ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ അറസ്റ്റുചെയ്തപ്പോൾ ജാദവ് ഒളിവിൽ പോവുകയും വാഡി ബന്തറിലും കർണാക് ബന്തറിലും പിക്കറ്റിങ്ങ് സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യക്ക് ഡൊമീനിയൻ പദവി നൽകുന്നത്  സംബന്ധിച്ച് 1931 മാർച്ച് 5-ന് [[ഗാന്ധി-ഇർവിൻ ഉടമ്പടി]] ഒപ്പിടുന്നത് വരെ അദ്ദേഹം രഹസ്യമായി പ്രവർത്തിച്ചു&lt;ref name=&quot;Brief Sletch&quot; /&gt;. ഈ കാലയളവിൽ ദളിത് സമുദായത്തിന്റെ ഉന്നമനത്തിനായി ബി. ആർ. അംബേദ്‌കറുമായും അദ്ദേഹം ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചു. 1930 മാർച്ചിലെ കാലാറാം ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന ക്ഷേത്രപ്രവേശന പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Dalit Movement in India and Its Leaders, 1857-1956&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Wx218EFVU8MC&amp;pg=PA123 | title=Dalit Movement in India and Its Leaders, 1857-1956 | publisher=M. D. Publications | date=1 January 1994 | author=Ramacandra Kshirasagara | pages=123 | isbn=978-81-85880-43-3}}&lt;/ref&gt;.

1930 കളുടെ രണ്ടാംപകുതിയിൽ ജാദവ് ജേണലിസത്തിൽ ശ്രദ്ധയൂന്നുകയും സേവക്  എന്ന വാരിക ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 1937 മേയ് 13 ന് ഈ വാരിക പുഢാരി എന്നു പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു&lt;ref name=&quot;Brief Sletch&quot; /&gt;. ഈ സമയത്താണ് അദ്ദേഹം കോലാപ്പൂർ ജേർണലിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ (കോലാപൂർ പത്രകാർ സംഘ) സ്ഥാപിച്ചത്&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot; /&gt;. സത്യശോധക് സമാജിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1956 ൽ സംയുക്ത മഹാരാഷ്ട്ര പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പങ്കാളിയായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot; /&gt;.

കൃഷിക്കാരുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടൽ, കോലാപ്പൂർ ഡിസ്ട്രിക്ട് അഗ്രിക്കൾച്ചറൽ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനാകുന്നതിന് കാരണമായി. ശിവാജി സർവ്വകലാശാല, താരാറാണി വിദ്യാപീഠ്, മൗനി വിദ്യാപീഠ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനയും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref name=&quot;G G Jadhav&quot; /&gt;.

==കുടുംബം==
ഇന്ദിര ദേവിയാണ് ഭാര്യ. ഈ ദമ്പതികൾക്ക് ഒരു പുത്രനും ആറ് പുത്രിമാരുണ്ടായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;Pudhari Editor Jhadhav is Bereaved&quot;&gt;{{cite web | url=http://dnasyndication.com/dna/article/DNPUN11166 | title=Pudhari Editor Jhadhav is Bereaved | publisher=DNA Syndication | date=28 January 2009 | accessdate=18 July 2015}}&lt;/ref&gt;. 1987 മെയ് 20 നാണ് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചത്&lt;ref name=&quot;Pudhari Editor Jhadhav is Bereaved&quot; /&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ ഡോ. പ്രതാപ്‌സിംഹ് ജാദവ്  പിൽക്കാലത്ത് പുഢാരിയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു.  പ്രതാപ്‌സിംഹ് ജാദവ്  003 ൽ [[പത്മശ്രീ]]   പുരസ്ക്കാരം നേടി&lt;ref name=&quot;Padmshree Dr. pratapsinh jadhav&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=lODZEWDzFFY | title=Padmshree Dr. pratapsinh jadhav | publisher=YouTube | date=2015 | accessdate=18 July 2015}}&lt;/ref&gt;.
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികൾ]]</text>
      <sha1>8h3dbfjry3ahh24nsgsyesdwfi1lh2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചിത്രാ ഗണേഷ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>466994</id>
    <revision>
      <id>4647181</id>
      <parentid>4101746</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9693" sha1="dqmk13l1fui83uzcsdz259dqgcn5h04" xml:space="preserve">{{prettyurl|Chitra Ganesh}}
{{Infobox artist
| name             = ചിത്രാ ഗണേഷ്
| image            = Chitra_Ganesh_Brooklyn_Museum.png
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = 
| birth_name       = &lt;!-- only use if different than name --&gt;
| birth_date       = {{birth year and age|1975}}
| birth_place      = 
| nationality      = 
| education        = [[ബ്രൗൺ സർവകലാശാല]]&lt;br/&gt;[[കൊളംബിയ സർവകലാശാല]]
| style            = 
| movement         = 
| website          = &lt;!-- {{URL|Example.com}} --&gt;
}}
സ്ത്രീപക്ഷ ഇടപെടലുകൾ കൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയയായ ചിത്രകാരിയാണ് '''ചിത്രാ ഗണേഷ്'''(ജനനം.  1975). പ്രതിഷ്ഠാപനം, വര, കാർട്ടൂൺ, ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമം തുടങ്ങിയ ആധുനിക മാധ്യമങ്ങളിൽ കലാസൃഷ്ടികൾ നടത്തുന്നു.  ന്യൂയോർക്ക്, ബ്രൂക്ക്‌ലിൻ കേന്ദ്രീകരിച്ച് കലാ പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.saada.org/tides/interview/chitra-ganesh|title=Between, Beneath, and Beyond|last=Vadera|first=Jaret|date=2017-04-04|work=South Asian American Digital Archive (SAADA)|access-date=2018-03-21|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;അന്യതയിൽ നിന്നും അന്യോന്യതയിലേക്ക്, ബിനലെ കൈപ്പുസ്തകം, 2018&lt;/ref&gt;
== ജീവിതരേഖ ==
അമേരിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറിയ ഇന്ത്യൻ വംശജരുടെ മകളാണ്.&lt;ref name=&quot;wound magazine&quot;&gt;{{cite journal|author=Ken Pratt|date=May 2008|title=Chitra Ganesh - Breathing between the lines|journal=[Wound Magazine]|volume=1|issue=3|pages=278|location=London|issn=1755-800X|url=http://www.woundmagazine.com|access-date=2018-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080418083856/http://www.woundmagazine.com/|archive-date=2008-04-18|url-status=dead|df=}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iaac.us/art_exhibition/chitra_ganesh/bio.htm|title=Chitra Ganesh|work=[[Indo-American Arts Council]]|year=2002|accessdate=2008-05-12|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185905/http://www.iaac.us/art_exhibition/chitra_ganesh/bio.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഐവി-ലീഗ് ബ്രൗൺ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് സാഹിത്യം, സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രം എന്നിവയിൽ  ബിരുദവും കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന്   സമകാലീന കലയിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുവും നേടി. വാക്കും ചിത്രങ്ങളും കൊണ്ടുള്ള സൃഷ്ടികൾക്ക് അവരുടെ സാഹിത്യ പശ്ചാത്തലം ഏറെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==സൃഷ്ടികൾ==
== കൊച്ചി മുസിരിസ് ബിനാലെ 2018 ==
[[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ 2018|കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ നാലാം ലക്കത്തിന്റെ]]  പ്രധാനവേദിയായ [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി|ഫോർട്ട്കൊച്ചി]] [[ആസ്​പിൻവാൾ ഹൗസ്|ആസ്പിൻവാൾ ഹൗസിലാണ്]] ചിത്ര ഗണേഷിൻറെ ''''മൈത്രേയ; സ്കോർപീൻ ജെസ്റ്റർ'''' എന്ന പ്രതിഷ്ഠാപനം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. കാർട്ടൂണിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്ന [[അമർചിത്രകഥ|അമർചിത്ര കഥകളെ]] സ്ത്രീപക്ഷ വീക്ഷണ കോണിൽ നിന്ന് സമീപിക്കുകയാണ് ചിത്ര അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ദൃശ്യ പ്രതിഷ്ഠാപനം. പല നിറത്തിലുള്ള വരകൾ കൊണ്ടുള്ള ഗ്രാഫിക്സും മനസ്സിനെ സ്വാധീനിക്കുന്ന സംഗീതവുമെല്ലാം കൊണ്ട് ആകർഷണീയമാണത്.  ഭിത്തിയുടെ മൂന്നു വശത്തും ഈ ദൃഷ്യപ്രതിഷ്ഠാപനത്തിൻറെ ഓരോ ഭാഗങ്ങളായി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിലെ റോബിൻ മ്യൂസിയത്തിലെ ഹിമാലയൻ, ബുദ്ധിസ്റ്റ് കലാപ്രദർശനങ്ങൾ ഈ രചനയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബുദ്ധൻറെ ഭാവി രൂപമെന്ന് വിശേഷിക്കപ്പെടുന്ന മൈത്രേയനുമായി ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ് വീഡിയോ പ്രതിഷ്ഠാപനം. ന്യൂയോർക്കിലെ [[റൂബിൻ മ്യൂസിയം, ന്യൂയോർക്ക്|റൂബിൻ മ്യൂസിയത്തിൽ]] [[ബെത്ത് സിട്രോൺ]] ക്യൂറേറ്റ് ചെയ്ത പ്രദർശനത്തിൽ 'ദി സ്കോർപീൻ ജെസ്റ്റർ' എന്ന പേരിലാണ് ഈ സൃഷ്ടിയുടെ ആദ്യ രൂപം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത്. ആയിരക്കണക്കിന് ആനിമേഷൻ ദൃശ്യങ്ങൾ മാറി മാറി കാഴ്ച ലഭിക്കത്തക്ക വിധമായിരുന്നു ഇതിൻറെ സൃഷ്ടി.  കുടിയേറ്റം, അടിച്ചമർത്തൽ, സ്ത്രീ സമത്വം തുടങ്ങിയ ആധുനിക കാലത്തിൻറെ എല്ലാ സ്വത്വ പ്രതിസന്ധികളും ഈ പ്രതിഷ്ഠാപനം ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

സ്കോർപീൻ ജെസ്റ്റർ എന്ന കൈപ്പത്തിയാണ് കേന്ദ്രബിന്ദു. നവീകരണത്തിൻറെയും രൂപാന്തരണത്തിൻറെയും പ്രതീകമാണ് ഈ കൈപ്പത്തി. സ്ത്രീപക്ഷ ഇടപെടലുകളായ ബ്ലാക്ക് ലൈവ്സ് മാറ്റർ, മീടൂ, പുസ്സി റയട്ട് തുടങ്ങിയവയെ എല്ലാം ഈ പ്രതിഷ്ഠാപനം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുണ്ട്. 
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kochimuzirisbiennale.org/2018_artists/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-04 |archive-date=2019-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190307173723/http://www.kochimuzirisbiennale.org/2018_artists/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/ernakulam/nagaram/article-1.3308984 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-04 |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806152759/https://www.mathrubhumi.com/ernakulam/nagaram/article-1.3308984 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
*http://www.chitraganesh.com/
*Chitra Ganesh at [http://www.naturemorte.com/artists/chitra-ganesh/ Gallery Nature Morte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180315144025/http://www.naturemorte.com/artists/chitra-ganesh |date=2018-03-15 }}
*Chitra Ganesh at [https://web.archive.org/web/20110102205945/http://www.theartstrust.com/online_magazine_Article.aspx?articleid=114 The Arts Trust]
*Review of work [https://web.archive.org/web/20080928141852/http://www.theartstrust.com/article_sep08_Chitra_Ganesh.aspx Online Magazine]
*Chitra Ganesh at [https://web.archive.org/web/20080212090313/http://www.wavehill.org/arts/ganesh.html Wavehill.org]
*Further information, texts and images from the [http://www.saatchi-gallery.co.uk/artists/chitra_ganesh.htm Saatchi Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515083643/http://www.saatchi-gallery.co.uk/artists/chitra_ganesh.htm |date=2013-05-15 }}
*Chitra Ganesh on [http://www.artnet.com/artist/424780846/chitra-ganesh.html ArtNet.com]
*Chitra Ganesh at [http://www.haasfischer.com/exhibitions/artist_works.asp?artist_id=18 Haas &amp; Fischer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327001850/http://www.haasfischer.com/exhibitions/artist_works.asp?artist_id=18 |date=2008-03-27 }}
*{{YouTube|n-FPXMk8fh8|Chitra Ganesh: Eyes of Time at the Brooklyn Museum 2014}}

.
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[Category:അമേരിക്കൻ ചിത്രകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1975-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ 2018]]</text>
      <sha1>dqmk13l1fui83uzcsdz259dqgcn5h04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>481876</id>
    <revision>
      <id>4647136</id>
      <parentid>3839288</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T14:34:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35654" sha1="fdxmodt6z92uue8g8919doznsy5ijh8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Garden of the Gods}}
{{Infobox Protected area 
| name = ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്സ്
| iucn_category = III
| photo = Garden_of_the_Gods.JPG
| photo_caption = ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്സ്, [[കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സ്|Colorado Springs, Colorado]]
| location = [[Colorado Springs, Colorado|Colorado Springs]], [[Colorado]], [[United States|U.S.]]
| nearest_city = 
| coordinates = {{coords|38.8677690|-104.8910877|format=dms|display=inline, title}}
| area_acre = &lt;!--See talk page--&gt;
| established = 1909
| governing_body = [[Colorado Springs, Colorado]]
| website = [http://www.gardenofgods.com/ Garden of the Gods Visitor &amp; Nature Center]
| embedded1 = {{designation list | embed = yes
  | designation1 = NNL
  | designation1_date = 1971
  }}
}}
[[File:Balance Rock, Garden of the Gods, CO.jpg|thumb|സമതുലനാവസ്ഥയിലുള്ള പാറ ഒരു ജനപ്രിയപരമായ ഫോട്ടോയ്ക്ക് അവസരം ഒരുക്കുന്നു]]
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[കൊളറാഡോ]]യിലെ [[കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സ്|കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പൊതു ഉദ്യാനമാണ് '''ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്‌സ്.''' 1971-ൽ ഇതിനെ ഒരു ദേശീയ [[National Natural Landmark|പ്രകൃതിദത്ത ലാൻഡ്മാർക്ക്]] ആയി അംഗീകരിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;nnl&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nps.gov/subjects/nnlandmarks/site.htm?Site=GAGO-CO |title=Garden of the Gods |website=National Natural Landmarks |publisher=U.S. National Park Service |accessdate=2019-07-14}}&lt;/ref&gt;
== പേര് ==
ഇപ്പോൾ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശത്തെ ആദ്യകാല യൂറോപ്യൻമാർ '''റെഡ് റോക്ക് കോറൽ''' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/759916735|title=Garden of the Gods|last=Hamill, Toni.|date=2012|publisher=Arcadia Pub|others=Manitou Springs Heritage Center.|isbn=9780738588926|location=Charleston, S.C.|oclc=759916735}}&lt;/ref&gt; 1859 ഓഗസ്റ്റിൽ കൊളറാഡോ പട്ടണം സ്ഥാപിക്കാൻ സഹായിച്ച രണ്ട് സർവേയർമാർ ഈ സൈറ്റിൽ സൂക്ഷ്‌മനിരീക്ഷണം നടത്തി. സർവേയർമാരിൽ ഒരാളായ എം. എസ്. ബീച്ച് ഇത് ഒരു [[Beer garden|ബിയർ ഗാർഡന്റെ]] ആസ്ഥാനമാക്കാമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടാളിയും യുവാവുമായ റൂഫസ് കേബിൾ, ഇവിടെയുള്ള ആകർഷകമായ പാറക്കെട്ടുകളെ കണ്ട് വിസ്മയിക്കുകയും &quot;ബിയർ ഗാർഡൻ! എന്തുകൊണ്ടും, ദൈവങ്ങൾക്ക് ഒത്തുചേരാനുള്ള അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമാണിത്,  ഞങ്ങൾ അതിനെ ദൈവങ്ങളുടെ പൂന്തോട്ടം എന്ന് വിളിക്കും.&quot; എന്ന് അത്യാഹ്ളാദത്തോടെ പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://listofusnationalparks.com/colorado-national-parks/|title=Colorado National Parks List {{!}} National Parks In Colorado|language=en-US|access-date=2016-09-14|archive-date=2016-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919021642/http://listofusnationalparks.com/colorado-national-parks/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വലിയ മണൽക്കല്ലുകളും പാറക്കെട്ടുകളും നിറഞ്ഞ ഈ പ്രദേശം കൊളറാഡോയിലെ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സുമായി സാമ്യമുള്ളതിനാൽ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] ചാറ്റ്സ്‌വർത്തിലെ ഐവർസൺ മൂവി റാഞ്ചിലെ ഒരു വിഭാഗത്തിന് &quot;ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ്&quot; എന്ന പേര് പിന്നീട് നൽകി. [[ഹോളിവുഡ്|ഹോളിവുഡിന്റെ]] ആദ്യ നാളുകളിൽ, ഒരു ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് ഒരു [[റോക്കി മലനിരകൾ|റോക്കി]] ചിത്രീകരണ ലൊക്കേഷൻ തേടുന്നതിനിടയിൽ ഒരു അഭിപ്രായപ്രകടനം നടത്തുകയുണ്ടായി &quot;ആരാണ് കൊളറാഡോയിലേക്ക് പോകേണ്ടത് - ഞങ്ങൾക്ക് സ്വന്തമായി 'ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ്' ഉണ്ട് ഇവിടെ!&quot; ഐവർസൺ കുടുംബം ഈ അഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കി, അവരുടെ സ്വന്തം പാറക്കെട്ടുകളുടെ ശേഖരത്തെ &quot;ദൈവങ്ങളുടെ പൂന്തോട്ടം&quot; എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇന്ന് ചാറ്റ്സ്‌വർത്തിന്റെ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സിന്റെ പ്രധാന ഭാഗവും ഒരു ഉദ്യാനമായി സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==
ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് പ്രകൃതിദത്തമായ [[ഭ്രംശനം|ഭ്രംശ]]രേഖയിലെ ഭൌമശാസ്ത്രപരമായ ഒരു കോളിളക്കത്തിൽ ഭൂമിയുടെ പുറന്തോടിന്റെ മുകളിലേയ്ക്കുള്ള സ്ഥാനചലനത്തിലൂടെയാണ് ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്സ് റെഡ് റോക്ക് രൂപം കൊണ്ടത്. ക്രി.മു. 1330 ഓടെ [[ചരിത്രാതീതകാലം|ചരിത്രാതീതകാലത്തെ]] ആളുകൾ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ് സന്ദർശിച്ചതായി പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ബിസി 250 ഓടെ, തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ ജനത ഈ പ്രദേശത്തെ വന്യജീവികളിലേക്കും സസ്യജാലങ്ങളിലേക്കും അവർ ആകർഷിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും ഉദ്യാനത്തിൽ തമ്പടിക്കാനായി പാറകളുടെ മുകളിൽ ഉന്തിനിൽക്കുന്ന ഭാഗം അഭയത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചതായും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. [[അപ്പാച്ചി ഇന്ത്യർ|അപ്പാച്ചെ]], [[Cheyenne|ചേയെന്നെ]], [[കൊമാൻചെ|കോമഞ്ചെ]], [[കിയോവ|കിയോവ]], [[Lakota people|ലക്കോട്ട]], [[പാവ്നീ ഇന്ത്യൻ ജനത|പാവനി]], [[Shoshone|ഷോഷോൺ]], [[Ute people|ഉട്ടെ ജനത]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ നിരവധി സ്വദേശികൾക്ക് ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സുമായി ഒരു ബന്ധം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Hamill p. 7&quot;&gt;{{cite book|author1=Toni Hamill|author2=The Manitou Springs Heritage Center|title=Garden of the Gods|url=https://books.google.com/books?id=moDCH492lJoC&amp;pg=PA7|accessdate=3 July 2013|date=March 2012|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-0-7385-8892-6|page=7}}&lt;/ref&gt;

നിരവധി അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ ജനതകൾ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. യുടേസ് ജനതയുടെ [[വാമൊഴി]] പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സിൽ അവരുടെ സൃഷ്ടിയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. ആദ്യകാല യൂട്ടീസിന് സമാനമായ [[Petroglyph|ശിലാചിത്രങ്ങൾ]] പാർക്കിൽ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആത്മീയമായ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്ന ചുവന്ന പാറകളെ ഉട്ടെസ് ജനത കണ്ടെത്തി [[Manitou Springs, Colorado|മാനിറ്റൗ സ്പ്രിംഗ്സിനും]] [[Rock Ledge Ranch Historic Site|റോക്ക് ലെഡ്ജ് റാഞ്ചിന്]] സമീപമുള്ള ക്രീക്കിനും സമീപം തമ്പടിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Hamill p. 7&quot; /&gt; ഓൾഡ് ഉട്ടെ ട്രയൽ ഗോഡ്സ് ഗാർഡൻ കടന്ന് [[Ute Pass|ഉട്ടെ പാസിലേക്ക്]] എത്തുകയും പിന്നീട് മാനിറ്റൗ സ്പ്രിംഗ്സിലൂടെ പര്യവേക്ഷകർ അതിലൂടെ കടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ സ്പാനിഷ് പര്യവേക്ഷകരും പിന്നീട് യൂറോപ്യൻ അമേരിക്കൻ പര്യവേക്ഷകരും, മൃഗനായാട്ടുകാരും, ലഫ്റ്റനന്റ് [[John C. Frémont|ജോൺ സി. ഫ്രെമോണ്ട്]], ലഫ്റ്റനന്റ് [[George Ruxton|ജോർജ്ജ് ഫ്രെഡറിക് റക്സ്റ്റൺ]] എന്നിവരുൾപ്പെടെ ഈ പ്രദേശത്തുകൂടി സഞ്ചരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Hamill p. 7-8&quot;&gt;{{cite book|author1=Toni Hamill|author2=The Manitou Springs Heritage Center|title=Garden of the Gods|url=https://books.google.com/books?id=moDCH492lJoC&amp;pg=PA7|accessdate=3 July 2013|date=March 2012|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-0-7385-8892-6|pages=7–8}}&lt;/ref&gt;

1879-ൽ [[William Jackson Palmer|വില്യം ജാക്സൺ പാമറിന്റെ]] സുഹൃത്തായ [[Charles Elliott Perkins|ചാൾസ് എലിയട്ട് പെർകിൻസ്]] 480 ഏക്കർ സ്ഥലം വാങ്ങി. അതിൽ ഇന്നത്തെ ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്സ്ന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉൾപ്പെടുന്നു. പെർകിൻസിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന്, ഇത് ഒരു സൗജന്യ പൊതു ഉദ്യാനം ആയിരിക്കുമെന്ന വ്യവസ്ഥയോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം 1909-ൽ [[കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സ്]] നഗരത്തിന് സ്ഥലം നൽകി. പാമർ റോക്ക് ലെഡ്ജ് റാഞ്ചിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്ന ഭാഗം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം നഗരത്തിന് സംഭാവന ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Hamill&quot; /&gt;

[[ഹെലൻ ഹണ്ട് ജാക്സൺ|ഹെലൻ ഹണ്ട് ജാക്സൺ]] ഉദ്യാനത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി. &quot;നിങ്ങൾക്ക് സങ്കൽപ്പിക്കാവുന്നതും അചിന്തനീയവുമായ എല്ലാ ആകൃതിയിലും വലിപ്പത്തിലുമുള്ള പാറകൾ വളഞ്ഞു പുളഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. ചില അമാനുഷിക ദുരന്തത്തിന്റെ പാരമ്യത്തിൽ തന്നെ നിർത്തി തടഞ്ഞുനിർത്തപ്പെട്ട വിചിത്രമായ ദൃശ്യം, എല്ലാം തിളക്കമുള്ള ചുവപ്പ് പാറകൾ, ചലനരഹിതവും നിശ്ശബ്ദവുമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Stewart M. Green|title=Scenic Driving Colorado|url=https://books.google.com/books?id=FKQzP83hhCAC&amp;pg=PA106|accessdate=July 4, 2013|date=June 1, 2008|publisher=Globe Pequot Press|isbn=978-0-7627-4791-7|page=106}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1995-ൽ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ് വിസിറ്റർ ആൻഡ് നേച്ചർ സെന്റർ പാർക്കിന് തൊട്ടുപുറത്ത് ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Hamill&quot;&gt;{{cite book|author1=Toni Hamill|author2=The Manitou Springs Heritage Center|title=Garden of the Gods|url=https://books.google.com/books?id=moDCH492lJoC&amp;pg=PA9|accessdate=3 July 2013|date=March 2012|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-0-7385-8892-6|page=9}}&lt;/ref&gt;

== ഭൂമിശാസ്ത്ര രൂപങ്ങൾ ==
ആഴത്തിലുള്ള-ചുവപ്പ്, പിങ്ക്, വെള്ള മണൽ കല്ലുകൾ, കോം‌പ്ലോമറേറ്റുകൾ, ചുണ്ണാമ്പു കല്ലുകൾ എന്നിവയുടെ തിരശ്ചീനമായി നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട പുരാതന അവശിഷ്ട കിടക്കകളാണ് പാർക്കിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ഭൗമശാസ്ത്ര സവിശേഷതകൾ. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ [[റോക്കി മലനിരകൾ|റോക്കി പർവതനിരകളുടെയും]] പൈക്ക്സ് പീക്ക് മാസിഫിന്റെയും ഉയർച്ച മൂലമുണ്ടായ പർവത നിർമ്മാണ സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെ ഫലമായി ലംബമായി ചരിഞ്ഞ് ഭൗമശാസ്ത്ര രൂപവത്കരണമായ [[Fin (geology)|ഫിൻ]] ആയി മാറിയിരിക്കുന്നു. തുടർന്നുള്ള [[പ്ലീസ്റ്റോസീൻ കാലഘട്ടം|പ്ലീസ്റ്റോസീൻ]] ഹിമയുഗം [[മണ്ണൊലിപ്പ്|മണ്ണൊലിപ്പിനും]] [[ഹിമാനി|ഹിമാനിക്കും]] കാരണമാകുകയും ഇന്നത്തെ ശിലാരൂപങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പുരാതന സമുദ്രങ്ങൾ, പൂർവ്വിക പർവതനിരകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, [[Alluvial fan|അല്ലൂവിയൽ ഫിൻ]], മണൽ ബീച്ചുകൾ, മികച്ച മണൽത്തീരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പഴയ കാലത്തിന്റെ തെളിവുകൾ ഈ പാറകളിൽ കാണാവുന്നതാണ്. &lt;ref&gt;{{cite book|author1=Toni Hamill|author2=The Manitou Springs Heritage Center|title=Garden of the Gods|url=https://books.google.com/books?id=moDCH492lJoC&amp;pg=PA11|accessdate=3 July 2013|date=March 2012|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-0-7385-8892-6|pages=11–13}}&lt;/ref&gt;

ഉന്തിയതും, കീഴ്‌മേലായിട്ടുള്ളതും, മുകളിലേയ്ക്ക് എഴുന്നു നിൽക്കുന്നതും, വശങ്ങൾ തള്ളി ചരിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നതുമായി വ്യത്യസ്ത ആകൃതികളുള്ള പാറകൾ തത്ഫലമായുണ്ടായി. പൊടി [[മണൽ]], [[ചരൽ]], [[സിലിക്ക]], [[ഹേമറ്റൈറ്റ്|ഹെമറ്റൈറ്റ്]] എന്നിവയുടെ സംയോജനമാണ് ബാലൻസ്ഡ് റോക്ക്.വലിയ ബാലൻസ്ഡ് റോക്കിന് ചുവന്ന നിറം നൽകുന്നത് [[ഹേമറ്റൈറ്റ്|ഹെമറ്റൈറ്റ്]] ആണ്. [[മണ്ണൊലിപ്പ്]] പ്രക്രിയകൾ അതിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ മൃദുവായ പാളികൾ നീക്കംചെയ്തതിനാൽ ക്രമേണ സമതുലിതമായ പാറ രൂപപ്പെട്ടു. ഗേറ്റ്‌വേ റോക്കുകൾ‌, ത്രീ ഗ്രേസസ്, മറ്റ് തള്ളലുകൾ‌ എന്നിവ ലംബമായി മുകളിലേക്ക്‌ നീക്കിയ അവശിഷ്ട പാളികളാണ്. ഉദ്യാനത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉന്തിനില്ക്കുന്ന &quot;നോർത്ത് ഗേറ്റ്‌വേ&quot;, &quot;സൗത്ത് ഗേറ്റ്‌വേ&quot;, &quot;ഗ്രേ റോക്ക്&quot;, &quot;സ്ലീപ്പിംഗ് ജയന്റ്&quot; എന്നിവ പ്രധാനമായും ലിയോൺസ് രൂപവത്കരണമാണ്.
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;175px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Garden of the Gods 2 by David Shankbone.jpg|ഹോഗ്‌ബാക്കുകളുടെ ഒരു നിര. ചുംബിച്ചുകൊണ്ടു നിൽക്കുന്ന ഒട്ടകങ്ങളുടെ രൂപീകരണം വലതുവശത്തുള്ള ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള ഹോഗ്ബാക്കിന് മുകളിലാണ്.
Garden of the Gods Cathedral Valley by David Shankbone.jpg|കത്തീഡ്രൽ വാലിയുടെ അസാധാരണമായ [[Hogback (geology)|ഹോഗ്ബാക്ക്]] രൂപങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന കാഴ്ച. 
Colorado-Springs Garden-of-the-Gods Pikes-Peak 2012-10-21.JPG|ഗോഡ്സ് ഓഫ് ഗോഡ്‌സിൽ നിന്നുള്ള പൈക്ക്സ് പീക്കിന്റെ കാഴ്ച
&lt;/gallery&gt;
[[File:Garden of the Gods Aphexcoil.jpg|alt=this was shot in colorado|thumb|220x220px|ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്സ് പുലർകാലത്ത്.]]
[[File:Garden of the Gods Image 1.jpg|thumb|ഈ രൂപീകരണം &quot;ത്രീ ഗ്രേസസ്&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്നു.]][[File:Gateway Rock.jpg|thumb|Sentinel Spires, a common tourist attraction in Garden of the Gods]]
[[File:South Gate Rock.jpg|thumb|ഗാർഡൻ ഗോഡ്സിലം സൗത്ത്  ഗേറ്റ്‌വേ റോക്കിന്റെ ഒരു വീക്ഷണം.]]

== ഇക്കോളജി ==
സമ്പന്നമായ പാരിസ്ഥിതിക വിഭവങ്ങളുടെ കലവറയായ ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്സ് പാർക്ക് ബയോളജി, ജിയോളജി, [[കാലാവസ്ഥ]], പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[വടക്കേ അമേരിക്ക|വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ]] [[സമതലം|സമതലങ്ങളും]] പർവതങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ വ്യത്യാസം നിറഞ്ഞ ഉദ്യാനം ആണെന്ന് റിട്ടയേർഡ് ബയോളജി പ്രൊഫസർ റിച്ചാർഡ് ബീഡിൽമാൻ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. 1878-ൽ ഒരു [[ദിനോസർ|ദിനോസറിന്റെ]] തലയോട്ടി പാർക്കിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി. 2006-ൽ [[Theiophytalia|തിയോഫൈറ്റാലിയ കെറി]] എന്ന സവിശേഷ ഇനമായി ഇതിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മുമ്പ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലാത്ത [[Honeypot ant|തേൻ ഉറുമ്പിന്റെ]] ഒരു ഉപജാതിയും 1879-ൽ കണ്ടെത്തുകയും പാർക്കിന്റെ പേരിൽ അതിനെ നാമകരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. [[മ്യൂൾ ഡീയർ]], [[ബിഗ് ഹോൺ ഷീപ്പ്]], [[കുറുക്കൻ]] എന്നിവ ഇവിടെ സാധാരണമായി കാണപ്പെടുന്നു. [[White-throated swift|വൈറ്റ്- ത്രോട്ടെഡ് സ്വിഫ്റ്റ്]], [[തവിടൻ കത്രികക്കിളി|മീവൽപ്പക്ഷി]], [[Canyon wren|ക്യാനിയൻ വ്രെൺ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ 130 ലധികം ഇനം പക്ഷികളും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.planning.org/greatplaces/spaces/2011/ |title=Garden Of The Gods Park {{!}} Ecological and cultural history&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2019-08-29 |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006181853/http://www.planning.org/greatplaces/spaces/2011/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== വിനോദം ==
ഹൈക്കിംഗ്, ടെക്നിക്കൽ റോക്ക് ക്ലൈംബിംഗ്, റോഡ്, മൗണ്ടൻ ബൈക്കിംഗ്, കുതിരസവാരി എന്നിവയുടെ പേരിൽ ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ് പാർക്ക് ജനപ്രിയമാണ്. പ്രതിവർഷം ഏകദേശം രണ്ട് ദശലക്ഷത്തിലധികം സന്ദർശകരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഈ ഉദ്യാനം നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ സന്ദർശിക്കുന്ന പാർക്കായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ 21 മൈൽ നീളത്തിലുള്ള നടപ്പാതകളുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;trails&quot;&gt;{{cite web |url=https://gardenofgods.com/your-visit/visit1/trails-and-hiking |title=Trails and Hiking |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date= |website=Garden of the Gods Visitor Center |access-date=2019-07-14}}&lt;/ref&gt; സമ്മർ റണ്ണിംഗ് റേസുകൾ, വിനോദ ബൈക്ക് റൈഡുകൾ, പ്രോ സൈക്ലിംഗ് ചലഞ്ച് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പല വാർഷിക പരിപാടികളും ഈ ഉദ്യാനത്തിൽ നടക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.planning.org/greatplaces/spaces/2011/ |title=Garden Of The Gods Park {{!}} Recreational Hotspot &lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2019-08-29 |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006181853/http://www.planning.org/greatplaces/spaces/2011/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1.5 മൈൽ നീളമുള്ള പെർകിൻസ് സെൻട്രൽ ഗാർഡൻ ട്രയൽ &lt;ref name=&quot;trails&quot;/&gt; ഓടു പാകിയതും വീൽചെയറിൽ പ്രവേശിക്കാവുന്നതും പാർക്കിലെ ഏറ്റവും വലുതും അത്യധികം മനോഹരവുമായ ചുവന്ന പാറകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഉദ്യാനത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നതുമാണ്. ജുനൈപ്പർ വേ ലൂപ്പിന്റെ പ്രധാന പാർക്കിംഗ് സ്ഥലമായ നോർത്ത് പാർക്കിംഗ് സ്ഥലത്താണ് നടപ്പാത ആരംഭിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://markcubb.com/Pages/GOGs-CentralGardenGuide.php |title=Garden of the Gods Perkins Central Garden Trail interpretive guide |publisher=Mark Cubb |accessdate=July 4, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014174424/http://markcubb.com/Pages/GOGs-CentralGardenGuide.php |archivedate=October 14, 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;

ഉദ്യാനത്തിലെ അസാധാരണവും കുത്തനെയുള്ളതുമായ പാറക്കെട്ടുകൾ കാരണം, പാറകയറ്റക്കാർക്ക് ഇത് ആകർഷകമായ സ്ഥലമാണ്. സിറ്റി ഓഫ് കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റിൽ നിന്ന് വാർഷിക പെർമിറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് റോക്ക് ക്ലൈംബിംഗ് അനുവദനീയമാണ്. ശരിയായ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത്, രണ്ടോ അതിലധികമോ പാർട്ടികളിൽ കയറുക, ചോക്കുകൾ കറക്കുന്നത് നിരോധിക്കൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന &quot;സാങ്കേതിക ക്ലൈംബിംഗ് നിയന്ത്രണങ്ങളും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും&quot; പാലിക്കാൻ മലകയറ്റം ആവശ്യമാണ്. മഴയത്ത് പാറകളിൽ തെന്നാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ളതിനാൽ പാറകൾ നനഞ്ഞതോ മഞ്ഞുമൂടിയതോ ആയിരിക്കുമ്പോൾ കയറ്റം അനുവദനീയമല്ല.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gardenofgods.com/images/Things_To_Do/RockClimbingReg-2015.pdf |title=Technical Climbing Regulations and Guidelines |publisher=Garden of the Gods |accessdate=July 4, 2013 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309002419/http://www.gardenofgods.com/yourvisit/resources/Climbing%20Regulations%20and%20Guidelines.pdf |archivedate=March 9, 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാത്ത മലകയറ്റക്കാർക്ക് പിഴയും രക്ഷാപ്രവർത്തനച്ചെലവും ഈടാക്കുന്നു. നിയമവിരുദ്ധമായ മലകയറ്റക്കാർ ശരിയായ സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ, വളരെ അപൂർവമായി, ഉപകരണങ്ങളുടെ പരാജയം അല്ലെങ്കിൽ ഉപയോക്തൃ പിശക് കാരണം നിയമപരമായ ഒരു മലകയറ്റം വഴി വീഴുമ്പോൾ നിരവധി അപകടങ്ങൾ വർഷങ്ങളായി സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://gazette.com/garden-of-gods-climber-falls-to-his-death/article/18146 | title=Garden of Gods climber falls to his death | work=The Gazette | date=March 4, 2006 | agency=Colorado Springs Gazette | accessdate=July 4, 2013 | author=Bobbi Sankey | location=Colorado Springs, Colorado | archive-date=2018-06-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180624231921/http://gazette.com/garden-of-gods-climber-falls-to-his-death/article/18146 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== സന്ദർശകനും പ്രകൃതി കേന്ദ്രവും ==
1805 N. 30 സ്ട്രീറ്റിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്‌സ് വിസിറ്റർ ആന്റ് നേച്ചർ സെന്റർ പാർക്കിന്റെ ഒരു ഹൃദ്യമായ കാഴ്ച പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. [[കൊളറാഡോ സ്പ്രിംഗ്സ്]] നഗരത്തിലെ ഉദ്യാനങ്ങൾ, റിക്രിയേഷൻ, കൾച്ചർ ജീവനക്കാർ എന്നിവരാണ് കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിവര കേന്ദ്രവും 30 വിദ്യാഭ്യാസ പ്രദർശനങ്ങളും നടത്തുന്നത്. ഓരോ 20 മിനിറ്റിലും ''ആ റെഡ് റോക്കുകൾ എങ്ങനെ എത്തി?'' എന്ന ഒരു ഹ്രസ്വ സിനിമ ഇവിടെ കാണിക്കുന്നു. കേന്ദ്രത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സ്റ്റോറിൽ നിന്നും കഫേയിൽ നിന്നുമുള്ള വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത ഗാർഡൻ ഓഫ് ഗോഡ്സ് ഫൗണ്ടേഷനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. പാർക്കിന്റെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കും മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്കുമായി ഈ പണം ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.springsgov.com/Page.aspx?navid=1846 | title=Garden of the Gods Visitor and Nature Center | publisher=City of Colorado Springs | accessdate=July 4, 2013 | archive-date=2020-05-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200513200224/http://www.springsgov.com/Page.aspx?NavID=1846 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പ്രകൃതി ചരിത്ര പ്രദർശനങ്ങളിൽ [[ധാതുക്കൾ]], ജിയോളജി, സസ്യങ്ങൾ, പ്രാദേശിക വന്യജീവികൾ, ഉദ്യാനം സന്ദർശിച്ച തദ്ദേശവാസികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.gardenofgods.com/yourvisit/familyfun/index_38.cfm | title=Exhibits | publisher=Garden of the Gods | accessdate=July 4, 2013 | archive-date=2015-06-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150626072848/http://www.gardenofgods.com/yourvisit/familyfun/index_38.cfm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സ്വാഭാവികമായി കാൽനടയായുള്ള ദീർഘ വിനോദസഞ്ചാരം, പ്രഭാഷണം, ഒരു ജൂനിയർ റേഞ്ചർ പ്രോഗ്രാം, ബസ് ടൂർ വിവരണങ്ങൾ, സിനിമകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടികൾ, പ്രത്യേക പ്രോഗ്രാമുകൾ എന്നിവയും പ്രോഗ്രാമുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gardenofgods.com/yourvisit/familyfun/index_707.cfm |title=Activities |publisher=Garden of the Gods |accessdate=July 4, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703112816/http://www.gardenofgods.com/yourvisit/familyfun/index_707.cfm |archivedate=July 3, 2013 |df= }}&lt;/ref&gt;

== ചിത്രശാല==
&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;220px&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Image:Garden of the Gods Entrance Sign.JPG|പശ്ചാത്തലത്തിൽ [[Pikes Peak|പൈക്ക്സ് പീക്ക്]] ഉള്ള ഗാർഡൻ ഓഫ് ദ ഗോഡ്‌സിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. 
Image:Detroit_Photographic_Company_(0183).jpg|കത്തീഡ്രൽ സ്പിയേഴ്സിന്റെ [[Photochrom|ഫോട്ടോക്രോം]] (മധ്യഭാഗം), സി. 1900 
Image:Segment of Cathedral Spires, Garden of the Gods, CO.jpg|കത്തീഡ്രൽ സ്പിയേഴ്സിന്റെ ഒരു വിഭാഗം, മാർച്ച് 2010
Image:Garden of the Gods Park , Colorado , 1950's , Kodachrome by Chalmers Butterfield.jpg|1950 കളുടെ അവസാനത്തിൽ [[Steamboat Rock (Garden of the Gods)|സ്റ്റീം ബോട്ട് റോക്ക്]]
Image:Balanced Rock and Steamboat Rock March 2010.JPG|സ്റ്റീം ബോട്ട് റോക്ക് ആൻഡ് ബാലൻസ്ഡ് റോക്ക്, മാർച്ച് 2010
Image:Garden Of The Gods.JPG|സമർപ്പണ ഫലകം
&lt;/gallery&gt;

==ഇതും കാണുക==
* [[Garden of the Gods Trading Post]], adjacent to south side of the Garden of the Gods Park
* [[Rock Ledge Ranch Historic Site]], immediately adjacent to Garden of the Gods

== അവലംബം==
{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* {{cite book|author=Bob D'Antonio|title=Garden of the Gods, Colorado|url=https://books.google.com/books?id=1jlhEykuCbsC|year=2000|publisher=Falcon|isbn=978-1-56044-678-1}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite book|title=Views of the Garden of the Gods|url=https://books.google.com/books?id=zT1OAAAAYAAJ|year=1905|publisher=P. Goerke}}

== External links ==
{{commons|Garden of the Gods}}
*[http://www.gardenofgods.com/ Official Garden of the Gods website]
*[http://www.onlycolorado.com/Unique/Garden_of_the_Gods.php Garden of the Gods] at &quot;Only In Colorado&quot;
*[http://www.roundus.com/listing/658/#1 Virtual Tour] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090717061233/http://www.roundus.com/listing/658/#1 |date=2009-07-17 }} by Roundus
*[http://www.gardenofthegodstradingpost.com/ Garden of the Gods Trading Post website]

{{Colorado Springs}}

[[വർഗ്ഗം:കൊളറാഡോയിലെ ശിലാരൂപങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ശിലാരൂപങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>fdxmodt6z92uue8g8919doznsy5ijh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഡാൺഡിയ രാസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>485180</id>
    <revision>
      <id>4647243</id>
      <parentid>3776097</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="hs2quvmzb1chpctiv16c0wrjxrxrmz3" xml:space="preserve">[[File:Children performing Dandiya in Palace Grounds, Bangalore.jpg|thumb|കുട്ടികൾ ഡാൺഡിയ രാസ് നൃത്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
[[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലേയും]] [[രാജസ്ഥാൻ|രാജസ്ഥാനിലേയും]] പരമ്പരാഗത നാടോടി നൃത്തരൂപമാണ് രാസ് അഥവാ '''ഡാൺഡിയ രാസ്'''. [[ഹോളി]]യുമായും [[രാസലീല]]യുമായും ഇത് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ദുർഗ്ഗ|ദുർഗാദേവി]] [[മഹിഷാസുരൻ|മഹിഷാസുരനെ]] വധിക്കുന്നതിനെയാണ് ഡാൺഡിയ രാസ് നൃത്തം പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്നത്. &lt;ref&gt;https://www.indianmirror.com/dance/dandiya.html&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;http://www.bharatonline.com/gujarat/dance/dandia-ras.html&lt;/ref&gt;
== ഉത്ഭവം ==
&quot;രാസ്&quot; എന്ന വാക്ക് &quot;രാസ&quot; എന്ന [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത]] പദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. [[കൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ]] &quot;[[രാസലീല]]&quot; അവതരണവുമായും ഇതിന് ബന്ധമുണ്ട്. &lt;ref&gt;https://www.lexico.com/en/definition/dandiya_raas{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== അവതരണം ==
ഡാൺഡിയ രാസ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ പരമ്പരാഗത വസ്ത്രങ്ങളാണ് ധരിക്കുന്നത്. വസ്ത്രങ്ങളിൽ  [[കണ്ണാടി|കണ്ണാടിയും]] ആഭരണങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു. പുരുഷന്മാർ പ്രത്യേക തലപ്പാവ് ധരിക്കുന്നു. നൃത്തം ചെയ്യുന്നവർ കാലുകളും കൈകളും ഡ്രം സ്പന്ദനങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് ചലിപ്പിക്കുന്നു. ഡോലക്, [[തബല]] തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളും അകമ്പടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ നൃത്തം വളരെ സങ്കീർണ്ണവും വേഗതയേറിയതുമാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.youngisthan.in/opinions/dandiya-raas-done-navratri/54012 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-09-16 |archive-date=2021-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204194820/https://www.youngisthan.in/opinions/dandiya-raas-done-navratri/54012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{ഫലകം:Dance in India}}
{{art-stub}}
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ നൃത്തങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hs2quvmzb1chpctiv16c0wrjxrxrmz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജെ.പി. നദ്ദ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>500403</id>
    <revision>
      <id>4647201</id>
      <parentid>4598935</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T01:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17319" sha1="futt9xutgxrzvlyci3rksrrb6b1aa80" xml:space="preserve">{{infobox politician 
| name = ജഗത് പ്രകാശ് നദ്ദ
| image = Jagat Prakash Nadda 2023.jpg
| birth_date = {{birth date and age|1960|12|02|df=yes}}
| birth_place = പട്ന, ബീഹാർ
| death_date =
| death_place =
| office = കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി, രാസവസ്തു, രാസവളം വകുപ്പ് 
(അധിക ചുമതല)
| term = 2024-തുടരുന്നു, 2014-2019
| primeminister = നരേന്ദ്ര മോദി
| office2 = രാജ്യസഭയിലെ പാർട്ടി നേതാവ്
| term2 = 2024- തുടരുന്നു
| predecessor2 = പീയുഷ് ഗോയൽ
| successor2 =
| office3 =
രാജ്യസഭാംഗം
| term3 = 2024-തുടരുന്നു, 2018-2024, 2012-2018
| constituency3 =
* ഗുജറാത്ത്
* ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
| office4 = ബിജെപി, ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ
| term4 = 2020-2026
| predecessor4 = അമിത് ഷാ
| successor4 = നിതിൻ നബിൻ
| party = ബിജെപി
| spouse = മല്ലിക നദ്ദ
| children = 2 sons
| year = 2024
| date = ജൂൺ 25
| source = https://jagatprakashnadda.in/about-jp-nadda/biography/ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്
}}
2024 ജൂൺ 9 മുതൽ മൂന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിൽ കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി
തുടരുന്ന ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള
മുതിർന്ന ബി.ജെ.പി നേതാവും
2024 ജൂൺ 24 മുതൽ
രാജ്യസഭയിലെ ബിജെപി
നേതാവുമാണ് '' ജഗത് പ്രകാശ് നദ്ദ '' എന്നറിയപ്പെടുന്ന
''' ജെ.പി.നദ്ദ(ജനനം : 02 ഡിസംബർ 1960) ''' 2020 മുതൽ 2026 വരെ
ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ അധ്യക്ഷനായിരുന്നു. നിലവിൽ 
തുടർച്ചയായി മൂന്നാം വട്ടവും രാജ്യസഭാംഗമായി തുടരുന്ന നദ്ദ
ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് നിയമസഭാംഗം, ബിജെപി 
ദേശീയ വർക്കിംഗ് പ്രസിഡൻ്റ്,
ഒന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിലെ
കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി 
എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dutta |first1=Prabhash K. |title=JP Nadda gets full command of BJP in a journey that began with ABVP |url=https://www.indiatoday.in/india/story/jp-nadda-gets-full-command-of-bjp-in-a-journey-that-began-with-abvp-1638497-2020-01-20 |accessdate=20 January 2020 |work=India Today |date=20 January 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=JP Nadda elected as BJP national working president, Amit Shah to remain party chief|url=https://indianexpress.com/article/india/jp-nadda-bjp-national-working-president-5785258/|newspaper=The Indian Express|date=17 June 2019|accessdate=25 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=जेपी आंदोलन से सुर्खियों में आए थे जेपी नड्डा, बने विश्व की सबसे बड़ी पार्टी के राष्ट्रीय अध्यक्ष |url=https://www.amarujala.com/india-news/jp-nadda-new-president-of-the-bharatiya-janta-party-biography-all-about-jagat-prakash-nadda |accessdate=20 January 2020 |work=Amar Ujala |date=20 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mohfw.nic.in/index1.php?lang=1&amp;level=1&amp;sublinkid=4145&amp;lid=1598|title=Cabinet Minister|author=Ministry of Health &amp; Family Welfare-Government of India|work=mohfw.nic.in|access-date=2020-06-08|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328023347/https://www.mohfw.nic.in/index1.php?lang=1&amp;level=1&amp;sublinkid=4145&amp;lid=1598|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.archive.india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=2204|title=Detailed Profile - Shri Jagat Prakash Nadda - Members of Parliament (Rajya Sabha) - Who's Who - Government: National Portal of India|work=india.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bp&quot;&gt;{{cite web|title=The Biography of Jagat Prakash (J P) Nadda|date=24 May 2014|url=http://news.biharprabha.com/2014/05/the-biography-of-jagat-prakash-j-p-nadda/|publisher=news.biharprabha.com|accessdate=24 May 2014|archive-date=2022-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221019222610/http://news.biharprabha.com/2014/05/the-biography-of-jagat-prakash-j-p-nadda/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://newspaper.mathrubhumi.com/news/india/bjp-s-jp-nadda-named-leader-of-the-house-in-rajya-sabha-1.9664747 |title=നദ്ദ രാജ്യസഭയിലെ പാർട്ടി നേതാവ് |access-date=2024-06-25 |archive-date=2024-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625090458/https://newspaper.mathrubhumi.com/news/india/bjp-s-jp-nadda-named-leader-of-the-house-in-rajya-sabha-1.9664747 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ജീവിതരേഖ==
1960 ഡിസംബർ 2 ന് ബീഹാറിലെ പട്‌നയിൽ നരേൻ ലാൽ നദ്ദയുടെയും കൃഷ്ണ നദ്ദയുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Taneja |first1=Nidhi |title=JP Nadda: Born in Bihar but Himachali by origin, BJP's new president has a challenge in hand |url=https://www.indiatvnews.com/politics/national-jp-nadda-profile-bjp-president-bihar-himachali-origin-challenges-581354 |accessdate=20 January 2020 |work=www.indiatvnews.com |date=20 January 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Profile&quot;/&gt;.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Jagat Prakash Nadda all set to head BJP |url=https://www.freepressjournal.in/india/jagat-prakash-nadda-all-set-to-head-bjp |accessdate=20 February 2020 |work=Free Press Journal |date=31 May 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;പട്‌നയിലെ സെന്റ് സേവ്യേഴ്‌സ് സ്‌കൂളിലാണ് വിദ്യാഭ്യാസം. അതിനുശേഷം ബി.എ. പട്‌ന കോളേജ്, പട്‌ന യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി, എൽ.എൽ.ബി. ഷിംലയിലെ ഹിമാചൽ പ്രദേശ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന്. 
1991 ഡിസംബർ 11 ന് മല്ലിക നദ്ദയെ വിവാഹം കഴിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Profile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.archive.india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=2204|title=Detailed Profile: Shri Jagat Prakash Nadda}}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==

*1975-ൽ [[അഖില ഭാരതീയ വിദ്യാർത്ഥി പരിഷത്ത്|എ.ബി.വി.പി]]യിൽ അംഗമായതോടെയാണ് നദ്ദയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതമാരംഭിക്കുന്നത്.
*1977-1979 എ.ബി.വി.പി.  സെക്രട്ടറി, പട്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റി 
*1980-1983 എ.ബി.വി.പി  സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് 
*1986-1989 എ.ബി.വി.പി. ദേശീയ ഓർഗനൈസിംഗ് സെക്രട്ടറി ഡൽഹി.
*1990-1991 ബി.ജെ.പി സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്
*1991-1994 [[ഭാരതീയ യുവമോർച്ച]]യുടെ ദേശീയ പ്രസിഡൻ്റ്  
*1993-1998 നിയമസഭാംഗം, ഹിമാചൽ പ്രദേശ് (ഫസ്റ്റ് ടേം)
*1994-1998 ബി.ജെ.പി ഹിമാചൽ നിയമസഭയിലെ പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി നേതാവ്
*(1998-2003, 2007-2012) എന്നീ വർഷങ്ങളിലും ഹിമാചൽ നിയമസഭാംഗമായി.
*1998-2003, 2008-2010 വർഷങ്ങളിൽ ഹിമാചലിലെ പ്രേംകുമാർ ധൂമൽ മന്ത്രിസഭയിൽ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായും പ്രവർത്തിച്ചു.
*2010 മുതൽ 2019 വരെ ബി.ജെ.പി ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറി
*2012-2018 ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗം
*2018-2024 രണ്ടാം തവണയും ഹിമാചലിൽ നിന്ന് രാജ്യസഭാംഗം&lt;ref&gt;https://wap.business-standard.com/article/news-ians/nadda-re-elected-to-rajya-sabha-unopposed-118031500921_1.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*2014 മുതൽ 2019 ഒന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി മന്ത്രിസഭയിലെ ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
*2019 മുതൽ 2020 ബി.ജെ.പി ദേശീയ വർക്കിംഗ് പ്രസിഡൻ്റായി പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;http://jagatprakashnadda.in/about-jp-nadda/&lt;/ref&gt;
*2020 ജനുവരി 20 മുതൽ 2026 ജനുവരി 20 വരെ ബി.ജെ.പി ദേശീയ പ്രസിഡൻറായിരുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bjp.org/en/bjppartypresident |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-21 |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812011900/https://www.bjp.org/en/bjppartypresident |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 2024 മുതൽ ഗുജറാത്തിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യസഭാംഗമായി തുടരുന്നു
* 2024 മുതൽ കേന്ദ്ര ആരോഗ്യ കുടുംബ ക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി, രാസവളം, രാസവസ്തു വകുപ്പ് അധിക ചുമതല
* 2024 മുതൽ രാജ്യസഭയിലെ പാർട്ടി നേതാവാണ്.&lt;ref name=ein&gt;{{Cite web|url=https://www.elections.in/political-leaders/jagat-prakash-nadda.html|title=Jagat Prakash Nadda Biography - About family, political life, awards won, history|website=www.elections.in|accessdate=2 January 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ein /&gt;&lt;ref name=ein /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/prime-minister-narendra-modis-union-cabinet-expansion/article6580375.ece |newspaper=[[The Hindu]] |date=November 9, 2014 |title=21 new Ministers inducted into Modi Cabinet |author=Phiroze L. Vincent}}&lt;/ref&gt;

==ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ==

നിശബ്ദനായ സംഘാടകൻ എന്നാണ് ബി.ജെ.പിയിലേയും സംഘപരിവാറിലെയും പ്രവർത്തകർക്കിടയിൽ ജെ.പി.നദ്ദ അറിയപ്പെടുന്നത്. സദസിൽ ആളനക്കമുണ്ടാക്കുന്ന ശരീരഭാഷയൊ ആരവമുയർത്തുന്ന പ്രസംഗശൈലിയൊ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൈമുതലുകളല്ല. എന്നാൽ കറ കലരാത്ത പ്രതിഛായ കൊണ്ടും ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിലെ
പ്രതിജ്ഞാബദ്ധതയാലും ഉറച്ച സംഘടനാപാടവം കൊണ്ടും സൗമ്യമായ പെരുമാറ്റത്താലും നദ്ദ 
ബിജെപി പ്രവർത്തകർക്കിടയിലെ പ്രിയപ്പെട്ട നേതാവാണ്.

2019-ൽ ബി.ജെ.പി ദേശീയ അധ്യക്ഷനായിരുന്ന അമിത് ഷാ 
രണ്ടാം നരേന്ദ്ര മോദി മന്ത്രിസഭയിലെ
കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായതിനെ തുടർന്ന് പാർട്ടിയുടെ വർക്കിംഗ് പ്രസിഡൻറായി നദ്ദയെ നിയമിച്ചു.

2020 ജനുവരിയിൽ അമിത് ഷായുടെ കാലാവധി പൂർത്തിയായതിനെ തുടർന്ന് ബി.ജെ.പിയുടെ പുതിയ ദേശീയ പ്രസിഡൻറായി ജെ.പി.നദ്ദ സ്ഥാനമേറ്റു.

''' നേതൃനിരയിലേയ്ക്ക് '''

രാഷ്ട്രീയ സ്വയം സേവക സംഘത്തിലൂടെയാണ് പൊതുജീവിതത്തിലെ തുടക്കം. പട്ന സെൻറ് സേവ്യഴേസ് കോളേജ് പഠനശേഷം ഹിമാചൽ സർവകലാശാലയിൽ നിയമബിരുദ പഠനത്തിന് ചേർന്നപ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായി. അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത് സമര രംഗത്തിറങ്ങിയ നദ്ദ പിന്നീട് എ.ബി.വി.പിയുടേയും യുവമോർച്ച യുടേയും  നേതൃസ്ഥാനത്ത് എത്തി.

1993-ൽ ഹിമാചൽ നിയമസഭാംഗമായതോടെ സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായി. തുടർന്ന് 1998-2003, 2007-2012 നിയമസഭകളിലും അംഗമായി.
പ്രേം കുമാർ ധൂമൽ മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. 2010-ൽ ബി.ജെ.പിയുടെ ദേശീയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായ നദ്ദ 2012-ൽ ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി രാജ്യസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2014-ലെ ഒന്നാം നരേന്ദ്ര മോദി മന്ത്രിസഭയിലെ ആരോഗ്യ കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
2018-ൽ രണ്ടാം തവണയും രാജ്യസഭാംഗമായ നദ്ദ 2019-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഉത്തർപ്രദേശിൽ ബി.ജെ.പിയുടെ പ്രവർത്തന ചുമതല നദ്ദക്കായിരുന്നു. പ്രതിപക്ഷ മഹാസഖ്യത്തെ തകർത്ത് ബി.ജെ.പിക്ക് യു.പി യിൽ 2014 ആവർത്തിക്കാനായത് നദ്ദയുടെ സംഘാടക മികവാണെന്ന് പാർട്ടി വിലയിരുത്തി.&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/who-is-jp-nadda-the-new-bjp-national-president/article30607088.ece&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Harsh Vardhan (Delhi politician)|Harsh Vardhan]]}}
{{s-ttl|title=[[Ministry of Health and Family Welfare|Minister of Health and Family Welfare]]|years=9 November 2014 - 30 May 2019}}
{{s-aft|after=[[Harsh Vardhan (Delhi politician)|Harsh Vardhan]]}}
{{s-end}}
{{Cabinet of Narendra Modi}}
[[വർഗ്ഗം:ഗുജറാത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭയിൽ അംഗമായവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ അദ്ധ്യക്ഷന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയുടെ ആരോഗ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1960-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>futt9xutgxrzvlyci3rksrrb6b1aa80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജാമി മാർഗോലിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>538188</id>
    <revision>
      <id>4647198</id>
      <parentid>4557741</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T22:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10716" sha1="57vmu5z7utz3ow57uwj7wdvn9y7pmzw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Jamie Margolin}}
{{Infobox person
| name               = ജാമി മാർഗോലിൻ
| image              = Jamie Margolin on Climate Change (cropped).jpg
| birth_date         = {{Birth date and age|2001|12|10}}
| occupation         =[[climate control|കാലാവസ്ഥാ നിയന്ത്രണ]] പ്രവർത്തക
| known_for          = യൂത്ത് ക്ലൈമറ്റ് ആക്ഷൻ മാർച്ച് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു
}}
ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ [[Individual and political action on climate change|കാലാവസ്ഥാ നീതി പ്രവർത്തക]]യാണ് '''ജാമി മാർഗോലിൻ''' (ജനനം: ഡിസംബർ 10, 2001) &lt;ref name=NYTimes2020July21&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/07/21/magazine/teenage-activist-climate-change.html?action=click&amp;module=Editors%20Picks&amp;pgtype=Homepage|work=New York Times|date=21 Jul 2020|author=Brooke Jarvis|title=The Teenagers at the End of the World}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ സീറോ അവറിന്റെ കോ-എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.buzzfeednews.com/article/lesterfeder/europe-climate-change-protests-teens|title=A Huge Climate Change Movement Led By Teenage Girls Is Sweeping Europe. And It’s Coming To The US Next.|website=BuzzFeed News|language=en|access-date=2019-05-27}}&lt;/ref&gt; മാർഗോലിൻ ഒരു ലെസ്ബിയൻ ആണെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും ഒരു [[ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷം|എൽജിബിടി]] വ്യക്തിയെന്ന നിലയിൽ തന്റെ അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് തുറന്നുപറയുകയും ചെയ്യുന്നു. [[CNN|സി‌എൻ‌എൻ‌]], [[HuffPost|ഹഫിംഗ്‌ടൺ‌ പോസ്റ്റ്]] എന്നിവ പോലുള്ള വിവിധ മാധ്യമങ്ങൾ‌ക്കായി അവർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Jamie Margolin&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.internationalcongressofyouthvoices.com/jamie-margolin|title=Jamie Margolin|website=THE INTERNATIONAL CONGRESS OF YOUTH VOICES|language=en-US|access-date=2019-11-03|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719080214/https://www.internationalcongressofyouthvoices.com/jamie-margolin|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ജൂതൻ]], [[Latinx|ലാറ്റിൻക്സ്]] എന്നീ ജനവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടതാണ് മാർഗോലിൻ. &lt;ref name=&quot;Forwsrd2020&quot;&gt;{{cite web |title=Jamie Margolin: The Teenager Who Would Be President |url=https://forward.com/culture/436657/jamie-margolin-the-teenager-who-would-be-president/ |website=Forward |accessdate=February 9, 2020}}&lt;/ref&gt;
== പശ്ചാത്തലം ==
2017 ൽ, 15 ആം വയസ്സിൽ നാഗിയ നസറിനൊപ്പം അവർ മാർഗോലിൻ യൂത്ത് ക്ലൈമറ്റ് ആക്ഷൻ ഓർഗനൈസേഷൻ സീറോ സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://progressive.org/api/content/91dd6f34-e1da-11e8-8345-120e7ad5cf50/|title=Five Questions For: Youth Climate Activist Jamie Margolin on #WalkoutToVote|last=Tempus|first=Alexandra|date=2018-11-06|website=Progressive.org|language=en-us|access-date=2019-05-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://grist.org/article/teens-jamie-margolin-built-climate-movement-zero-hour/|title=How to build a climate movement before your 17th birthday|date=2018-10-31|website=Grist|language=en|access-date=2019-05-26}}&lt;/ref&gt;അവർ സംഘടനയുടെ കോ-എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Sloat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/54846-jamie-margolin-climate-crisis-activist|title=This 17-Year Old Activist Is Changing the Way We Talk About the Climate Crisis|last=Sloat|first=Sarah|website=Inverse|language=en|access-date=2019-05-27}}&lt;/ref&gt;  [[പ്യൂർട്ടോ റിക്കോ]]യിലെ [[Hurricane Maria|മരിയ ചുഴലിക്കാറ്റിനുശേഷം]] കണ്ട പ്രതികരണത്തിനും &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ultimatecivics.org/jamie-margolin-story/|title=Jamie Margolin, Youth Climate Activist|website=Ultimate Civics|language=en-US|access-date=2019-05-27|archive-date=2021-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507231650/https://ultimatecivics.org/jamie-margolin-story/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[2017 Washington wildfires|2017 ലെ വാഷിംഗ്ടൺ കാട്ടുതീയിൽ]] &lt;ref name=&quot;Sloat&quot;/&gt;അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ അനുഭവത്തിനും മറുപടിയായി മാർഗോലിൻ സീറോ അവർ സ്ഥാപിച്ചു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരായ നിഷ്‌ക്രിയത്വത്തിന് വാഷിംഗ്ടൺ സ്റ്റേറ്റിനെതിരെ കേസ് ഫയൽ ചെയ്ത [[Our Children's Trust|അജി പി. വി. വാഷിംഗ്ടൺ]] കേസിൽ ഒരു കുപ്രസിദ്ധി അവർ നേടിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/oct/06/i-sued-the-state-of-washington-because-i-cant-breathe-there-they-ignored-me|title=I sued my state because I can't breathe there. They ignored me {{!}} Jamie Margolin|last=Margolin|first=Jamie|date=2018-10-06|work=The Guardian|access-date=2019-05-27|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ രചനകൾ ഹഫ്പോസ്റ്റ്, [[Teen Ink|ടീൻ ഇങ്ക്]], സി‌എൻ‌എൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. 2018 ലെ [[Teen Vogue|ടീൻ വോഗിന്റെ]] 21 അണ്ടർ 21 ക്ലാസിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു അവർ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teenvogue.com/story/jamie-margolin-21-under-21-2018|title=Jamie Margolin Isn't Intimidated by Climate Change-Denying Bullies|last=Nast|first=Condé|website=Teen Vogue|language=en|access-date=2019-05-26}}&lt;/ref&gt;2018 ൽ [[People (magazine)|പീപ്പിൾ മാഗസിന്റെ]] 25 വുമൺ ചേഞ്ചിങ് വേൾഡിൽ ഒരാളായി അവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://people.com/human-interest/teenage-activists-take-climate-change-crisis/|title=Teenage Activists Take on Climate Change: 'I Have No Choice But To Be Hopeful'|website=PEOPLE.com|language=en|access-date=2019-05-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://people.com/human-interest/25-women-changing-the-world-2018/|title=Meet PEOPLE's 25 Women Changing the World of 2018|website=PEOPLE.com|language=en|access-date=2019-05-26}}&lt;/ref&gt;[[Junior State of America|ജൂനിയർ സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് അമേരിക്കയിലെ]] അംഗമാണ് മാർഗോലിൻ.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/author/jamie-sarai|title=Jamie Margolin {{!}} HuffPost|website=www.huffpost.com|language=en|access-date=2019-05-27}}&lt;/ref&gt; 

2019 സെപ്റ്റംബറിൽ സംസ്ഥാനത്തെ ഹരിതഗൃഹ-വാതക ഉദ്‌വമനം സംബന്ധിച്ച് ഗവർണർ [[Jay Inslee|ജയ് ഇൻ‌സ്ലീ]]യ്ക്കും വാഷിംഗ്ടൺ സ്റ്റേറ്റിനുമെതിരെ കേസെടുത്ത ഒരു യുവസംഘത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു മാർഗോലിൻ. ഈ വ്യവഹാരത്തെത്തുടർന്ന്, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കൗമാരക്കാർക്ക് അവരുടെ കേസ് പരിഗണിക്കാൻ കഴിയുന്ന &quot;ആഗോള കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ചുള്ള അടുത്ത തലമുറയെ നയിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ&quot; എന്ന പാനലിന്റെ ഭാഗമായി അവർക്കെതിരെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്താൻ അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.seattletimes.com/seattle-news/environment/seattles-jamie-margolin-is-17-and-a-climate-activist-on-wednesday-she-testifies-before-congress/|title=Seattle’s Jamie Margolin is 17 and a climate activist. On Wednesday she testifies before Congress.|date=2019-09-17|website=The Seattle Times|language=en-US|access-date=2019-11-03}}&lt;/ref&gt; ഈ വ്യവഹാരത്തിലെ യുവാക്കൾ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വാഷിംഗ്ടൺ സർക്കാരിന്റെ നടപടികളുടെ അഭാവത്തിൽ ആശങ്കാകുലരായിരുന്നു. അവർ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്‌നങ്ങളില്ലാതെ യുവതലമുറയ്ക്ക് ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിനുള്ള ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശം നിഷേധിക്കുകയാണെന്ന് അവർ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Jamie Margolin&quot;/&gt;
==അവലംബം==
{{Reflist}}

{{Authority control}}
{{School strike for climate}}

[[വർഗ്ഗം:2001-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>57vmu5z7utz3ow57uwj7wdvn9y7pmzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>538422</id>
    <revision>
      <id>4647200</id>
      <parentid>4626380</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T00:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25308" sha1="j7nvayy8moow39mechqf30blkh8k1pd" xml:space="preserve">{{PU|Right to life}}
ഭൂമിയിലെ ഏതൊരു ജീവിക്കും ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ടെന്നും സർക്കാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റൊരു സ്ഥാപനത്താൽ ആരും കൊല്ലപ്പെടരുതെന്നും ഉള്ള വിശ്വാസമാണ് '''ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം'''. [[വധശിക്ഷ]], [[യുദ്ധം]], [[ഗർഭഛിദ്രം]], [[ദയാവധം]], പോലീസ് ക്രൂരത, ന്യായീകരിക്കാവുന്ന നരഹത്യ, മൃഗങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങളിലെ സംവാദങ്ങളിൽ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവരാറുണ്ട്. അത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ, ഈ തത്ത്വം ബാധകമാകുന്ന മേഖലകളെക്കുറിച്ച് വിവിധ വ്യക്തികൾ വിയോജിച്ചേക്കാം. ഒരു വ്യക്തിയെ ദ്രോഹിക്കാനോ പരിക്കേൽപ്പിക്കാനോ, അയാളുടെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുത്താനോ ഉള്ള മനഃപൂർവമായ ഏതൊരു ശ്രമവും ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ അർത്ഥം - വിജ്ഞാനകോശം |url=https://ml.warbletoncouncil.org/derecho-a-la-vida-3400 |website=warbletoncouncil |language=ml |access-date=2021-04-19 |archive-date=2024-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225030219/https://ml.warbletoncouncil.org/derecho-a-la-vida-3400 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ]] മൂന്നാം ഭാഗം 21 ആം അനുഛേദത്തിൽ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

==ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം ഇന്ത്യയിൽ==
[[ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ]] മൂന്നാം ഭാഗത്തിൽ 12 മുതൽ 35 വരെയുള്ള അനുഛേദങ്ങളിലാണ് [[മൗലികാവകാശങ്ങൾ|മൌലികവാകാശങ്ങളെ]] കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ഇതിലെ 21 ആം അനുഛേദത്തിലാണ് ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്. “നിയമ നടപടിക്രമമനുസരിച്ച് അല്ലാതെ ഒരു വ്യക്തിയുടെയും ജീവനോ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യമോ ഇല്ലായ്മചെയ്യാനാവില്ല” എന്ന് 21 ആം അനുഛേദം പറയുന്നു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.lawctopus.com/academike/article-21-of-the-constitution-of-india-right-to-life-and-personal-liberty/|title=Article 21 of the Constitution of India - Right to Life and Personal Liberty|access-date=2021-04-18|date=2015-11-13|language=en-US}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിലായിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു വിദേശിക്കും&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; അഭയാർഥികൾക്ക്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.samayam.com/latest-news/india-news/supreme-court-rules-rohingyas-cannot-be-deported-to-myanmar-without-following-due-process/articleshow/81970752.cms|title=റോഹിങ്ക്യകളെ മ്യാൻമറിലേക്ക് തിരിച്ചയക്കുമ്പോൾ നടപടി ക്രമങ്ങൾ പാലിക്കണം: സുപ്രീംകോടതി|access-date=2021-04-18|language=ml|archive-date=2021-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418141923/https://malayalam.samayam.com/latest-news/india-news/supreme-court-rules-rohingyas-cannot-be-deported-to-myanmar-without-following-due-process/articleshow/81970752.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പോലും ബാധകമാകുന്ന ഈ അവകാശം, പക്ഷിമൃഗാദികമുൾപ്പടെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ബാധകമാണെെന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പക്ഷി-മൃഗാദികളുടെ ബലി നിരോധിച്ച് ത്രിപുര ഹൈക്കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച വിധിയിൽ പ്രസ്ഥാവിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.southlive.in/newsroom/national/tripura-high-court/|title=ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം എല്ലാ ജീവികൾക്കുമുണ്ട്; ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പക്ഷി-മൃഗാദികളുടെ ബലി നിരോധിച്ച് ത്രിപുര ഹൈക്കോടതി|access-date=2021-04-18|last=Southlive|date=2019-09-28|language=en-US|archive-date=2021-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418141745/https://www.southlive.in/newsroom/national/tripura-high-court/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

==വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ==
===ഗർഭഛിദ്രം===
[[ഗർഭഛിദ്രം]] അവസാനിപ്പിക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് അതിന്റെ  ആവൃത്തി കുറയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അലസിപ്പിക്കലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചയിൽ &quot;ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം&quot; എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;rhetoric&quot;&gt;Solomon, Martha. [http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true&amp;_&amp;ERICExtSearch_SearchValue_0=ED151883&amp;ERICExtSearch_SearchType_0=no&amp;accno=ED151883 &quot;The Rhetoric of Right to Life: Beyond the Court's Decision&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090724163231/http://eric.ed.gov/ERICWebPortal/custom/portlets/recordDetails/detailmini.jsp?_nfpb=true|date=2009-07-24}} Paper presented at the Southern Speech Communication Association (Atlanta, Georgia, April 4–7, 1978)&lt;/ref&gt; [[ഗർഭം|ഗർഭധാരണത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1951 ലെ [[ചാക്രികലേഖനം|ചാക്രിക ലേഖനത്തിൽ]] പയസ് പന്ത്രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ ഇങ്ങനെ എഴുതി:&lt;blockquote&gt;''ഓരോ മനുഷ്യനും, ഗർഭപാത്രത്തിലെ കുട്ടിക്ക് പോലും, ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം, മാതാപിതാക്കളിൽ നിന്നോ സമൂഹത്തിൽ നിന്നോ മനുഷ്യ അധികാരത്തിൽ നിന്നോ അല്ല, ദൈവത്തിൽ നിന്നാണ് നൽകിയിയിരിക്കുന്നത്.'' അതിനാൽ, ജുഡീഷ്യൽ, മെഡിക്കൽ, യൂജെനിക്, സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, ധാർമ്മികത എന്നിങ്ങനെ ഏതൊരു കാരണത്താലാകട്ടെ, നിരപരാധിയായ മനുഷ്യജീവനെ മനഃപൂർവ്വം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള അവകാശം ഒരു മനുഷ്യനോ, സമൂഹത്തിനോ, അധികാരത്തിനോ, ശാസ്ത്രത്തിനോ ഇല്ല. --- പയസ് പന്ത്രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പ, പാപ്പൽ എൻസൈക്ലിക്കൽ, ഒക്ടോബർ 29, 1951.&lt;ref&gt;&quot;Address to Midwives on the Nature of Their Profession&quot;, 29 October 1951. Pope Pius XII.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
[[പ്രമാണം:President Meeting with Representatives of The Right to Life Movement Jesse Helms Elizabeth Dole Robert Dornan Henry Hyde Charles Percy Richard Schweiker in Oval Office - DPLA - 9281c1c6efacc1d94a9dd0ba9b2ac758.jpg|ലഘുചിത്രം| പ്രസിഡന്റ് [[റൊണാൾഡ് റീഗൻ]] 1981 ലെ റൈറ്റ് ടു ലൈഫ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതിനിധികളുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ച]]

1971 ലെ മെഡിക്കൽ ടെർമിനേഷൻ ഓഫ് പ്രെഗ്നൻസി ആക്റ്റ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയിൽ 20 ആഴ്ചയിലധികം പ്രായമുള്ള ഗർഭം അലസിപ്പിക്കൽ നിയമപരമായി അനുവദിനീയമല്ല.&lt;ref name=&quot;MO&quot;&gt;{{cite web |title=മാതാവിൻറെ അവകാശം ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിൻറെ അവകാശത്തെക്കാളും മുകളിലെന്ന് ഹൈക്കോടതി |url=https://www.mediaonetv.in/kerala/2020/06/12/hc-upholds-mothers-rights |website=www.mediaonetv.in |language=ml |date=12 ജൂൺ 2020}}&lt;/ref&gt; അനാവശ്യ ഗർഭധാരണം തുടരാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നത് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിലേക്കും വ്യക്തിപരമായ കടന്നുകയറ്റത്തിനും സ്ത്രീയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും എതിരാകുമെന്നും സൂചിപ്പിച്ച്, മാതാവിൻറെ അവകാശം ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിൻറെ അവകാശത്തെക്കാളും മുകളിലാണെന്നാണ് കേരള ഹൈക്കോടതി സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;MO&quot; /&gt;
===വധശിക്ഷ===
[[വധശിക്ഷ|വധശിക്ഷയെ]] എതിർക്കുന്നവർ അത് ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് വാദിക്കുന്നു, അതേസമയം വധശിക്ഷ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമല്ലെന്ന് വാദിക്കുന്നവർ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം നീതിബോധത്തോടുള്ള ആദരവോടെ പ്രയോഗിക്കണം എന്ന് പറയുന്നു.. ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം എന്നതിനാൽ വധശിക്ഷ  [[മനുഷ്യാവകാശം|മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ]] ഏറ്റവും മോശമായ ലംഘനമാണെന്ന് എതിരാളികൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. വധശിക്ഷയെ &quot;ക്രൂരവും മനുഷ്യത്വരഹിതവും അപമാനകരവുമായ ശിക്ഷ&quot; എന്ന് വിളിച്ച് മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർ എതിർക്കുന്നു. [[ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ]] ഇതിനെ &quot;മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ ആത്യന്തികവും മാറ്റാനാവാത്തതുമായ നിഷേധമായി&quot; കണക്കാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/death-penalty|title=Abolish the death penalty|access-date=23 August 2010|publisher=Amnesty International|archive-url=https://web.archive.org/web/20100830062328/http://www.amnesty.org/en/death-penalty|archive-date=30 August 2010}}&lt;/ref&gt;

2007, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര പൊതുസഭ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldcoalition.org/united-nations-resolution-moratorium-death-penalty-executions-general-assembly.html|title=117 countries vote for a global moratorium on executions|website=World Coalition Against the Death Penalty|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095919/http://www.worldcoalition.org/united-nations-resolution-moratorium-death-penalty-executions-general-assembly.html|archive-date=2015-04-02}}&lt;/ref&gt; വധശിക്ഷ നിർത്തലാക്കുന്നതിനുള്ള ആഗോള മൊറട്ടോറിയം ആവശ്യപ്പെടുന്ന നോൺ-ബൈൻഡിംഗ് പ്രമേയം അംഗീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=24679&amp;Cr=general&amp;Cr1=assembly|title=moratorium on the death penalty|access-date=23 August 2010|date=15 November 2007|publisher=United Nations|archive-url=https://web.archive.org/web/20110127183625/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=24679&amp;Cr=general&amp;Cr1=assembly|archive-date=27 January 2011}}&lt;/ref&gt;

===ദയാവധം===
[[ദയാവധം|ദയാവധത്തിലൂടെ]] ഒരു വ്യക്തി സ്വന്തം ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള തീരുമാനം എടുക്കുന്നതിനെ അനുകൂലിക്കുന്നവർ ''വ്യക്തികൾക്ക് സ്വന്തം കാര്യം തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന'' വാദം ഉപയോഗിക്കുന്നു,&lt;ref&gt;1999, Jennifer M. Scherer, Rita James Simon, Euthanasia and the Right to Die: A Comparative View, Page 27&lt;/ref&gt; ദയാവധം നിയമവിധേയമാക്കുന്നതിനെ എതിർക്കുന്നവർ വാദിക്കുന്നത് എല്ലാ വ്യക്തികൾക്കും ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം ഉണ്ടെന്നാണ്. ''റൈറ്റ്-ടു-ലൈഫേഴ്സ്'' എന്നാണ് അവരെ സാധാരണയായി വിളിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;1998, Roswitha Fischer, Lexical Change in Present-day English, page 126&lt;/ref&gt;

===വംശീയ ആക്രമണം===
വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് നേരേയുള്ള വംശീയ ആക്രമണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളിലും &quot;ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം&quot; എന്ന പ്രയോഗം കടന്നുവരാറുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ 
ആഫ്രിക്കൻ/ഏഷ്യൻ വംശജർക്കെതിരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{cite web |title='ഞങ്ങൾ രോഗാണുക്കളല്ല'; ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം തങ്ങൾക്കുമുണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് ഏഷ്യൻ വംശജർ |url=https://www.asianetnews.com/gallery/international-news/we-are-not-virus-asian-americans-declare-that-they-too-have-the-right-to-life-qq7mr6#image1 |website=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം എല്ലാവർക്കും തുല്യമാണ്, അത് ആരുടെയും കുത്തകയല്ല ; പിറന്നാൾ ദിനത്തിൽ ഫ്‌ലോയിഡിന് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ച് ഒന്നരക്കോടി സംഭാവന നൽകി ആഞ്ജലീന ജോളി{{!}}Angelina jolie |url=https://www.eastcoastdaily.com/movie/2020/06/07/angelina-jolie-donate-one-and-half-crore-by-declaring-solidarity-with-floyd/ |website=East Coast Movies &amp; Entertainments News |access-date=2021-04-19 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419052640/https://www.eastcoastdaily.com/movie/2020/06/07/angelina-jolie-donate-one-and-half-crore-by-declaring-solidarity-with-floyd/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, ഇന്ത്യയിലെ ദളിതർക്കെതിരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{cite web |title=ദളിത് വിവേചനം: പാറ്റ്‌നയിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം |url=https://www.doolnews.com/dalit-discrimination-the-distance-from-patna-to-kerala-malayalam-article-897.html |website=DoolNews}}&lt;/ref&gt;, മാവോയിസ്റ്റുകളുടെ കൊലപാതകം&lt;ref&gt;{{cite web |title=മാവോയിസ്റ്റുകളുടെ കൊല; മനുഷ്യാവകാശ കമ്മീഷൻ കേസെടുത്തു |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/human-rights-commission-register-case-in-maoist-attack-jj-168579.html |website=News18 Malayalam |date=30 ഒക്ടോബർ 2019 |access-date=2021-04-19 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419052640/https://malayalam.news18.com/news/kerala/human-rights-commission-register-case-in-maoist-attack-jj-168579.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നിങ്ങനെ വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം ചർച്ചയാകാറുണ്ട്.

== നിയമപരമായ പ്രസ്താവനകൾ ==

* 1444-ൽ പോൾജിക്ക സ്റ്റാറ്റ്യൂട്ട് ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Sumpetarski kartular i poljička seljačka republika|last=Marušić|first=Juraj|date=1992|publisher=Književni Krug Split|isbn=978-86-7397-076-9|edition=1st|location=Split, Croatia|page=129}}&lt;/ref&gt;
* 1776-ൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രഖ്യാപനം &quot; എല്ലാ മനുഷ്യരും തുല്യരായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അവർക്ക് അവരുടെ സ്രഷ്ടാവ് അർഹിക്കാത്ത ചില അവകാശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്, അവയിൽ ജീവിതവും സ്വാതന്ത്ര്യവും സന്തോഷവും ഉണ്ട് &quot; എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
* 1948 ൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര പൊതുസഭ]] അംഗീകരിച്ച [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം]] ആർട്ടിക്കിൾ മൂന്നിൽ ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു: ''വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ട്.''

* കൗൺസിൽ ഓഫ് യൂറോപ്പ് 1950ൽ, ആർട്ടിക്കിൾ 2-ൽ മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള അവകാശം കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി യൂറോപ്യൻ മനുഷ്യാവകാശ കൺവെൻഷൻ അംഗീകരിച്ചു. നിയമപരമായ വധശിക്ഷകൾക്കും സ്വയം പ്രതിരോധത്തിനും, ഓടിപ്പോയ പ്രതിയെ അറസ്റ്റുചെയ്യുന്നതിനും കലാപങ്ങളെയും കലാപങ്ങളെയും അടിച്ചമർത്തുന്നതിനും അപവാദങ്ങളുണ്ട്. അതിനുശേഷം കൺവെൻഷന്റെ പ്രോട്ടോക്കോൾ 6 രാജ്യങ്ങൾ യുദ്ധകാലത്തോ ദേശീയ അടിയന്തരാവസ്ഥയിലോ ഒഴികെ [[വധശിക്ഷ]] നിഷിദ്ധമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, നിലവിൽ ഇത് കൗൺസിലിന്റെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ബാധകമാണ്. പ്രോട്ടോക്കോൾ 13 വധശിക്ഷ പൂർണ്ണമായും നിർത്തലാക്കുന്നു, ഇത് കൗൺസിലിലെ മിക്ക അംഗരാജ്യങ്ങളിലും നടപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
* 1966 ൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര പൊതുസഭ]] സിവിൽ, രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചു. &quot;ഓരോ മനുഷ്യനും ജീവിക്കാനുള്ള അന്തർലീനമായ അവകാശമുണ്ട്. ഈ അവകാശം നിയമപ്രകാരം പരിരക്ഷിക്കപ്പെടും.  ആരും ഏകപക്ഷീയമായി അവന്റെ ജീവിതം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയില്ല&quot; എന്ന് പൗര-രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര ഉടമ്പടിയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 6.1 ൽ പരാമർശിക്കുന്നു.

* 1969-ൽ അമേരിക്കൻ മനുഷ്യാവകാശ ഉടമ്പടി [[സാൻ ഹോസെ, കോസ്റ്റ റീക|കോസ്റ്റാറിക്കയിലെ സാൻ ജോസിൽ]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. പടിഞ്ഞാറൻ അർദ്ധഗോളത്തിലെ പല രാജ്യങ്ങളും ഇത് അംഗീകരിച്ചു. നിലവിൽ 23 രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് പ്രാബല്യത്തിൽ ഉണ്ട്. &quot;ഓരോ വ്യക്തിക്കും തന്റെ ജീവിതത്തെ ബഹുമാനിക്കാൻ അവകാശമുണ്ട്.  ഈ അവകാശം നിയമപ്രകാരം പരിരക്ഷിക്കപ്പെടും, പൊതുവേ, ഗർഭധാരണ നിമിഷം മുതൽ.  ആരും ഏകപക്ഷീയമായി അവന്റെ ജീവിതം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയില്ല&quot; എന്ന് അമേരിക്കൻ മനുഷ്യാവകാശ കൺവെൻഷന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ 4.1 പറയുന്നു.

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://childrensrightsportal.org/fundamental-rights/life/ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515034353/http://childrensrightsportal.org/fundamental-rights/life/ |date=2011-05-15 }} [http://childrensrightsportal.org/ കുട്ടികളുടെ അവകാശ പോർട്ടലിൽ]
* [http://www.papalencyclicals.net/Pius12/P12midwives.htm ''അവരുടെ തൊഴിൽ Address to Midwives on the Nature of Their Profession.''] [http://www.papalencyclicals.net/Pius12/P12midwives.htm പയസ് പന്ത്രണ്ടാമൻ.] [http://www.papalencyclicals.net/Pius12/P12midwives.htm ഒക്ടോബർ 29, 1951.]
[[വർഗ്ഗം:ദയാവധം]]
[[വർഗ്ഗം:ഗർഭഛിദ്രം]]
[[വർഗ്ഗം:വധശിക്ഷ]]</text>
      <sha1>j7nvayy8moow39mechqf30blkh8k1pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Krishnakumar Mapranam</title>
    <ns>2</ns>
    <id>546376</id>
    <revision>
      <id>4647182</id>
      <parentid>4647124</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5816" sha1="fl30cfa4cozekzra6ntyfczcjxlqprx" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, 

&quot;പ്രതിലിപി&quot; യിൽ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021)

സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021) 

ഉള്ളൂർ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം (2022) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ആദരവുകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ* 

1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* 

1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>fl30cfa4cozekzra6ntyfczcjxlqprx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647183</id>
      <parentid>4647182</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6124" sha1="k6ertojsdmhdylfjm19w7bavjzfw5af" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ കനവ്, ആഴം എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

&quot;പ്രതിലിപി&quot; യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നോവലുകൾ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021)

സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021) 

ഉള്ളൂർ സ്മാരക സാഹിത്യപുരസ്കാരം (2022) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും ആദരവുകളും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ* 

1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* 

1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>k6ertojsdmhdylfjm19w7bavjzfw5af</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647186</id>
      <parentid>4647183</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5936" sha1="fo928hqlggnj0yf9yxl3ztavcj1en9n" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ കനവ്, ആഴം എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
&quot;പ്രതിലിപി&quot; യിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നോവലുകൾ *ജോനാഥന്റെ ഡയറി*, *തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി*, *ദെണ്ണെളക്കം*, *തിരകൾ*,*നിധിവേട്ട*, *താമ്രപുരി*, *സീക്രട്ട് ലോക്ക്*, *ഡാർക്ക്‌* തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021), 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;പോത്തിക്കരമ്മ* ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , *യക്ഷിയമ്മ*( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;'ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>fo928hqlggnj0yf9yxl3ztavcj1en9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647187</id>
      <parentid>4647186</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5771" sha1="6v9am5e6hllsp17c44edc6rb4phtj0a" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ കനവ്, ആഴം എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ*

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

തുടങ്ങി *എട്ടു* *നോവലുകൾ* പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

പോത്തിക്കരമ്മ ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , യക്ഷിയമ്മ ( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>6v9am5e6hllsp17c44edc6rb4phtj0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647188</id>
      <parentid>4647187</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* നോവലുകൾ */</comment>
      <origin>4647188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="3nwoae3rhd76g9txgujlxb393k37y16" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ കനവ്, ആഴം എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ*

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

പോത്തിക്കരമ്മ ( ഭക്തിഗാനങ്ങൾ) , യക്ഷിയമ്മ ( കവിതകൾ )  സിഡികളായി പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഫേയ്റ്റ് ' എന്ന ഷോർട്ട് ഫിലിമിന് തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും രചിച്ചു.

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ )(2011) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ (2012) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ ) (2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ* ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022)

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024)

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025)

എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്</text>
      <sha1>3nwoae3rhd76g9txgujlxb393k37y16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647191</id>
      <parentid>4647188</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39626-57</username>
        <id>220319</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5404" sha1="sv450oos2oycodtcurf23ywlis96ep3" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം, ബാലസാഹിത്യം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് 

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ &quot;കനവ്&quot;, &quot;ആഴം&quot; എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ ) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് (2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ (2012)  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ )  മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2022) 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് 

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024) സെവൻലീഫ് 

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025) സെവൻലീഫ്

== കാസറ്റുകൾ ==
യക്ഷിയമ്മ (കവിതകൾ )

പോത്തിക്കരമ്മ (ഭക്തിഗാനങ്ങൾ )</text>
      <sha1>sv450oos2oycodtcurf23ywlis96ep3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647192</id>
      <parentid>4647191</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T20:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krishnakumar Mapranam</username>
        <id>152054</id>
      </contributor>
      <comment>/* കാസറ്റുകൾ */</comment>
      <origin>4647192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5703" sha1="pt0hy2dh3pxl0jcmoa5ywtey4u5d2g2" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം, ബാലസാഹിത്യം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് 

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ &quot;കനവ്&quot;, &quot;ആഴം&quot; എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ ) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് (2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ (2012)  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ )  മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2022) 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് 

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024) സെവൻലീഫ് 

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025) സെവൻലീഫ്

== കാസറ്റുകൾ ==
യക്ഷിയമ്മ (കവിതകൾ )

പോത്തിക്കരമ്മ (ഭക്തിഗാനങ്ങൾ )

== ഷോർട് ഫിലിം ==
ഫൈവ് ജി ക്രിയേഷൻ നിർമ്മിച്ച ഫേയ്റ്റ് (വിധി ) എന്ന ഷോർട് ഫിലിമിന് കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി.</text>
      <sha1>pt0hy2dh3pxl0jcmoa5ywtey4u5d2g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647244</id>
      <parentid>4647192</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T08:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krishnakumar Mapranam</username>
        <id>152054</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4647244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5712" sha1="ghjtumvoam8jaaaykl06v9vy7rte4uk" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം, ബാലസാഹിത്യം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് 

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ &quot;കനവ്&quot;, &quot;ആഴം&quot; എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ ) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് (2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ (2012)  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)         

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ )  മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2022) 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് 

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024) സെവൻലീഫ് 

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025) സെവൻലീഫ്

== കാസറ്റുകൾ ==
യക്ഷിയമ്മ (കവിതകൾ )

പോത്തിക്കരമ്മ (ഭക്തിഗാനങ്ങൾ )

== ഷോർട് ഫിലിം ==
ഫൈവ് ജി ക്രിയേഷൻ നിർമ്മിച്ച ഫേയ്റ്റ് (വിധി ) എന്ന ഷോർട് ഫിലിമിന് കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി.</text>
      <sha1>ghjtumvoam8jaaaykl06v9vy7rte4uk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647248</id>
      <parentid>4647244</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krishnakumar Mapranam</username>
        <id>152054</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16648" sha1="37b3qvvniyo98ihi6l2lnmocfkkf6u2" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം, ബാലസാഹിത്യം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് 

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ &quot;കനവ്&quot;, &quot;ആഴം&quot; എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ ) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് (2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ (2012)  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)         

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ )  മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2022) 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ സ്വകാര്യങ്ങൾ ==


1. ചരിത്രരചനയിലെ ബദൽ വഴി             (

പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ചരിത്രം: 

മുൻകാലങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരും അധികാരമുള്ളവരുമായ വ്യക്തികളുടെ ആത്മകഥകൾ മാത്രമാണ് ചരിത്രരേഖകളായി പരിഗണിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ കൃതിയിലൂടെ, ചരിത്രത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിൽ അടയാളപ്പെടുത്താതെ പോയ ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ ജീവിതം മുന്നോട്ട് വരുന്നു.

കാലഘട്ടത്തിന്റെ രേഖ (1960-1985)

എഴുത്തുകാരൻ തന്റെ വ്യക്തിപരമായ ഓർമ്മകൾ പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ, അത് അറിയാതെതന്നെ ആ കാലഘട്ടത്തിലെ കേരളീയ സമൂഹത്തിന്റെ (പ്രത്യേകിച്ച് 70-കളിലെയും 80-കളിലെയും) ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാമൂഹികവുമായ ചരിത്രമായി മാറുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലെ കൃഷിരീതികൾ (വിത, കൊയ്ത്ത്, മെതി), വായനശാലകളുടെ വളർച്ച, അക്കാലത്തെ വിനോദങ്ങൾ (സർക്കസ്, സൈക്കിൾ യജ്ഞം, സിനിമകൾ) എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

2. സവർണ്ണ പശ്ചാത്തലത്തിലെ ദാരിദ്ര്യവും വിവേചനവും

സാമൂഹിക ക്രമത്തിൽ 'സവർണ്ണർ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സമുദായങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്കെല്ലാം സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന പൊതുധാരണയെ ഈ പുസ്തകം തിരുത്തുന്നുണ്ട്.

ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ 'കഴകം' എന്ന ജോലികൾ ചെയ്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന അമ്പലവാസി സമൂഹത്തിന്റെ (വാര്യർ സമുദായം) കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും ഒറ്റപ്പെടലും പുസ്തകം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം നിത്യവൃത്തിക്ക് പോലും തികയാതിരുന്ന അവസ്ഥയും, താൻ ഉണ്ണാതെ തേവർക്ക് എങ്ങനെ വരം നൽകാൻ കഴിയും എന്ന ചോദ്യവും ഇതിലൂടെ ഉയരുന്നുണ്ട്.

മറ്റുള്ള കുട്ടികളെപ്പോലെ നല്ലൊരു കുടയോ, ചെരിപ്പോ വാങ്ങാൻ കഴിയാത്ത ബാല്യം. 'വാര്യത്തെ കുട്ടി' ആയതുകൊണ്ട് മാത്രം അക്കാലത്തെ സാമൂഹിക ചിട്ടവട്ടങ്ങൾ കാരണം സ്കൂളിലെ ഉച്ചക്കഞ്ഞിക്ക് അയോഗ്യനായിപ്പോയ നോവ്. ബന്ധുവീട്ടിൽ വെച്ച് പരിചയപ്പെട്ട കുട്ടി 'ഞങ്ങൾ മാലയ്ക്ക് കാശ് തരാറുണ്ടല്ലോ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കോചം എന്നിവയെല്ലാം സവർണ്ണ ദാരിദ്ര്യം ഒരു കുട്ടിയുടെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള മുറിവുകളെ കാണിക്കുന്നു.

3. സ്ത്രീജീവിതങ്ങളുടെ നേർക്കാഴ്ചകൾ

ഈ സ്മരണകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾ അക്കാലത്തെ സ്ത്രീ അവസ്ഥകളുടെ നേർചിത്രങ്ങളാണ്.

പഴയ ഓർമ്മകൾക്ക് തെളിച്ചം കൂട്ടിയ അമ്മയും (അമ്മിണി വാരസ്യാർ) മൂന്ന് മുത്തശ്ശിമാരും (കുഞ്ഞിക്കാവു വാരസ്യാർ, പാറുക്കുട്ടി വാരസ്യാർ, ഇക്കാളി വാരസ്യാർ) പുസ്തകത്തിന്റെ ജീവനാഡിയാണ്. അച്ഛൻ എന്ന വിരുന്നുകാരൻ്റെ അഭാവത്തിലും മക്കളെ വളർത്താൻ അമ്മ അനുഭവിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകൾ വായനക്കാരെ ഈർപ്പമുള്ളതാക്കുന്നു.

പുറമേയ്ക്ക് കുലീനമെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ഇല്ലങ്ങളിലും വാര്യങ്ങളിലും സ്ത്രീ ജീവിതങ്ങൾ നരകതുല്യമായിരുന്നു. സ്വന്തം അസ്വസ്ഥതകളെപ്പോലും തിരിച്ചറിയാനോ പ്രതികരിക്കാനോ കഴിയാതെ, നിശ്ശബ്ദമായി ദുരിതങ്ങൾ പേറി ജീവിച്ചുതീർത്ത സ്ത്രീകളുടെ ആത്മസംഘർഷങ്ങൾ ഈ കുറിപ്പുകളിലുണ്ട്.

4. ഗൃഹാതുരത്വത്തിന്റെ സമ്മിശ്ര വികാരങ്ങൾ (Nostalgia)

പുസ്തകം വായനക്കാരന് സമ്മാനിക്കുന്നത് കേവലം മധുരമുള്ള ഓർമ്മകൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് വേദനയും ആനന്ദവും കലർന്ന ഒരു ഗൃഹാതുരത്വമാണ്.

ചാണകം മെഴുകിയ ഉമ്മറങ്ങൾ, പാനീസ് വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചം, രാമത്തുളസി വെച്ച ജനാലപ്പടികൾ, ഇടവപ്പാതിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം, അമ്പലപ്പറമ്പിലെ ചെമ്പകപ്പൂ മണം എന്നിവയെല്ലാം ഇന്നത്തെ 'റെഡിമെയ്ഡ്' ജീവിതങ്ങൾക്കിടയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ഗ്രാമീണതയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

വിഷുക്കാലത്തെ അഞ്ച് പൈസ കൈനീട്ടവും, തേങ്ങോല കൊണ്ടുള്ള പൂക്കുടയും, കൊല്ലാവസാനം അമ്മ വാങ്ങിത്തരുന്ന സ്ലേറ്റും പെൻസിലും എത്രമാത്രം വലിയ സന്തോഷങ്ങളായിരുന്നു എന്ന് എഴുത്തുകാരൻ ഓർത്തെടുക്കുന്നു. ഇത് വായനക്കാരെയും അവരുടെ സ്വന്തം ബാല്യകാലത്തേക്ക് കൈപിടിച്ചു നടത്തുന്നു.

5. ആഖ്യാനശൈലിയും ഭാഷാശുദ്ധിയും

എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിൽ കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണത്തിന്റെ തനിമ വെളിവാകുന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആഖ്യാനരീതി.

ഈ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ അനാവശ്യമായ വീമ്പുപറച്ചിലുകളോ, മറ്റുള്ളവരെ പുകഴ്ത്തലോ ഇകഴ്ത്തലോ ഇല്ല. സ്വന്തം ജീവിതത്തെ ഒട്ടും ചായക്കൂട്ടുകൾ ഇല്ലാതെ പച്ചയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

6 ​കഥാത്മകമായ ആഖ്യാനം

ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ആണെങ്കിലും ഒരു നോവലോ കഥയോ വായിക്കുന്ന സുഖത്തോടെ ഒറ്റയിരിപ്പിന് വായിച്ചുതീർക്കാൻ കഴിയുന്ന ഭാഷാശുദ്ധി ഇതിനുണ്ട്. ഇത് വായനക്കാരന്റെ ഉള്ളുതൊടുന്ന ഒരു 'അകം തൊട്ട ഗ്രന്ഥം' തന്നെയാണ്.

ഈ പുസ്തകം വ്യക്തിപരം (Personal) ആയ അനുഭവങ്ങളിൽ തുടങ്ങി സാമൂഹികം (Social) ആയ ചരിത്രമായി വികസിക്കുന്ന ഒന്നാണ് എന്നാണ്. ഒരു സാധാരണക്കാരൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ നന്മയും നൊമ്പരങ്ങളും ഒട്ടും കലർപ്പില്ലാതെ വായനക്കാരിലേക്ക് പകർന്നുനൽകിയതുകൊണ്ടാണ് 'ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ' വായിക്കുന്ന ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വന്തം സ്വകാര്യങ്ങളായി മാറുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഈ കൃതി മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സ്ഥാനമുറപ്പിക്കുന്നത്.

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് 

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024) സെവൻലീഫ് 

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025) സെവൻലീഫ്

== കാസറ്റുകൾ ==
യക്ഷിയമ്മ (കവിതകൾ )

പോത്തിക്കരമ്മ (ഭക്തിഗാനങ്ങൾ )

== ഷോർട് ഫിലിം ==
ഫൈവ് ജി ക്രിയേഷൻ നിർമ്മിച്ച ഫേയ്റ്റ് (വിധി ) എന്ന ഷോർട് ഫിലിമിന് കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി.</text>
      <sha1>37b3qvvniyo98ihi6l2lnmocfkkf6u2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647250</id>
      <parentid>4647248</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krishnakumar Mapranam</username>
        <id>152054</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ സ്വകാര്യങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4647250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16046" sha1="f1l74z3wpt075ge4lcb1j8eoshg7kuv" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം, ബാലസാഹിത്യം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് 

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ &quot;കനവ്&quot;, &quot;ആഴം&quot; എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ ) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് (2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ (2012)  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)         

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ )  മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2022) 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== '''ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ സ്വകാര്യങ്ങൾ''' ==

1 '''&lt;big&gt;ചരിത്രരചനയിലെ ബദൽ വഴി&lt;/big&gt;''' 

('''Alternative Historiography)'''

'''''കാലഘട്ടത്തിന്റെ രേഖ (1960-1985)'''''

എഴുത്തുകാരൻ തന്റെ വ്യക്തിപരമായ ഓർമ്മകൾ പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ, അത് അറിയാതെതന്നെ ആ കാലഘട്ടത്തിലെ കേരളീയ സമൂഹത്തിന്റെ (പ്രത്യേകിച്ച് 70-കളിലെയും 80-കളിലെയും) ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാമൂഹികവുമായ ചരിത്രമായി മാറുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലെ കൃഷിരീതികൾ (വിത, കൊയ്ത്ത്, മെതി), വായനശാലകളുടെ വളർച്ച, അക്കാലത്തെ വിനോദങ്ങൾ (സർക്കസ്, സൈക്കിൾ യജ്ഞം, സിനിമകൾ) എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

'''''2&lt;big&gt;. സവർണ്ണ പശ്ചാത്തലത്തിലെ ദാരിദ്ര്യവും വിവേചനവും&lt;/big&gt;'''''

സാമൂഹിക ക്രമത്തിൽ 'സവർണ്ണർ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സമുദായങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്കെല്ലാം സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന പൊതുധാരണയെ ഈ പുസ്തകം തിരുത്തുന്നുണ്ട്.

ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ 'കഴകം' എന്ന ജോലികൾ ചെയ്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന അമ്പലവാസി സമൂഹത്തിന്റെ (വാര്യർ സമുദായം) കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും ഒറ്റപ്പെടലും പുസ്തകം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം നിത്യവൃത്തിക്ക് പോലും തികയാതിരുന്ന അവസ്ഥയും, താൻ ഉണ്ണാതെ തേവർക്ക് എങ്ങനെ വരം നൽകാൻ കഴിയും എന്ന ചോദ്യവും ഇതിലൂടെ ഉയരുന്നുണ്ട്.

മറ്റുള്ള കുട്ടികളെപ്പോലെ നല്ലൊരു കുടയോ, ചെരിപ്പോ വാങ്ങാൻ കഴിയാത്ത ബാല്യം. 'വാര്യത്തെ കുട്ടി' ആയതുകൊണ്ട് മാത്രം അക്കാലത്തെ സാമൂഹിക ചിട്ടവട്ടങ്ങൾ കാരണം സ്കൂളിലെ ഉച്ചക്കഞ്ഞിക്ക് അയോഗ്യനായിപ്പോയ നോവ്. ബന്ധുവീട്ടിൽ വെച്ച് പരിചയപ്പെട്ട കുട്ടി 'ഞങ്ങൾ മാലയ്ക്ക് കാശ് തരാറുണ്ടല്ലോ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കോചം എന്നിവയെല്ലാം സവർണ്ണ ദാരിദ്ര്യം ഒരു കുട്ടിയുടെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള മുറിവുകളെ കാണിക്കുന്നു.

3'''''&lt;big&gt;. സ്ത്രീജീവിതങ്ങളുടെ നേർക്കാഴ്ചകൾ&lt;/big&gt;'''''

ഈ സ്മരണകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾ അക്കാലത്തെ സ്ത്രീ അവസ്ഥകളുടെ നേർചിത്രങ്ങളാണ്.

പഴയ ഓർമ്മകൾക്ക് തെളിച്ചം കൂട്ടിയ അമ്മയും (അമ്മിണി വാരസ്യാർ) മൂന്ന് മുത്തശ്ശിമാരും (കുഞ്ഞിക്കാവു വാരസ്യാർ, പാറുക്കുട്ടി വാരസ്യാർ, ഇക്കാളി വാരസ്യാർ) പുസ്തകത്തിന്റെ ജീവനാഡിയാണ്. അച്ഛൻ എന്ന വിരുന്നുകാരൻ്റെ അഭാവത്തിലും മക്കളെ വളർത്താൻ അമ്മ അനുഭവിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകൾ വായനക്കാരെ ഈർപ്പമുള്ളതാക്കുന്നു.

പുറമേയ്ക്ക് കുലീനമെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ഇല്ലങ്ങളിലും വാര്യങ്ങളിലും സ്ത്രീ ജീവിതങ്ങൾ നരകതുല്യമായിരുന്നു. സ്വന്തം അസ്വസ്ഥതകളെപ്പോലും തിരിച്ചറിയാനോ പ്രതികരിക്കാനോ കഴിയാതെ, നിശ്ശബ്ദമായി ദുരിതങ്ങൾ പേറി ജീവിച്ചുതീർത്ത സ്ത്രീകളുടെ ആത്മസംഘർഷങ്ങൾ ഈ കുറിപ്പുകളിലുണ്ട്.

'''''&lt;big&gt;4. ഗൃഹാതുരത്വത്തിന്റെ സമ്മിശ്ര വികാരങ്ങൾ (Nostalgia)&lt;/big&gt;'''''

പുസ്തകം വായനക്കാരന് സമ്മാനിക്കുന്നത് കേവലം മധുരമുള്ള ഓർമ്മകൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് വേദനയും ആനന്ദവും കലർന്ന ഒരു ഗൃഹാതുരത്വമാണ്.

ചാണകം മെഴുകിയ ഉമ്മറങ്ങൾ, പാനീസ് വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചം, രാമത്തുളസി വെച്ച ജനാലപ്പടികൾ, ഇടവപ്പാതിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം, അമ്പലപ്പറമ്പിലെ ചെമ്പകപ്പൂ മണം എന്നിവയെല്ലാം ഇന്നത്തെ 'റെഡിമെയ്ഡ്' ജീവിതങ്ങൾക്കിടയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ഗ്രാമീണതയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

വിഷുക്കാലത്തെ അഞ്ച് പൈസ കൈനീട്ടവും, തേങ്ങോല കൊണ്ടുള്ള പൂക്കുടയും, കൊല്ലാവസാനം അമ്മ വാങ്ങിത്തരുന്ന സ്ലേറ്റും പെൻസിലും എത്രമാത്രം വലിയ സന്തോഷങ്ങളായിരുന്നു എന്ന് എഴുത്തുകാരൻ ഓർത്തെടുക്കുന്നു. ഇത് വായനക്കാരെയും അവരുടെ സ്വന്തം ബാല്യകാലത്തേക്ക് കൈപിടിച്ചു നടത്തുന്നു.

'''''&lt;big&gt;5. ആഖ്യാനശൈലിയും ഭാഷാശുദ്ധിയും&lt;/big&gt;'''''

എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിൽ കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണത്തിന്റെ തനിമ വെളിവാകുന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആഖ്യാനരീതി.

ഈ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ അനാവശ്യമായ വീമ്പുപറച്ചിലുകളോ, മറ്റുള്ളവരെ പുകഴ്ത്തലോ ഇകഴ്ത്തലോ ഇല്ല. സ്വന്തം ജീവിതത്തെ ഒട്ടും ചായക്കൂട്ടുകൾ ഇല്ലാതെ പച്ചയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

'''''&lt;big&gt;6 ​കഥാത്മകമായ ആഖ്യാനം&lt;/big&gt;'''''

ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ആണെങ്കിലും ഒരു നോവലോ കഥയോ വായിക്കുന്ന സുഖത്തോടെ ഒറ്റയിരിപ്പിന് വായിച്ചുതീർക്കാൻ കഴിയുന്ന ഭാഷാശുദ്ധി ഇതിനുണ്ട്. ഇത് വായനക്കാരന്റെ ഉള്ളുതൊടുന്ന ഒരു 'അകം തൊട്ട ഗ്രന്ഥം' തന്നെയാണ്.

ഈ പുസ്തകം വ്യക്തിപരം (Personal) ആയ അനുഭവങ്ങളിൽ തുടങ്ങി സാമൂഹികം (Social) ആയ ചരിത്രമായി വികസിക്കുന്ന ഒന്നാണ് എന്നാണ്. ഒരു സാധാരണക്കാരൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ നന്മയും നൊമ്പരങ്ങളും ഒട്ടും കലർപ്പില്ലാതെ വായനക്കാരിലേക്ക് പകർന്നുനൽകിയതുകൊണ്ടാണ് 'ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ' വായിക്കുന്ന ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വന്തം സ്വകാര്യങ്ങളായി മാറുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഈ കൃതി മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സ്ഥാനമുറപ്പിക്കുന്നത്.

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് 

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024) സെവൻലീഫ് 

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025) സെവൻലീഫ്

== കാസറ്റുകൾ ==
യക്ഷിയമ്മ (കവിതകൾ )

പോത്തിക്കരമ്മ (ഭക്തിഗാനങ്ങൾ )

== ഷോർട് ഫിലിം ==
ഫൈവ് ജി ക്രിയേഷൻ നിർമ്മിച്ച ഫേയ്റ്റ് (വിധി ) എന്ന ഷോർട് ഫിലിമിന് കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി.</text>
      <sha1>f1l74z3wpt075ge4lcb1j8eoshg7kuv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647251</id>
      <parentid>4647250</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krishnakumar Mapranam</username>
        <id>152054</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ സ്വകാര്യങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4647251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16025" sha1="58s617ea86uwlyhegejf5mj5fu3fm2p" xml:space="preserve">== കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണം ==
തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ മാപ്രാണത്ത് [[മാടായിക്കോണം]] ദേശത്ത് ജനനം .സർക്കാർ സർവ്വീസീലെ ജൂഡീഷ്യറി വകുപ്പിൽ നിന്നു വിരമിച്ചു. കവി, കഥാകൃത്ത്, നോവലിസ്റ്റ്, നിരൂപകൻ.

നാനൂറിൽ പരം കവിതകൾ, നൂറോളം കഥകൾ, ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ, ലേഖനങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണം, പുസ്തക നിരൂപണം, ബാലസാഹിത്യം എന്നിവ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് 

ആദ്യ കഥ 'മുറിവുകൾ ' 1986 ൽ സഖി വാരികയിൽ [&lt;nowiki/&gt;[[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.

1986 ൽ കഥാമത്സരത്തിൽ 'കാത്തിരിപ്പിൻ്റെ അവസാനം 'എന്ന ചെറുകഥയ്ക്ക്  സമ്മാനം ലഭിച്ചു

[[മൺസൂൺ]] ബുക്സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;കഥവിരിയുന്നിടം&quot; എന്ന കഥാസമാഹാരം, സെവൻലീഫ് ക്രിയേഷന്റെ &quot;കനവ്&quot;, &quot;ആഴം&quot; എന്നീ കവിതാസമാഹാരങ്ങൾ എഡിറ്റ്‌ ചെയ്തു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

== നോവലുകൾ ==
തെക്കോട്ടുള്ള വണ്ടി 

ദെണ്ണെളക്കം  

തീരം തേടുന്ന തിരകൾ

നിധിവേട്ട

താമ്രപുരി

സീക്രട്ട് ലോക്ക്

ഡാർക്ക്‌

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100081786023828 സെവൻലീഫ്]  ഡിജിറ്റൽ മാഗസിൻ്റെ എഡിറ്ററാണ്

== പുരസ്കാരം ==
സർഗ്ഗസ്വരം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017)

മാധവിക്കുട്ടി സ്മാരക പുരസ്കാരം(2021) 

നവോത്ഥാന സംസ്കൃതിയുടെ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2021)

ഒച്ച മാസികയുടെ പുരസ്കാരം (2021) 

കിഴുത്താണി ഗ്രാമീണ വായനശാല നടത്തിയ കവിതാമത്സരത്തിൽ പുരസ്കാരം (2024) 

കവിതാക്കോർമ്പ കവിതാപുരസ്ക്കാരം (2025)  

കണ്ടൽ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2025)

== ആദരവുകൾ ==
സമസ്ത കേരള വാര്യർ സമാജം ജില്ലാതലത്തിൽ ആദരം (2021)

മാടായിക്കോണം ഗ്രാമീണ വായനശാലയുടെ ആദരവ് (ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ആർ. ബിന്ദുവിൽ നിന്നും )(2025)

കാറളം വീട്ടിൽ ലൈബ്രറിയുടെ ആദരവ് (2026)

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുസ്തകങ്ങൾ ==
1.യാത്രാമൊഴി (കവിതകൾ ) കെ കെ എം ബുക്ക്‌സ് (2011) 

2.മഴനൂൽക്കനവുകൾ  (കവിതകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] തൃശ്ശൂർ (2012)  

3.സ്വർണ്ണം പൂശിയ ചെമ്പോലകൾ (കവിതകൾ) കേരളബുക്ക് ട്രസ്റ്റ്‌ [[കോഴിക്കോട്]] (2014)

4.വളഞ്ഞരേഖകൾ  (കഥകൾ ) പ്രിന്റ് ഹൗസ് [[മതിലകം]] (2014)

5.ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന വിരലുകൾ (കവിതകൾ ) പായൽ ബുക്സ് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] (2018)

6.ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ (ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ) മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2021)         

7.പാതിരാവിൽ ഒരു പ്രണയകാലത്ത് (കഥകൾ )  മൺസൂൺ ബുക്സ് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] (2022) 

8.രണ്ടാം വരവ് (നോവൽ) ഫോറസ്റ്റ് ബുക്ക്‌ [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നുർ]] (2025)

== '''ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ സ്വകാര്യങ്ങൾ''' ==

1 '''&lt;big&gt;ചരിത്രരചനയിലെ ബദൽ വഴി&lt;/big&gt;''' 

('''Alternative Historiography)'''

'''''കാലഘട്ടത്തിന്റെ രേഖ (1960-1985)'''''

എഴുത്തുകാരൻ തന്റെ വ്യക്തിപരമായ ഓർമ്മകൾ പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ, അത് അറിയാതെതന്നെ ആ കാലഘട്ടത്തിലെ കേരളീയ സമൂഹത്തിന്റെ (പ്രത്യേകിച്ച് 70-കളിലെയും 80-കളിലെയും) ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും സാമൂഹികവുമായ ചരിത്രമായി മാറുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലെ കൃഷിരീതികൾ (വിത, കൊയ്ത്ത്, മെതി), വായനശാലകളുടെ വളർച്ച, അക്കാലത്തെ വിനോദങ്ങൾ (സർക്കസ്, സൈക്കിൾ യജ്ഞം, സിനിമകൾ) എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

'''''2&lt;big&gt;. സവർണ്ണ പശ്ചാത്തലത്തിലെ ദാരിദ്ര്യവും വിവേചനവും&lt;/big&gt;'''''

സാമൂഹിക ക്രമത്തിൽ 'സവർണ്ണർ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സമുദായങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്കെല്ലാം സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന പൊതുധാരണയെ ഈ പുസ്തകം തിരുത്തുന്നുണ്ട്.

ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ 'കഴകം' എന്ന ജോലികൾ ചെയ്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന അമ്പലവാസി സമൂഹത്തിന്റെ (വാര്യർ സമുദായം) കടുത്ത ദാരിദ്ര്യവും ഒറ്റപ്പെടലും പുസ്തകം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം നിത്യവൃത്തിക്ക് പോലും തികയാതിരുന്ന അവസ്ഥയും, താൻ ഉണ്ണാതെ തേവർക്ക് എങ്ങനെ വരം നൽകാൻ കഴിയും എന്ന ചോദ്യവും ഇതിലൂടെ ഉയരുന്നുണ്ട്.

മറ്റുള്ള കുട്ടികളെപ്പോലെ നല്ലൊരു കുടയോ, ചെരിപ്പോ വാങ്ങാൻ കഴിയാത്ത ബാല്യം. 'വാര്യത്തെ കുട്ടി' ആയതുകൊണ്ട് മാത്രം അക്കാലത്തെ സാമൂഹിക ചിട്ടവട്ടങ്ങൾ കാരണം സ്കൂളിലെ ഉച്ചക്കഞ്ഞിക്ക് അയോഗ്യനായിപ്പോയ നോവ്. ബന്ധുവീട്ടിൽ വെച്ച് പരിചയപ്പെട്ട കുട്ടി 'ഞങ്ങൾ മാലയ്ക്ക് കാശ് തരാറുണ്ടല്ലോ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കോചം എന്നിവയെല്ലാം സവർണ്ണ ദാരിദ്ര്യം ഒരു കുട്ടിയുടെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള മുറിവുകളെ കാണിക്കുന്നു.

3'''''&lt;big&gt;. സ്ത്രീജീവിതങ്ങളുടെ നേർക്കാഴ്ചകൾ&lt;/big&gt;'''''

ഈ സ്മരണകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾ അക്കാലത്തെ സ്ത്രീ അവസ്ഥകളുടെ നേർചിത്രങ്ങളാണ്.

പഴയ ഓർമ്മകൾക്ക് തെളിച്ചം കൂട്ടിയ അമ്മയും (അമ്മിണി വാരസ്യാർ) മൂന്ന് മുത്തശ്ശിമാരും (കുഞ്ഞിക്കാവു വാരസ്യാർ, പാറുക്കുട്ടി വാരസ്യാർ, ഇക്കാളി വാരസ്യാർ) പുസ്തകത്തിന്റെ ജീവനാഡിയാണ്. അച്ഛൻ എന്ന വിരുന്നുകാരൻ്റെ അഭാവത്തിലും മക്കളെ വളർത്താൻ അമ്മ അനുഭവിച്ച കഷ്ടപ്പാടുകൾ വായനക്കാരെ ഈർപ്പമുള്ളതാക്കുന്നു.

പുറമേയ്ക്ക് കുലീനമെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ഇല്ലങ്ങളിലും വാര്യങ്ങളിലും സ്ത്രീ ജീവിതങ്ങൾ നരകതുല്യമായിരുന്നു. സ്വന്തം അസ്വസ്ഥതകളെപ്പോലും തിരിച്ചറിയാനോ പ്രതികരിക്കാനോ കഴിയാതെ, നിശ്ശബ്ദമായി ദുരിതങ്ങൾ പേറി ജീവിച്ചുതീർത്ത സ്ത്രീകളുടെ ആത്മസംഘർഷങ്ങൾ ഈ കുറിപ്പുകളിലുണ്ട്.

'''''&lt;big&gt;4. ഗൃഹാതുരത്വത്തിന്റെ സമ്മിശ്ര വികാരങ്ങൾ (Nostalgia)&lt;/big&gt;'''''

പുസ്തകം വായനക്കാരന് സമ്മാനിക്കുന്നത് കേവലം മധുരമുള്ള ഓർമ്മകൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് വേദനയും ആനന്ദവും കലർന്ന ഒരു ഗൃഹാതുരത്വമാണ്.

ചാണകം മെഴുകിയ ഉമ്മറങ്ങൾ, പാനീസ് വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചം, രാമത്തുളസി വെച്ച ജനാലപ്പടികൾ, ഇടവപ്പാതിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം, അമ്പലപ്പറമ്പിലെ ചെമ്പകപ്പൂ മണം എന്നിവയെല്ലാം ഇന്നത്തെ 'റെഡിമെയ്ഡ്' ജീവിതങ്ങൾക്കിടയിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ഗ്രാമീണതയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

വിഷുക്കാലത്തെ അഞ്ച് പൈസ കൈനീട്ടവും, തേങ്ങോല കൊണ്ടുള്ള പൂക്കുടയും, കൊല്ലാവസാനം അമ്മ വാങ്ങിത്തരുന്ന സ്ലേറ്റും പെൻസിലും എത്രമാത്രം വലിയ സന്തോഷങ്ങളായിരുന്നു എന്ന് എഴുത്തുകാരൻ ഓർത്തെടുക്കുന്നു. ഇത് വായനക്കാരെയും അവരുടെ സ്വന്തം ബാല്യകാലത്തേക്ക് കൈപിടിച്ചു നടത്തുന്നു.

'''''&lt;big&gt;5. ആഖ്യാനശൈലിയും ഭാഷാശുദ്ധിയും&lt;/big&gt;'''''

എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിൽ കൃഷ്ണകുമാർ മാപ്രാണത്തിന്റെ തനിമ വെളിവാകുന്നതാണ് ഇതിന്റെ ആഖ്യാനരീതി.

ഈ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ അനാവശ്യമായ വീമ്പുപറച്ചിലുകളോ, മറ്റുള്ളവരെ പുകഴ്ത്തലോ ഇകഴ്ത്തലോ ഇല്ല. സ്വന്തം ജീവിതത്തെ ഒട്ടും ചായക്കൂട്ടുകൾ ഇല്ലാതെ പച്ചയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

'''''&lt;big&gt;6 ​കഥാത്മകമായ ആഖ്യാനം&lt;/big&gt;'''''

ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ ആണെങ്കിലും ഒരു നോവലോ കഥയോ വായിക്കുന്ന സുഖത്തോടെ ഒറ്റയിരിപ്പിന് വായിച്ചുതീർക്കാൻ കഴിയുന്ന ഭാഷാശുദ്ധി ഇതിനുണ്ട്. ഇത് വായനക്കാരന്റെ ഉള്ളുതൊടുന്ന ഒരു 'അകം തൊട്ട ഗ്രന്ഥം' തന്നെയാണ്.

ഈ പുസ്തകം വ്യക്തിപരം (Personal) ആയ അനുഭവങ്ങളിൽ തുടങ്ങി സാമൂഹികം (Social) ആയ ചരിത്രമായി വികസിക്കുന്ന ഒന്നാണ് . ഒരു സാധാരണക്കാരൻ തന്റെ ഉള്ളിലെ നന്മയും നൊമ്പരങ്ങളും ഒട്ടും കലർപ്പില്ലാതെ വായനക്കാരിലേക്ക് പകർന്നുനൽകിയതുകൊണ്ടാണ് 'ഒരില മഴത്തുള്ളിയോട് പറഞ്ഞ 'സ്വ'കാര്യങ്ങൾ' വായിക്കുന്ന ഓരോരുത്തരുടെയും സ്വന്തം സ്വകാര്യങ്ങളായി മാറുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഈ കൃതി മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സ്ഥാനമുറപ്പിക്കുന്നത്.

== എഡിറ്റ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ==
1 കഥവിരിയുന്നിടം (കഥകൾ )(2022) മൺസൂൺ ബുക്സ് 

2.കനവ് (കവിതകൾ )(2024) സെവൻലീഫ് 

3.ആഴം (കവിതകൾ)(2025) സെവൻലീഫ്

== കാസറ്റുകൾ ==
യക്ഷിയമ്മ (കവിതകൾ )

പോത്തിക്കരമ്മ (ഭക്തിഗാനങ്ങൾ )

== ഷോർട് ഫിലിം ==
ഫൈവ് ജി ക്രിയേഷൻ നിർമ്മിച്ച ഫേയ്റ്റ് (വിധി ) എന്ന ഷോർട് ഫിലിമിന് കഥ, തിരക്കഥ, സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി.</text>
      <sha1>58s617ea86uwlyhegejf5mj5fu3fm2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തബാറ്റ അമരൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>554807</id>
    <revision>
      <id>4647252</id>
      <parentid>3849975</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15220" sha1="01jam9pbb078hbgjb0fkcgx12y6xsf9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Tabata Amaral}}
{{Infobox officeholder
| name                = തബാറ്റ അമരൽ
| image               = Tabata Amaral em abril de 2019 (cropped).jpg
| caption             = തബാറ്റ അമരൽ, ഏപ്രിൽ 2019
| alt                 = 
| office              = [[Chamber of Deputies (Brazil)|ഫെഡറൽ ഡപ്യൂട്ടി]], [[São Paulo (state)|സാവോ പോളോ]]
| term_start          = 1 ഫെബ്രുവരി 2019
| term_end            = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1993|11|14|df=y}}
| birth_place         = [[സാവോ പോളോ]], [[ബ്രസീൽ]]
| nationality         = ബ്രസീലിയൻ
| party               = [[Democratic Labour Party (Brazil)|PDT]] (2019-2021), PSB  (2021-Present)
| alma_mater          = [[ഹാർവാർഡ് സർവ്വകലാശാല]]
}}
[[ബ്രസീൽ|ബ്രസീലിയൻ]] രാഷ്ട്രീയക്കാരിയും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകയുമാണ് '''തബാറ്റ ക്ലോഡിയ അമരൽ ഡി പോണ്ടസ്''' (ജനനംഛ 14 നവംബർ 1993). അവർ നിലവിൽ സാവോ പോളോ സംസ്ഥാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സോഷ്യലിസ്റ്റ് ബ്രസീലിയൻ പാർട്ടിയുടെ (പിഎസ്ബി) ഫെഡറൽ ഡെപ്യൂട്ടി ആണ്. 2019-ൽ ഉടനീളം അവർ പിഡിടിയുടെയും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ സഖ്യത്തിന്റെയും ഉപനേതാവായിരുന്നു.

ബ്രസീലിലെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ഒരു ആക്ടിവിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ഒളിമ്പിയാഡുകളിൽ മത്സരിക്കാൻ ബ്രസീലിയൻ വിദ്യാർത്ഥികളെ സജ്ജമാക്കുന്നതിനായി, വോണ്ടാഡ് ഡി അപ്രേൻഡർ ഒലാംപിക,&lt;ref name=voa&gt;{{cite news |url=http://g1.globo.com/educacao/noticia/2012/06/estudantes-criam-cursinhos-gratuitos-para-formar-campeoes-de-olimpiadas.html |work=Globo |title=Estudantes criam cursinhos gratuitos para formar campeões de olimpíadas |author=Vanessa Fajardo |date=17 July 2012 |access-date=6 March 2020}}&lt;/ref&gt; ബ്രസീലിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സമത്വം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന മൂവിമെന്റോ മാപ്പ എഡ്യൂക്കാനോ എന്നിങ്ങനെ അമരൽ രണ്ട് സംഘടനകൾ സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mapaeducacao.com/|title=Mapa Educação|website=mapaeducacao.com|access-date=2021-09-22|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930201849/https://mapaeducacao.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mapa&gt;Fabio Takahashi, ''[https://www1.folha.uol.com.br/empreendedorsocial/2017/11/1930839-tres-jovens-criam-movimento-por-educacao-de-qualidade-e-protagonismo.shtml Três jovens criam movimento por educação de qualidade e protagonismo]'', Folha de S. Paulo, 7 November 2017&lt;/ref&gt;ബ്രസീലിൽ ആദ്യമായി മത്സരിക്കുന്ന പുരോഗമന സ്ഥാനാർത്ഥികൾക്ക് ധനസഹായം നൽകുന്ന അക്രഡിറ്റോ എന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയും അവർ സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=acredito&gt;''[https://www1.folha.uol.com.br/poder/2017/03/1870130-trio-com-passagem-por-harvard-lanca-o-acredito-um-mbl-progressista.shtml Grupo de jovens lança o 'Acredito', um 'MBL progressista']'', Folha de S. Paulo, 28 March 2017&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Líderes Cívicos do Movimento Acredito|url=https://lideres.movimentoacredito.org/|language=pt|access-date=2021-09-22|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923093506/https://lideres.movimentoacredito.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

സർവ്വകലാശാലയിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ്, അഞ്ച് അന്താരാഷ്ട്ര ശാസ്ത്ര മത്സരങ്ങളിൽ അമരൽ ബ്രസീലിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. തുടർന്ന് ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് [[ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലും]] [[രാഷ്ട്രതന്ത്രം|പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിലും]] ബിരുദം നേടി. റേഡിയോ സിബിഎൻ, ഗ്ലാമർ മാസിക എന്നിവയുടെ കോളമിസ്റ്റായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cbn.globoradio.globo.com/sao-paulo/2017/10/03/JOVEM-APAIXONADA-POR-EDUCACAO-ESTREIA-NA-CBN.htm|title=Jovem apaixonada por educação estreia na CBN|date=2017-10-03|website=CBN|publisher=|language=pt-br}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2018-04-29|title=Conheça o projeto que faz do primeiro voto algo divertido, educativo e fácil|url=https://revistaglamour.globo.com/Lifestyle/Tabata-Amaral/noticia/2018/04/conheca-o-projeto-que-faz-do-primeiro-voto-algo-divertido-educativo-e-facil.html|journal=[[Glamour (magazine)|Glamour]]|access-date=2021-09-22|archive-date=2020-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930232523/https://revistaglamour.globo.com/Lifestyle/Tabata-Amaral/noticia/2018/04/conheca-o-projeto-que-faz-do-primeiro-voto-algo-divertido-educativo-e-facil.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== മുൻകാലജീവിതം ==
വീട്ടുജോലിക്കാരിയായ മരിയ റെനിൽഡ അമരൽ പൈറസിന്റെയും ബസ് കണ്ടക്ടറായ ഒലിയൊണാൾഡോ ഫ്രാൻസിസ്കോ ഡി പോണ്ടസിന്റെയും മകളാണ് തബറ്റ അമരൽ ഡി പോണ്ടസ്. അവൾക്ക് ഒരു ഇളയ സഹോദരൻ അലൻ ഉണ്ട്. നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള [[സാവോ പോളോ|സാവോ പോളോയുടെ]] തെക്കൻ മേഖലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വിലാ മിഷെറിയ (Pt) യിലാണ് അവർ വളർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2018-10-08|title=Garota prodígio da periferia, Tabata Amaral é a 6ª deputada federal mais votada em SP|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2018/10/garota-prodigio-da-periferia-tabata-amaral-e-a-sexta-deputada-federal-mais-votada-em-sao-paulo.shtml|journal=Folha de S.Paulo|language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=2017-12-17|title=Tabata Amaral: Jovem da periferia de SP que chegou a Harvard sonha em mudar educação e entrar para a política|url=https://www.bbc.com/portuguese/brasil-42317179|journal=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dialogando.com.br&quot;&gt;'[https://dialogando.com.br/tabata-amaral-a-mudanca-pela-educacao/ Tabata Amaral: a mudança pela educação]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', Portal Dialogando, 21 July 2018''&lt;/ref&gt;

തബാറ്റ അമരൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പ്രാദേശിക പൊതു വിദ്യാലയങ്ങളിൽ നേടി. ആറാം ക്ലാസ്സിൽ, 12 -ആം വയസ്സിൽ, ബ്രസീലിയൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ മാത്തമാറ്റിക്സ് ഒളിമ്പ്യാഡിന്റെ (OBMEP) 2005 പതിപ്പിൽ അമരൽ പങ്കെടുത്തു. ആദ്യ ശ്രമത്തിൽ തന്നെ വെള്ളി മെഡൽ നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://impa.br/page-noticias/medalha-na-obmep-abriu-as-portas-do-mundo-para-tabata-amaral/|title=OBMEP abriu as portas do mundo para Tabata Amaral|date=2017-08-18|website=|publisher=[[Instituto Nacional de Matemática Pura e Aplicada|IMPA]]|language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;  അടുത്ത വർഷം, അവരുടെ സ്വർണ്ണ മെഡലും ശക്തമായ അക്കാദമിക് പ്രകടനവും കാരണം, സാവോ പോളോയിലെ ഒരു സ്വകാര്യ സ്കൂളായ കൊളീജിയോ ഇറ്റാപയിൽ അവർ പൂർണ്ണ സ്കോളർഷിപ്പ് നേടി. അവിടെ അവർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ, അവർ അന്താരാഷ്ട്ര രസതന്ത്രം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ആസ്ട്രോഫിസിക്സ് ഒളിമ്പ്യാഡുകൾ എന്നിവയിൽ ബ്രസീലിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;Vanessa Fajardo, ''[http://g1.globo.com/educacao/noticia/2011/11/supercampea-olimpica-jovem-de-sp-quer-estudar-astrofisica-em-harvard.html 'Supercampeã olímpica', jovem de SP quer estudar astrofísica em Harvard]'', Portal G1, 4 November 2011&lt;/ref&gt;

2012 ൽ, അമരലിന് നിരവധി പ്രമുഖ സർവകലാശാലകൾ പൂർണ്ണ സ്കോളർഷിപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. അവയിൽ [[ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാല]], [[യേൽ സർവ്വകലാശാല|യേൽ സർവകലാശാല]], [[കൊളംബിയ സർവ്വകലാശാല|കൊളംബിയ സർവകലാശാല]], [[പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാല]], [[പെൻസിൽവാനിയ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|പെൻസിൽവാനിയ സർവകലാശാല]], [[കാലിഫോർണിയ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]], [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സാവോ പൗലോ]] തുടങ്ങി ആറെണ്ണം അമേരിക്കയിലാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|date=3 April 2012|title=Jovem da periferia de SP passa em Harvard e outras 5 universidades dos EUA|url=https://educacao.estadao.com.br/noticias/geral,jovem-da-periferia-de-sp-passa-em-harvard-e-outras-5-universidades-dos-eua,857072|newspaper=O Estado de S. Paulo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vanessa Fajardo, ''[http://g1.globo.com/educacao/noticia/2012/04/supercampea-entra-em-harvard-e-em-mais-5-universidades-americanas.html 'Supercampeã' entra em Harvard e em mais 5 universidades americanas]'', Portal G1, 1 April 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[http://g1.globo.com/bom-dia-brasil/noticia/2012/04/aluna-da-rede-publica-e-aprovada-em-seis-universidades-americanas.html Aluna da rede pública é aprovada em seis universidades americanas]'', Bom Dia Brasil TV Globo, 10 April 2012&lt;/ref&gt;
=== അക്കാദമിക് ജീവിതം ===
അമരൽ ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ ഉയർന്ന ബഹുമതികളോടെ മാഗ്ന കം ലൗഡ് ബിരുദം നേടി.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://drclas.harvard.edu/news/interview-tabata-amaral-de-pontes-co-founder-movimento-acredito|title=Interview with Tabata Amaral de Pontes, co-founder of Movimento Acredito|date=2018-04-05|website=David Rockefeller Center For Latin Studies|publisher=Harvard University|access-date=2021-09-22|archive-date=2019-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114155843/https://drclas.harvard.edu/news/interview-tabata-amaral-de-pontes-co-founder-movimento-acredito|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=wilson&gt;{{cite web |url=https://www.wilsoncenter.org/blog-post/interview-tabata-amaral-de-pontes-co-founder-movimento-acredito |title=Interview with Tabata Amaral de Pontes, Co-founder of Movimento Acredito |publisher=Wilson Center |date=5 April 2018 |access-date=6 March 2020}}&lt;/ref&gt;

അവരുടെ ബിരുദ സീനിയർ തീസിസിൽ, &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Tabata Amaral de Pontes, ''[https://gov.harvard.edu/files/gov/files/comp_thesis_7.pdf The Politics of Education Reform in Brazilian Municipalities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306054826/https://gov.harvard.edu/files/gov/files/comp_thesis_7.pdf |date=2021-03-06 }}'', Harvard University, March 2016&lt;/ref&gt; ബ്രസീലിയൻ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളിൽ വിദ്യാഭ്യാസ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഒരു വിശകലനം അമരൽ നടത്തി. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ബ്രസീലിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വിപുലീകരിച്ചിട്ടും, ഫെഡറൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരമനുസരിച്ച് കുറവാണെന്ന് വാദിച്ചു. &lt;ref&gt;Paulo Saldanã e Natalia Cancian, ''[https://www1.folha.uol.com.br/educacao/2016/12/1838761-estagnado-brasil-fica-entre-os-piores-do-mundo-em-avaliacao-de-educacao.shtml Estagnado, Brasil fica entre os piores do mundo em avaliação de educação]'', Folha de S. Paulo, 6 December 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ana Carolina Moreno, ''[https://g1.globo.com/educacao/noticia/brasil-cai-em-ranking-mundial-de-educacao-em-ciencias-leitura-e-matematica.ghtml Brasil cai em ranking mundial de educação em ciências, leitura e matemática]'', Portal G1, 6 December 2016&lt;/ref&gt;അവരുടെ പ്രബന്ധത്തിന് ബ്രസീലിയൻ പഠനങ്ങളിൽ കെന്നത്ത് മാക്സ്വെൽ സീനിയർ തീസിസ് പ്രൈസും, ജനാധിപത്യ ആശയങ്ങൾ എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മികച്ച പ്രബന്ധത്തിനുള്ള എറിക് ഫിർത്ത് പ്രൈസും ലഭിച്ചു. &lt;ref name=wilson/&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>01jam9pbb078hbgjb0fkcgx12y6xsf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗോവിന്ദ് പരമേശ്വരൻ നായർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>569876</id>
    <revision>
      <id>4647193</id>
      <parentid>3826965</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T21:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajendu</username>
        <id>57874</id>
      </contributor>
      <origin>4647193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8582" sha1="jt5s8oend0tve4z40er5fplsjlbmqzh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Govind Parameswaran Nair}} 
{{Infobox person
| honorific_prefix   = 
| name               = ഗോവിന്ദ് പരമേശ്വരൻ നായർ
| image              = Govind-Parameswaran-Nair-BOOK-COVER.jpg
| alt                = 
| birth_name         = ഗോവിന്ദ് പരമേശ്വരൻ നായർ
| birth_date         = {{Birth date|df=yes|1905|10|2}}
| birth_place        = 
| death_date         = {{Death date |df=yes|1937|1|30|1869|10|2}}
| death_place        = 
| death_cause        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| other_names        = 
| known_for          = ആദ്യ മലയാളി പൈലറ്റ് 
| movement           =
| education          =
| alma_mater         =
| spouse             = 
| children           = 
| mother             = 
| father             = 
| signature          = 
}}


&lt;p&gt;  ഗോവിന്ദ് പരമേശ്വരൻ നായർ (G.P. Nair) &lt;ref&gt; ഗോവിന്ദ് പരമേശ്വരൻ നായർ, സാഹസികനായ ഭാരതീയ വൈമാനികൻ, എസ്. രാജേന്ദു, വള്ളത്തോൾ വിദ്യാപീഠം, ശുകപുരം, 2022 &lt;/ref&gt; ആദ്യമായി പൈലറ്റ് ലൈസൻസ് എടുത്തതും സ്വന്തമായി വിമാനം വാങ്ങിയതുമായ മലയാളി ആകുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newspaper.mathrubhumi.com/features/weekend/weekend-1.7657108|title=പറന്നുയർന്ന പരമേശ്വരൻ നായർ|access-date=2022-07-14|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://maddy06.blogspot.com/2014/04/gp-nair-and-spirit-of-india.html &lt;/ref&gt; &lt;/p&gt;

===ജനനം===
[[ഒറ്റപ്പാലം|ഒററപ്പാല]]ത്തിനടുത്ത [[പനമണ്ണ ശങ്കരനാരായണസ്വാമിക്ഷേത്രം|പനമണ്ണ]] ദേശക്കാരനും [[തിരുവിതാംകൂർ]] സർക്കാരിൽ രജിസ്ട്രാരുമായിരുന്ന  ഗോവിന്ദൻ നായരുടെ മകനായി പരമേശ്വരൻ 1905 -ൽ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുര]]ത്തു ജനിച്ചു. 'അമ്മ ബാലാംബിക എന്ന അമ്മുക്കുട്ടി'യമ്മ. അമ്മയുടെ അച്ഛൻ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറി]]ലെ ജഡ്ജിയും പ്രസിദ്ധ കവിയുമായിരുന്ന  ആററുകാൽ ശങ്കരപ്പിള്ള &lt;ref&gt; കേരള സാഹിത്യ ചരിത്രം, ഉള്ളൂർ, ''ആററുകാൽ ശങ്കരപ്പിള്ള'' കാണുക &lt;/ref&gt;  ആയിരുന്നു. അമ്മയുടെ മുത്തച്ഛൻ [[ലാഹോർ കോട്ട|ലാഹോർ]] മഹാരാജാവ് [[രഞ്ജിത് സിങ്|രൺജിത് സിംഗി]]ൻറെ മന്ത്രിയും [[സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ|സ്വാതി തിരുനാളി]]ൻറെ കാലത്തു തിരുവിതാംകൂറിലെ ജഡ്ജിയുമായിരുന്ന  പണ്ഡിറ്റ് ശങ്കരനാഥ് ആയിരുന്നു. പരമേശ്വരൻറെ ജ്യേഷ്‌ഠൻ [[ജി.ശങ്കരൻ നായർ]] മലബാർ കുടിയാൻ നിയമത്തിന്റെ ശില്പിയായിരുന്നു &lt;ref&gt; ജി. ശങ്കരൻ നായർ, മലബാർ കുടിയാൻ നിയമത്തിൻറെ ശില്പി, എസ്. രാജേന്ദു, 2022 &lt;/ref&gt;.

===പഠനം===
&lt;p&gt;[[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുര]]ത്ത്‌ പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ   ഒരു വിദ്യാർത്ഥി സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തതിൻ്റെ പേരിൽ നാടു കടത്തപ്പെട്ടു. പിന്നീട് [[മലബാർ|മലബാറി]]ൽ വന്ന് പത്താംതരം പാസ്സായി.   തുടർന്ന് [[ഡൽഹി]]യിൽ പൊയി ഇന്റർമീഡിയറ്റ് പൂർത്തീകരിച്ചു. പിന്നീട് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടി]]ലേക്കു പോയി. യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഒഫ് കാർഡിഫിൽ നിയമ ബിരുദത്തിനു ചേർന്നു. &lt;/p&gt;
===പത്രാധിപർ===
&lt;p&gt;[[ഡെൽഹി|ഡൽഹി]]യിലായിരുന്നപ്പോൾ പരമേശ്വരൻ ''ദ റിപ്പബ്ലിക്'' എന്ന പത്രത്തിൻറെയും ''ദ നെസ്റ്റ്'' എന്ന വാരികയുടെയും പത്രാധിപർ ആയിരുന്നു. രണ്ടു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെയും കോപ്പികൾ ഇന്നു ലഭ്യമല്ല. ഇതിനിടെ പരമേശ്വരൻ പലയിടത്തും യാത്ര ചെയ്തിരുന്നു. അവിടങ്ങളിലെ നാട്ടു രാജാക്കന്മാരുടെ വളരെ നല്ല സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനു സാധിച്ചിരുന്നു. &lt;/p&gt;
===ലണ്ടനിലെ പഠനകാലം ===
&lt;p&gt; ജോരയിലെ രാജാവിൻറെ സഹായത്താലാണ് പരമേശ്വരൻ ലണ്ടനിൽ എത്തിയത്. തുടർന്ന് സാമ്പത്തിക പരാധീനത വന്നു. ഒരു ചെറിയ കടംവാങ്ങൽ സങ്കീർണമായ പ്രശ്നമായി മാറി. അദ്ദേഹം അല്പകാലത്തേക്ക് ജയിലിൽ അടക്കപ്പെട്ടു. അപ്രതീക്ഷിതമായ ഈ അപകടം ജീവിതത്തിൽ വലിയ വഴിത്തിരിവിന്, മാനസിക പരിവർത്തനത്തിനു, കാരണമായി. &lt;/p&gt;
=== പൈലറ്റ്  ===
&lt;p&gt; ഇംഗ്ലണ്ടിൽ തുടർ പഠനത്തിനായി ശ്രമിച്ച പരമേശ്വരൻ അതിനു പണം കണ്ടെത്തുന്നതിനായി പിക്കാഡല്ലി സര്ക്കസ്സിൽ ''കോക്കനട് ഗ്രോവ്'' എന്ന ഒരു റസ്റ്റോറന്റ് തുടങ്ങിയെങ്കിലും അതും നിർത്തേണ്ടി വന്നു. പിന്നീട് ഒരു സുഹൃത്തിൻറെ സഹായത്താൽ പൈലറ്റ് ലൈസെൻസ് എടുത്തു. സ്വന്തമായി ഒരു വിമാനം വാങ്ങുകയും ചെയ്തു.
===മരണം===
&lt;p&gt; സ്വന്തം വിമാനത്തിൽ അത് ലാന്റിക്  കടന്ന് അമേരിക്കയിൽ എത്താനുള്ള ശ്രമത്തിനിടെ ഗോവിന്ദ് പരമേശ്വരൻ നായർ 1937-ൽ  മരണമടഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭൗതിക ശരീരം [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസി]]ലെ റൂവനിൽ സംസ്കരിച്ചു. മുപ്പത്തി രണ്ടാമത്തെ വയസ്സിലായിരുന്നു ആ 'വീരമൃത്യു'. ഈ ശ്രമം വിജയിക്കുമായിരുന്നെങ്കിൽ സ്വന്തം വിമാനത്തിൽ സ്വയം പറത്തി ആദ്യമായി അമേരിക്കയിൽ കാൽ കുത്തുന്ന മലയാളിയായി, ഭാരതീയനായി,  അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുമായിരുന്നു. &lt;/p&gt;
===അവലംബം===</text>
      <sha1>jt5s8oend0tve4z40er5fplsjlbmqzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗൂഗിൾ കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574766</id>
    <revision>
      <id>4647146</id>
      <parentid>4520612</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16474" sha1="h7ado7rk76i0ady9nb4lgxf4b4oicw8" xml:space="preserve">{{pu|Google Contact Lens}}
[[ഗൂഗിൾ]] 16 ജനുവരി 2014 ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ഒരു സ്മാർട്ട് [[കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്|കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]] പദ്ധതി ആയിരുന്നു '''ഗൂഗിൾ കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്.'''&lt;ref name=AnnouncementOfficial /&gt; [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹമുള്ളവരെ]] [[കണ്ണുനീർ|അവരുടെ കണ്ണീരിലെ]] ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവ് നിരന്തരം അളക്കുന്നത് സഹായിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിട്ടത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=NM Farandos|last2=AK Yetisen|last3=MJ Monteiro|last4=CR Lowe|last5=SH Yun|title=Contact Lens Sensors in Ocular Diagnostics.|journal=Advanced Healthcare Materials|year=2014|doi=10.1002/adhm.201400504|pmid=25400274|volume=4|issue=6|pages=792–810}}&lt;/ref&gt; പ്രോജക്റ്റ് നടപ്പിലാക്കുന്നത് വെരിലി ആയിരുന്നു, 2014 മുതൽ അവർ പ്രോട്ടോടൈപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇത് പരീക്ഷിച്ചു.&lt;ref name=AnnouncementOfficial /&gt; 2018 നവംബർ 16 ന് പദ്ധതി നിർത്തിവച്ചതായി വെരിലി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;DiscontinueBlog&quot;&gt;{{Cite web|url=https://blog.verily.com/2018/11/update-on-our-smart-lens-program-with.html|title=Update on our Smart Lens program with Alcon|access-date=21 November 2018|last=Brian Otis|date=16 November 2018|publisher=Verily Blog|archive-date=2019-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190531125224/https://blog.verily.com/2018/11/update-on-our-smart-lens-program-with.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ഡിസൈൻ ==
ഈ ലെൻസിൽ വയർലെസ് ചിപ്പും ഒരു ചെറിയ [[ഗ്ലൂക്കോസ് മീറ്റർ|ഗ്ലൂക്കോസ് സെൻസറും]] അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ലെൻസിലെ ഒരു ചെറിയ പിൻഹോൾ ദ്വാരം രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ് അളക്കാൻ കണ്ണീർ സെൻസറിലേക്ക് ഒഴുകാൻ അനുവദിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Doyle, Maria 2014&quot;/&gt; രണ്ട് സെൻസറുകളും [[കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്|ലെൻസ്]] മെറ്റീരിയലിന്റെ രണ്ട് മൃദു പാളികൾക്കിടയിൽ ഉൾച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണമണിക്കും [[പ്യൂപ്പിൾ|ഐറിസിനും]] പുറത്ത് ഇലക്ട്രോണിക്സ് കിടക്കുന്നതിനാൽ [[ഐറിസ്|കണ്ണിന്]] കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുന്നില്ല. കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസിനുള്ളിൽ മനുഷ്യന്റെ മുടിയേക്കാൾ കനം കുറഞ്ഞ ഒരു വയർലെസ് ആന്റിനയുണ്ട്, അത് വയർലെസ് ഉപകരണത്തിലേക്ക് വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നതിനുള്ള ഒരു കൺട്രോളറായി പ്രവർത്തിക്കും. കൺട്രോളർ ആന്റിന വഴി ബാഹ്യ ഉപകരണത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്ന ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. വയർലെസ് സാങ്കേതികവിദ്യയായ ആർഫ്‍ഐടി വഴി ഡാറ്റ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്ന ഉപകരണത്തിൽ നിന്ന് പവർ വലിച്ചെടുക്കും.  ഗ്ലൂക്കോസ് അളവ് നിശ്ചിത പരിധിക്ക് മുകളിലോ താഴെയോ കടക്കുമ്പോൾ പ്രകാശം നൽകി ധരിക്കുന്നയാൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്ന ചെറിയ [[ലൈറ്റ് എമിറ്റിങ്ങ് ഡയോഡ്|എൽഇഡി]] ലൈറ്റുകൾ ചേർക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ പരിഗണനയിലുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.  കാറ്റുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിലും കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിലും കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകളുടെ പ്രകടനം അജ്ഞാതമാണ്. 

പരീക്ഷിച്ച പ്രോട്ടോടൈപ്പുകൾക്ക് സെക്കൻഡിൽ ഒരിക്കൽ റീഡിംഗ് സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും.

== പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ ==
2014 ജനുവരി 16-ന്, കഴിഞ്ഞ 18 മാസമായി, [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹമുള്ളവരെ]] അവരുടെ ഗ്ലൂക്കോസ് അളവ് തുടർച്ചയായി പരിശോധിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു [[കൊണ്ടാക്റ്റ് ലെൻസ്|കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]] വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രവർത്തിച്ചു വരികയായിരുന്നു എന്ന് [[ഗൂഗിൾ]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ ആശയത്തിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ നാഷണൽ സയൻസ് ഫൗണ്ടേഷനാണ് ധനസഹായം നൽകിയത്.&lt;ref name=&quot;Doyle, Maria 2014&quot;/&gt; ഇത് ആദ്യം [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്|മൈക്രോസോഫ്റ്റിലേക്ക്]] ആണ് കൊണ്ടുവന്നത്.&lt;ref name=&quot;Help Diabetics Track Glucose 2014&quot; /&gt; ഗൂഗിളിന്റെ രഹസ്യ ഗവേഷണ-വികസന സ്ഥാപനമായ ഗൂഗിൾ എക്‌സിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് [[വാഷിങ്ടൺ സർവകലാശാല|വാഷിംഗ്ടൺ സർവകലാശാലയിലെ]] ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഫാക്കൽറ്റിയിലെ അംഗങ്ങളായിരുന്ന ബ്രയാൻ ഓട്ടിസും ബാബക് പർവിസും ചേർന്നാണ് ഈ ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിച്ചത്. ചില ശരീരദ്രവങ്ങൾ ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവ് എളുപ്പം ട്രാക്ക് ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്നതെങ്ങനെയെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ പണ്ടേ പരിശോധിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും [[കണ്ണുനീർ]] ശേഖരിക്കാനും പഠിക്കാനും ബുദ്ധിമുട്ടായതിനാൽ അവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒരിക്കലും ഒരു ഓപ്ഷനല്ലെന്ന് ഗൂഗിൾ അവരുടെ ഔദ്യോഗിക അറിയിപ്പിൽ കുറിച്ചു. ഈ പ്രോജക്റ്റ് നിലവിൽ [[ഫുഡ് ആൻഡ് ഡ്രഗ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ|എഫ്ടിഎ-]] യുമായി ചർച്ച ചെയ്തു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്ന് അവർ സൂചിപ്പിച്ചു. ഇത് അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ സംഭവിക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞ ഗൂഗിൽ, ഉൽപ്പന്നം പൊതു ഉപയോഗത്തിനായി പുറത്തിറക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇനിയും ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാനുണ്ട് എന്നും,&lt;ref name=&quot;AnnouncementWashingtonPost&quot; /&gt; ധരിക്കുന്നവർക്കും അവരുടെ ബന്ധപ്പെട്ട ഡോക്ടർമാർക്കും അളവുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന തരത്തിൽ ആപ്പുകൾ വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ലെൻസിനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന പങ്കാളികളെ അവർ തിരയുന്നു എന്നും സൂചിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=AnnouncementOfficial /&gt; ഭാവി തലമുറകൾക്കായി വിപുലമായ മെഡിക്കൽ, വിഷൻ ഉപകരണങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് പങ്കാളികൾ ഈ ഗവേഷണവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു എന്നും അവർ ചേർത്തു.&lt;ref name=&quot;Doyle, Maria 2014&quot;/&gt;

2014 ജൂലൈ 15-ന്, ഗ്ലൂക്കോസ് സെൻസിംഗ് സ്മാർട്ട് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ് വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് നൊവാർട്ടിസിന്റെ അൽകോൺ യൂണിറ്റുമായി ഗൂഗിൾ ഒരു പങ്കാളിത്തം പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Novartis Joins With Google to Develop Contact Lens That Monitors Blood Sugar|work=New York Times|date=15 July 2014 |first=Mark |last=Scott |access-date=21 November 2018|url=https://www.nytimes.com/2014/07/16/business/international/novartis-joins-with-google-to-develop-contact-lens-to-monitor-blood-sugar.html}}&lt;/ref&gt;

ടിയർ ഗ്ലൂക്കോസും രക്തത്തിലെ ഗ്ലൂക്കോസും തമ്മിൽ പരസ്പര ബന്ധമില്ലാത്തതിനാൽ പദ്ധതി നിർത്തിയതായി 2018 നവംബർ 16-ന് വെരിലി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=DiscontinueBlog/&gt;

== പ്രതികരണം ==
എൻഡോക്രൈനോളജിസ്റ്റ് ഡോ. ലാറി ലെവിൻ തന്റെ രോഗികൾക്ക് വിരലുകൾ കുത്തുന്നതിനോ തുടർച്ചയായി ഗ്ലൂക്കോസ് മോണിറ്റർ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനോ പകരം വേദനയില്ലാത്ത ഒരു ബദൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ വലുതാണെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=AnnouncementFoxNews /&gt;

എന്നിരുന്നാലും, ഈ മേഖലയിലെ വിദഗ്ധർ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statnews.com/2016/06/06/google-star-trek-fiction/|title=Google misfires as it aims to turn science fiction into reality|last=Piller|first=Charles|date=2016-06-06|website=[[Stat_(website)|Stat]]}}&lt;/ref&gt; കണ്ണുനീരിലെ ഗ്ലൂക്കോസിന്റെ അളവും (കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ് ഉപയോഗിച്ച് അളക്കുന്നത്) ഉപയോക്താവിന്റെ രക്തത്തിലെ ഗ്ലൂക്കോസിൻ്റെ അളവും തമ്മിലെ ശക്തമായ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചു. റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട പല പഠനങ്ങളും കാണിക്കുന്നത്, ഗ്ലൂക്കോസ് മോണിറ്ററിംഗിനുള്ള കൃത്യത പാലിക്കാത്ത ഒരു ദുർബലമായ പരസ്പര ബന്ധമാണ് ഇവ തമ്മിൽ ഉള്ളതെന്നാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Baca|first1=Justin|title=Mass Spectral Determination of Fasting Tear Glucose Concentrations in Nondiabetic Volunteers|journal=Clinical Chemistry|date=2007|volume=53|issue=7|pages=1370–|doi=10.1373/clinchem.2006.078543|pmid=17495022|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Zhang|first1=Jin|title=Noninvasive Diagnostic Devices for Diabetes through Measuring Tear Glucose|journal=Journal of Diabetes Science and Technology|date=January 2011|volume=5|issue=1|pages=166–172|doi=10.1177/193229681100500123|pmid=21303640|pmc=3045221}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=BACA|first1=Justin|title=Tear Glucose Analysis for the Noninvasive Detection and Monitoring of Diabetes Mellitus|journal=The Ocular Surface|date=2007|volume=5|issue=4|pages=280–293|doi=10.1016/s1542-0124(12)70094-0|pmid=17938838}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Smith|first1=John|title=The Pursuit of Noninvasive Glucose: &quot;Hunting the Deceitful Turkey&quot;|url=http://www.mendosa.com/The%20Pursuit%20of%20Noninvsive%20Glucose,%20Fourth%20Edition.pdf|date=2015|access-date=2022-08-05|archive-date=2022-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320172328/http://www.mendosa.com/The%20Pursuit%20of%20Noninvsive%20Glucose,%20Fourth%20Edition.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[ബയോണിക് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസ്]]
* [[ഗൂഗിൾ ഗ്ലാസ്]]

== അവലംബം ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;AnnouncementOfficial&quot;&gt;{{cite web|title=Introducing our smart contact lens project|url=http://googleblog.blogspot.com/2014/01/introducing-our-smart-contact-lens.html|access-date=17 January 2014|work=Google Official Blog|date=16 January 2014|author=Brian Otis|author2=Babak Parviz}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AnnouncementWashingtonPost&quot;&gt;{{cite news|title=Google contact lens could be option for diabetics|url=https://www.washingtonpost.com/national/health-science/google-develops-contact-lens-glucose-monitor/2014/01/16/e309c822-7f0a-11e3-97d3-b9925ce2c57b_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140117202748/http://www.washingtonpost.com/national/health-science/google-develops-contact-lens-glucose-monitor/2014/01/16/e309c822-7f0a-11e3-97d3-b9925ce2c57b_story.html|url-status=dead|archive-date=17 January 2014|access-date=17 January 2014|newspaper=The Washington Post|date=17 January 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;AnnouncementFoxNews&quot;&gt;{{cite news|title=Google announces 'smart' contact lenses that monitor glucose levels|url=http://www.foxnews.com/tech/2014/01/16/google-announces-contact-lens-glucose-monitor/|access-date=17 January 2014|newspaper=Fox News|date=16 January 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Doyle, Maria 2014&quot;&gt;{{cite news|last=Doyle|first=Maria|title=Google Contacts Will Help Diabetics Monitor Blood Sugar Via Tears|url=https://www.forbes.com/sites/ptc/2014/02/12/google-contacts-will-help-diabetics-monitor-blood-sugar-via-tears/|access-date=20 March 2014|newspaper=Forbes|date=12 February 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Help Diabetics Track Glucose 2014&quot;&gt;{{cite news|title=Google contact lens could help diabetics track glucose|url=http://www.cbc.ca/news/technology/google-contact-lens-could-help-diabetics-track-glucose-1.2500274|access-date=20 March 2014|newspaper=CBC News|date=17 January 2014}}&lt;/ref&gt;
|30em}}

{{Google Inc.}}
[[വർഗ്ഗം:ധരിക്കാവുന്ന കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ]]</text>
      <sha1>h7ado7rk76i0ady9nb4lgxf4b4oicw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ടി. മാധവമേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579813</id>
    <revision>
      <id>4647226</id>
      <parentid>4423968</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6239" sha1="m0o6ei5d2nwt1w5g1zrjgg6mq7onjib" xml:space="preserve">കേരളീയനായ മുൻ സിവിൽ സർവ്വൻ്റും പ്രധാനമായും അട്ടപ്പാടിയിലെ ആദിവാസികൾക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകനുമാണ് '''ടി. മാധവമേനോൻ'''. 2022 ൽ കേരള സർക്കാർ ആദ്ദേഹത്തിനെ പ്രഥമ [[കേരളപ്രഭ പുരസ്‌‍ക്കാരം]] നൽകി ആദരിച്ചു.

==ജീവിതരേഖ==
1958 ൽ [[പാലക്കാട് ജില്ല]]യുടെ രണ്ടാമത്തെ കളക്ടറായി നിയമിതനായ മാധവമേനോൻ [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല]] വൈസ് ചാൻസലറായാണ് ജോലിയിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/malayalam-vaarika/2018/mar/16/സ്വന്തം-മണ്ണില്-അവരെ-ജീവിക്കാന്-വിടണം-18752.html|title=സ്വന്തം മണ്ണിൽ അവരെ ജീവിക്കാൻ വിടണം|access-date=2022-11-01|language=ml}}&lt;/ref&gt; അഹാഡ്സ് (അട്ടപ്പാടി ഹിൽസ് ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി) രൂപീകരണത്തിലുൾപ്പെടെ, പട്ടികവർഗ്ഗക്ഷേമ മേഖലയിലെ ബൃഹത്തായ പഠനങ്ങളും റിപ്പോർട്ടുകളും സർക്കാരിനു നൽകിയിട്ടുള്ള അദ്ദേഹത്തെ ഗിരിജനക്ഷേമ വകുപ്പ് രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ അതിന്റെ ആദ്യത്തെ ഡയറക്ടറായി നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://prdlive.kerala.gov.in/news/267533|title=PRD Live - പ്രഥമ കേരള പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; കേരള ജ്യോതി എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർക്ക്|access-date=2022-11-01|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1975 മുതൽ 1977 വരെ മാധവമേനോൻ ആ പദവിയിൽ തുടർന്നു.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; നിക്ഷിപ്ത വനഭൂമി പാലകൻ, അഹാഡ്സ് ഗവേണിങ് കൗൺസിൽ അംഗം എന്നീ പദവികളും വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== സാമൂഹ്യ സേവന രംഗത്ത് ==
[[പാലക്കാട് ജില്ല]]യുടെ രണ്ടാമത്തെ കളക്ടറായി നിയമിതനായതോടെയാണ് മാധവമേനോൻ [[അട്ടപ്പാടി]]യിലെ ആദിവാസികൾക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു തുടങ്ങുന്നത്. അട്ടപ്പാടിയുടെ പരിമിതികളും സവിശേഷതകളും രാജ്യത്തിന്റെ തന്നെ പൊതുശ്രദ്ധയിൽ കൊണ്ടു വന്നത് അദ്ദേഹമാണ്.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/kerala-awards-m-t-vasudevan-nair/1052741|title=പ്രഥമ കേരള പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു ; കേരള ജ്യോതി എം ടി വാസുദേവൻ നായർക്ക്|access-date=2022-11-01|language=ml|archive-date=2022-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101042653/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/kerala-awards-m-t-vasudevan-nair/1052741|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സർക്കാർ സർവ്വീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷവും ദീർഘകാലം കേരള സർക്കാർ ആദിവാസി പ്രശ്‌നങ്ങളിൽ പ്രത്യേകിച്ച് അട്ടപ്പാടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങളും ഉപദേശങ്ങളും തേടിയിരുന്നു.

== പുസ്തകങ്ങൾ ==
[[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ദ ഇൻ്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ദ്രവീഡിയൻ ലിങ്ക്വിസ്റ്റിക്സ് മൂന്ന് വാല്യങ്ങളിലായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[ദ്രാവിഡർ|ദ്രാവിഡ]] മേഖലയിലെ [[ആദിവാസി]] ജന വിഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ''ദ എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ദ്രവീഡിയൻ ട്രെബ്സ്'' എന്ന വിഞ്ജാനകോശത്തിൻ്റെ ചീഫ് എഡിറ്ററായിരുന്നു മാധവമേനോൻ.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
* പ്രഥമ [[കേരളപ്രഭ പുരസ്കാരം]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2022/10/31/kerala-awards-announced-mt-vasudevan-nair-mammotty.html|title=കേരള ജ്യോതി എംടിക്ക്, കേരളപ്രഭ മമ്മൂട്ടി ഉൾപ്പെടെ 3 പേർക്ക്: പ്രഥമ കേരള പുരസ്‌കാരങ്ങൾ|access-date=2022-11-01|language=ml}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളപ്രഭ പുരസ്‌‍കാരം നേടിയവർ]]</text>
      <sha1>m0o6ei5d2nwt1w5g1zrjgg6mq7onjib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 ഫിഫ ലോകകപ്പ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581688</id>
    <revision>
      <id>4647225</id>
      <parentid>4646649</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4647225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15066" sha1="ehrgifwl24e4580ex2ysi1abadex7o2" xml:space="preserve">[[Category:Articles with short description]]
[[Category:Short description is different from Wikidata]]
{{Infobox international football competition|year=2026
|tourney_name=ഫിഫ ലോകകപ്പ്
|other_titles={{ubl|ഫിഫ ലോകകപ്പ് 26
|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}}
|image=2026 FIFA World Cup emblem.svg
|size=250x250px
|alt=Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers &quot;2&quot; (top) and &quot;6&quot; (bottom) overlayed by the World Cup trophy
&lt;!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--&gt;|country=കാനഡ|country2=മെക്സിക്കോ|country3=അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|dates=ജൂൺ 11 – ജൂലൈ 19|num_teams=48|confederations=6|venues=16|cities=16|champion=|count=|second=|third=|fourth=|matches=&lt;!--{{#invoke:Goalscorers|matches|2026 FIFA World Cup}}--&gt;|goals=&lt;!--{{#invoke:Goalscorers|goals|2026 FIFA World Cup}}--&gt;|attendance=&lt;!--{{#invoke:Football attendance summation|main|groups=A-L}}--&gt;|top_scorer=&lt;!--{{#invoke:Goalscorers|topscorer|2026 FIFA World Cup}}--&gt;|player=|goalkeeper=|young_player=|fair_play=|prevseason=[[2022 FIFA World Cup|2022]]|nextseason=''[[2030 FIFA World Cup|2030]]''|updated=&lt;!--{{#invoke:Goalscorers|date|2026 FIFA World Cup|mdy=y}}--&gt;}}

നാലുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടക്കുന്ന, [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ലോകകപ്പിന്റെ]] 23-ാം പതിപ്പാണ് '''2026 ഫിഫ ലോകകപ്പ്'''. 2026 ജൂൺ 11 മുതൽ ജൂലൈ 19 വരെയാണ് ഈ ടൂർണമെന്റ് നടക്കാനിരിക്കുന്നത്. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യു.എസ്.എ.യിൽ]] പതിനൊന്ന്, [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] മൂന്ന്, [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] രണ്ട് എന്നിങ്ങനെ 16 നഗരങ്ങളിലായാണ് മത്സരങ്ങൾ നടക്കുക. മൂന്ന് രാജ്യങ്ങൾ ആതിഥേയമരുളുന്ന ആദ്യത്തെ ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പാണിത്. മുൻപുണ്ടായിരുന്ന 32 ടീമുകളുടെ ഘടന വിപുലീകരിച്ച് 48 ടീമുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതും ഇതാദ്യമായാണ്. [[ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ]] മുതലുള്ള എല്ലാ മത്സരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ അറുപത് മത്സരങ്ങൾക്ക് അമേരിക്ക ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുമ്പോൾ അയൽരാജ്യങ്ങളായ കാനഡയും മെക്സിക്കോയും 10 മത്സരങ്ങൾ വീതമാണ് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത്. 

[[മോസ്കോ|മോസ്‌കോയിൽ]] നടന്ന 68-ാമത് ഫിഫ കോൺഗ്രസിലെ അന്തിമ വോട്ടിങ്ങിൽ യുണൈറ്റഡ് 2026 ബിഡ് റിവൽ ബിഡ്  ബൈ  മൊറോക്കോയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആതിഥേയത്വം കരസ്ഥമാക്കി. [[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 2002|2002]] ന് ശേഷം ഒന്നിലധികം രാജ്യങ്ങൾ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ലോകകപ്പാണിത്. 1970, [[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 1986|1986]] ടൂർണമെന്റുകൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചതോടെ, മൂന്ന് തവണ പുരുഷ ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന അല്ലെങ്കിൽ സഹ-ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യ രാജ്യമായി [[മെക്സിക്കോ]] മാറും. [[ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ് 1994|1994]] -ലാണ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്ക]] അവസാനമായി ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചത്. [[കാനഡ]] ഇതാദ്യമായാണ് പുരുഷ ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വമോ സഹ-ആതിഥേയത്വമോ വഹിക്കുന്നത്. 2022-ലെ ഖത്തർ ലോകകപ്പ് പതിവിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി നവംബർ, ഡിസംബർ മാസങ്ങളിലായി സംഘടിപ്പിച്ചെങ്കിലും ഇത്തവണ, പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ ജൂൺ, ജുലൈ മാസങ്ങളിലായാണ് മത്സരങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.  

ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങളായതിനാൽ കാനഡ, മെക്സിക്കോ, യു.എസ്.എ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ സ്വഭാവികമായ യോഗ്യത നേടി. [[കേപ്പ് വേർഡ്|കാബോ വെർഡെ]], [[ജോർദാൻ]], [[ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ]], [[കുറകാവോ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഇതാദ്യമായാണ് ലോകകപ്പിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. 2022-ൽ മൂന്നാമത്തെ തവണ കിരീടം നേടിയ [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനയാണ്]] അവസാന ലോകകപ്പിലെ ജോതാക്കൾ. 

യോഗ്യത നേടിയ ടീമുകളെയും അവരുടെ ആരാധകരുടെയും വിസ സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങളിൽ യു.എസ്.എ സ്വീകരിച്ച നയം, [[2026 ഇറാൻ യുദ്ധം|ഇറാൻ - യു.എസ്.എ യുദ്ധസമയത്തുള്ള]] ഇറാൻ ടീമിന്റെ പങ്കാളിത്തം, ഫിഫ നിശ്ചയിക്കുന്ന ടിക്കറ്റ് വിലയിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നീ പ്രതിസന്ധികൾ ഈ ടൂർണമെന്റിന്റെ സജ്ജീകരണസമയത്ത് ചർച്ചയായിരുന്നു.  

== ഘടനയും വിപുലീകരണവും ==
2013 ഒക്ടോബറിൽ യുവേഫയുടെ അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[മിഷേൽ പ്ലാറ്റിനി|മൈക്കൽ പ്ലാറ്റിനി]], ടൂർണമെന്റ് ടീമുകളെ വിപുലീകരിച്ചു 40 ആക്കുവാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. തുടർന്ന് ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് [[ജിയാനി ഇൻഫന്റിനോ|ജിയാനി ഇൻഫാന്റിനോയും]] 2016 മാർച്ചിൽ ഈ ആശയം നിർദ്ദേശിച്ചു. അങ്ങനെ 32 ടീമുകളുടെ ഘടനയിൽ നിന്ന് ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ 2016 ഒക്ടോബർ 4 ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. നാല് വിപുലീകരണ ഓപ്ഷനുകളും പരിഗണിച്ചു:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf|title=FIFA World Cup format proposals|access-date=January 10, 2017|date=December 19, 2016|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915094005/https://resources.fifa.com/mm/document/affederation/administration/02/86/19/51/circularno.1572-fifaworldcup%E2%84%A2formatproposals_neutral.pdf|archive-date=September 15, 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espnfc.com/fifa-world-cup/story/3027621/federations-overwhelmingly-in-favour-of-48-team-world-cup-gianni-infantino|title=Federations 'overwhelmingly in favour' of 48-team World Cup – Infantino|date=December 28, 2016|publisher=ESPN}}&lt;/ref&gt; 

* 40 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കുക (5 ടീമുകളുടെ 8 ഗ്രൂപ്പുകൾ)-88 മത്സരങ്ങൾ
* 40 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കുക (4 ടീമുകളുടെ 10 ഗ്രൂപ്പുകൾ)—76 മത്സരങ്ങൾ
* 48 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കുക (32-ടീം പ്ലേഓഫ് റൗണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നു)-80 മത്സരങ്ങൾ
* 48 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കുക (3 ടീമുകളുടെ 16 ഗ്രൂപ്പുകൾ)-80 മത്സരങ്ങൾ

== ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ ==
[[പ്രമാണം:World_cup_hosts2.png|ലഘുചിത്രം| 2026 എഡിഷൻ ആതിഥേയരുടെ പ്രഖ്യാപനത്തിന് ശേഷം ലോകകപ്പ് ആതിഥേയരുടെ ഭൂപടം.]][[പ്രമാണം:World_Map_FIFA2.svg|ലഘുചിത്രം| ആറ് കോൺഫെഡറേഷനുകളുള്ള ലോക ഭൂപടം]]

== സമ്മാനങ്ങൾ ==

=== സമ്മാനത്തുക ===
2026 ഏപ്രിലിൽ, പങ്കെടുക്കുന്ന ടീമുകൾക്ക് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമ്മാനത്തുകകൾ ഫിഫ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഈ ലോകകപ്പ് പതിപ്പിന്റെ ആകെ സമ്മാനത്തുക $871&amp;nbsp;ദശലക്ഷമായിരിക്കും (അവസാന പതിപ്പിനേക്കാൾ $431&amp;nbsp;ദശലക്ഷം വർധനവ്). In പ്രകടനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സമ്മാനത്തുകകൾക്ക് പുറമേ, യോഗ്യ നേടിയ എല്ലാ ടീമുകൾക്കും യോഗ്യതാ തുകയായി $10&amp;nbsp;ദശലക്ഷവും, മത്സരത്തിന് മുൻപായി $2.5&amp;nbsp;ദശലക്ഷം പരിശീലനത്തിനുള്ള തുകയായും ലഭിക്കും.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inside.fifa.com/organisation/fifa-council/media-releases/council-increases-record-financial-distribution-member-associations-world-cup-2026|title=FIFA Council increases record financial distribution for FIFA World Cup 2026|access-date=May 3, 2026|publisher=FIFA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://worldcuplocaltime.com/2026-fifa-world-cup-prize-money/|title=2026 FIFA World Cup Prize Money: How Much Will the Champions Really Earn?|access-date=May 3, 2026|last=Sharma|first=Pooja|date=May 3, 2026|website=World Cup Local Time|orig-date=January 25, 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ടൂർണമെന്റ് അവസാനം പോയിന്റ് പട്ടികയിലെ സ്ഥാനം അടിസ്ഥാനമാക്കി, പ്രകടനത്തിനുള്ള സമ്മാനത്തുകകൾ
! rowspan=&quot;2&quot; |സ്ഥാനം
! rowspan=&quot;2&quot; |ടീമുകൾ
! colspan=&quot;2&quot; |തുക (ദശലക്ഷത്തിൽ)
|-
!ഒരു ടീമിന്
!ആകെ
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |ജേതാക്കൾ
|1
|$50
|$50
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |രണ്ടാം സ്ഥാനം
|1
|$33
|$33
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |മൂന്നാം സ്ഥാനം
|1
|$29
|$29
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |നാലാം സ്ഥാനം
|1
|$27
|$27
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |5–8 സ്ഥാനങ്ങൾ (ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ)
|4
|$19
|$76
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |9–16 സ്ഥാനങ്ങൾ (റൗണ്ട് ഓഫ് 16)
|8
|$15
|$120
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |17–32 സ്ഥാനങ്ങൾ (റൗണ്ട് ഓഫ് 32)
|16
|$11
|$176
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; |33–48 സ്ഥാനങ്ങൾ (ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടം)
|16
|$9
|$144
|-
!ആകെ
!48
! colspan=&quot;2&quot; |$655
|}

=== വ്യക്തിഗത &amp; ടീം പുരസ്കാരങ്ങൾ ===
{{see also|FIFA World Cup awards}}
ടൂർണമെന്റിന്റെ അവസാനത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന പുരസ്കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കും.

* [[ഗോൾഡൻ ബൂട്ട്]]: ടൂർണമെന്റിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നേടിയതിനുള്ള പുരസ്കാരം.
* ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗവ്: ടൂർണമെന്റിലെ മികച്ച ഗോൾകീപ്പർക്കുള്ള പുരസ്കാരം.
* ഗോൾഡൻ ബോൾ: ടൂർണമെന്റിലാകമാനം മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചതിനുള്ള പുരസ്കാരം.
* ഫിഫ യങ് പ്ലെയർ പുരസ്കാരം: 21 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള, ടൂർണമെന്റിലാകമാനം മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചതിനുള്ള പുരസ്കാരം.
* ഫിഫ ഫെയർ പ്ലേ ട്രോഫി: നോക്കൗട്ട് ഘട്ടത്തിലെത്തിയ, മികച്ച അച്ചടക്കനിലവാരം പുലർത്തിയ ടീമിനുള്ള പുരസ്കാരം.

== അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:ഫിഫ ലോകകപ്പ് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകൾ]]
&lt;references /&gt;

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Sister project links|wikt=no|c=Category:2026 FIFA World Cup|commonscat=|n=yes|q=yes|s=no|author=no|b=no|voy=yes|v=no|d=yes}}

* [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA World Cup 2026], ഫിഫയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്</text>
      <sha1>ehrgifwl24e4580ex2ysi1abadex7o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആശിർവാദ് സിനിമാസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>582567</id>
    <revision>
      <id>4647166</id>
      <parentid>4618940</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39820-04</username>
        <id>220344</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42357" sha1="l2033u5ieii7i509pfvdv2kqhq5erz0" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox company
| image          =
| logo_size = 235 pixel 
| type = സ്വകാര്യ കമ്പനി
| industry = ചലച്ചിത്രം
| founded = 2000
| location_city = [[കൊച്ചി]]
| location_country = ഇന്ത്യ
| area_served = ലോകവ്യാപകമായി
| products = സിനിമകൾ
| owner = ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ
| subsid = മാക്സ്ലാബ് സിനിമാസ് ആൻഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ്സ്
| website = {{url|https://www.aashirvadcinemas.in}}
}}

കേരളത്തിലെ [[കൊച്ചി]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് '''ആശിർവാദ് സിനിമാസ്''' . 2000-ൽ ആ ന്റണി പെരുമ്പാവൂർ  സ്ഥാപിച്ച ഇത് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി 30-ലധികം മലയാള ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു .&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.rediff.com/entertai/2001/jan/24mallu.htm | work=rediff.com | title=Movies: Sleaze time, folks! | date=1 January 2000 | first=R | last=Ayyappan | access-date=7 August 2019 }}&lt;/ref&gt; മോഹൻലാൽ ആണ്ആ ന്റണി പെരുമ്പാവൂരിനെ ആശിർവാദിന്റെ ഉടമയായി മാറാൻ സഹായിച്ചത് . 2009 മുതൽ, സിനിമ വിതരണത്തിനായി മോഹൻലാലും ആന്റണി പെരുമ്പാവൂരും ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ച വിതരണ കമ്പനിയായ മാക്‌സ്‌ലാബ് സിനിമാസ് ആൻഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ്‌സുമായി കമ്പനി സഹകരിക്കുന്നു . മലയാള ചലച്ചിത്ര വ്യവസായത്തിലെ ഏറ്റവും സജീവവും മുൻനിര പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസുകളിലൊന്നാണിത് .

[[നരസിംഹം]] (2000), [[രാവണപ്രഭു]] (2001), [[നരൻ]] (2005), [[രസതന്ത്രം (ചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006), [[ദൃശ്യം]] (2013) , [[ഒപ്പം]] (2016), [[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]] (2019) എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ഹിറ്റുകൾ നിർമ്മിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസ് നിലയുറപ്പിച്ചു .&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.whereincity.com/news/6/4431 |title='Rasathanthram' rules Malayalam box office|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718035757/http://www.whereincity.com/news/6/4431 |archive-date=18 July 2011|work=Whereincity.com |date=31 May 2006}}&lt;/ref&gt; മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ചിലവേറിയ മൂന്ന് ചിത്രങ്ങളും ഇത് നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട് - [[ഒടിയൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഒടിയൻ]] (2018), [[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]] (2019), [[മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം]] (2020) മരക്കാർ പ്രൊഡക്ഷൻ ഹൗസിന് ലാഭകരമായ സംരംഭമായിരുന്നില്ല.

രണ്ട് ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ , നാല് കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡുകൾ , ഒരു ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് സൗത്ത് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി അവാർഡുകൾ ആശിർവാദ് സിനിമാസിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് . 2019-ൽ, ആശിർവാദ് സിനിമാസ് ഹോങ്കോങ്ങിൽ ഫെറ്റിയാൻ ആശിർവാദ് സിനിമാസ് എന്ന പേരിൽ ഓഫീസ് തുറക്കുകയും ചൈനയിൽ സിനിമകൾ സഹ-നിർമ്മാണത്തിനും വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനുമായി ഒരു ചൈനീസ് ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ കമ്പനിയുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു . നിലവിൽ മോളിവുഡിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് ആശിർവാദ് സിനിമാസ് . [[ഒടിയൻ (ചലച്ചിത്രം)|ഒടിയൻ]] (30 കോടി), [[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]] (35 കോടി), [[മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം]] (100 കോടി) തുടങ്ങിയ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട് .

==ചരിത്രം==
2000-ൽ മോഹൻലാലിന്റെ മുൻ സാരഥി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] സ്ഥാപിച്ചതാണ് ആശിർവാദ് സിനിമാസ്. അതിന്റെ ആദ്യ നിർമ്മാണം 2000-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[നരസിംഹം (ചലച്ചിത്രം)|നരസിംഹം]] ആയിരുന്നു, അത് അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള സിനിമയും വ്യവസായ ഹിറ്റുമായി.&lt;ref&gt;{{cite news|author=International Business Times|title=Premam is in the air|url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlal-mammootty-starrer-narasimham-15th-anniversary-celebrations-dubai-gets-grand-response-616307|access-date=27 October 2019|work=[[International Business Times]]|date=6 December 2014}}&lt;/ref&gt; കമ്പനിയുടെ അടുത്തത് 2001-ലെ ആക്ഷൻ ഡ്രാമ ചിത്രമായ [[രാവണപ്രഭു]] ആയിരുന്നു, അത് 1993-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ദേവാസുരം|ദേവാസുരത്തിന്റെ]] രണ്ടാം ഭാഗമായിരുന്നു, അത് ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായി മാറി. ഈ ചിത്രം ജനപ്രിയ അപ്പീലും സൗന്ദര്യാത്മക മൂല്യവുമുള്ള മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി. വർഷങ്ങളായി, ആശിർവാദ് സിനിമാസിന് അവരുടെ സിനിമകൾക്ക് മികച്ച സ്വീകരണവും വിജയവും ലഭിക്കുകയും പുതിയ റെക്കോർഡുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

ആക്ഷൻ ചിത്രമായ നാട്ടുരാജാവ് 2004 ൽ നിർമ്മിച്ച ഒരേയൊരു ചിത്രമായിരുന്നു, അത് ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Onam - The final report card!|url=https://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329142352/http://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|url-status=dead|archive-date=29 March 2017|access-date=30 October 2019|work=Sify.com|date=29 September 2004}}&lt;/ref&gt; ജോഷി സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ ചിത്രമായ നരൻ 2005-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരേയൊരു ചിത്രമായിരുന്നു, അത് ആ വർഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title='Naran' — The clear winner!|url=https://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915095349/http://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|url-status=dead|archive-date=15 September 2014|access-date=30 October 2019|work=Sify.com|date=17 September 2005}}&lt;/ref&gt; അടുത്ത വർഷം സത്യൻ അന്തിക്കാട് സംവിധാനം ചെയ്ത ഫാമിലി ഡ്രാമ രസതന്ത്രം ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായി. 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ രണ്ട് ചിത്രങ്ങൾ, അമൽ നീരദ് സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ ചിത്രം സാഗർ ഏലിയാസ് ജാക്കി റീലോഡഡ്, 1987-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മോഹൻലാൽ ചിത്രം ഇരുപത് നൂറ്റണ്ടിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം. ഇത് വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചെങ്കിലും സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ നേടി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kerala Box Office (April 2009)|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14886903&amp;cid=14625530|archive-url=https://web.archive.org/web/20141029143207/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14886903&amp;cid=14625530|url-status=dead|archive-date=29 October 2014|access-date=30 October 2019|work=webcitation.org|date=10 May 2009}}&lt;/ref&gt;

2011-ലെ കോമഡി ചിത്രമായ ചൈന ടൗൺ ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ ₹15.2 കോടി നേടി, വാണിജ്യ വിജയം നേടുകയും ചെയ്തു. 2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ സ്പിരിറ്റ് മറ്റ് സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ ചലച്ചിത്ര അവാർഡ് നേടി.&lt;ref&gt;{{cite news|author=The New Indian Express|title=Kerala Box Office (April 2009)|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2011/jun/05/multistarrer-era-comes-to-mollywood-259784.html|access-date=30 October 2019|work=[[The New Indian Express]]|date=10 May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=News18|title=2011 was troublesome for Malayalam films|url=https://www.news18.com/news/india/2011-was-troublesome-for-malayalam-films-434144.html|access-date=30 October 2019|work=[[News18 India]]|date=4 January 2012}}&lt;/ref&gt; 2013-ൽ, ഫാമിലി-ത്രില്ലർ ചിത്രമായ ദൃശ്യം വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും മലയാള സിനിമയിലും വ്യവസായത്തിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ ചിത്രമായും ബോക്‌സ് ഓഫീസിൽ ₹50 കോടിയിലധികം നേടിയ ആദ്യ ചിത്രമായും മാറി. 2016-ലെ ക്രൈം ത്രില്ലറായ ഒപ്പവും ലോകമെമ്പാടുമായി ₹65 കോടി നേടി എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി.

മോഹൻലാലും ലാൽ ജോസും ആദ്യമായി ഒന്നിച്ച വെളിപാടിന്റെ പുസ്തകം 2017 ൽ മിതമായ വിജയമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Forbes India|title=Mohanlal: Strong and steady|url=http://www.forbesindia.com/article/2017-celebrity-100/mohanlal-strong-and-steady/49033/1|work=[[Forbes India]]|access-date=28 August 2019|date=1 January 2018}}&lt;/ref&gt; 2019-ൽ, പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ ചിത്രമായ ലൂസിഫർ ലോകമെമ്പാടുമായി ₹200 കോടി നേടി, മോഹൻലാലിന്റെ പുലിമുരുകനെ പിന്തള്ളി ഇതുവരെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായി. വിദേശ വിപണിയിൽ 50 കോടിയിലധികം കളക്ഷൻ നേടിയ ആദ്യ മലയാള ചിത്രം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്. നവാഗതരായ ജിബി-ജോജു സംവിധാനം ചെയ്ത ഇട്ടിമാണി: മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന എന്ന കോമഡി ചിത്രം അവർ നിർമ്മിച്ചു. ഇതിന് സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ ലഭിച്ചെങ്കിലും വാണിജ്യ വിജയമായിരുന്നു. കോവിഡ് 19 പാൻഡെമിക് സമയത്ത്, ആശീർവാദ് സിനിമാസ് ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമാണ് ദൃശ്യം 2 നിർമ്മിച്ചത്,സാധാരണ തിയേറ്റർ റിലീസിന് പകരം OTT പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]യിൽ പ്രീമിയർ ചെയ്ത ചിത്രം. ചിത്രത്തിന് വ്യാപകമായ സ്വീകാര്യതയാണ് ലഭിച്ചത്. തുടർന്ന് കമ്പനി ദൃശ്യം 2 എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചു (സുരേഷ് പ്രൊഡക്ഷൻസും രാജ് കുമാർ തിയേറ്റേഴ്സും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചത്), ഇത് ദൃശ്യം 2 ന്റെ റീമേക്കായിരുന്നു, അത് തിയറ്റർ റിലീസിന് പകരം OTT പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു. കുഞ്ഞാലി മരക്കാറിന്റെ ജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കി പ്രിയദർശൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ആക്ഷൻ പീരീഡ് ചിത്രമായ മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം (മൂൺഷോട്ട് എന്റർടൈൻമെന്റ്സും കോൺഫിഡന്റ് ഗ്രൂപ്പും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചത്) കമ്പനി നിർമ്മിച്ചു. 100 കോടി മുതൽ മുടക്കുള്ള മലയാളത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ചെലവേറിയ ചിത്രമാണിത്. ചിത്രം 2021 ഡിസംബർ 2-ന് പുറത്തിറങ്ങി. ഇതിന് സമ്മിശ്ര അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ബോക്‌സ് ഓഫീസ് പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2022 ൽ കമ്പനി മൂന്ന് സിനിമകൾ നിർമ്മിച്ചു. പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ സംവിധാനം ചെയ്‌ത ബ്രോ ഡാഡിയും ജീത്തു ജോസഫ് സംവിധാനം ചെയ്‌ത 12ത്ത് മാനും  ഡിസ്‌നി+ ഹോട്ട്‌സ്റ്റാറിൽ നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസ് ആയിരുന്നു. രണ്ട്‌ ചിത്രങ്ങൾക്കും  മികച്ച സ്വീകാര്യതയാണ് ലഭിച്ചത്.  പിന്നീട് അവർ വൈശാഖ് സംവിധാനം ചെയ്ത മോൺസ്റ്റർ നിർമ്മിച്ചു, പുലിമുരുകനു ശേഷം വൈശാഖുമായി (സംവിധായകനായി) മോഹൻലാലിന്റെ രണ്ടാമത്തെ കൂട്ടുകെട്ടായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. എന്നാൽ ചിത്രത്തിന് സമ്മിശ്രവും പ്രതികൂലവുമായ അവലോകനങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ബോക്സ് ഓഫീസ് പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. [[ഷാജി കൈലാസ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത എലോൺ നിർമ്മിച്ചു. ചിത്രം 2023 ജനുവരിയിൽ തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യും.

ആശിർവാദ് സിനിമാസിന്റെ അടുത്ത പ്രൊജക്റ്റ് മോഹൻലാലിന്റെ ആദ്യ സംവിധാനമായ ബറോസ്: ഗാർഡിയൻ ഓഫ് ഡിഗാമയുടെ നിധിയാണ്, ഇത് ഷൂട്ടിംഗ് പൂർത്തിയാക്കി പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ജോലികളുമായി തുടരുകയാണ്. 2019ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ലൂസിഫർ എന്ന സിനിമയുടെ രണ്ടാം ഭാഗമാണ് അവർ പിന്നീട് ചെയ്യാൻ പോകുന്ന പ്രോജക്ട്.
==ചലച്ചിത്രങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Key
| style=&quot;background:#ffc;&quot;|{{dagger|alt=Films that have not yet released}}
| പുറത്തിറങ്ങാത്ത ചിത്രങ്ങളുടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto; margin:auto;&quot;

!നമ്പർ 
!പേര്
!വർഷം 
!സംവിധായകൻ
! ബജറ്റ് 
! ആകെ കളക്ഷൻ 
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|1
|''[[നരസിംഹം]]''
|2000
|[[ഷാജി കൈലാസ്]]
|{{INRConvert|2|c}}
|{{INRConvert|22|c}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/mohanlal-mammootty-starrer-narasimham-15th-anniversary-celebrations-dubai-gets-grand-response-616307|title=Premam is in the air|author=International Business Times|date=6 December 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=27 October 2019}}&lt;/ref&gt;
|അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. 20 കോടിയിലധികം കളക്ഷൻ നേടുന്ന ആദ്യ മലയാള ചിത്രമായി. ജഗതി ശ്രീകുമാറിന്റെ 1000 -ാമത്തെ ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
|2
|''[[രാവണപ്രഭു]]''
|2001
|[[രഞ്ജിത്ത്]]
|
|
|ആ വർഷം ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമായിരുന്നു ഈ ചിത്രം. സംവിധായകൻ രഞ്ജിത്തിന്റെ ആദ്യ സംവിധാന സംരംഭമാണ് ഈ ചിത്രം. 1993 ലെ ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ ദേവാസുരത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം ആണ് ഈ ചിത്രം
|-
|3
|''[[കിളിച്ചുണ്ടൻ മാമ്പഴം]]''
|2003
|[[പ്രിയദർശൻ]]
|
|
|ചിത്രം വാണിജ്യ വിജയമായിരുന്നു

|-

|4

|''[[Natturajavu|നാട്ടുരാജാവ്]]''

|2004

|[[ഷാജി കൈലാസ്]]

|{{INRConvert|1.75|c}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329142352/http://www.sify.com/movies/onam-the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html|url-status=dead|archive-date=29 March 2017|title=Onam - The final report card!|date=29 September 2004|work=Sify.com|access-date=29 March 2020}}&lt;/ref&gt;

|
|The film was a commercial success at the box-office. The film was the winner among the Onam releases that year.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Onam - The final report card! |url=https://www.sify.com/movies/onam---the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827082143/https://www.sify.com/movies/onam---the-final-report-card-news-malayalam-kkfvHvafjcasi.html |url-status=dead |archive-date=27 August 2021 |access-date=2022-05-16 |website=Sify |language=en}}&lt;/ref&gt;

|-

|5

|''[[Naran (film)|നരൻ]]''

|2005

|[[ജോഷി]]

|{{INRConvert|2.55|c}}&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915095349/http://www.sify.com/movies/naran-the-clear-winner-news-malayalam-kkfv0aeighgsi.html|url-status=dead|archive-date=15 September 2014|title='Naran' — The clear winner!|date=17 September 2005|work=Sify.com|access-date=30 October 2019}}&lt;/ref&gt;

|
|One of the highest-grossing Malayalam films of the year.

|-

|6

|''[[Rasathanthram|രസതന്ത്രം]]''

|2006

|[[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]

|
|
|One of the highest-grossing Malayalam films at the time. Mohanlal and Sathyan Anthikkad collaborate after 12 years gap since ''[[Pingami]]''.

|-

|7

|''[[Baba Kalyani (film)|ബാബ കല്യാണി]]''

|2006

|[[ഷാജി കൈലാസ്]]

|
|
|One of the highest-grossing Malayalam film of the year

|-

|8

|''[[അലിഭായ്]]''

|2007

|[[ഷാജി കൈലാസ്]]

|
|
|Highest first-day collection for a Malayalam film at that time. The film was a commercial success.

|-

|9

|''[[പരദേശി]]''

|2007

|[[P. T. Kunju Muhammed]]

|
|
|Mohanlal got [[Kerala State Film Award for Best Actor|Kerala State Film Awards For Best Actor]].

|-
|10

|''[[ഇന്നത്തെ ചിന്താവിഷയം]]''

|2008

|[[Sathyan Anthikkad]]

|
|
|The film was a commercial success.

|-

|11

|''[[Sagar Alias Jacky Reloaded]]''

|2009

|[[Amal Neerad]]

|
|
|Sequel to ''[[Irupatham Noottandu]]''. The film was a commercial success.

|-

|12

|''[[Evidam Swargamanu]]''

|2009

|[[Rosshan Andrrews]]

|
|
|Won the [[Kerala State Film Award for Best Film with Popular Appeal and Aesthetic Value]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://varnachitram.com/2010/04/06/kerala-state-film-awards-2009/ |title=Kerala State Film Awards 2009 &amp;#124; varnachitram |access-date=2014-10-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227102804/http://varnachitram.com/2010/04/06/kerala-state-film-awards-2009/ |archive-date=27 February 2015 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

|-

|13

|''[[China Town (2011 film)|China Town]]''

|2011

|[[Rafi Mecartin]]

|
|
|Multi-star film with Mohanlal, [[Dileep]] and [[Jayaram]] in lead roles. The film was a [[Blockbuster (entertainment)|blockbuster]]. It was one of the highest grossing films of the year.

|-

|14

|''[[Snehaveedu]]''

|2011

|[[Sathyan Anthikkad]]

|
|
|The film was a commercial success. It was Mohanlal’s 300th movie

|-

|15

|''[[Casanovva]]''

|2012

|[[Roshan Andrews]]

|
|
|Commercial failure. Associate production with Confident Group

|-

|16

|''[[Spirit (2012 film)|Spirit]]''

|2012

|[[Ranjith (director)|Ranjith]]

|
|
|The film was one of the highest-grossing Malayalam film of the year

|-

|17

|''[[Ladies and Gentleman]]''

|2013

|[[Siddique (director)|Siddique]]

|{{INRConvert|10|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mohanlals-Ladies-and-Gentleman-makes-Rs-1-5-crore-profitbefore-release/articleshow/19412242.cms|title=Mohanlal's Ladies and Gentleman makes Rs 1.5 crore profit before release - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|
|Commercial failure. Associate production with Confident Group

|-

|18

|''[[Drishyam]]''

|2013

|[[Jeethu Joseph]]

|{{INRConvert|3.5|c}} - {{INRConvert|5|c}}{{efn|Gautaman Bhaskaran of ''[[Hindustan Times]]'' claims the film's budget as {{INR}}35 million,&lt;ref name=&quot;Gautaman Bhaskaran&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |title=Mohanlal's aam aadmi is a surprise hit in Drishyam |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=9 January 2014 |work=Hindustan Times |access-date=12 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310084453/http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |archive-date=10 March 2015}}&lt;/ref&gt; while [[Indo-Asian News Service|IANS]] claims it to be {{INR}}50 million.&lt;ref name=&quot;Balachander&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/regional/balachander-lauds-drishyam-salutes-mohanlal/article1-1174906.aspx |title=Balachander lauds Drishyam, salutes Mohanlal |date=20 January 2014 |website=Hindustan Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20150806034926/http://www.hindustantimes.com/regional/balachander-lauds-drishyam-salutes-mohanlal/article1-1174906.aspx |archive-date=6 August 2015 |url-status=dead |access-date=11 April 2014}}&lt;/ref&gt; [[Sify]] claims the budget of the film to be {{INR}}45 million.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.sify.com/movies/drishyam-celebrates-50-days-strikes-gold-at-box-office-news-national-ocgtaxiabchsi.html |title='Drishyam' celebrates 50 days, strikes gold at box-office |date=3 February 2014 |work=[[Indo-Asian News Service|IANS]] |access-date=14 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009174842/http://www.sify.com/movies/drishyam-celebrates-50-days-strikes-gold-at-box-office-news-national-ocgtaxiabchsi.html |archive-date=9 October 2015}}&lt;/ref&gt;}}

|{{INRConvert|75|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-kerala-film-awards-premam-snubbed-says-audience-2184231|title=Kerala film awards: 'Premam' snubbed says audience|last=Team|first=DNA Web|date=2016-03-01|website=DNA India|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|Became Industry hit by breaking collections of previous IH ''[[Twenty-20]]'' (film)|''[[Twenty-20]]'' and became Highest-grossing Malayalam film at the time of release. It was also the highest-grossing Malayalam film of the year

Remade into 7 Languages: [[Tamil language|Tamil]], [[Telugu language|Telugu]], [[Kannada]], [[Hindi]], [[Sinhala language|Sinhalese]], [[Chinese language|Chinese]] &amp; [[Indonesian language|Indonesian]] becoming the fourth Malayalam film to be remade into 6 languages after ''[[Poovinu Puthiya Poonthennal]],'' ''[[Kireedam (1989 film)|Kireedam]]'' and ''[[Shutter (2012 film)|Shutter]].''

The first Indian film to be remade in [[Chinese language|Chinese]] and [[Indonesian language|Indonesian]].

|-

|19

|''[[Ennum Eppozhum]]''

|2015

|[[Sathyan Anthikad]]

|
|
|The film was a commercial success.

|-

|20

|''[[Loham]]''

|2015

|[[Ranjith (director)|Ranjith]]

|{{INRConvert|7|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mammootty-vs-mohanlal-how-well-did-malayalam-superstars-perform-year-2015-660130|title=Mammootty vs Mohanlal: How well did the Malayalam superstars perform in the year 2015|last=IBTimes|date=2015-12-24|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|15|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mammootty-vs-mohanlal-how-well-did-malayalam-superstars-perform-year-2015-660130|title=Mammootty vs Mohanlal: How well did the Malayalam superstars perform in the year 2015|last=IBTimes|date=2015-12-24|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film was one of the highest-grossing Malayalam film of the year. The film had the highest first-day collection for a Malayalam film at the time.

|-

|21

|''[[Oppam]]''

|2016

|[[Priyadarshan]]

|{{INRConvert|7|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/highest-grossing-malayalam-movies-of-2016.html|title=Top 10 highest grossing Mollywood movies of 2016|website=OnManorama|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|65|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Sundayapp/gOTxBtR1VJBCPtuvZbvneK/The-resurrection-of-Mohanlal.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201101046/http://www.livemint.com/Sundayapp/gOTxBtR1VJBCPtuvZbvneK/The-resurrection-of-Mohanlal.html|url-status=dead|archive-date=2017-12-01|title=The continued reign of Mohanlal - Livemint|date=2017-12-01|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film was the second highest-grossing Malayalam film of the year after ''[[Pulimurugan]]''.

|-

|22

|''[[Velipadinte Pusthakam]]''

|2017

|[[Lal Jose]]

|
|{{INRConvert|15|c}} - {{INRConvert|20|c}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbesindia.com/article/2017-celebrity-100/mohanlal-strong-and-steady/49033/1|title=Mohanlal: Strong and steady|author=Forbes India|date=1 January 2018|work=[[Forbes India]]|access-date=28 August 2019}}&lt;/ref&gt;

|The film is Mohanlal's first collaboration with [[Lal Jose]]. The film was a commercial success.

|-

|23

|''[[Aadhi]]''

|2018

|[[Jeethu Joseph]]

|
|{{INRConvert|50|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2018/apr/21/star-scions-1803781.html|title=Star scions|website=The New Indian Express|access-date=2020-01-18|archive-date=2019-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031174215/http://www.newindianexpress.com/magazine/2018/apr/21/star-scions-1803781.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

|One of the highest-grossing Malayalam film of the year. [[Pranav Mohanlal]]'s debut as an adult lead actor. Mohanlal did a cameo role. The film was a commercial success. This is the only Aashirvad cinema production that does not feature Mohanlal in the lead role.

|-

|24

|''[[Odiyan (2018 film)|Odiyan]]''

|2018

|[[V. A. Shrikumar Menon]]

|{{INRConvert|35|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/905492/in-malayalam-film-odiyan-mohanlal-plays-a-shapeshifting-superhero|title=In Malayalam film 'Odiyan', Mohanlal plays a shapeshifting superhero|last=George|first=Anubha|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|54|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/mollywood-2018-list-top-5-blockbusters-that-stormed-box-office-788799|title=Mollywood 2018: List of top 5 blockbusters that stormed box office|last=Narayanan|first=Nirmal|date=2018-12-27|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film had the highest first day collection for a Malayalam film. The film was one of the highest-grossing Malayalam films of the year
The film is [[V. A. Shrikumar|V. A. Shrikumar Menon]]'s directorial debut. Mohanlal and [[Prakash Raj]] acted together in ''Odiyan'' after having a 19-year gap since the 1997 Tamil film ''[[Iruvar]]''.

|-

|25

|''[[Lucifer (2019 Indian film)|Lucifer]]''

|2019

|[[Prithviraj Sukumaran]]

|{{INRConvert|30|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/jun/20/empuraan-to-follow-mohanlals-directorial-debut-1992523.html|title=Empuraan to follow Mohanlal's directorial debut|website=The New Indian Express|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|200|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/why-remaking-lucifer-chiranjeevi-telugu-bad-idea-806419|title=Why remaking Lucifer with Chiranjeevi in Telugu is a bad idea?|last=Narayanan|first=Nirmal|date=2019-10-01|website=International Business Times, India Edition|language=en|access-date=2020-01-18}}&lt;/ref&gt;

|The film is the Highest-grossing Malayalam film. It broke many box-office records like crossing ₹50 crore mark in 4 days, ₹100 crore mark in 8 days and ₹150 crores in 21 days and becoming the first [[Malayalam cinema|Malayalam film]] to enter 200 crore Club and the first [[Malayalam cinema|Malayalam film]] to gross over ₹50 crores in overseas box office.

The film was actor [[Prithviraj Sukumaran]]'s directorial debut. The film was also [[Hindi cinema|Bollywood]] actor [[Vivek Oberoi]]'s Malayalam debut.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-04 |title=Mohanlal's Lucifer storms into ₹200 crore club, first for Malayalam cinema |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mohanlal-s-lucifer-storms-into-rs-200-crore-club-first-for-malayalam-cinema/story-vTm7JXaAdz0FWFTllE4n2I.html |access-date=2022-05-16 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

|-

|26

|''[[ഇട്ടിമാണി: മെയ്ഡ് ഇൻ ചൈന]]''

|2019

|ജിബി ജോജു

|₹7 crore
(US$0.95 million) 
|₹32 crore
(US$4 million)

| The film was the directorial debut of Jibi-Joju.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Praveen |first=S. r |date=2019-09-07 |title='Ittymaani: Made in China' review: This Mohanlal-starrer is a celebration of the formulaic |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/ittymaani-made-in-china-review-a-celebration-of-the-formulaic/article29362030.ece |access-date=2022-05-16 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

|-

|27

|''[[ദൃശ്യം 2]]''
|2021
|[[ജീത്തു ജോസഫ്]]
|{{INRConvert|10|c}}
|{{INRConvert|30|c}} (ഒ.ടി.ടി അവകാശങ്ങൾ)
|ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം . [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]യിൽ നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം&lt;ref&gt;{{Cite web|date=21 September 2020|title='Drishyam 2' shooting begins, actor Mohanlal shares pictures|url=https://www.thenewsminute.com/article/drishyam-2-shooting-begins-actor-mohanlal-shares-pictures-133551|access-date=21 September 2020|website=The News Minute}}&lt;/ref&gt;
|-
|28
|''ദ്രുശ്യം 2''
|2021
| [[ജിത്തു ജോസഫ്]]
|
|
|തെലുങ്ക് സിനിമ. ദൃശ്യം 2 ന്റെ റീമേക്ക് . [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]]യിൽ നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം
|-
|29
|''[[മരക്കാർ അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം]]''
|2021
|[[പ്രിയദർശൻ]]
|{{INRConvert|100|c}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/priyadarshan-thugs-of-hindostan-was-fantasy-marakkar-arabikadalinte-simham-is-steeped-in-history/19993183|title=Priyadarshan: Thugs of Hindostan was fantasy, Marakkar: Arabikadalinte Simham is steeped in history|date=2018-11-21|website=mid-day|language=en|access-date=2020-01-18|archive-date=2020-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831041654/https://www.mid-day.com/articles/priyadarshan-thugs-of-hindostan-was-fantasy-marakkar-arabikadalinte-simham-is-steeped-in-history/19993183|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{INRConvert|50|c}} 
|100 കോടി മുതൽ മുടക്കിൽ നിർമിച്ച മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ചെലവേറിയ ചിത്രമാണിത് . മൂൺഷോട്ട് എന്റർടെയ്ൻമെന്റും കോൺഫിഡന്റ് ഗ്രൂപ്പും ചേർന്നാണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചത് .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/marakkar-arabikkadalinte-simham-release-postponed-the-mohanlal-starrer-will-hit-the-screens-on-this-day/articleshow/82270274.cms|title='Marakkar: Arabikkadalinte Simham' release postponed; the Mohanlal starrer will hit the screens on THIS day|date=2021-04-27|website=Times OF India|language=en|access-date=2021-11-18}}&lt;/ref&gt;
|-
|30
|[[ബ്രോ ഡാഡി]]
|2022
|[[Prithviraj Sukumaran]]
|{{INRConvert|14|c}}
|{{INRConvert|38|c}} (ഒ.ടി.ടി അവകാശങ്ങൾ)
|[[ഹോട്ട്‌സ്റ്റാർ|ഡിസ്നി+ ഹോട്ട്‌സ്റ്റാറിൽ]] നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Bro Daddy' teaser looks interesting! |url=https://www.sify.com/movies/bro-daddyteaser-looks-interesting-news-malayalam-wbdevchjacccd.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103191508/https://www.sify.com/movies/bro-daddyteaser-looks-interesting-news-malayalam-wbdevchjacccd.html |url-status=dead |archive-date=3 January 2022 |access-date=2022-05-16 |website=Sify |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|31
|[[12ത്ത് മാൻ (ചലച്ചിത്രം)|12ത്ത് മാൻ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mohanlal, Unni Mukundan, and other M-Town celebs share heartfelt birthday wishes for Jeethu Joseph - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-unni-mukundan-and-other-m-town-celebs-share-heartfelt-birthday-wishes-for-jeethu-joseph/articleshow/87619784.cms|access-date=2021-11-23|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;
|2022
|[[ജിത്തു ജോസഫ്]]
|{{INRConvert|12|c}}
|{{INRConvert|36|c}} (ഒ.ടി.ടി അവകാശങ്ങൾ)
|[[ഹോട്ട്‌സ്റ്റാർ|ഡിസ്നി+ ഹോട്ട്‌സ്റ്റാറിൽ]] നേരിട്ടുള്ള OTT റിലീസായിരുന്നു ചിത്രം&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohanlal is 'Suspect 4' in Jeethu Joseph's '12th Man' - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-is-suspect-4-in-jeethu-josephs-12th-man/articleshow/91561007.cms |access-date=2022-05-16 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=അടച്ചിട്ടൊരു മുറിയിലെ ത്രില്ലർ; ട്വൽത് മാൻ റിവ്യു |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2022/05/20/12th-man-movie-review.html |access-date=2022-05-20 |website=ManoramaOnline |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|32
|[[മോൺസ്റ്റർ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mohanlal announces new film named 'Monster', unveils first look of Vysakh-directorial|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/nov/10/mohanlal-announces-new-film-named-monster-unveils-first-look-of-vysakh-directorial-2381860.html|access-date=2021-11-23|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|2022
|[[വൈശാഖ്]]
|{{INRConvert|10|c}}
|{{INRConvert|6|c}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Director Vysakh: Mohanlal starrer 'Monster' is an edge-of-the-seat thriller - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/director-vysakh-mohanlal-starrer-monster-is-an-edge-of-the-seat-thriller/articleshow/90096910.cms |access-date=2022-05-16 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|33
|'' ദൃശ്യം 2''
|2022
|അഭിശേക് പഥക്
|{{INRConvert|50|c}}
|{{INRConvert|316.25|c}}
|ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രം. ദൃശ്യം 2 ന്റെ റീമേക്ക് . പനോരമ സ്റ്റുഡിയോസ്, വിയാകോം 18 സ്റ്റുഡിയോസ്, ടി-സീരീസ് ഫിലിംസ് എന്നിവയുമായി സഹകരണം.
|-
|34
|[[എലോൺ (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|എലോൺ]]
|2023
|[[ഷാജി കൈലാസ്]]
| {{INRConvert|2.50|c}}
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohanlal-Shaji Kailas' new film titled Alone |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/oct/07/mohanlal-shaji-kailas-new-film-titled-alone-2368483.html |access-date=2022-05-16 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;
|-
|35
|{{pending film|[[ബറോസ്]]}}
|2024
|[[മോഹൻലാൽ]]
| {{INRConvert|250|c}}
|
|മോഹൻലാൽ ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ചിത്രമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohanlal's directorial debut 'Barroz' to start filming from March 15th |url=https://www.thecompleteactor.com/latest-news/mohanlal-s-directorial-debut-barroz-to-start-filming-from-march-15th |access-date=2022-05-16 |website=www.thecompleteactor.com |language=en |archive-date=2021-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416102111/https://www.thecompleteactor.com/latest-news/mohanlal-s-directorial-debut-barroz-to-start-filming-from-march-15th |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|36
|{{pending film|[[L2: എംപുരാൻ]]}}
|2025
|[[പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരൻ]]
|
|
|
|-
|}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* [https://www.facebook.com/AashirvadCineplexx Aashirvad Cineplexx Theatre]

==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist}}</text>
      <sha1>l2033u5ieii7i509pfvdv2kqhq5erz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഘടകം:Location map/data/Republic of the Congo</title>
    <ns>828</ns>
    <id>594250</id>
    <revision>
      <id>4647194</id>
      <parentid>3901625</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T21:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Milenioscuro</username>
        <id>40384</id>
      </contributor>
      <origin>4647194</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="182" sha1="ihx5gmftdc7uaxzln5iwen38geg1iuy" xml:space="preserve">return {
	name = 'Republic of the Congo',
	top = 3.736,
	bottom = -5.760,
	left = 10.290,
	right = 19.126,
	image = 'Congo adm location map.svg',
	image1 = 'Congo physical map.svg'
}</text>
      <sha1>ihx5gmftdc7uaxzln5iwen38geg1iuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 61535adb425e7b4d78c929aba71804bb</title>
    <ns>3</ns>
    <id>601403</id>
    <revision>
      <id>4647153</id>
      <parentid>3949852</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>212183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Zhapir]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Renamed user 61535adb425e7b4d78c929aba71804bb]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Mfield മാറ്റി: &quot;[[Special:CentralAuth/Zhapir|Zhapir]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user 61535adb425e7b4d78c929aba71804bb|Renamed user 61535adb425e7b4d78c929aba71804bb]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>3949852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6822" sha1="dkcq9q4suu1g8ifrztuqhc78hlvkkak" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Zhapir | Zhapir | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 18:23, 28 ജൂലൈ 2023 (UTC)</text>
      <sha1>dkcq9q4suu1g8ifrztuqhc78hlvkkak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭ. ഭ. ബ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>656866</id>
    <revision>
      <id>4647139</id>
      <parentid>4622449</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thunderwolf syndicate</username>
        <id>215729</id>
      </contributor>
      <comment>Added facts</comment>
      <origin>4647139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22607" sha1="25zajt3kppyc8iis53ip5ftcbzsg60b" xml:space="preserve">{{copy edit|for=യാന്ത്രികവിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2025 ജൂലൈ}}
{{Infobox film
| name           = ഭ ഭ ബ
| image          = Bha Bha Bha - Dileep and Mohanlal riding Bullet.webp
| caption        = 
| director       = ധനാജ്ഞയ ശങ്കർ
| producer       = ഗോകുലം ഗോപാലൻ
| writer         = [[ഫാഹിം സഫർ]]&lt;br&gt;[[നൂരിന് ഷെരീഫ്]]
| starring       = [[മോഹൻലാൽ]]&lt;br&gt;[[ദിലീപ്]]&lt;br&gt;[[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]]&lt;br&gt;[[ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ]]&lt;br&gt;[[എസ്.ജെ. സൂര്യ]]
| music          = [[Shaan Rahman]]
| cinematography = Armo
| editing        = [[Ranjan Abraham]]
| studio         = ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ്
| distributor    = ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ്
| released       = 
| runtime        = 
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = 35-40 CR
| gross          = 45-50 CR
}}
ധനഞ്ജയ് ശങ്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത് ഫാഹിം സഫറും നൂറിൻ ഷെരീഫും എഴുതിയതും ഗോകുലം ഗോപാലൻ നിർമ്മിച്ച് 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ഇന്ത്യൻ [[മലയാളം]] ആക്ഷൻ കോമഡി ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ്&lt;ref&gt;{{cite news|title='Bha Bha Ba movie': Dileep, Vineeth Sreenivasan starrer first title look poster out|url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/-bha-bha-ba-movie-dileep-vineeth-sreenivasan-starrer-first-title-look-poster-out-rkn-s384pf|accessdate=30 August 2024|work=[[Asianet News]]|date=28 October 2023}}&lt;/ref&gt; '''ഭ. ഭ. ബ'''. ( ഭയം, ഭക്തി, ബഹുമാനം)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bha Bha Ba sneak peek OUT: Dileep and Vineeth Sreenivasan starrer promises to be a wild entertainer|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/bha-bha-ba-sneak-peek-out-dileep-and-vineeth-sreenivasan-starrer-promises-to-be-a-wild-entertainer-1328809|accessdate=30 August 2024|work=Pinkvilla|date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt; [[ദിലീപ്]] , [[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]] , [[ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ]] എന്നിവർ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രത്തിൽ  [[മോഹൻലാൽ]] ഒരു നീണ്ട അതിഥി വേഷത്തിൽ എത്തുന്നു. ചിത്രത്തിൽ ബാലു വർഗീസ് , സാൻഡി മാസ്റ്റർ, ബൈജു സന്തോഷ് , ശരണ്യ പൊൻവണ്ണൻ , [[ദേവൻ]] , [[എസ്.ജെ. സൂര്യ]] , റെഡിൻ കിംഗ്‌സ്‌ലി എന്നിവർ  മറ്റു പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

2023 ഒക്ടോബർ 27 ന് ദിലീപിന്റെ 56-ാം ജന്മദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച്, നടനെ ഉൾപ്പെടുത്തി ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പോസ്റ്റർ നിർമ്മാതാക്കൾ പുറത്തിറക്കി. ചിത്രത്തിന്റെ പേര് ഭ. ഭ. ബ എന്നാണ് എന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. 2024 ജൂലൈ 14 ന് [[പാലക്കാട്]] ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചു. [[കോയമ്പത്തൂർ]] , [[പൊള്ളാച്ചി]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരണം തുടർന്നു. ഈ ചിത്രത്തിന് ഷാൻ റഹ്മാൻ സംഗീതസംവിധാനവും , ആർമോ ഛായാഗ്രഹണവും, രഞ്ജൻ എബ്രഹാം എഡിറ്റിംഗും നിർവഹിക്കുന്നു. ഭ. ഭ. ബ 2025 ഡിസംബർ 18-ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ ചിത്രം ബോക്സ്‌ ഓഫീസിൽ ഒരു പരാജയ ചിത്രമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bha Bha Ba box office collection Day 13: With its theatrical run nearly over, Dileep starrer is a FLOP |work=The Week |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/12/30/bha-bha-ba-box-office-collection-day-13-with-its-theatrical-run-nearly-over-dileep-starrer-is-a-flop.html |date=30 December 2025 |access-date=9 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==അഭിനേതാക്കൾ== 
*[[മോഹൻലാൽ]] - ബാലചന്ദ്രൻ / ഗില്ലി ബാല / ബാലേട്ടൻ  (അഥിതി താരം)
*[[ദിലീപ്]] - രാമു ദാമോദർ &quot;റാടർ&quot; / സൈക്കോ
*[[വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ]] -നോമ്പിൽ 
*[[ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ]] - ഗോഡ്സൺ അഞ്ചരക്കണ്ടി 
*[[ശരണ്യ പൊൻവണ്ണൻ]] - ലക്ഷ്മി
*[[എസ്.ജെ. സൂര്യ]] - ഒസ്‌കാർ 
*[[സലീം കുമാർ]] - അഡ്വക്കേറ്റ് മുകുന്ദൻ ഉണ്ണി 
*[[ദേവൻ]] - പോലീസ് കമ്മീഷണർ ദേവ്ജി 
*റെഡിൻ കിംഗ്സ്ലി - ശരവണൻ 
*ബാലു വർഗീസ്‌ - മഹി 
*സാന്റി മാസ്റ്റർ - അഷ്‌കർ

==നിർമ്മാണം==
2023 ഓഗസ്റ്റിൽ, നവാഗതനായ ധനഞ്ജയ് ശങ്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത് ശ്രീ ഗോകുലം മൂവീസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ചിത്രത്തിന് അഭിനേതാക്കളായ ഫാഹിം സഫറും നൂറിൻ ഷെരീഫും തിരക്കഥാകൃത്തുക്കളായി സഹകരിക്കുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fahim Safar and Noorin Shereef turn writers|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Aug/02/fahim-safar-and-noorin-shereef-turn-writers-46205.html|accessdate=12 March 2025|work=Cinema Express|date=2 August 2023}}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ തിരക്കഥ പൂർത്തിയാക്കാൻ അവർക്ക് രണ്ട് വർഷമെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Is Mohanlal part of Dileep’s 'Bha Bha Ba'? Noorin Shereef offers clarity; major update nears|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/is-mohanlal-part-of-dileeps-bha-bha-ba-noorin-shereef-offers-clarity-major-update-nears/articleshow/121946482.cms|accessdate=21 June 2025|work=[[Times of India]]|date=19 June 2025}}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രത്തിൽ പ്രണവ് മോഹൻലാൽ നായകനാകുമെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Pranav Mohanlal to star in a film scripted by Fahim Safar and Noorin Shereef?|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2023/Oct/11/pranav-mohanlal-to-star-in-a-film-scripted-by-fahim-safar-and-noorin-shereef-48524.html|accessdate=12 March 2025|work=Cinema Express|date=11 October 2023}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, 2023 ഒക്ടോബർ 27 ന്, നടൻ ദിലീപിന്റെ 56-ാം ജന്മദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച്, നിർമ്മാതാക്കൾ ദിലീപിനെ ചിത്രത്തിന്റെ നായകനായി ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ദിലീപിന് പുറമേ, ചിത്രത്തിൽ വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ , ധ്യാൻ ശ്രീനിവാസൻ എന്നിവരും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിക്കുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ വെളിപ്പെടുത്തി.  ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ സംവിധായകൻ ധനഞ്ജയ് ശങ്കർ മുമ്പ് വിനീതിന്റെയും ധ്യാനിന്റെയും സിനിമകളിൽ സഹായിയായും അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടറായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;OTTPlay&quot;&gt;{{cite news|title=Bha Bha Ba first look: Dileep unveils intriguing new poster of his next film with Vineeth Sreenivasan and Dhyan Sreenivasan|url=https://www.ottplay.com/news/bha-bha-ba-first-look-dileep-unveils-intriguing-new-poster-of-his-next-film-with-vineeth-sreenivasan-and-dhyan-sreenivasan/671cde361b586|accessdate=30 August 2024|work=OTT Play|date=28 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bha Bha Ba: Dileep's First Look From His Upcoming Film Co-Starring Vineeth Sreenivasan and Dhyan Sreenivasan Unveiled (View Pic)|url=https://www.latestly.com/socially/entertainment/south/bha-bha-ba-dileeps-first-look-from-his-upcoming-film-co-starring-vineeth-sreenivasan-and-dhyan-sreenivasan-unveiled-view-pic-5520299.html|accessdate=30 August 2024|work=Latestly|date=28 October 2023}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈ 5 ന്, നൃത്തസംവിധായകനും നടനുമായ സാൻഡി മാസ്റ്ററെ ഈ ചിത്രത്തിൽ ഒരു അഭിനേതാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ സിനിമയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Choreographer Sandy Master joins Dileep's 'Bha Bha Ba'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/choreographer-sandy-master-joins-dileeps-bha-bha-ba/articleshow/111532576.cms|accessdate=30 August 2024|work=[[Times of India]]|date=6 July 2024}}&lt;/ref&gt; തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ശരണ്യ പൊൻവണ്ണൻ , സിദ്ധാർത്ഥ് ഭരതൻ , ബാലു വർഗീസ് , റെഡിൻ കിംഗ്സ്ലി (ഇത് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സിനിമയാണ്), ബൈജു സന്തോഷ് , അശോകൻ , മണിയൻപിള്ള രാജു എന്നിവരും ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dileep's Bha Bha Ba begins shooting|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Jul/16/dileeps-bha-bha-ba-begins-shooting|accessdate=16 March 2025|work=Cinema Express|date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;

2024 ജൂലൈ 14 ന് പാലക്കാട് പൂജ ചടങ്ങോടെയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഫോട്ടോഗ്രാഫി ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dileep's Bha Bha Ba Begins Shoot|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/malayalam/dileep-film-bha-bha-ba-begins-shoot-article-111732783|accessdate=30 August 2024|work=Times Now|date=14 July 2024}}&lt;/ref&gt; &quot;ഭയം, ഭക്തി, ബഹുമാനം&quot; എന്നീ വിപുലീകൃത തലക്കെട്ടുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് മോഷൻ പോസ്റ്റർ 2024 ജൂലൈ 16 ന് ചിത്രത്തിന്റെ അണിയറപ്രവർത്തകർ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പുറത്തിറക്കി.&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{cite news|title=First look motion poster of Dileep's Bha Bha Ba out|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Jul/16/first-look-motion-poster-of-dileeps-bha-bha-ba-out|accessdate=30 August 2024|work=Cinema Express|date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt; സിനിമയുടെ കഥയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ഒന്നിലധികം കഥാതന്തുക്കൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിച്ചു; എന്നിരുന്നാലും, ചിത്രത്തിന്റെ അണിയറപ്രവർത്തകർ അവ തെറ്റായ കിംവദന്തികളാണെന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bha Bha Ba: Makers slam rumours about the Dileep-starrer. Here's how the producers reacted to the 'plot'|url=https://www.ottplay.com/news/bha-bha-ba-makers-slam-rumours-about-plot-of-the-dileep-starrer/a27074f272779|accessdate=4 June 2025|work=OTT Play|date=11 July 2024}}&lt;/ref&gt; കോയമ്പത്തൂർ , പൊള്ളാച്ചി , കൊച്ചി , പെരുമ്പാവൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ചിത്രീകരണം നടന്നത്. ആദ്യ ഷെഡ്യൂൾ 2024 ഓഗസ്റ്റ് 25 ന് അവസാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Shooting For Dhyan Sreenivasan's Bha. Bha. Ba. Begins In Coimbatore|url=https://www.news18.com/movies/shooting-for-dhyan-sreenivasans-bha-bha-ba-begins-in-coimbatore-8959743.html|accessdate=30 August 2024|work=[[News 18]]|date=9 July 2024}}&lt;/ref&gt; ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത് ഷാൻ റഹ്മാനാണ് , ആർമോയാണ് ഛായാഗ്രഹണം നിർവഹിക്കുന്നത്, രഞ്ജൻ എബ്രഹാം ആണ് ചിത്രത്തിന്റെ എഡിറ്റിംഗ് നിർവഹിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dileep-starrer Bha Bha Ba wraps first schedule of filming|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Aug/26/dileep-starrer-bha-bha-ba-wraps-first-schedule-of-filming|accessdate=30 August 2024|work=Cinema Express|date=26 August 2024}}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഷെഡ്യൂൾ 2024 ഡിസംബർ അവസാനം ആരംഭിച്ച് 45 പ്രവൃത്തി ദിവസങ്ങളിൽ 2025 ഫെബ്രുവരി 7 ന് അവസാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite tweet |number=1871145160920473811 |user=abgeorge_ |title=#Bhabhaba second schedule started..! #Dileep #VineethSreenivasan #DhyanSreenivasan |first=AB |last=George |date=23 December 2024 |access-date=5 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dileep-starrer Bha Bha Ba wraps second schedule of filming|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/09/dileep-starrer-bha-bha-ba-wraps-second-schedule-of-filming|accessdate=5 March 2025|work=Cinema Express|date=9 February 2025}}&lt;/ref&gt;

==സംഗീതം==
ഷാൻ റഹ്മാനാണ് ചിത്രത്തിന്റെ സൗണ്ട് ട്രാക്ക് ആൽബത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തല സംഗീതത്തിന്റെയും രചന നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. 2024 സെപ്റ്റംബറിൽ, ഗായിക കെ.എസ്. ചിത്ര ഭ. ഭ. ബ. എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഒരു ഗാനം ആലപിച്ചതായി റഹ്മാൻ സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ പങ്കുവെച്ചു. ഇത് അവരുമായുള്ള തന്റെ ആദ്യ സഹകരണമാണെന്ന് റഹ്മാൻ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 September 2024 |title=''എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും നല്ല ദിവസം. ഈ മാലാഖ എനിക്ക് വേണ്ടി ആദ്യമായി ഈ സിനിമയിലൂടെ പാടുന്നു...'' ചിത്ര പാടുന്ന സന്തോഷം പങ്കിട്ട് ഷാൻ റഹ്മാൻ |language=ml |work=[[Mangalam Publications]] |url=https://www.mangalam.com/news/detail/733450-latest-news-shaan-rahman-shares-happiness-of-k-s-chithra-singing-for-his-song-for-the-first-time.html |access-date=9 September 2024}}&lt;/ref&gt;

==മാർക്കറ്റിംഗ്==
2023 ഒക്ടോബർ 27 ന്, ദിലീപിന്റെ 56-ാം ജന്മദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച്, ഭ. ഭ. ബ എന്ന പേരിൽ ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പ്രഖ്യാപന പോസ്റ്റർ നിർമ്മാതാക്കൾ പുറത്തിറക്കി. പോസ്റ്ററിൽ ദിലീപ് സ്പാർക്ലറുകൾ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതും, മറ്റ് കഥാപാത്രങ്ങൾ ഹാൻഡ്‌ഹെൽഡ് വെൽഡിംഗ് ഹെൽമെറ്റുകൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;OTTPlay&quot; /&gt; സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പങ്കിട്ട വ്യക്തിഗത പോസ്റ്ററുകളിലൂടെയാണ് അഭിനേതാക്കളെ അണിയറപ്രവർത്തകർ പരിചയപ്പെടുത്തിയത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Exciting New Cast Additions To Dileep's Bha Bha Ba|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/malayalam/exciting-new-cast-additions-to-dileep-film-bha-bha-ba-article-111593097|accessdate=12 March 2025|work=Times Now|date=9 July 2024}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂലൈ 16 ന് ചിത്രത്തിന്റെ ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് മോഷൻ പോസ്റ്റർ പുറത്തിറങ്ങി. അതിൽ ദിലീപ് സൺഗ്ലാസ് ധരിച്ച് സ്പാർക്ലർ സ്റ്റിക്ക് ഉപയോഗിച്ച് സിഗരറ്റ് കത്തിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു ദിലീപിന്റെയും വിനീത് ശ്രീനിവാസന്റെയും വോയ്‌സ് ഓവറുകൾ അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭ. ഭ. ബ എന്നാൽ ഭയം, ഭക്തി, ബഹുമാനം എന്നതിന്റെ സൂചനയാണെന്നും ഇത് വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;CE&quot; /&gt; 2025 ജനുവരി 1 ന്, &quot;TN-59-100&quot; എന്ന രജിസ്ട്രേഷൻ നമ്പറുള്ള ഒരു ജിപ്സിയുടെ ബോണറ്റിൽ ദിലീപ് ഇരിക്കുന്ന ഒരു അപ്‌ഡേറ്റ് പോസ്റ്റർ പങ്കിട്ടു , ഇത് ഗില്ലി (2004) ൽ വിജയ് ഉപയോഗിച്ച വാഹനത്തെ പരാമർശിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=What ties Dileep's 'BhaBhaBa' to Vijay's 'Ghilli'? Fans spot a hidden clue|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/dileep-movie-bababa-poster-references-vijay-movie-ghilli-jeep-1.10214469|accessdate=12 March 2025|work=[[Mathrubhumi]]|date=1 January 2025}}&lt;/ref&gt; 2025 ലെ വാലന്റൈൻസ് ദിനത്തിൽ , വിനീത് ശ്രീനിവാസൻ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കഥാപാത്രത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന പോസ്റ്റർ പുറത്തിറങ്ങി. 'ഇനി കരയരുത്' എന്ന ടാഗ്‌ലൈൻ ഉപയോഗിച്ച് പോസ്റ്ററിൽ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ദുഷ്ട പുഞ്ചിരിയോടെ ചിത്രീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Vineeth Sreenivasan looks all sinister in Bha Bha Ba character intro poster|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/15/vineeth-sreenivasan-looks-all-sinister-in-bha-bha-ba-character-intro-poster|accessdate=12 March 2025|work=Cinema Express|date=15 February 2025}}&lt;/ref&gt; ദിലീപ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു പോസ്റ്റർ 2025 മെയ് 22 ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ വഴി പങ്കിട്ടു, 2025 ജൂലൈ 4 ന് ഒരു പ്രധാന അപ്‌ഡേറ്റ് വെളിപ്പെടുത്തുമെന്ന് ചിത്രത്തിന്റെ അണിയറപ്രവർത്തകർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dileep drops new poster from Bha Bha Ba, promises major update soon|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/May/22/dileep-drops-new-poster-from-bha-bha-ba-promises-major-update-soon|accessdate=22 May 2025|work=Cinema Express|date=22 May 2025}}&lt;/ref&gt;

==റിലീസ്==
ഭ. ഭ. ബ. 2025ൽ തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dileep brings the madness: New poster for 'Bha. Bha. Ba' unveiled!|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/dileep-brings-the-madness-new-poster-for-bha-bha-ba-unveiled/articleshow/116849172.cms|accessdate=1 March 2025|work=[[Times of India]]|date=1 January 2025}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==</text>
      <sha1>25zajt3kppyc8iis53ip5ftcbzsg60b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ദൃശ്യം 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>665381</id>
    <revision>
      <id>4647142</id>
      <parentid>4622236</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thunderwolf syndicate</username>
        <id>215729</id>
      </contributor>
      <comment>/* അഭിനയിച്ചവർ */ added actor</comment>
      <origin>4647142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22456" sha1="m8i03jewgf61n314fw4pwxuqs41prai" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = ദൃശ്യം 3
| image          = 
| alt            = 
| caption        = തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
| director       = [[ജീത്തു ജോസഫ്]]
| producer       = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]]
| writer         = ജീത്തു ജോസഫ്
| starring       = {{Plainlist|
* [[മോഹൻലാൽ]]
* [[മീന (നടി)|മീന]]
* [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]]
* [[എസ്തർ അനിൽ]]
}}
| narrator       = 
| music          = [[അനിൽ ജോൺസൺ]]
| cinematography = [[സതീഷ് കുറുപ്പ്]]
| editing        = വി. എസ്. വിനായക്
| studio         = [[ആശീർവാദ് സിനിമാസ്]]
| distributor    = [[#വിതരണം|താഴെ കാണുക]]
| released       = 21 മേയ് 2026
| runtime        = 157 മിനിറ്റ് 
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = ₹16 കോടി
| gross          = ₹100 കോടി
}}
[[ജീത്തു ജോസഫ്]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് 2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[മലയാളം|മലയാള ഭാഷാ]] [[ക്രൈം ത്രില്ലർ (ചലച്ചിത്രം)|ക്രൈം ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ്]] '''''ദൃശ്യം 3'''''.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}&lt;/ref&gt; [[ആശീർവാദ് സിനിമാസ്|ആശീർവാദ് സിനിമാസിന്റെ]] ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം, ''[[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|ദൃശ്യം]]'' ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രവും ''[[ദൃശ്യം 2|ദൃശ്യം 2-ന്റെ]]'' (2021) തുടർച്ചയുമാണ്. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന (നടി)|മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ചിത്രീകരണം 2025 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് ആരംഭിച്ച് 2025 ഡിസംബർ 2-ന് അവസാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-09-22 |title='Drishyam 3' shooting begins: Mohanlal shares picture from pooja ceremony; says, 'Bringing Georgekutty's world alive once again' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-3-shooting-begins-mohanlal-shares-picture-from-pooja-ceremony-says-bringing-georgekuttys-world-alive-once-again/articleshow/124040372.cms |access-date=2025-10-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=13 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251013044158/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-3-shooting-begins-mohanlal-shares-picture-from-pooja-ceremony-says-bringing-georgekuttys-world-alive-once-again/articleshow/124040372.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ദൃശ്യം 3, 2026 മേയ് 21-ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-01-14 |title='Drishyam 3' release date unveiled: Mohanlal and Jeethu Joseph's film locks April release around Vishu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-3-release-date-unveiled-mohanlal-and-jeethu-josephs-film-locks-april-release-around-vishu/articleshow/126527326.cms |access-date=2026-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

== അഭിനയിച്ചവർ ==
* [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജുകുട്ടി
* [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ് 
* [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ചു ജോർജ് 
* [[എസ്തർ അനിൽ]] - അനു ജോർജ്
* [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ
* [[ബിജു മേനോൻ]]
* [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ
* [[മുരളി ഗോപി]] - [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (ഇന്ത്യ)|ഐ.ജി.]] തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവ്വീസ്|ഐ.പി.എസ്.]]
* [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] - സി.ഐ. ഫിലിപ്പ് മാത്യു
* [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ
* [[ശാന്തി മായാദേവി]] - [[അഭിഭാഷകൻ|അഡ്വക്കേറ്റ്]] രേണുക
* [[ശ്രീകാന്ത് മുരളി]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=25 February 2026 |title=Drishyam 3: Srikant Murali Teases a Completely New Storyline Fans Can’t Stop Anticipating |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/drishyam-3-srikant-murali-teases-completely-new-storyline-fans-cant-stop-anticipating-articleshow-aqwbcgt |access-date=5 March 2026 |website=Asianet Newsable |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[ലിഷോയ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |last2= |first5= |date=28 February 2026 |title='ജോർജുകുട്ടിയുടെ മകളുടെ...'; 'ദൃശ്യം 3' ലെ നിർണായക കഥാപാത്രത്തെക്കുറിച്ച് ലിഷോയ്, വിമർശനവുമായി ആരാധകർ |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/actor-lishoy-about-his-drishyam-3-character-fans-criticising-him-for-leaking-spoilers-mohanlal-jeethu-joseph-articleshow-ocy6szo |access-date=5 March 2026 |website=[[Asianet News|Asianet News Malayalam]] |language=ml}}&lt;/ref&gt;

== നിർമ്മാണം ==
=== വികസനം ===
''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷം മൂന്നാം ഭാഗത്തിനായുള്ള ആശയം തനിക്ക് ലഭിച്ചുവെന്നും, തന്റെ മനസ്സിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെട്ടത് ചിത്രത്തിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് ആണെന്നും [[ജീത്തു ജോസഫ്]] വ്യക്തമാക്കി. ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് സമയത്ത്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ മനസ്സിലുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം മോഹൻലാലുമായി പങ്കുവെച്ചു. ഇത് ഇഷ്ടപ്പെട്ട മോഹൻലാൽ കഥ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Mathrubhumi-interview1&quot;&gt;{{cite news |last1=Prajith |first1=P. |title='ദൃശ്യം -3യുടെ സാധ്യതയേക്കുറിച്ച് ആദ്യം ചോദിച്ചത് ലാലേട്ടൻ, ക്ലൈമാക്സാണ് ആദ്യം എഴുതിയത്' |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/interview/drishyam-3-jeethu-joseph-interview-1.10763114 |access-date=5 September 2025 |work=[[മാതൃഭൂമി|Mathrubhumi]] |date=20 July 2025 |language=ml}}&lt;/ref&gt; 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3''-നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും മോഹൻലാലുമായി ഇത് ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും അത് സംഭവിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ചതായും ''[[മനോരമ ന്യൂസ്|മനോരമ ന്യൂസിനോട്]]'' പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Prakash |first1=M. Dinu |title=Will there be a 'Drishyam 3'? Antony Perumbavur spills the beans |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/02/20/drishyam-3-antony-perumbavur-reveals-new-information.html |access-date=5 September 2025 |work=[[Onmanorama.com]] |date=20 February 2021}}&lt;/ref&gt; കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ജീത്തു ''ദ ക്വിന്റിനോട്'' (The Quint) പറഞ്ഞു, &quot;എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ പാകത്തിലുള്ള നല്ലൊരു കഥാതന്തു ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങും. അങ്ങനെ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അതൊരു തെറ്റായിരിക്കും&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news |last1=Vilakudy |first1=Rajaneesh |title=Exclusive: Jeethu Joseph On Making 'Drishyam 3' With Mohanlal |url=https://www.thequint.com/entertainment/indian-cinema/jeethu-josepth-drishyam-2-mohanlal-interview |access-date=5 September 2025 |work=[[The Quint]] |date=22 February 2021}}&lt;/ref&gt; 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ നടന്ന മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡ്‌സിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' &quot;തീർച്ചയായും സംഭവിക്കുമെന്നും&quot; അതിനായുള്ള ആശയങ്ങളിൽ തങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുകയാണെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-08-28 |title=South Indian star Mohanlal's 'Drishyam 3' confirmed, fans say ‘George Kutty is back’ |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/south-indian-star-mohanlals-drishyam-3-confirmed-fans-say-george-kutty-is-back-1.1661675426482 |access-date=2026-03-05 |website=[[Gulf News]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ആ വർഷം നവംബറിൽ, തന്റെ &quot;മനസ്സിൽ ചിലതുണ്ട്, എങ്കിലും അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഒരു തീപ്പൊരിക്കായി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ്&quot; എന്ന് ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=R. |first1=Chandhini |title=Jeethu Joseph Interview: Commercial success is more important than awards and accolades |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Nov/08/jeethu-joseph-interview-the-filmmaker-on-kooman-ram-dirshyam-mohanlal-36370.html |access-date=28 November 2025 |work=[[Cinema Express]] |date=8 November 2022 |archive-date=2 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502134155/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/nov/08/jeethu-joseph-interview-the-filmmaker-on-kooman-ram-dirshyam-mohanlal-36370.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2024 മാർച്ചിൽ ''ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന്'' നൽകിയ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ, താൻ ചിത്രത്തിന്റെ തുടർച്ചയ്ക്കുള്ള സാധ്യതകൾ അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും നല്ലൊരു ആശയം ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകൂ എന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. കേവലം സാമ്പത്തിക ലാഭത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം താനൊരു രണ്ടാം ഭാഗം ചെയ്യില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=A. R. |first1=Reshmi |title=I Will Not Make Drishyam 3 Just For Money, Says Jeethu Joseph |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/heroism-in-telugu-and-malayalam-are-different-jeethu-on-neru-remake-885414 |access-date=5 September 2025 |work=[[Deccan Chronicle]] |date=16 March 2024 |archive-date=11 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211080733/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/heroism-in-telugu-and-malayalam-are-different-jeethu-on-neru-remake-885414 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ, [[റെഡ് എഫ്.എം. (ഇന്ത്യ)|റെഡ് എഫ്.എമ്മിന്]] നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്കറിയാമെങ്കിലും, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗത്ത് താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=India Today Entertainment Desk|title=Director Jeethu Joseph hints at 'Drishyam 3': I've written the climax, but...|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jeethu-joseph-drishyam-3-mohanlal-climax-ks-chithra-2585503-2024-08-21|access-date=5 September 2025|work=[[India Today]]|date=21 August 2024}}&lt;/ref&gt; 2025 ഫെബ്രുവരി 20-ന്, മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-02-20 |title=Mohanlal confirms 'Drishyam 3' with Jeethu Joseph and Antony Perumbavoor |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-confirms-drishyam-3-with-jeethu-joseph-and-antony-perumbavoor/articleshow/118425389.cms |access-date=2026-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

ജോർജുകുട്ടിയുടെ കഥയുടെ അവസാനമായിരിക്കില്ല ''ദൃശ്യം 3'' എന്ന് ജീത്തു വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;pinkvilla1&quot;&gt;{{cite web |last1=S. |first1=Goutham |title=Jeethu Joseph Exclusive Interview: ‘We will release Drishyam 3’s Malayalam version first, just like before’ |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/jeethu-joseph-exclusive-interview-we-will-release-drishyam-3s-malayalam-version-first-just-like-before-1398128 |publisher= |access-date=27 November 2025 |date=31 October 2025 |archive-date=9 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251109005841/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/jeethu-joseph-exclusive-interview-we-will-release-drishyam-3s-malayalam-version-first-just-like-before-1398128 |url-status=live |website=[[Pinkvilla]]}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ഇത് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ അവസാന ചിത്രമായിരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Jeethu Joseph says Mohanlal’s Drishyam 3 will be last in the franchise |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/jeethu-joseph-confirms-mohanlal-drishyam-3-will-be-last-film-in-the-franchise-23615155 |access-date=2026-03-05 |website=[[Mid-day]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ചിത്രീകരണം ===
എറണാകുളം പൂത്തോട്ടയിലുള്ള ശ്രീ നാരായണ ലോ കോളേജിൽ വെച്ച് നടന്ന പരമ്പരാഗത [[പൂജ (ഹിന്ദുമതം)|പൂജയോടുകൂടി]] 2025 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് ചിത്രത്തിന്റെ [[പ്രധാന ചിത്രീകരണം]] ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |author1=[[Press Trust of India|പ്രസ് ട്രസ്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] |title=Drishyam 3 shooting begins with pooja in Kerala, Mohanlal shares new pics: 'Bringing Georgekutty's world alive' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-3-shooting-begins-with-pooja-in-kerala-mohanlal-shares-new-pics-101758527359898.html |access-date=22 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=22 September 2025 |archive-date=8 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208052121/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-3-shooting-begins-with-pooja-in-kerala-mohanlal-shares-new-pics-101758527359898.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[തൊടുപുഴ]], [[വാഗമൺ]], [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]], [[തിരുവല്ല]] എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു ചിത്രീകരണം നടന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-01-29 |title=Jeethu Joseph on Mohanlal’s ‘Drishyam 3’: 'A story set in rural Idukki can’t look like a Scandinavian thriller' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/jeethu-joseph-on-mohanlals-drishyam-3-a-story-set-in-rural-idukki-cant-look-like-a-scandinavian-thriller/articleshow/127758059.cms |access-date=2026-02-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; 2025 ഡിസംബർ 2-ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 December 2025 |title=‘See you in cinemas’: Mohanlal wraps filming for Jeethu Joseph’s ‘Drishyam 3’ |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/mohanlal-wraps-filming-for-jeethu-joseph-directed-crime-thriller-drishyam-3/cid/2136016 |access-date=5 March 2026 |website=[[Telegraph India]]}}&lt;/ref&gt; 

== റിലീസ് ==

=== തിയേറ്റർ ===
ദൃശ്യം 3, 2026 മേയ് 21-ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== വിതരണം ===
നിർമ്മാണ കമ്പനിയായ [[ആശീർവാദ് സിനിമാസ്]] ചിത്രം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] വിതരണം ചെയ്യും. പനോരമ സ്റ്റുഡിയോസ്, പെൻ സ്റ്റുഡിയോസ് എന്നിവർ ഉത്തരേന്ത്യയിലെ വിതരണാവകാശവും ചിത്രത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ അവകാശവും സ്വന്തമാക്കി. പ്രത്യംഗിര സിനിമാസ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലെയും]] ഹംസിനി എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് [[കാനഡ|കാനഡയിലെയും]] വിതരണാവകാശം നേടി. ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് 10 കോടി രൂപയ്ക്കാണ് ($1.1M) വിറ്റുപോയത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=More |first=Shalmesh |date=26 February 2026 |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 3'' makes history in the distribution of Mollywood. |url=https://www.koimoi.com/south-indian-cinema/drishyam-3-mohanlal-starrer-makes-history-in-north-america-before-even-before-its-box-office-run-begins/ |website=Koimoi}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{IMDb title|tt14113634}}

[[വർഗ്ഗം:വരാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വരാനിരിക്കുന്ന രണ്ടാംഭാഗ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വരാനിരിക്കുന്ന മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങുന്ന മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീത്തു ജോസഫ് സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആശീർവാദ് സിനിമാസ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ രണ്ടാംഭാഗ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം ചലച്ചിത്ര പരമ്പരകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊച്ചിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തൊടുപുഴയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വാഗമണ്ണിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊലപാതകികളെക്കുറിച്ചുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>m8i03jewgf61n314fw4pwxuqs41prai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഗീത ഉപാധ്യായ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>665730</id>
    <revision>
      <id>4647137</id>
      <parentid>4610255</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T14:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4647137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17355" sha1="dbvraztedas563lqo0ovqkyqa547mar" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = Gita Upadhyay
| image              = Gita Upadhyay.jpg
| birth_date         = {{birth date|1939|02|14|df=y}}
| birth_place        = Gangmouthan, Darrang district (now Biswanath district), Assam, British India
| education          = {{Plainlist|
* [[Handique Girls College]] (BA)
* Postgraduate degree (Political Science)
}}
| occupation         = {{hlist|Educator|Writer|Translator}}
| known_for          = {{hlist|Contributions to Assamese and Nepali literature| Education}}
| notable_works      = {{Plainlist|
* Translation of ''The Diary of Anne Frank'' into Nepali and Assamese
* ''Janmabhumi Mero Swadesh'' (novel)
* ''Jiwanlai Pharkera Herda'' (Autobiography)
}}
| relatives          = {{Plainlist|
* [[Chabilal Upadhyaya]] (Grandfather)
Tankanath Upadhyaya (father)
Swarup Upadhyaya, Ex-MP of Tezpur Constituency(Brother)
Late Justice Arun Chandra Upadhyaya, Ex-Judge of Gauhati High Court (Brother)
}}
| awards             = {{Plainlist|
* [[Padma Shri]] (2025)
* [[Sahitya Akademi Award]] (2016)
}}
}}

''അസമിൽ നിന്നുള്ള'' അദ്ധ്യാപികയും എഴുത്തുകാരിയും വിവർത്തകയുമാണ് '''ഗീത ഉപാധ്യായ''' (ജനനംഃ 14 ഫെബ്രുവരി 1939).  [[ആസ്സാമീസ്|അസമീസ്]], [[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]] സാഹിത്യങ്ങൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് സാംസ്കാരിക ധാരണ വളർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള വിവർത്തനങ്ങളിലൂടെ നൽകിയ സംഭാവനകളുടെ പേരിലാണ് അവർ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.thereveal.co.in/2025/01/dist-admin-and-local-mla-congratulate.html|title=Dist admin and local MLA congratulate Padma Shri Awardee Gita Upadhyay|access-date=2025-05-01}}&lt;/ref&gt; സാഹിത്യത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ഉള്ള പ്രവർത്തനത്തിന്  2025 ൽ ഇന്ത്യയിലെ നാലാമത്തെ ഉയർന്ന സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] അവർക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2096285|title=Padma Awards 2025 announced|access-date=2025-05-01|website=pib.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221083811/https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2096285|archive-date=21 February 2025}}&lt;/ref&gt; അസമിലെ ഗോർഖ സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടുന്ന ആദ്യ വനിതയായി അവർ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://english.sahityapost.com/gita-upadhyaya-padma-shri-awardee-and-her-life-sketch/|title=Gita Upadhyaya: Padma Shri Awardee and Her Life Sketch|access-date=1 May 2025|date=6 February 2025|website=Sahityapost English}}&lt;/ref&gt;


== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
1939 ഫെബ്രുവരി 14 ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ അസമിലെ ദാരംഗ് ജില്ലയുടെ (ഇപ്പോൾ ബിശ്വനാഥ് ജില്ല) ഭാഗമായിരുന്ന ഗാങ്‌മൗതൻ ഗ്രാമത്തിലാണ് ഗീത ഉപാധ്യായ് ജനിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sikkimexpress.com/news-details/gita-upadhyaya-a-life-sketch|title=Gita Upadhyaya: A Life Sketch|access-date=1 May 2025|date=31 January 2025|website=Sikkimexpress|archive-url=https://web.archive.org/web/20250131193703/https://www.sikkimexpress.com/news-details/gita-upadhyaya-a-life-sketch|archive-date=31 January 2025}}&lt;/ref&gt; അവർ ടങ്കനാഥ് ഉപാധ്യായയുടെയും ഭാഗീരഥി ദേവിയുടെയും മൂത്ത മകളാണ്, കൂടാതെ പ്രമുഖ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും അസം പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ ആദ്യ പ്രസിഡന്റുമായ ചബീലാൽ ഉപാധ്യായയുടെ കൊച്ചുമകളുമാണ്.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;sentinelassam2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/ampstories/web-stories/padma-awards-2025-list-of-awardees-from-assam|title=Padma Awards 2025: List Of Awardees From Assam|access-date=1 May 2025|website=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;  അവളുടെ പിതാവ് ഒരു വിവർത്തകനും വായനക്കാരനുമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;/&gt;

ഗാങ്‌മൗതൻ ബാലിക പ്രഥമിക് വിദ്യാലയത്തിലാണ് ഗീത ഉപാധ്യായ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിച്ചത്.  1955 ൽ ബെഹാലി ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ഹൈസ്കൂൾ ലീവിംഗ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് (എച്ച്എസ്എൽസി) പൂർത്തിയാക്കി. ഗുവാഹത്തിയിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ 1959ൽ ഹാൻഡിക് ഗേൾസ് കോളേജിൽ നിന്ന് ബാച്ചിലർ ഓഫ് ആർട്സ് ബിരുദം നേടി. 1964 ൽ പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ അവർ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. ഇതൊടെ അവർ ഈ അക്കാദമിക് നാഴികക്കല്ലുകൾ നേടുന്ന അസമിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ഗൂർഖ വനിതയായി.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;/&gt;

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
ബിരുദാനന്തര ബിരുദത്തിന് ശേഷം 1965ൽ ഉപാധ്യായ സിബ്സാഗർ കോളേജിൽ ലക്ചററായി ചേർന്നു. മുപ്പത്തിനാല് വർഷം അവർ ഈ സ്ഥാപനത്തിൽ പഠിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; 1999 ൽ പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിന്റെ തലവിയായി അവർ വിരമിചൂ. പിന്നീട് തേസ്പൂർ സർവകലാശാല ബോർഡ് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് അംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.&lt;ref name=&quot;TezpurBoM&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tezu.ernet.in/statutory_bodies/Minutes-of-84th-BoM.pdf|title=MINUTES OF THE EIGHTY FOURTH (84TH) MEETING OF THE BOARD OF MANAGEMENT(B.84/2017/4) HELD ON 10/11/2017 AT TEZPUR UNIVERSITY|access-date=1 May 2025|date=10 November 2017|website=Tezpur University|page=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240509192419/http://www.tezu.ernet.in/statutory_bodies/Minutes-of-84th-BoM.pdf|archive-date=9 May 2024}}&lt;/ref&gt; സാമൂഹിക, സാഹിത്യ സംഘടനകളിലും ഉപാധ്യായ സജീവമായി പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. നേപ്പാളി സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ (അസം) പ്രസിഡന്റായും ഭാരതീയ ഗോർഖ പരിസംഘ അസം ശാഖയിലും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;/&gt; ഭാഷാ സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ സാംസ്കാരിക വിനിമയവും ധാരണയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് അവരുടെ കൃതികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് വിവർത്തന മേഖലയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;

== സാഹിത്യ കൃതികൾ ==
അക്കാദമിക ജീവിതത്തോടൊപ്പം ഗീത ഉപാധ്യായയുടെ സാഹിത്യജീവിതവും ആരംഭിച്ചു. അസമീസ്, നേപ്പാളി ഭാഷകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അവർ രണ്ട് ഡസനോളം പുസ്തകങ്ങൾ രചിക്കുകയും വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;/&gt; കവിത, ഫിക്ഷൻ, ഉപന്യാസങ്ങൾ, യാത്രാവിവരണങ്ങൾ, ജീവചരിത്രങ്ങൾ, കുട്ടികളുടെ സാഹിത്യം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വിഭാഗങ്ങളിൽ അവരുടെ കൃതികൾ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. അവരുടെ രചനകൾ പലപ്പോഴും അവർക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സാമൂഹികവും ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ സാഹചര്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;/&gt;

1972ൽ [[ആൻ ഫ്രാങ്ക്]] എഴുതിയ ദി ഡയറി ഓഫ് എ യംഗ് ഗേൾ എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ നേപ്പാളി വിവർത്തനമായിരുന്നു അവരുടെ ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതി. 1975ൽ ബസന്തി ലാസ്കറുമായി ചേർന്ന് അതേ പുസ്തകം ആസാമീസിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sikkimexpress2&quot;/&gt; രൂപ്കോൺവാർ ജ്യോതി പ്രസാദ് അഗർവാലയുടെ ''കരേൻഗോർ ലിഗിരി'' എന്ന നാടകം ദർബാർകി സുസാരെ എന്ന പേരിൽ ആസാമീസിൽ നിന്ന് നേപ്പാളിയിലേക്ക് അവർ വിവർത്തനം ചെയ്തു. നിരുപമ ബോർഗോഹെയ്നിന്റെ അഭിജാത്രി നേപ്പാളിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ഭാനുഭക്തർ രാമായണം (1987) ലക്ഷ്മിപ്രസാദ് ദേവ്കോട്ടയുടെ മുന-മദൻ (2000) എന്നിവയാണ് അവരുടെ ശ്രദ്ധേയമായ ആസാമീസ് വിവർത്തനങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;

മുത്തച്ഛൻ ഛബീലാൽ ഉപാധ്യായയുടെ ജീവിതത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള അവരുടെ [[നേപ്പാളി ഭാഷ|നേപ്പാളി]] നോവൽ ''ജന്മഭൂമി മേരോ സ്വദേശ്'', 2016 ൽ സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് നേടി.&lt;ref name=&quot;SikkimReview&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sikkimexpress.com/news-details/janmabhumi-mero-swadesh-in-a-nutshell|title='Janmabhumi Mero Swadesh': in a nutshell|access-date=1 May 2025|date=20 May 2020|website=Sikkimexpress}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SA2016Press&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/sahityaakademiawards2016.pdf|title=PRESS RELEASE: Sahitya Akademi Award 2016|access-date=1 May 2025|date=21 December 2016|website=Sahitya Akademi|page=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220813180230/https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/sahityaakademiawards2016.pdf|archive-date=13 August 2022|quote=Five award winning novelists are Jerry Pinto (English), Nasira Sharma (Hindi), Boluwaru Mohammad Kunhi (Kannada), Edwin J.F. D'souza (Konkani) and Gita Upadhyay (Nepali).}}&lt;/ref&gt; മറ്റ് യഥാർത്ഥ കൃതികളിൽ മഹാപുർഷ് ശങ്കർദേവ്ഃ ജീവൻ രാ കർമ്മ (2003) എന്ന ജീവചരിത്രം മന്ദാകിനി രാ അളകാനന്ദകോ തിരൈതിർ ബദ്രി കേദർസമ്മ (2003), അവരുടെ ആത്മകഥയായ ജീവൻലൈ ഫാർക്കേര ഹെർദ (2018) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

=== തിരഞ്ഞെടുത്ത സൃഷ്ടികൾ ===

* ''[[ദ ഡയറി ഓഫ് എ യംഗ് ഗേൾ|ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ ഡയറി]]'' (നേപ്പാളി വിവർത്തനം, 1972) 
* ദ ഡയറി ഓഫ് എ യംഗ് ഗേൾ (ബസന്തി ലാസ്കറിനൊപ്പം അസ്സാമീസ് സഹ-വിവർത്തനം, 1975) 
* ''ആമാ മാ ഫസ്റ്റ് ഭയേൻ'' (കുട്ടികളുടെ നോവൽ, 1997) 
* മഹാപുരുഷൻ ശങ്കർദേവ്ഃ ജീവൻ രാ കർമ്മ (ജീവചരിത്രം, 2003) 
* മന്ദാകിനി രാ അളകാനന്ദകോ തിരൈതിർ ബദ്രി കേദർസമ്മ (യാത്രാവിവരണം, 2003) 
* കതഞ്ജലി (ചെറുകഥകളുടെ സമാഹാരം, 2005) 
* ''ജന്മഭൂമി മേരോ സ്വദേശ്'' (നോവൽ, 2013) 
* ''ജിവാൻലൈ ഫാർക്കേര ഹെർഡ'' (ആത്മകഥ, 2018)

== അംഗീകാരങ്ങളും പുരസ്കാരങ്ങളും ==

* പത്മശ്രീ (2025) -സാഹിത്യത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും [[ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്‌ട്രപതി|ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതി]] നൽകിയ പുരസ്കാരം &lt;ref name=&quot;ndtv2025list2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/education/padma-awards-2025-30-awarded-for-excellence-in-literature-and-education-7562091|title=Padma Awards 2025: 30 Awarded For Excellence In Literature And Education|access-date=1 May 2025|date=26 January 2025|website=NDTV}}&lt;/ref&gt;
* പത്മ പ്രസാദ് ധുങ്കാന പുരസ്കാരം (2001) &lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot;/&gt;
* അസം ഗവൺമെന്റിന്റെ സാഹിത്യ പെൻഷൻ (2003) &lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot; /&gt;
* പാരിജത് മിതേരി സമ്മാൻ (2007) &lt;ref name=&quot;sahityapost2&quot; /&gt;
* സാഹിത്യ അക്കാദമി വിവർത്തന സമ്മാനം (2012) -''കരേൻഗോർ ലിഗിരി'' നേപ്പാളിയിലേക്ക് ദർബാർകി സുസാരെ എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്തതിന് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sahitya-akademi.gov.in/awards/anuvad_samman_suchi.jsp#NEPALI|title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::..|access-date=2025-05-01|website=sahitya-akademi.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707101505/https://sahitya-akademi.gov.in/awards/anuvad_samman_suchi.jsp#NEPALI|archive-date=7 July 2022}}&lt;/ref&gt;
* സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് (2016) -അവരുടെ നോവലിന് &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gorkhabooktrust.com/sahitya-akademi-award-winners-for-nepali/|title=Sahitya Akademi Award winners for Nepali|access-date=2025-05-01|date=2023-10-14|language=en-US|archive-date=2025-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250512214626/https://gorkhabooktrust.com/sahitya-akademi-award-winners-for-nepali/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* പത്മശ്രീ പുരസ്കാര ജേതാക്കളുടെ പട്ടിക (2020-2029) 
* ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരുടെ പട്ടിക
* അസമീസ് സാഹിത്യം
* അസമീസ് സാഹിത്യത്തിന്റെ ചരിത്രം

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}{{Authority Control}}{{Padma Shri Award Recipients in Literature &amp; Education}}
[[വർഗ്ഗം:1939-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വനിതാ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]]</text>
      <sha1>dbvraztedas563lqo0ovqkyqa547mar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പി.ബി. കുഞ്ഞാമു മൗലവി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666952</id>
    <revision>
      <id>4647205</id>
      <parentid>4646764</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T02:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PBK Moulavi</username>
        <id>217125</id>
      </contributor>
      <origin>4647205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45689" sha1="i9g47krq3zfmyhp26wg29oyv5k3soxm" xml:space="preserve">{{notability|Biographies|date=മേയ് 2026}}


{{Infobox person
| name          = പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി
| image = &lt;div style=&quot;border:1px solid #a2a9b1;padding:2px&quot;&gt;[[File:Moulavi portrait.jpg|200px]]&lt;/div&gt;
| image_size    = 200px
| caption       = പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി (1915–1999)
| other_names   = പി.ബി.കെ. മൗലവി; ഹക്കീം പി ബി കെ മൗലവി; കുഞ്ഞാമു ഇബ്നു ബാബ അൽ ബാലക്കി(المولوي كُنجَامُو بن بابا البالكي) 
| birth_date    = 1915 July 28
| birth_place   = [[ഇടപ്പള്ളി]], [[എറണാകുളം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]
| death_date    = 1999 September 3
| death_place   = കേരളം, ഇന്ത്യ
| occupation    = അറബി ഭാഷാ പണ്ഡിതൻ, [[ഇസ്‍ലാമിക പണ്ഡിതൻ]], അധ്യാപകൻ, [[നിഘണ്ടുകർത്താവ്]], കവി, പരമ്പരാഗത വൈദ്യൻ
| known_for     = ''അൽ ഫറാഇദ്'' അറബി-മലയാള നിഘണ്ടു; ''ഖാമൂസുത്തുല്ലാബ്''; ''നബികീർത്തനഗീതം''
| awards        = [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഗ്രാന്റ്; യുനാനി രത്നം; കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ ആജീവനാന്ത പെൻഷനും ഫെല്ലോഷിപ്പും
}}
 
'''പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി''' (1915–1999), '''പി.ബി.കെ. മൗലവി''' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം]] ജില്ലയിലെ [[ഇടപ്പള്ളി|ഇടപ്പള്ളിയിൽ]] താമസിച്ചിരുന്ന ഒരു [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] പണ്ഡിതൻ, അധ്യാപകൻ, [[നിഘണ്ടുകർത്താവ്]], കവി, പരമ്പരാഗത വൈദ്യൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസിദ്ധൻ ആയിരുന്നു .&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്. pbkmoulavi.com. 2026-ൽ പ്രവേശിച്ചത്. ''നബികീർത്തനഗീതം'' (1987), ''ഉർദു ഭാഷാ സഹായി'' (1997), ''ഫവാഇദുൽ മുഫ്റദാത്ത്'' (എസ്.ഐ. മുഹമ്മദ് അൻവർ സൺസ്, തിരൂർ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ പ്രസിദ്ധീകൃത കൃതികളാൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;/ref&gt; '''അഫ്‌സലുൽ ഉലമ''' എന്ന അക്കാദമിക–ദൈവശാസ്ത്ര പദവി അദ്ദേഹം വഹിച്ചിരുന്നു; ഇത് അറബിയിലും[[ഇസ്‍ലാമിക പഠനങ്ങൾ|ഇസ്‍ലാമിക പഠനങ്ങളിലും]] ഉന്നത നിലവാരം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പദവിയാണ്.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt; ആറ് ദശകത്തിലേറെ നീണ്ട തന്റെ ജീവിതകാലത്ത്, അദ്ദേഹം രചിച്ച ''[[അൽ ഫറാഇദ്]]'' [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രഥമ അറബി–മലയാളം നിഘണ്ടുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; തുടർന്ന് രചിച്ച ''[[ഖാമൂസുത്തുല്ലാബ്]]'' കേരളത്തിലെ പ്രഥമ അറബി–മലയാളം–ഇംഗ്ലീഷ് ത്രിഭാഷാ നിഘണ്ടുവായി അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;. [[മലയാളം|മലയാളത്തിലെ]] മതപരവും സ്തുതിപരവുമായ കവിത, പ്രാദേശിക ഇസ്‍ലാമിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ചരിത്രരേഖ, [[ആയുർവേദം]], [[യുനാനി വൈദ്യം]] എന്നിവ ഒരു രജിസ്ട്രേഡ് മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർ (ആർ.എം.പി.) എന്ന നിലയിൽ — ഇങ്ങനെ പല മേഖലകളിൽ അദ്ദേഹം സംഭാവനകൾ നൽകി.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;&gt;അലി, സാഹിൽ. &quot;പി. ബി. കുഞ്ഞാമു മൗലവി: ജീവിതവും സംഭാവനകളും പൈതൃകവും.&quot; ''മീഡിയം'', ഏപ്രിൽ 5, 2026. medium.com/@f1f2math/introduction-2c0d131b59f9&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറബി–മലയാള നിഘണ്ടുവായ ''അൽ ഫറാഇദ്'' [[ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രി]] [[ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി|ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിക്ക്]] സമർപ്പിച്ച് ഔദ്യോഗികമായി പ്രകാശനം ചെയ്തു .&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ]] ഗ്രാന്റും കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ ആജീവനാന്ത പെൻഷനും ഫെല്ലോഷിപ്പും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;
 
==ആദ്യകാല ജീവിതം==
 
പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി 1915-ൽ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം]] ജില്ലയിലെ [[ഇടപ്പള്ളി |ഇടപ്പള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു. പുരാതനമായ പാലക്കാപ്പറമ്പിൽ തറവാട്ടിലെ ജനാബ് പി കെ ബാവ സാഹിബും കാരോത്തുകുഴി  പാത്തു അതൃമാൻ സാഹിബയും ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ. ഇടപ്പള്ളിയുടെ ഇസ്‍ലാമിക ചരിത്രം അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;edapally_history&quot;&gt;{{cite web |title=ഇടപ്പള്ളി  ജുമാ മസ്ജിദ് ചരിത്രം |url=https://www.pbkmoulavi.com/ |website=പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2026-05-05}}&lt;/ref&gt; [[ഇസ്‍ലാമിക പഠനങ്ങൾ|ഇസ്‍ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ]] സമ്പന്നമായ പാരമ്പര്യം നിലനിന്നിരുന്ന ഇടപ്പള്ളി , [[മലബാർ തീരം|മലബാർ]] – മധ്യ കേരള മേഖലയിലെ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു.{{citation needed}}
 
അദ്ദേഹം ചേർന്ന പ്രാഥമിക–മാധ്യമിക സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചും ആദ്യകാല പഠനത്തിന് മാർഗദർശനം നൽകിയ ഗുരുക്കൻമാരുടെ പേരുകളെക്കുറിച്ചും ഇപ്പോൾ ലഭ്യമായ പൊതു രേഖകളിൽ വിശദമായ  വിവരങ്ങൾ ഇല്ല.ref name=&quot;medium&quot;/&gt; എന്നാൽ [[അഞ്ചരക്കണ്ടി]] ഹസൈനാർ മുസ്‌ലിയാർ, കൂട്ടായി കെ. പി. അബൂബക്കർ മുസ്‌ലിയാർ, ജനാബ് കെ കെ കൊച്ചോ സാഹിബ് തുടങ്ങിയവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുസ്ഥാനീയരായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt; [[ചേരാനല്ലൂർ]] അൽ ഫാറൂഖിയ ഹൈസ്കൂളിൽ അധ്യാപകനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച അദ്ദേഹം 1969-ൽ വിരമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;അഫ്‌സലുൽ ഉലമ പദവി നേടിയത്, ഈ യോഗ്യതയ്ക്ക് ഇസ്‍ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രം, [[അറബി ഭാഷ]], ക്ലാസ്സിക്കൽ സാഹിത്യം എന്നിവയിൽ ഘടനാബദ്ധമായ ഉന്നത പഠനം ആവശ്യമാണ് എന്നതിനാൽ, അദ്ദേഹം ചെറുപ്പത്തിൽ ഈ ശാഖകളിൽ കഠിനമായ ഔദ്യോഗിക പരിശീലനം നടത്തിയിരുന്നു എന്ന് അനുമാനിക്കാം.{{citation needed}}
 
==വിദ്യാഭ്യാസം==
 
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പരമ്പരാഗത അറബി, [[ഇന്ത്യയിലെ ഇസ്‍ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസം|ഇസ്‍ലാമിക വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായത്തിൽ]] അംഗീകൃതമായ ഒരു അക്കാദമിക യോഗ്യതയായ അഫ്‌സലുൽ ഉലമ പദവി മൗലവി നേടി.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; [[ഇസ്‍ലാമിക നിയമം|ഇസ്‍ലാമിക ന്യായശാസ്ത്രം]], അറബി ഭാഷ, ക്ലാസ്സിക്കൽ സാഹിത്യം, അനുബന്ധ മതശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഔദ്യോഗിക പാഠ്യക്രമം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഈ പദവി സാധാരണ നൽകപ്പെടുന്നു.{{citation needed}} [[അറബി ഭാഷ|അറബി]], [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]], [[ഉർദു]] ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രകടിപ്പിച്ച വൈദഗ്ദ്ധ്യം, ദൈവശാസ്ത്ര പരിശീലനത്തോടൊപ്പം വ്യാപകമായ ഭാഷാ വിദ്യാഭ്യാസം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt; [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]], [[യുനാനി]] വൈദ്യ സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ രജിസ്ട്രേഡ് മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർ (ആർ.എം.പി.) ആയും അദ്ദേഹം അർഹത നേടി.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;
 
==ജീവിതവൃത്തി==
 
===അധ്യാപനം===
 
തന്റെ തൊഴിൽ ജീവിതത്തിന്റെ ഗണ്യമായ ഭാഗം മൗലവി ഒരു അധ്യാപകനായി ഭാഷയും ധാർമ്മികതയും പഠിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു കൃതിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുസ്ഥാനീയനായ ജനാബ് കെ പി അബൂബക്കർ മൗലവി 1950-ൽ എഴുതിയ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; ഇത് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെ സഹ പണ്ഡിതൻ‌മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാണ്ഡിത്യം ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു എന്ന് തെളിയിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;
 
===നിഘണ്ടു നിർമ്മാണവും പ്രസിദ്ധീകരണവും===
 
ബഹുഭാഷാ നിഘണ്ടുക്കളുടെ സമാഹാരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരിയറിലെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. ലഭ്യമായ സ്രോതസ്സുകളിൽ ആദ്യത്തെ അറബി–മലയാള നിഘണ്ടു എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ''അൽ ഫറാഇദ്'' അദ്ദേഹം രചിച്ചു; ഇത് [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ]] ഗ്രാന്റ് നേടി.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; തുടർന്ന് വിദ്യാർഥികൾക്കായി അറബി, മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ത്രിഭാഷാ നിഘണ്ടുവായ ഖാമൂസുത്തുല്ലാബ് രചിച്ചു. 
രണ്ട് നിഘണ്ടുക്കളുടെയും തുടർ പതിപ്പുകൾ ഇപ്പോഴും പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. തന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ &quot;അറബി ഭാഷയുടെ  ഉസ്താദ്&quot; തന്നെ  ആയിരുന്ന പി ബി കെ മൗലവി ആയിരുന്നു ചേരാനെല്ലൂർ  അൽ ഫാറൂഖിയ ഹൈസ്കൂളിന് 'അൽ  ഫാറൂഖിയ' എന്ന് പേരിട്ടതും, ഇടപ്പള്ളി അൽ മദ്റസത്തുൽ അദബിയ്യക്ക് 'അൽ അദബിയ്യ' എന്ന് പേരിട്ടതും.മർഹൂം ജനാബ് കെ പി അബൂബക്കർ മൗലവിയെ 'ഉസ്താദുൽ അസാതീദ്' എന്ന് ആദ്യമായി വിശേഷിപ്പിച്ചതും,തന്റെ ഗുരുസ്ഥാനീയനായ ജനാബ് കെ കെ കൊച്ചോ സാഹിബ് അവർകളെ 'അൽ ആലിമുൽ അല്ലാമ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതും   പി ബി കെ മൗലവി ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;
 
===വൈദ്യ പ്രാക്ടീസ്===
 
സാഹിത്യ–വിദ്യാഭ്യാസ ജീവിതത്തിനു പുറമേ, [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]], [[യുനാനി വൈദ്യം|യുനാനി]] സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ ആർ.എം.പി. ആയി മൗലവി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്തു; [[ഇടപ്പള്ളി|ഇടപ്പള്ളി]] സമൂഹത്തിന് ആരോഗ്യ സേവനം നൽകി.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; അഖില കേരള യുനാനി ഹക്കീം ഫെഡറേഷന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, ''യുനാനി ടൈംസ്'' പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ മാനേജിംഗ് എഡിറ്റർ എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ അദ്ദേഹം വഹിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;
 
===സാമൂഹ്യ–സംഘടനാ ദൗത്യങ്ങൾ===
 
[[ഇടപ്പള്ളി]] സമൂഹത്തിൽ മൗലവി നിരവധി ഭരണ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചു. ഇടപ്പള്ളി [[ജുമാ മസ്ജിദ്]] കമ്മിറ്റിയുടെ കൺവീനർ, അൽ മദ്രസത്തുൽ അദബിയ്യ കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റ് എന്നീ നിലകളിൽ സേവനം ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt; കൊച്ചി സിറ്റി ലീഗിന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് കൂടിയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;
 
==പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതികൾ==
[[File:Al Faraid.png|thumb|A pioneering work that bridged Arabic and Malayalam languages. Al Faraid Arabic Malayalam Dictionary first published in 1967.]]
[[File:Al Faraid 1st (1967) Edition.jpg|thumb|Al Faraid 1st (1967) Edition]]
[[File:Qamousu Thullab.png|thumb|Comprehensive Arabic-Malayalam-English dictionary for students.]]
[[File:Urdu Basha Sahayi by Hakim P B K Moulavi.jpg|thumb|right|200px|ഹക്കീം പി ബി കെ മൗലവിയുടെ ''ഉർദു ഭാഷാ സഹായി'' (1997) കവർ]]
[[File:Fawaidul Mufradath by P B Kunhamu Moulavi.jpg|thumb|right|200px|എസ്.ഐ. മുഹമ്മദ് അൻവർ സൺസ്, തിരൂർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ''ഫവാഇദുൽ മുഫ്റദാത്ത്'' കവർ]]
ലഭ്യമായ സ്രോതസ്സുകളിൽ പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി രചിച്ച കൃതികൾ:&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;
 
* '''''അൽ ഫറാഇദ് അറബി മലയാള നിഘണ്ടു''''' – ആദ്യ അറബി–മലയാള നിഘണ്ടു എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] ഗ്രാന്റ് ലഭിച്ചത്. പ്രഥമ പ്രതി മൗലവിയുടെ സ്വന്തം പ്രസ്സായിരുന്ന ജൗഹർ പ്രസ്സിൽ നിന്നും 1967 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യ പ്രതിയിൽ ഈ നിഘണ്ടുവിനെ കുറിച്ചുള്ള, വിവിധ തുറകളിൽ നിന്നുള്ള  പ്രമുഖ  വ്യക്തികളുടെ ലിഖിത അഭിപ്രായങ്ങളും പ്രശംസകളും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖ കവി മൂസ  ഇബ്നു അഹ്മദ് അൽ ബർദലി അവർകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഒരു അറബി കവിതയിലൂടെയാണ് മൗലവിയെയും അൽഫറായിദ് നിഘണ്ടുവിനെയും പ്രശംസിച്ചിട്ടുള്ളത്.അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ, അന്നത്തെ സ്പീക്കർ കെ മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഹാജി, അന്നത്തെ കോഴിക്കോട് വലിയ ഖാസി സയ്യിദ് അഹമ്മദ് ശിഹാബുദ്ദീൻ ഇമ്പിച്ചിക്കോയ തങ്ങൾ, അന്നത്തെ കേരള ഹിസ്റ്ററി അസോസിയേഷൻ സെക്രട്ടറി പി എ സെയ്തുമുഹമ്മദ്, പ്രൊഫ. സയ്യിദ് മുഹ്യിദ്ദീൻ ഷാ, കരുവള്ളി മുഹമ്മദ് മൗലവി, പ്രഥമ മലയാള വിജ്ഞാനകോശം എഡിറ്റർ പി ടി ഭാസ്കരപ്പണിക്കർ എന്നിവർ ലിഖിത അഭിപ്രായം/ പ്രശംസ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പി ടി ഭാസ്കരപ്പണിക്കർ എഡിറ്റർ ആയ വിശ്വവിജ്ഞാനകോശത്തിൽ അറബി ഭാഷയെ കുറിച്ച് മൗലവി വിജ്ഞാനപ്രദമായ ലേഖനം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, ആദ്യ പ്രതി ഒരു നിഘണ്ടു എന്നതിനേക്കാളുപരി, അറബി ഭാഷയെ കുറിച്ചുള്ള  ഒരു ചെറിയ വിജ്ഞാനകോശം തന്നെ ആയിരുന്നു. നിഘണ്ടുവിനോടൊപ്പം അറബി ഭാഷയുടെ ചരിത്രവും അറബി ഭാഷ വ്യാകരണവും മൗലവിയുടെ ലളിതമായ ഭാഷയിൽ പ്രസ്തുത പതിപ്പിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ 1967 പതിപ്പ്  റഫറൻസിന് മാത്രമായി കോഴിക്കോട് സർവകലാശാല (സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ മെമ്മോറിയൽ) ലൈബ്രറിയിൽ ലഭ്യമാണ്. 

* '''''ഖാമൂസുത്തുല്ലാബ്''''' – വിദ്യാർഥികൾക്കായുള്ള പ്രഥമ  അറബി–മലയാളം–ഇംഗ്ലീഷ് ത്രിഭാഷാ നിഘണ്ടു
* '''''ഉർദു ഭാഷാ സഹായി''''' – [[ഉർദു]] ഭാഷ പഠിക്കാനുള്ള ഒരു സഹായ ഗ്രന്ഥം. മൗലവി താഴെയുള്ള ഉർദു ഈരടി ഉദ്ധരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു: തഖ്ദീർ കെ ആഗെ തദ്ബീർ നഹി ചലേഗി (വിധിയുടെ മുന്നിൽ ആസൂത്രണം നടക്കില്ല). വിഷം പോലും ഉർദുവിൽ നൽകിയാൽ മധുരിക്കും

* '''''നബികീർത്തനഗീതം''''' – നബികീർത്തനഗീതം – &quot;ആദിയിൽ അബ്‌ദുഹു ബിസ്മില്ലാഹ്&quot; എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് (സ.അ.വ.) സ്തുതിഗീതം. നബി കീർത്തനഗീതത്തെ മൗലവി സ്വയം വിലയിരുത്തി: &quot;ഇമാം ബൂസരി (റ) യുടെ ബുർദ ആസ്വദിക്കണമെങ്കിൽ അറബിയിൽ നല്ല പരിജ്ഞാനം വേണം. എന്നാൽ തന്റെ നബികീർത്തനഗീതം ആസ്വദിക്കണമെങ്കിൽ നാമമാത്രം അറബി/ അറബി മലയാളം അറിഞ്ഞിരുന്നാൽ മതി&quot;. എന്നിട്ട് ഒറ്റ വാക്കിൽ മൗലവി ചുരുക്കി: ബുർദ=ഉയരം നബികീർത്തനഗീതം=ആഴം. നബികീർത്തനഗീതത്തിലെ &quot;മാനുഷരെല്ലാം ഒന്നെന്നും, മാറ്റവിലാസം വന്നെന്നും, മാന്യൻ ഭക്തൻ ഒരാളെന്നും&quot; എന്ന മൗലവിയുടെ  വരികൾ ഏതു കാലത്തും  പ്രസക്തമാണ്. മൗലവിയുടെ ഭാഷയിൽ തന്നെ പറഞ്ഞാൽ, നബികീർത്തനഗീതത്തിൽ, താഴെയുള്ള 'എമർജൻസി ദുആ' യും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു&quot;അഹദേ ഫർദേ സുബ്ഹാനേ,  എൻ പിഴ പോക്കുക ഗുഫ്റാനേ, എൻ കൊതി വീട്ടുക റഹ്മാനേ&quot;
* '''''ബാബ ഫരീദ് മൗലിദ്''''' – [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ]] പ്രസിദ്ധ [[സൂഫിസം|സൂഫി]] വലിയ്യായിരുന്ന [[ബാബ ഫരീദ്|ഹസ്രത്ത് ബാബ ഫരീദിനെ]] ആദരിക്കുന്ന കാവ്യകൃതി. പഞ്ചാബ് സംസ്ഥാനത്തെ മെഡിക്കൽ സർവകലാശാലയുടെ പേര് ബാബ ഫരീദ് മെഡിക്കൽ (ആരോഗ്യ) സർവകലാശാല എന്നാണ്. അന്നത്തെ ദൽഹി സുൽത്താൻ ആയിരുന്ന ഗിയാസുദ്ദീൻ ബാൽബന്റെ പുത്രി, ചക്രവർത്തി കുമാരി ഹുസൈറയെയാണ്, സുൽത്താൻ ബാൽബന്റെ പ്രത്യേക താല്പര്യത്തിൽ, ബാബ ഫരീദ് വിവാഹം കഴിച്ചത്. ഷെയ്ഖ് ബാബ ഫരീദിന്റെ പൂർവ്വികരിൽ, ഇസ്ലാമിലെ രണ്ടാം ഖലീഫ ആയിരുന്ന ഹസ്രത്ത് ഉമർ (റ) വരെ ചെന്നെത്തുന്ന പേരുകൾ മൗലവിയുടെ ബാബ ഫരീദ്  മൗലിദിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;
* '''''ഫവാഇദുൽ മുഫ്റദാത്ത്''''' – വൈദ്യശാസ്ത്രത്തെയും പ്രകൃതി ഔഷധങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഗ്രന്ഥം
* '''''ഇബ്നു സീരീൻ സ്വപ്ന ശാസ്ത്രം''''' – ഇസ്‍ലാമിക ചട്ടക്കൂടിൽ സ്വപ്നങ്ങളെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്ന പഠനം
* '''''ഇടപ്പള്ളി ജുമാ മസ്ജിദ് ചരിത്രം''''' – 500 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഇടപ്പള്ളി  ജുമുഅത്ത് പള്ളിയെ  കുറിച്ചുള്ള ചരിത്ര കൈയ്യെഴുത്തുപ്രതി; തുടർന്നുള്ള ഗവേഷകർ ഉദ്ധരിച്ചത്. ഇതിന്റെ പ്രതി  കോഴിക്കോട് സർവകലാശാല ( സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ മെമ്മോറിയൽ) ലൈബ്രറിയിലും റഫറൻസിന് ലഭ്യമാണ്.
&quot;1924 നും 1935 നും മദ്ധ്യേ എന്റെ കൗമാരത്തിൽ ഇടപ്പള്ളി രാജകുടുംബത്തിൽ നടന്ന രണ്ടു മംഗല്യ കർമ്മങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത മധുര സ്മരണ 'ഇപ്പോഴും' നില നിൽക്കുന്നു&quot; എന്നും മൗലവി തന്റെ കൈപ്പടയിൽ രേഖപ്പെടുത്തി യിട്ടുണ്ട്.

പി ബി കെ മൗലവിക്ക് തൻ്റെ പിതാമഹന്റെയും, പിതാവിന്റെ  പിതാമഹന്റെയും, പിതാമഹന്റെ പിതാമഹന്റെയും 
പേരുകൾ അറിയാമായിരുന്നു. അതിൽ അദ്ദേഹം വളരെ  അഭിമാനിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
* '''[[വിശ്വ വിജ്ഞാന കോശം|വിശ്വ വിജ്ഞാന കോശത്തിലെ]] അറബി ഭാഷാ ലേഖനം''' – [[മലയാളം|മലയാള]] ഭാഷയിലെ ആദ്യ സമ്പൂർണ വിജ്ഞാനകോശം

==അംഗീകാരങ്ങളും പുരസ്കാരങ്ങളും==
 
[[File:P B Kunhamu Moulavi presenting Al Faraid to Indira Gandhi.jpg|thumb|right|250px|പ്രധാനമന്ത്രി [[ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി|ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിക്ക്]] ''അൽ ഫറാഇദിന്റെ'' ഒരു കോപ്പി സമർപ്പിക്കുന്നു പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി]]
 
''അൽ ഫറാഇദ്'' നിഘണ്ടുവിന് [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ]] ഗ്രാന്റ് മൗലവിക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ ആജീവനാന്ത പെൻഷനും ഫെല്ലോഷിപ്പും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; [[ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി|പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാ ഗാന്ധിക്ക്]] ''അൽ ഫറാഇദിന്റെ'' ഒരു കോപ്പി മൗലവി  സമർപ്പിച്ചതോടെ, അതിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രകാശനം നിർവഹിക്കെപ്പട്ടു. ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി മൗലവി യെ നേരിൽ പ്രശംസിച്ചു; ഈ ചടങ്ങ് ഛായാചിത്ര രേഖകളിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt; [[ആയുർവേദം|ആയുർവേദ]], [[യുനാനി വൈദ്യം|യുനാനി]] മേഖലകളിലെ ആജീവനാന്ത സേവനത്തിന് '''യുനാനി രത്നം''' പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു.പാകിസ്താൻ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ബേനസീർ ഭൂട്ടോ|ബേനസീർ ഭൂട്ടോയിൽ]] നിന്നും (1989), ഇന്ത്യയുടെ പരമോന്നത സാഹിത്യ ബഹുമതിയായ [[ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാരം|ജ്ഞാനപീഠ പുരസ്കാര]] ജേതാവായ [[ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്|ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പിൽ]] നിന്നും, പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ എ പി അബൂബക്കർ മൗലവിയിൽ നിന്നും, പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാവും [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] മുഖ്യമന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ|സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയയിൽ]] നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾക്ക് ലിഖിത പ്രശംസ ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;

 
2026 ജനുവരി 25-ന് കളമശ്ശേരി ഹോട്ടൽ സീ പാർക്കിൽ ഹക്കീം പി ബി കെ മൗലവി മെമ്മോറിയൽ യുനാനി അവാർഡ് സെറിമണിയും സെമിനാറും നടത്തി; ഇതിൽ ഹക്കീം ഡോ. അജ്മലിന് അഡ്വ. ഷെരീഫ് മരക്കാർ സാഹിബ് പി ബി കെ മൗലവിയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായുള്ള പുരസ്കാരം സമ്മാനിച്ചു. പി. ബി. കെ. മൗലവിയെ &quot;തനിയൊരു പ്രസ്ഥാനം&quot; (an institution in himself) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ആദരിക്കുന്നത് ഒരേസമയം നിഘണ്ടുനിർമ്മാതാവ്, ഭിഷഗ്വരൻ, അധ്യാപകൻ, കവി, സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ് എന്നീ നിലകളിൽ തിളങ്ങിയ ഒരു വ്യക്തിത്വത്തെയാണ്. ​ഇവയിലൊരൊറ്റ മേഖലയിൽ മികവ് തെളിയിക്കുന്നത് തന്നെ പ്രശംസനീയമായിരിക്കെ, ജീവിതത്തിലുടനീളം ഈ രംഗങ്ങളിലെല്ലാം ഒരുപോലെ വൈദഗ്ധ്യം നേടുകയും സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ഇതിഹാസവും സ്വന്തം നിലയിൽ തന്നെ ഒരു &quot;പ്രസ്ഥാനവുമാക്കി&quot; മാറ്റിയത്.&lt;ref name=&quot;unani2026&quot;&gt;ഹക്കീം പി ബി കെ മൗലവി ഫൗണ്ടേഷൻ, കേരള വികാസ് മദ്യ. ''യുനാനി രത്നം സെമിനാർ ആൻഡ് അവാർഡ് സെറിമണി: ഒരു കൊച്ചിയുടെ അവസരങ്ങൾ''. ഹോട്ടൽ സീ പാർക്ക്, കളമശ്ശേരി, 25 ജനുവരി 2026.&lt;/ref&gt;

==ശ്രദ്ധേയ ബന്ധങ്ങൾ==
 
[[ഇടപ്പള്ളി|ഇടപ്പള്ളിയിൽ]] നിന്നുള്ള പ്രമുഖ [[മലയാളം|മലയാള]] കവിയായ [[ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ള|ചങ്ങമ്പുഴ കൃഷ്ണപിള്ളയുമായി]] മൗലവി വ്യക്തിപരവും സാഹിത്യപരവുമായ ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; ചങ്ങമ്പുഴ ഒരു മലയാള കവിയും  മൗലവി ഒരു അറബി കവിയും ആയിരുന്നു. പൊതുവായ സാഹിത്യ–മാനവിക താൽപ്പര്യങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സൗഹൃദമായി ഈ ബന്ധം വർണിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;
 
[[ഇടപ്പള്ളി|ഇടപ്പള്ളിയിൽ]]നിന്ന് തന്നെയുള്ള ഒരു അഭിഭാഷകനും പ്രമുഖ കോൺഗ്രസ് നേതാവും തൊഴിലാളി നേതാവും [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ട്രേഡ് യൂണിയൻ കോൺഗ്രസ്]] (INTUC)-ന്റെ മുൻ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റുമായ ജനാബ് വി പി മരക്കാർ സാഹിബുമായിരുന്ന മൗലവി ഔദ്യോഗികവും വ്യക്തിപരവുമായ ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മൗലവി ഇടപ്പള്ളി ജുമാമസ്ജിദ് കമ്മിറ്റിയുടെ കൺവീനറും തുടർന്ന് മരക്കാർ സാഹിബ് പ്രസിഡന്റും ആയി സമുദായ സേവനത്തിൽ സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയുമുണ്ടായി. പ്രമുഖ ഇസ്ലാമിക  പണ്ഡിതനും ദക്ഷിണ കേരള ജംഇയ്യത്തുൽ ഉലമ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റുമായിരുന്ന വടുതല വി എം മൂസാ മൗലവി,
കോഴിക്കോട് വലിയ ഖാസി ആയിരുന്ന സയ്യിദ് അഹമ്മദ് ശിഹാബുദ്ദീൻ ഇമ്പിച്ചിക്കോയ തങ്ങൾ, പ്രമുഖ സാഹിത്യകാരനും പ്രഥമ മലയാള വിജ്ഞാനകോശമായ വിശ്വവിജ്ഞാനകോശം  എഡിറ്ററുമായിരുന്ന പി ടി ഭാസ്കരപ്പണിക്കർ, പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാവും കൊച്ചിയുടെ പ്രഥമ മേയറും ആയിരുന്ന എ എ കൊച്ചുണ്ണി,  ഡപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ ആയിരുന്ന കെ എം ഹംസ കുഞ്ഞ്, മൗലവിയുടെ സഹ അദ്ധ്യാപകനും പ്രമുഖ മലയാള സാഹിത്യകാരനുമായിരുന്ന വി വി കെ വാലത്ത്, പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ സാംസ്ക്കാരിക  നേതാവായിരുന്ന അബ്ദുല്ല ഹാജി അഹമ്മദ് സേട്ടു,  കേരള ഹിസ്റ്ററി അസോസിയേഷൻ സെക്രട്ടറി ആയിരുന്ന പി എ സെയ്തുമുഹമ്മദ്, പ്രൊഫ. സയ്യിദ് മുഹ്യിദ്ദീൻ ഷാ, കരുവള്ളി മുഹമ്മദ് മൗലവി, കേരളനാഥം സായാഹ്നപത്രം പത്രാധിപർ ആയിരുന്ന സി പി മമ്മു തുടങ്ങിയ പ്രഗൽഭ വ്യക്തികൾ മൗലവിയുടെ വിപുലമായിരുന്ന സൗഹൃദവലയത്തിൽ ചിലർ മാത്രമാണ്&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;.
 
പ്രമുഖ ചരിത്രകാരൻ ഡോ. സി കെ കരീം ഇടപ്പള്ളിയിലെ മൗലവിയുടെ വസതിയിൽ വന്ന് ഒരു അഭിമുഖം നടത്തുകയും  &quot;ഹക്കീം പി ബി കെ മൗലവി: പണ്ഡിത വ്യൂഹത്തിലെ ഒറ്റയാൻ&quot; എന്ന തലക്കെട്ടിൽ മാധ്യമം പത്രത്തിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ഒരു ഫീച്ചർ ലേഖനം എഴുതുകയും ചെയ്തു. മൗലവി തന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൂടെ എക്കാലവും സ്മരിക്കപ്പെടുമെന്ന്    അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കേരള മുസ്‍ലിം ഹിസ്റ്ററി ഡയറക്ടറിയിൽ മൗലവിയുടെ സംഭാവനകൾ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;karim&quot;&gt;.
 
==മരണവും പൈതൃകവും==
 
1999-ൽ പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി അന്തരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;  അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിഘണ്ടുക്കൾനിഘണ്ടുക്കൾ മരണശേഷവും പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt; അദ്ദേഹം രചിച്ച ''നബികീർത്തനഗീതം'' ഗാനം [[യൂട്യൂബ്|യൂട്യൂബിൽ]] ലഭ്യമായ ഒന്നിലധികം ആലാപന പതിപ്പുകളിൽ ശ്രോതാക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നത് തുടരുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;youtube&quot;&gt;''നബികീർത്തനഗീതം'' – യൂട്യൂബ് ആലാപനം. youtube.com/watch?v=ZZeix0yMB6Y (പിന്തുണാ മാധ്യമ റഫറൻസ്).&lt;/ref&gt; pbkmoulavi.com-ൽ കുടുംബവും സമൂഹവും പരിപാലിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെയും കൃതികളുടെയും ഒരു ആർക്കൈവൽ ശേഖരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;

==പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവിയുടെ കൃതികൾ==
* മൗലവി, പി ബി കുഞ്ഞാമു. ''അൽ ഫറാഇദ്: അറബിക് മലയാളം നിഘണ്ടു''. ഇടപ്പള്ളി, കേരള.
* മൗലവി, പി ബി കുഞ്ഞാമു. ''ഖാമൂസുത്തുലാബ്: അറബിക് മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് നിഘണ്ടു''. ഇടപ്പള്ളി, കേരള.
* മൗലവി, ഹകീം പി.ബി.കെ. (1997). ''ഉർദു ഭാഷ സഹായി''. കേരള.
* മൗലവി, ഹകീം പി.ബി.കെ. (1987). ''നബികീർത്തനഗീതം''. ഇടപ്പള്ളി, കേരള.
* മൗലവി, ഹകീം പി. ബി. കെ. ''ഫവാഇദുൽ മുഫ്റദാത്ത്''(വൈദ്യശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥം). ഇടപ്പള്ളി, കേരള: എസ്.ഐ. മുഹമ്മദ് അൻവർ സൺസ്, തിരൂർ ബുക്ക് സ്റ്റാൾ.
* ഇബ്നു സീറീൻ സ്വപ്ന ശാസ്ത്രം.ബാബാ ഫരീദ് (ശൈഖ് ഫരീദ് ഔലിയ) മൗലിദ്
അറബിയിലും മലയാളത്തിലും പ്രശംസാകാവ്യങ്ങളും വിലാപകാവ്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ നിരവധി കവിതകളും ലേഖനങ്ങളും അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;medium&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;youtube&quot;&gt;{{cite AV media |title=നബികീർത്തനഗീതം |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZZeix0yMB6Y |website=യൂട്യൂബ് |access-date=2026-05-05}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==

&lt;references/&gt;
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==

# [https://www.pbkmoulavi.com/ ഔദ്യോഗിക പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവി ലെഗസി സൈറ്റ്]
# [https://medium.com/@f1f2math/introduction-2c0d131b59f9 &quot;പി. ബി. കുഞ്ഞാമു മൗലവി: ജീവിതവും സംഭാവനകളും പൈതൃകവും&quot; – മീഡിയം]
# [https://medium.com/@f1f2math/teachings-and-contributions-of-p-b-kunhamu-moulavi-bcadfa42116c &quot;പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവിയുടെ പഠിപ്പിക്കലുകളും സംഭാവനകളും&quot; – മീഡിയം]
# [https://contactsahilali.substack.com/p/p-b-kunhamu-moulavis-role-in-kerala &quot;കേരളത്തിൽ പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവിയുടെ പങ്ക്&quot; – സബ്‌സ്റ്റാക്ക്]
# [https://www.tumblr.com/sahilali2004/815790643662192640/digital-and-public-legacy-of-p-b-kunhamu-moulavi &quot;പി ബി കുഞ്ഞാമു മൗലവിയുടെ ഡിജിറ്റൽ പൈതൃകം&quot; – ടംബ്ലർ]
# [https://www.youtube.com/watch?v=ZZeix0yMB6Y നബികീർത്തനഗീതം – യൂട്യൂബ് ആലാപനം]
[[വർഗ്ഗം:1915-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1999-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇസ്‍ലാമിക പണ്ഡിതന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നിഘണ്ടുകർത്താക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:യുനാനി വൈദ്യന്മാർ]]</text>
      <sha1>i9g47krq3zfmyhp26wg29oyv5k3soxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669211</id>
    <revision>
      <id>4647149</id>
      <parentid>4646991</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; */</comment>
      <origin>4647149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102240" sha1="a5vl3qsdg0wl6g02k2x9k2eipopr3mw" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു, &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}0

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>a5vl3qsdg0wl6g02k2x9k2eipopr3mw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647150</id>
      <parentid>4647149</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:53:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; */</comment>
      <origin>4647150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103982" sha1="b9pbd9ojblzzslp8aa29ubblwwkjkg4" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു, &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>b9pbd9ojblzzslp8aa29ubblwwkjkg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647236</id>
      <parentid>4647150</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4647236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106605" sha1="sbfgss9ps503ugj1qaezmww2r4w9j6k" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു. &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}
== പൈതൃകം ==
=== ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ Eliot's ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് === 
[[File:Thomas Stearns Eliot 1920 snapshot by Lady Ottoline Morrell.jpg|thumb|right|T.&amp;nbsp;S. Eliot in 1920, in a photo taken by [[Lady Ottoline Morrell]]|alt=&quot;Portrait of T.S. Eliot in a parlour&quot;]]
[[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റ്]] (1888–1965) തന്റെ 'ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്' (1922) എന്ന കവിതയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയത് വിറ്റ്മാന്റെ വിലാപകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു..{{Sfn|Oser|1998|p=150}}{{Sfn|Bloom|2007|p=104}}{{Sfn|Lehman|2016|p=94}} കവിതയിൽ, എലിയറ്റ് അതിന്റെ ആദ്യ വരികളിലും &quot;ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്&quot;, &quot;പൈൻ മരങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് പാടുന്നത്&quot; എന്നിവയെക്കുറിച്ചും പിന്നീടുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ലൈലാക്കുകളെയും ഏപ്രിലിനെയും പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Eliot|1922|p=355,357}} വിറ്റ്‌മാൻ ലൈലാക്കുകളും ഹെർമിറ്റ് ത്രഷും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സ്വന്തം വരികൾ കവിതയുടെ ഒരേയൊരു &quot;നല്ല വരികൾ&quot; മാത്രമാണെന്ന് എലിയറ്റ് എഴുത്തുകാരനായ ഫോർഡ് മഡോക്സ് ഫോർഡിനോട് പറഞ്ഞു. {{sfn|Eliot|1971|p=129}}&quot;വിറ്റ്‌മാന്റെ കവിത നമുക്ക് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിന്റെ രൂപകല്പനയും ചിത്രങ്ങളും മാത്രമല്ല... മറിച്ച് അതിന്റെ സ്വരവും പദകവും, രണ്ട് കവിതകളെയും ഒരു ധ്യാനമാക്കി മാറ്റുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള ആൻഡാന്റേയും&quot; എന്ന് ക്ലിയോ മക്നെല്ലി കിയേഴ്‌സ് എഴുതുന്നു. {{sfn|Kearns|1986|p=150}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>sbfgss9ps503ugj1qaezmww2r4w9j6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647237</id>
      <parentid>4647236</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പൈതൃകം */</comment>
      <origin>4647237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106628" sha1="luac2x54w9g69rvsoh70615hkd3tf67" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു. &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}
== പൈതൃകം ==
=== ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് === 
[[File:Thomas Stearns Eliot 1920 snapshot by Lady Ottoline Morrell.jpg|thumb|right|T.&amp;nbsp;S. Eliot in 1920, in a photo taken by [[Lady Ottoline Morrell]]|alt=&quot;Portrait of T.S. Eliot in a parlour&quot;]]
[[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റ്]] (1888–1965) തന്റെ 'ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്' (1922) എന്ന കവിതയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയത് വിറ്റ്മാന്റെ വിലാപകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു..{{Sfn|Oser|1998|p=150}}{{Sfn|Bloom|2007|p=104}}{{Sfn|Lehman|2016|p=94}} കവിതയിൽ, എലിയറ്റ് അതിന്റെ ആദ്യ വരികളിലും &quot;ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്&quot;, &quot;പൈൻ മരങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് പാടുന്നത്&quot; എന്നിവയെക്കുറിച്ചും പിന്നീടുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ലൈലാക്കുകളെയും ഏപ്രിലിനെയും പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Eliot|1922|p=355,357}} വിറ്റ്‌മാൻ ലൈലാക്കുകളും ഹെർമിറ്റ് ത്രഷും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സ്വന്തം വരികൾ കവിതയുടെ ഒരേയൊരു &quot;നല്ല വരികൾ&quot; മാത്രമാണെന്ന് എലിയറ്റ് എഴുത്തുകാരനായ ഫോർഡ് മഡോക്സ് ഫോർഡിനോട് പറഞ്ഞു. {{sfn|Eliot|1971|p=129}}&quot;വിറ്റ്‌മാന്റെ കവിത നമുക്ക് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിന്റെ രൂപകല്പനയും ചിത്രങ്ങളും മാത്രമല്ല... മറിച്ച് അതിന്റെ സ്വരവും പദകവും, രണ്ട് കവിതകളെയും ഒരു ധ്യാനമാക്കി മാറ്റുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള ആൻഡാന്റേയും&quot; എന്ന് ക്ലിയോ മക്നെല്ലി കിയേഴ്‌സ് എഴുതുന്നു. {{sfn|Kearns|1986|p=150}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>luac2x54w9g69rvsoh70615hkd3tf67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647239</id>
      <parentid>4647237</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് */</comment>
      <origin>4647239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108710" sha1="12jy8l8zpu604txupvbtq9u1gv40y96" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു. &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}
== പൈതൃകം ==
=== ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് === 
[[File:Thomas Stearns Eliot 1920 snapshot by Lady Ottoline Morrell.jpg|thumb|right|T.&amp;nbsp;S. Eliot in 1920, in a photo taken by [[Lady Ottoline Morrell]]|alt=&quot;Portrait of T.S. Eliot in a parlour&quot;]]
[[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റ്]] (1888–1965) തന്റെ 'ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്' (1922) എന്ന കവിതയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയത് വിറ്റ്മാന്റെ വിലാപകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു..{{Sfn|Oser|1998|p=150}}{{Sfn|Bloom|2007|p=104}}{{Sfn|Lehman|2016|p=94}} കവിതയിൽ, എലിയറ്റ് അതിന്റെ ആദ്യ വരികളിലും &quot;ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്&quot;, &quot;പൈൻ മരങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് പാടുന്നത്&quot; എന്നിവയെക്കുറിച്ചും പിന്നീടുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ലൈലാക്കുകളെയും ഏപ്രിലിനെയും പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Eliot|1922|p=355,357}} വിറ്റ്‌മാൻ ലൈലാക്കുകളും ഹെർമിറ്റ് ത്രഷും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സ്വന്തം വരികൾ കവിതയുടെ ഒരേയൊരു &quot;നല്ല വരികൾ&quot; മാത്രമാണെന്ന് എലിയറ്റ് എഴുത്തുകാരനായ ഫോർഡ് മഡോക്സ് ഫോർഡിനോട് പറഞ്ഞു. {{sfn|Eliot|1971|p=129}}&quot;വിറ്റ്‌മാന്റെ കവിത നമുക്ക് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിന്റെ രൂപകല്പനയും ചിത്രങ്ങളും മാത്രമല്ല... മറിച്ച് അതിന്റെ സ്വരവും പദകവും, രണ്ട് കവിതകളെയും ഒരു ധ്യാനമാക്കി മാറ്റുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള ആൻഡാന്റേയും&quot; എന്ന് ക്ലിയോ മക്നെല്ലി കിയേഴ്‌സ് എഴുതുന്നു. {{sfn|Kearns|1986|p=150}}


&quot;നിങ്ങളുടെ കൂടെ എപ്പോഴും നടക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെയാൾ ആരാണ്&quot; എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിലെ ഭാഗം, പര്യവേക്ഷകനായ ഏണസ്റ്റ് ഷാക്കിൾട്ടണിന്റെ ആദ്യകാല അന്റാർട്ടിക്ക് പര്യവേഷണത്തെ പരാമർശിക്കുന്നതാണെന്ന് എലിയറ്റ് സമ്മതിച്ചെങ്കിലും,{{sfn|Eliot|1922|loc=lines 360–366}}{{sfn|Ackerley|1984|p=514}}{{sfn|Rainey|2005|p=117–118}} എമ്മാവൂസിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ നടക്കുന്ന തന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരുമായി യേശു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിന് ബന്ധമുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു (ലൂക്കോസ് 24:13–35){{sfn|Eliot|1974|p=147–148}}{{sfn|Miller|1977|p=113}}{{sfn|Bentley|1990|p=179,183}}എന്നിരുന്നാലും, വിറ്റ്മാനുമായുള്ള ഒരു സാധ്യതയുള്ള ബന്ധവും, പതിനാലാമത്തെ പദ്യശകലത്തിലെ ഒരു ഭാഗവും മരണം എന്റെ ഒരു വശത്ത് നടക്കുന്നതായി അറിയുന്നതിലൂടെ, / മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത എന്റെ മറുവശത്തേക്ക് അടുത്ത് നടക്കുന്നതായി, / ഞാൻ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം നടുവിൽ&quot; (വരികൾ 121–123) നടക്കുന്നതായി അലൻ ഷുകാർഡ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Shucard|1998|p=203}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>12jy8l8zpu604txupvbtq9u1gv40y96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647241</id>
      <parentid>4647239</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് */</comment>
      <origin>4647241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111579" sha1="lhl247o6043601syool8tpvxnfgnvn6" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു. &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}
== പൈതൃകം ==
=== ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് === 
[[File:Thomas Stearns Eliot 1920 snapshot by Lady Ottoline Morrell.jpg|thumb|right|T.&amp;nbsp;S. Eliot in 1920, in a photo taken by [[Lady Ottoline Morrell]]|alt=&quot;Portrait of T.S. Eliot in a parlour&quot;]]
[[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റ്]] (1888–1965) തന്റെ 'ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്' (1922) എന്ന കവിതയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയത് വിറ്റ്മാന്റെ വിലാപകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു..{{Sfn|Oser|1998|p=150}}{{Sfn|Bloom|2007|p=104}}{{Sfn|Lehman|2016|p=94}} കവിതയിൽ, എലിയറ്റ് അതിന്റെ ആദ്യ വരികളിലും &quot;ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്&quot;, &quot;പൈൻ മരങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് പാടുന്നത്&quot; എന്നിവയെക്കുറിച്ചും പിന്നീടുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ലൈലാക്കുകളെയും ഏപ്രിലിനെയും പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Eliot|1922|p=355,357}} വിറ്റ്‌മാൻ ലൈലാക്കുകളും ഹെർമിറ്റ് ത്രഷും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സ്വന്തം വരികൾ കവിതയുടെ ഒരേയൊരു &quot;നല്ല വരികൾ&quot; മാത്രമാണെന്ന് എലിയറ്റ് എഴുത്തുകാരനായ ഫോർഡ് മഡോക്സ് ഫോർഡിനോട് പറഞ്ഞു. {{sfn|Eliot|1971|p=129}}&quot;വിറ്റ്‌മാന്റെ കവിത നമുക്ക് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിന്റെ രൂപകല്പനയും ചിത്രങ്ങളും മാത്രമല്ല... മറിച്ച് അതിന്റെ സ്വരവും പദകവും, രണ്ട് കവിതകളെയും ഒരു ധ്യാനമാക്കി മാറ്റുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള ആൻഡാന്റേയും&quot; എന്ന് ക്ലിയോ മക്നെല്ലി കിയേഴ്‌സ് എഴുതുന്നു. {{sfn|Kearns|1986|p=150}}


&quot;നിങ്ങളുടെ കൂടെ എപ്പോഴും നടക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെയാൾ ആരാണ്&quot; എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിലെ ഭാഗം, പര്യവേക്ഷകനായ ഏണസ്റ്റ് ഷാക്കിൾട്ടണിന്റെ ആദ്യകാല അന്റാർട്ടിക്ക് പര്യവേഷണത്തെ പരാമർശിക്കുന്നതാണെന്ന് എലിയറ്റ് സമ്മതിച്ചെങ്കിലും,{{sfn|Eliot|1922|loc=lines 360–366}}{{sfn|Ackerley|1984|p=514}}{{sfn|Rainey|2005|p=117–118}} എമ്മാവൂസിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ നടക്കുന്ന തന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരുമായി യേശു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിന് ബന്ധമുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു (ലൂക്കോസ് 24:13–35){{sfn|Eliot|1974|p=147–148}}{{sfn|Miller|1977|p=113}}{{sfn|Bentley|1990|p=179,183}}എന്നിരുന്നാലും, വിറ്റ്മാനുമായുള്ള ഒരു സാധ്യതയുള്ള ബന്ധവും, പതിനാലാമത്തെ പദ്യശകലത്തിലെ ഒരു ഭാഗവും മരണം എന്റെ ഒരു വശത്ത് നടക്കുന്നതായി അറിയുന്നതിലൂടെ, / മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത എന്റെ മറുവശത്തേക്ക് അടുത്ത് നടക്കുന്നതായി, / ഞാൻ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം നടുവിൽ&quot; (വരികൾ 121–123) നടക്കുന്നതായി അലൻ ഷുകാർഡ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Shucard|1998|p=203}}

1950-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ, ജോൺ പീറ്റർ മുതൽ പണ്ഡിതന്മാരും നിരൂപകരും എലിയറ്റിന്റെ കവിത &quot;ഒരു പുരുഷ സുഹൃത്തിന്റെ&quot; കവിതയാണോ എന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. {{sfn|Peter|1952|p=242–66}}  1920-കളിൽ എലിയറ്റ് ഫേബർ &amp; ഫേബറിനായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിത ഇംഗ്ലീഷ് കവിയും എലിയറ്റ് ജീവചരിത്രകാരനുമായ സ്റ്റീഫൻ സ്പെൻഡർ, ഇത് ഒരു വിലാപകാവ്യമാണെന്ന് അനുമാനിച്ചു,{{sfn|Miller|2005|p=130–135}}ഒരുപക്ഷേ, സാഹിത്യ അഭിരുചികളുള്ള ഒരു ഫ്രഞ്ച് മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥിയായ [[Jean Jules Verdenal|ജീൻ ജൂൾസ് വെർഡെനലിന്]] (1890–1915), മില്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1915-ൽ ഗാലിപ്പോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ മരിച്ചു. 1910-ലും 1911-ലും പാരീസും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതിനായി എലിയറ്റ് വെർഡെനലിനൊപ്പം ഗണ്യമായ സമയം ചെലവഴിച്ചു. വേർപിരിയലിനുശേഷം വർഷങ്ങളോളം ഇരുവരും കത്തിടപാടുകൾ നടത്തി. {{sfn|Miller|2005|p=133}മില്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1911 ഏപ്രിലിൽ ഒരു യാത്രയ്ക്കിടെ, &quot;ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ലക്സംബർഗ് ഗാർഡൻ കുറുകെ വന്ന് ലൈലാക്ക് പൂക്കളുടെ ഒരു ശാഖ വീശിക്കൊണ്ട്&quot; വെർഡെനലിനെ എലിയറ്റ് ഓർമ്മിച്ചു {{sfn|Miller|2005|p=133}}ഇരുവരും പാരീസിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നീട് 1912 ഏപ്രിലിൽ വെർഡെനലും 1920 ഡിസംബറിൽ എലിയറ്റും.അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ വിഷാദ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര ആവർത്തിച്ചു -{{sfn|Miller|2005|p=7–8,133}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>lhl247o6043601syool8tpvxnfgnvn6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647242</id>
      <parentid>4647241</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T07:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് */</comment>
      <origin>4647242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111580" sha1="p8d4h3vkdvl5ghtjyifo2avbrocn5zz" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു ഗാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ മനഃകല്പനകളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു. &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}
== പൈതൃകം ==
=== ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് === 
[[File:Thomas Stearns Eliot 1920 snapshot by Lady Ottoline Morrell.jpg|thumb|right|T.&amp;nbsp;S. Eliot in 1920, in a photo taken by [[Lady Ottoline Morrell]]|alt=&quot;Portrait of T.S. Eliot in a parlour&quot;]]
[[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റ്]] (1888–1965) തന്റെ 'ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്' (1922) എന്ന കവിതയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയത് വിറ്റ്മാന്റെ വിലാപകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു..{{Sfn|Oser|1998|p=150}}{{Sfn|Bloom|2007|p=104}}{{Sfn|Lehman|2016|p=94}} കവിതയിൽ, എലിയറ്റ് അതിന്റെ ആദ്യ വരികളിലും &quot;ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്&quot;, &quot;പൈൻ മരങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് പാടുന്നത്&quot; എന്നിവയെക്കുറിച്ചും പിന്നീടുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ലൈലാക്കുകളെയും ഏപ്രിലിനെയും പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Eliot|1922|p=355,357}} വിറ്റ്‌മാൻ ലൈലാക്കുകളും ഹെർമിറ്റ് ത്രഷും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സ്വന്തം വരികൾ കവിതയുടെ ഒരേയൊരു &quot;നല്ല വരികൾ&quot; മാത്രമാണെന്ന് എലിയറ്റ് എഴുത്തുകാരനായ ഫോർഡ് മഡോക്സ് ഫോർഡിനോട് പറഞ്ഞു. {{sfn|Eliot|1971|p=129}}&quot;വിറ്റ്‌മാന്റെ കവിത നമുക്ക് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിന്റെ രൂപകല്പനയും ചിത്രങ്ങളും മാത്രമല്ല... മറിച്ച് അതിന്റെ സ്വരവും പദകവും, രണ്ട് കവിതകളെയും ഒരു ധ്യാനമാക്കി മാറ്റുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള ആൻഡാന്റേയും&quot; എന്ന് ക്ലിയോ മക്നെല്ലി കിയേഴ്‌സ് എഴുതുന്നു. {{sfn|Kearns|1986|p=150}}


&quot;നിങ്ങളുടെ കൂടെ എപ്പോഴും നടക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെയാൾ ആരാണ്&quot; എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിലെ ഭാഗം, പര്യവേക്ഷകനായ ഏണസ്റ്റ് ഷാക്കിൾട്ടണിന്റെ ആദ്യകാല അന്റാർട്ടിക്ക് പര്യവേഷണത്തെ പരാമർശിക്കുന്നതാണെന്ന് എലിയറ്റ് സമ്മതിച്ചെങ്കിലും,{{sfn|Eliot|1922|loc=lines 360–366}}{{sfn|Ackerley|1984|p=514}}{{sfn|Rainey|2005|p=117–118}} എമ്മാവൂസിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ നടക്കുന്ന തന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരുമായി യേശു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിന് ബന്ധമുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു (ലൂക്കോസ് 24:13–35){{sfn|Eliot|1974|p=147–148}}{{sfn|Miller|1977|p=113}}{{sfn|Bentley|1990|p=179,183}}എന്നിരുന്നാലും, വിറ്റ്മാനുമായുള്ള ഒരു സാധ്യതയുള്ള ബന്ധവും, പതിനാലാമത്തെ പദ്യശകലത്തിലെ ഒരു ഭാഗവും മരണം എന്റെ ഒരു വശത്ത് നടക്കുന്നതായി അറിയുന്നതിലൂടെ, / മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത എന്റെ മറുവശത്തേക്ക് അടുത്ത് നടക്കുന്നതായി, / ഞാൻ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം നടുവിൽ&quot; (വരികൾ 121–123) നടക്കുന്നതായി അലൻ ഷുകാർഡ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Shucard|1998|p=203}}

1950-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ, ജോൺ പീറ്റർ മുതൽ പണ്ഡിതന്മാരും നിരൂപകരും എലിയറ്റിന്റെ കവിത &quot;ഒരു പുരുഷ സുഹൃത്തിന്റെ&quot; കവിതയാണോ എന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. {{sfn|Peter|1952|p=242–66}}  1920-കളിൽ എലിയറ്റ് ഫേബർ &amp; ഫേബറിനായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിത ഇംഗ്ലീഷ് കവിയും എലിയറ്റ് ജീവചരിത്രകാരനുമായ സ്റ്റീഫൻ സ്പെൻഡർ, ഇത് ഒരു വിലാപകാവ്യമാണെന്ന് അനുമാനിച്ചു,{{sfn|Miller|2005|p=130–135}}ഒരുപക്ഷേ, സാഹിത്യ അഭിരുചികളുള്ള ഒരു ഫ്രഞ്ച് മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥിയായ [[Jean Jules Verdenal|ജീൻ ജൂൾസ് വെർഡെനലിന്]] (1890–1915), മില്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1915-ൽ ഗാലിപ്പോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ മരിച്ചു. 1910-ലും 1911-ലും പാരീസും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതിനായി എലിയറ്റ് വെർഡെനലിനൊപ്പം ഗണ്യമായ സമയം ചെലവഴിച്ചു. വേർപിരിയലിനുശേഷം വർഷങ്ങളോളം ഇരുവരും കത്തിടപാടുകൾ നടത്തി. {{sfn|Miller|2005|p=133}}മില്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1911 ഏപ്രിലിൽ ഒരു യാത്രയ്ക്കിടെ, &quot;ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ലക്സംബർഗ് ഗാർഡൻ കുറുകെ വന്ന് ലൈലാക്ക് പൂക്കളുടെ ഒരു ശാഖ വീശിക്കൊണ്ട്&quot; വെർഡെനലിനെ എലിയറ്റ് ഓർമ്മിച്ചു {{sfn|Miller|2005|p=133}}ഇരുവരും പാരീസിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നീട് 1912 ഏപ്രിലിൽ വെർഡെനലും 1920 ഡിസംബറിൽ എലിയറ്റും.അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ വിഷാദ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര ആവർത്തിച്ചു -{{sfn|Miller|2005|p=7–8,133}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>p8d4h3vkdvl5ghtjyifo2avbrocn5zz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647245</id>
      <parentid>4647242</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T08:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vicharam</username>
        <id>9387</id>
      </contributor>
      <origin>4647245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111588" sha1="5m2iwpxqb4h895xrwmb5a2hhg2013fo" xml:space="preserve">{{Prettyurl|When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Infobox poem
|name                = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
|image               = Whitman poem When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd Sequel page 3.jpg
|image_size          = 300px
|caption             = The poem's first page in the 1865 edition of ''Sequel to Drum-Taps''
|author              = [[Walt Whitman]]
|written             = {{start date|1865}}
|first               = ''[[Sequel to Drum-Taps]]'' (1865)
|country             = United States
|language            = English
|form                = [[Pastoral elegy]]
|meter               = [[Free verse]]
|rhyme               = 
|publisher           = Gibson Brothers&lt;br /&gt;(Washington, DC)
|publication_date    = 1865
|lines               = 206
|wikisource          = Leaves of Grass (1882)/Memories of President Lincoln/When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd
}}അമേരിക്കൻ കവി [[Walt Whitman|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ]] (1819–1892) ഒരു വിലാപഗാനം എന്ന നിലയിൽ പ്രസിഡന്റ് എബ്രഹാം ലിങ്കണിനുവേണ്ടി എഴുതിയ ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് '''വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്''' . 1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ആ വർഷം ഏപ്രിൽ 14-ന് പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊലപാതകത്തെത്തുടർന്ന് ദേശീയ ദുഃഖാചരണത്തിന്റെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കവിത എഴുതിയത്.

206 വരികളിലായി എഴുതിയ ഈ കവിത, ഒരു  ഗ്രാമീണവിലാപകാവ്യം ആണ്. കവിത, വീണുപോയ ഒരു പ്രസിഡന്റിനെ കുറിച്ചുള്ള പദപ്രയോഗമാണെങ്കിലും, വിറ്റ്മാൻ ലിങ്കണെ പേരെടുത്ത് പരാമർശിക്കുകയോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ കവിതയിൽ ചർച്ച ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. പകരം, [[സൈറിംഗ|ലൈലാക്ക്]] പൂക്കളുടെ പ്രതീകങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്തിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ), [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഗ്രാമീണവും പ്രകൃതിദത്തവുമായ ബിംബങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പര തന്നെ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വീകാര്യതയിലേക്കും അറിവിലേക്കും നീങ്ങുന്നതിൽ ഗ്രാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൻറെ പരമ്പരാഗത പുരോഗതി അദ്ദേഹം ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൊലപാതകത്തിന് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഫലപ്രദമായി അവസാനിച്ച [[അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധം|അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെ]] (1861–1865) അവ്യക്തമായി മനഃകല്പനകളിലൂടെ പരാമർശിക്കുന്ന കവിതയിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ ദയനീയതയെയും അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു.

1855-ൽ അദ്ദേഹം ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ആദ്യ പതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്ത് വർഷത്തിന് ശേഷം എഴുതിയ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു നാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവത്താൽ മയപ്പെടുത്തിയ സ്വത്വത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരതയും  വിറ്റ്മാന്റെ കാവ്യാത്മക ദർശനത്തിന്റെ പക്വതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലിങ്കൺ മരിച്ച സമയത്ത് അച്ചടിച്ചുവന്ന യുദ്ധത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന വേഗത്തിൽ എഴുതിയ കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ തുടർച്ചയുടെ ഭാഗമായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിത ഉൾപ്പെടുത്തി. ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് എന്നീ തലക്കെട്ടുകളിൽ ശേഖരിച്ച ഈ കവിതകൾ, &quot;വികാരവിക്ഷോഭം മുതൽ മഹാവ്യസനം വരെ, വിദൂര നിരീക്ഷണം മുതൽ ഇടപഴകൽ വരെ, വിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് രാജിയിലേക്ക്&quot;, &quot;അഹംബോധത്തേക്കാൾ ചരിത്രത്തിൽ കൂടുതൽ ഉൽക്കണ്ഠ, അമേരിക്കയുടെ വിപുലമായ വാഗ്ദാനത്തേക്കാൾ അതിന്റെ വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഭാവിയുടെയും അനിശ്ചിതത്വത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ബോധവാന്മാരാകുക&quot; എന്നീ വൈകാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.{{sfn|Gutman|1998}}1865 ലെ ശരത്കാലത്തിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; - ഡ്രം-ടാപ്‌സ്, സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ് വരെയുള്ള മറ്റ് 42 കവിതകൾക്കൊപ്പം 1867 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നാലാമത്തെ പതിപ്പോടെ Leaves of Grass-ൽ ഉൾപ്പെടുത്തി.

ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് വിറ്റ്‌മാൻ എഴുതിയ നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ്. തന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച കവിതകളിൽ ഒന്നായി വിറ്റ്മാൻ ഈ കവിതയെ കണക്കാക്കിയില്ലെങ്കിലും, ഫലത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും [[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റിന്റെ]] [[The Waste Land|ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലെ പ്രശംസ നേടിയ കൃതികളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
== എഴുത്തിന്റെ ചരിത്രവും പശ്ചാത്തലവും ==

1850 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1860 കളുടെ തുടക്കത്തിലും, 'ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്' എന്ന കൃതി പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ വിറ്റ്മാൻ ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ തന്റെ പ്രശസ്തി നേടിയെടുത്തു. വിറ്റ്മാൻ വ്യക്തമായി അമേരിക്കൻ മഹാകാവ്യം എഴുതാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ ബൈബിളിലെ [[King James Version|കിംഗ് ജെയിംസ് ]] കേഡൻസുകളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് ഒരു സ്വതന്ത്ര വാക്യ ശൈലി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[[File:Stockholm-lilac.jpg|thumb|right|Common lilac (''[[Syringa vulgaris]]'')]] 1855 ൽ ആദ്യമായി പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചെറിയ വാല്യം ചിലർ വിവാദപരമായി കണക്കാക്കി. വിമർശകർ വിറ്റ്മാന്റെ വാക്യത്തെ &quot;ആക്ഷേപഗർഭമായി&quot; എന്ന് ആക്രമിച്ചു. {{sfn|Loving|1999|p=414}} എന്നിരുന്നാലും, അമേരിക്കൻ അനുഭവജ്ഞാനാതീതമായ ഉപന്യാസകാരൻ, പ്രഭാഷകൻ, കവി [[Ralph Waldo Emerson|റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സൺ]] എന്നിവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. ഇത് വിറ്റ്മാന്റെ കൃതികളിൽ ഗണ്യമായ താൽപ്പര്യം വളർത്തിയെടുക്കാൻ കാരണമായി. {{sfn|Kaplan|1980}}{{sfn|Callow|1992|p=232}}{{sfn|Reynolds|1995|p=340}}

അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സി.യിലേക്ക് താമസം മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹം ആദ്യം ആർമി പേമാസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫീസിലും പിന്നീട് [[Bureau of Indian Affairs|ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേഴ്സിലും]] പിന്നിട് നിരവധി സർക്കാർ ഓഫീസുകളിലും ആയി ജോലി നേടി.{{sfn|Loving|1999|p=283}}{{sfn|Callow|1992|p=293}} ഒരു &quot;ആശുപത്രി മിഷനറി&quot; ആയി അദ്ദേഹം സൈനിക ആശുപത്രികളിൽ സന്നദ്ധസേവനത്തിനു തയ്യാറായി.{{sfn|Peck|2015|p=64}} അത് മരണത്തെയും യുവത്വത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രൂരത, ദേശസ്‌നേഹം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പര്യാലോചിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങളും നൽകികൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ യുദ്ധകാല അനുഭവങ്ങളാണ് കവിതയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. {{sfn|Whitman|1961|p=1:68–70}} വിറ്റ്മാന്റെ സഹോദരൻ ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ വിറ്റ്മാൻ 1864 സെപ്റ്റംബർ 30 ന് വിർജീനിയയിൽ തടവുകാരനായി പിടിക്കപ്പെട്ടു. വിർജീനിയയിലെ റിച്ച്മണ്ടിനടുത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയസഖ്യത്തിൽപെട്ട യുദ്ധത്തടവുകാരുടെ ഒരു ക്യാമ്പായ ലിബ്ബി ജയിലിൽ അഞ്ച് മാസത്തോളം തടവിലായിരുന്നു.{{sfn|Loving|1975}}1865 ഫെബ്രുവരി 24 ന്, ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനാൽ ജോർജിന് നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ അവധി ലഭിച്ചു. വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ തന്റെ സഹോദരനെ കാണാൻ ന്യൂയോർക്കിലെ അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. {{sfn|Loving|1999|p=281–283}}ബ്രൂക്ലിൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ആഭ്യന്തയുദ്ധ കവിതാസമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ആഭ്യന്തരയുദ്ധം അവസാനിച്ചു കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865 ഏപ്രിൽ 14 ന്, ഫോർഡ് തിയേറ്ററിൽ ഒരു നാടകം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനിടെ പ്രസിഡന്റ് [[എബ്രഹാം ലിങ്കൺ|എബ്രഹാം ലിങ്കണിനെ]] [[ജോൺ വിൽക്കിസ് ബൂത്ത്|ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്]] വെടിവച്ചു കൊന്നു. അതിന്റെ പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ലിങ്കൺ മരിച്ചു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ വിറ്റ്മാൻ അമ്മയുടെ വീട്ടിലായിരുന്നു. ദുഃഖത്തോടെ അദ്ദേഹം വാതിലിനു പുറത്ത് ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞുനിന്ന മുറ്റത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സ്പെസിമെൻ ഡെയ്‌സിൽ ലിങ്കൺ മരിച്ച ദിവസത്തെ കാലാവസ്ഥയും സാഹചര്യങ്ങളും വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചു. അവിടെ അദ്ദേഹം എഴുതി:

{{blockquote|കാലാവസ്ഥ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ധാരാളം ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ പൂത്തുലഞ്ഞു നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സംഭവങ്ങളുടെ ഭാഗമാകാതെ തന്നെ അവയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയ്ക്ക് നിറം നൽകുന്ന ആ വ്യാമോഹങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ, ഈ പൂക്കളുടെ കാഴ്ചയും ഗന്ധവും ആ ദിവസത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തെക്കുറിച്ച് എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അത് ഒരിക്കലും മായുകില്ല.{{sfn|Whitman|1882|p=310}}}}

കൊല്ലപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ലിങ്കൺ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണം അമേരിക്കയിൽ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിന് ശേഷമുള്ള മൂന്ന് ആഴ്ചകളിൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അമേരിക്കക്കാർ രാജ്യവ്യാപകമായി നടന്ന ഒരു പൊതു ദുഃഖാചരണത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. അതിൽ ഒരു പൊതു ശവസംസ്കാര ചടങ്ങായ [[State funeral|സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരവും]], വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്ന് ന്യൂയോർക്ക് വഴി [[സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡ്, ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ സ്പ്രിംഗ്ഫീൽഡിലേക്കുള്ള]] 1,700 മൈൽ (2,700 കിലോമീറ്റർ) പടിഞ്ഞാറോട്ടുള്ള ശവസംസ്കാര ട്രെയിൻ യാത്രയും ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Swanson|2006|p=213}}{{sfn|Sandburg|1936|p=394}}

1865 ഏപ്രിൽ 19-നാണ് ലിങ്കന്റെ പൊതു ശവസംസ്കാരം നടന്നത്.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}} ഏപ്രിൽ 21 വരെ ബ്രൂക്ലിനിൽ നിന്ന് രാജ്യ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാത്തതിനാൽ, വാഷിംഗ്ടണിലെ ലിങ്കണിന്റെ പൊതുചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തില്ലെന്ന് വിറ്റ്മാൻ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഏപ്രിൽ 24-ന് ആചരിച്ചതുപോലെ, ശവസംസ്കാര  ട്രെയിൻ വന്നതിനുശേഷം ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങുകളിൽ വിറ്റ്മാൻ പങ്കെടുത്തിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര, പൊതു പരിപാടികൾ, നീണ്ട ട്രെയിൻ യാത്ര എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിറ്റ്മാന്റെ വിവരണങ്ങൾ &quot;മറ്റൊരാൾമുഖേനയുള്ള വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കാം&quot; എന്ന് ലവിംഗ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ വൈറ്റ്മാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ന്യൂയോർക്കിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ലിങ്കന്റെ ഫ്യൂണറൽ ട്രെയിൻ ഒരുപക്ഷേ [[ഹാരിസ്ബർഗ്ഗ്, പെൻസിൽവാനിയ|പെൻസിൽവാനിയയിലെ ഹാരിസ്ബർഗിൽ]] വച്ച് കടന്നുപോയിരിക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു .{{sfn|Loving|1999|p=289}}

തന്റെ ആദ്യകാല ഭവനമായ [[Walt Whitman Birthplace State Historic Site|വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജന്മസ്ഥല സംസ്ഥാന ചരിത്ര സ്ഥലമായ]] വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ ജൻമസ്ഥലത്ത് നിന്നുള്ള ലൈലാക്കുകളുടെ മനഃകല്പന വിറ്റ്മാൻ ഓർമ്മിച്ചിരിക്കാം. അവിടെ ഫാംഹൗസ് വാതിൽപ്പടിയിൽ ഇപ്പോഴും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകൾ കാണാം.{{sfn|Schmidt|Rendon|2008|p=47}}
== പ്രസിദ്ധീകരണ ചരിത്രം ==
[[File:Walt Whitman - Brady-Handy restored.png|right|thumb|മാത്യു ബ്രാഡി (1823–1896) എടുത്ത ചിത്രം വാൾട്ട് വിറ്റ്മാൻ.]]
1865 ഏപ്രിൽ 1-ന്, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന 72 പേജുള്ള 43 കവിതകളുടെ ഒരു സമാഹാരമായ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതിനായി ബ്രൂക്ലിൻ പ്രിന്ററായ പീറ്റർ എക്ലറുമായി വിറ്റ്മാൻ ഒരു കരാർ ഒപ്പിട്ടിരുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}} രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് ലിങ്കൺ കൊല്ലപ്പെട്ട സമയത്ത് ഡ്രം-ടാപ്സ് അച്ചടിച്ചിരുന്നു. പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണവാർത്ത അറിഞ്ഞപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ എഴുതിയ &quot;[[Hush'd Be the Camps To-Day|ഹഷ്ഡ് ബി ദി ക്യാമ്പ്സ് ടു-ഡേ]]&quot; എന്ന ഒരു കവിത ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ വിറ്റ്മാൻ അച്ചടി വൈകിപ്പിച്ചു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}{{sfn|Whitman|Eckler|1865|p=69}}കവിതയുടെ ഉപശീർഷകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഈ കവിത ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന് നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് എഴുതിയതാണെന്നാണ്.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}} വിറ്റ്മാൻ എഴുതിയ സ്വന്തംകവിതയിൽ തൃപ്തനല്ലാത്തതിനാൽ ലിങ്കന്റെ മരണത്തിൽ അനുശോചിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഉചിതമായ കവിത എഴുതാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.{{Sfn|Genoways|2006|p=534}}{{Sfn|Allen|1997|p=197–198}}

വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ വിറ്റ്മാൻ, കൊലപാതകത്തെ നേരിട്ട് അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന &quot;വെൻ ലിലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ!&quot; എന്നീ രണ്ട് കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പതിനെട്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ലഘുലേഖ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ ഗിബ്സൺ ബ്രദേഴ്‌സുമായി കരാർ ഒപ്പിട്ടു.  ഡ്രം-ടാപ്‌സിന്റെ പകർപ്പുകൾക്കൊപ്പം ലഘുലേഖ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  24 പേജുള്ള ശേഖരത്തിന് &quot;സീക്വൽ ടു ഡ്രം-ടാപ്‌സ്&quot; എന്ന തലക്കെട്ടും &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർ-യാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന ഉപശീർഷകവും ഉണ്ടായിരുന്നു. {{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}  ആദ്യത്തെ ഒമ്പത് പേജുകളിൽ പേരിട്ട കവിത നിറഞ്ഞു.{{sfn|Whitman|1865|p=3–11}}ഒക്ടോബറിൽ, ലഘുലേഖ അച്ചടിച്ചതിനുശേഷം, ഡ്രം-ടാപ്‌സുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം ബ്രൂക്ലിനിലേക്ക് മടങ്ങി.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

1867-ൽ വില്യം ഇ. ചാപ്പിൻ അച്ചടിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസിന്റെ നാലാം പതിപ്പിന്റെ അനുബന്ധമായി ഡ്രം-ടാപ്‌സിലും സീക്വലിലും നിന്നുള്ള കവിതകൾ വിറ്റ്മാൻ ഡ്രം-ടാപ്‌സിലേക്ക് ചേർത്തു. {{sfn|Whitman|1867}}{{sfn|Eiselein|n.d.}}{{sfn|Mancuso|n.d.}}വിറ്റ്മാൻ തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തന്റെ ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് എന്ന സമാഹാരം പരിഷ്കരിച്ചു. കൂടാതെ ഓരോ അധിക പതിപ്പിലും പുതിയ കൃതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിതകളിൽ പലപ്പോഴും പരിഷ്കരണങ്ങളും കവിതകളുടെ ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യ പതിപ്പ് (1855) പന്ത്രണ്ട് കവിതകളുടെ ഒരു ചെറിയ ലഘുലേഖയായിരുന്നു.{{Sfn|Gailey|2006|p=409–410}} നാല് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം, ശേഖരത്തിൽ ഏകദേശം 400 കവിതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Anon.|2005}} &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്ന നാലാമത്തെ പതിപ്പിൽ (1867) - &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കൃതി ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത് അതിൽ ആയിരുന്നു. ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് 236 കവിതകളുടെ ഒരു ശേഖരമായി വികസിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Seery|2011|p=127}} നെബ്രാസ്ക-ലിങ്കൺ സർവകലാശാലയിലെ സാഹിത്യ പ്രൊഫസർ കെന്നത്ത് പ്രൈസും അയോവ സർവകലാശാലയിലെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രൊഫസർ എഡ് ഫോൾസവും 1867-ലെ പതിപ്പിനെ &quot;എല്ലാ പതിപ്പുകളിലും വച്ച് ഏറ്റവും അശ്രദ്ധമായി അച്ചടിച്ചതും ഏറ്റവും കുഴപ്പം പിടിച്ചതുമായ പതിപ്പ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. എറാറ്റയും ടൈപ്പ്‌സെറ്ററുകളുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}} പുസ്തകത്തിന് അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത ഫോർമാറ്റുകൾ ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ ഉൾപ്പെടുന്നവയും ചിലതിൽ ഡ്രം-ടാപ്‌സ് കവിതകൾ അല്ലാത്തവയും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പ്രൈസും ഫോൾസവും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.{{sfn|Price|Folsom|2005|p=98}}

&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് മൂന്ന് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;ഓ ക്യാപ്റ്റൻ! മൈ ക്യാപ്റ്റൻ&quot;, &quot;Hush'd be the Camps To-today&quot;, &quot;The Dust Was Once the Man&quot; (1871) എന്നിവ Leaves of Grass-ന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും വിറ്റ്മാന്റെ 1871-ലെയും 1881-ലെയും പതിപ്പുകളിൽ ഇത് ഡ്രം-ടാപ്‌സിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരുന്നു. 1871-ലെ പതിപ്പിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നാല് ലിങ്കൺ കവിതകൾ &quot;President Lincoln's Burial Hymn&quot; എന്ന പേരിൽ ഒരു ക്ലസ്റ്ററായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1881-ലെ പതിപ്പിൽ, ഈ ക്ലസ്റ്ററിനെ &quot;Memories of President Lincoln&quot; എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.{{sfn|Whitman|1980|p=lxii, lxvii}}{{sfn|Whitman|1871–1872|p=32–40}}{{sfn|Whitman|1881}} ഈ പതിപ്പിന് ശേഷം ശേഖരം ഗണ്യമായി പരിഷ്കരിച്ചില്ല - എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള പതിപ്പുകളിൽ പുതിയ കവിതകൾ ചേർത്തു.{{sfn|Renner|n.d.}}1855-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനുശേഷം, ലീവ്‌സ് ഓഫ് ഗ്രാസ് ഒരിക്കലും അച്ചടിച്ചിട്ടില്ല, കൂടാതെ കവിതാ സമാഹാരങ്ങളിൽ പതിവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന നിരവധി കവിതകളിൽ ഒന്നാണ് &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot;.{{sfn|Harvard}}{{sfn|Norton}}{{sfn|Parini|2006|p=187–194}}{{sfn|Parini|1995|pp=217–224}}
== വിശകലനവും വ്യാഖ്യാനവും ==
[[File:Lincoln assassination slide c1900 - Restoration.jpg|thumb|alt=Image of Lincoln being shot by Booth while sitting in a theater booth.|ഫോർഡ്സ് തിയേറ്ററിലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ബൂത്തിൽ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്, കൊലയാളി ജോൺ വിൽക്സ് ബൂത്ത്, എബ്രഹാം ലിങ്കൺ, മേരി ടോഡ് ലിങ്കൺ, ക്ലാര ഹാരിസ്, ഹെൻറി റാത്ത്ബോൺ എന്നിവരെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
]]
=== ഘടന ===
&quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; എന്ന കവിത ഒരു ആത്മാലാപം ആണ്. ഇത് 206 വരികൾ നീളമുള്ള ഒരു നീണ്ട കവിതയാണ് (ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം 207), ഇത് [[വിലാപകാവ്യം|വിലാപകാവ്യ]]ത്തിന്റെയും സംഭവവിവരണ കവിതയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.{{sfn|Greene|2012|p=398,911}} 1881-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് ഇന്നുവരെ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ച അതിന്റെ അവസാന രൂപത്തിൽ, കവിതയെ 5 അല്ലെങ്കിൽ 6 വരികൾ മുതൽ 53 വരികൾ വരെ നീളമുള്ള ശ്ശോകം അല്ലെങ്കിൽ പദ്യശകലം പതിനാറ് ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}കവിതയ്ക്ക് ഒരു സ്ഥിരമായ മെട്രിക് പാറ്റേൺ ഇല്ല, കൂടാതെ ഓരോ വരിയുടെയും നീളം ഏഴ് അക്ഷരങ്ങൾ മുതൽ ഇരുപത് അക്ഷരങ്ങൾ വരെ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ കാത്തി റുഗോഫ് പറയുന്നത് &quot;കവിതയ്ക്ക്... വിശാലമായ വ്യാപ്തിയുണ്ടെന്നും ശക്തമായ സ്വഭാവമുള്ള ഒരു പ്രഭാഷകനെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സംഭവവിവരണത്തിന്റെയും ഉയർന്ന ഗാനരചനാ ചിത്രങ്ങളുടെയും ഒരു നിര ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുവെന്നുമാണ്.&quot;{{sfn|Rowe|1997|p=134–135}}

1865-ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ് &quot; എന്ന കവിതയുടെ ആദ്യ പതിപ്പ് 21 ശ്ശോകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}  1867-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ നാലാം പതിപ്പിൽ ഈ ഘടനയോടൊപ്പം ഇത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1867}}1871 ആയപ്പോഴേക്കും, വിറ്റ്മാൻ 19 ഉം 20 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ഒന്നായി സംയോജിപ്പിച്ചു. കവിതയിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ ആകെ 20 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു.{{sfn|Whitman|1871–1872}} എന്നിരുന്നാലും, ലീവ്സ് ഓഫ് ഗ്രാസ്-ന്റെ ഏഴാം പതിപ്പിന് (1881), അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യകാല രചനയിലെ അവസാന ഏഴ് ശ്ശോകങ്ങൾ  ഇന്ന് വായനക്കാർക്ക് പരിചിതമായ 16 ശ്ശോകങ്ങളുള്ള കവിതയുടെ അവസാന മൂന്ന് ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു{{sfn|Whitman|1881|p=255–262}} 1881-ലെ പതിപ്പിന്, 14, 15, 16 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള ആദ്യകാല ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 14-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു; 17 ഉം 18 ഉം അക്കങ്ങളുള്ള ശ്ശോകങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ച 15-ാമത്തെ ശ്ശോകങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു. 1865-ൽ 19, 20, 21 എന്നീ അക്കങ്ങളുള്ള മുൻശ്ശോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാര്യങ്ങൾ 1881-ൽ പരിഷ്കരിച്ച 16-ാമത്തെയും അവസാനത്തെയും ശ്ശോകങ്ങളുമായി  സംയോജിപ്പിച്ചു.{{sfn|Rowe|1997|p=149, n.7}}സാഹിത്യ നിരൂപകയും ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറുമായ [[Helen Vendler|ഹെലൻ വെൻഡ്ലറുടെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, പതിന്നാലാം ഖണ്ഡത്തിലെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയതും ഗാനാത്മകവുമായ നിമിഷം ഈ കവിതയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ അതിന്റെ വിവേചനപരമായ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു, പതിനഞ്ചാം ഖണ്ഡത്തിൽ 'രാത്രിയിൽ നിന്നുള്ള വീണ്ടെടുക്കലുകൾ' എന്ന ഒരു ശ്ശോകത്തോടെയാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== ആഖ്യാനം ===
വിറ്റ്മാന്റെ &quot;വെൻ ലൈലാക്സ് ലാസ്റ്റ് ഇൻ ദി ഡോർയാർഡ് ബ്ലൂംഡ്&quot; വീണുപോയ പ്രസിഡന്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിലാപഗീതമാണെങ്കിലും, അതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരോ മരണത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളോ പരാമർശിക്കുന്നില്ല; പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പൂക്കളുടെ ക്ഷണികവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ സൗന്ദര്യവുമായി ലിങ്കന്റെ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തെ ഇതിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഇത് വിചിത്രമല്ല; &quot;പരമ്പരാഗതമായി വിലാപത്തിന് സാർവത്രിക പ്രയോഗം അനുവദിക്കുന്നതിന് ചരമവിലാപത്തിൽ മരിച്ചയാളുടെ പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല&quot; എന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരൻ ജെറോം ലവിംഗ് പറയുന്നു.{{sfn|Loving|1999|p=100}}റുഗോഫിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കവിതയുടെ ആഖ്യാനം പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു പ്രഭാഷകൻ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു:

{{blockquote|''ഞാൻ സ്നേഹിക്കുന്നവന്റെ' മരണത്തിൽ പ്രഭാഷകൻ ദുഃഖം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും മരണത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധത്തെയും മരണത്തിൽ തന്നെ വിരോധാഭാസമായി കണ്ടെത്തുന്ന ആശ്വാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വളർന്നുവരുന്ന അവബോധം വെളിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭവവിവരണത്തിൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ പേര് പരാമർശിക്കാതെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയുടെ യാത്രയെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ആഭ്യന്തരയുദ്ധമോ അതിന്റെ കാരണങ്ങളോ പരാമർശിക്കാതെ 'യുദ്ധത്തിലെ കൊല്ലപ്പെട്ട സൈനികരുടെ' ദർശനങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ തിരിച്ചറിയലുകൾ അതിരുകടന്നതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. തന്ത്രരഹിതമാണെങ്കിലും ഒരു അമേരിക്കക്കാരനും യുദ്ധം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാവാതിരിക്കാൻ വഴിയില്ല. ഒടുവിൽ, 'പക്ഷിയുടെ ഹർഷഗീതത്തിൽ', മരണത്തെ ആവാഹിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗാനം പ്രഭാഷകൻ വിവരിക്കുന്നു.{{sfn|Rugoff|2000|p=134–135}}}} 

വെൻഡ്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പ്രഭാഷകന്റെ ആദ്യ പ്രവൃത്തി ലൈലാക്ക് മുൾപടർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു വള്ളി പൊട്ടിക്കുക എന്നതാണ് (വരി 17), തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ ലിങ്കന്റെ ശവപ്പെട്ടിയിൽ വയ്ക്കുന്നു (വരി 44–45):{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}

{{Poem quote|text=Here, coffin that slowly passes,
I give you my sprig of lilac.|char=|sign=|title=|source=}}
=== ശൈലിയും സാങ്കേതിക വിദ്യകളും ===

[[File:Parade, Pennsylvania Avenue, Lincoln's Time. Washington, DC, circa 1865., ca. 1910 - 1950 - NARA - 518225.tif|thumb|right|1865 ഏപ്രിൽ 19-ന് പെൻസിൽവാനിയ അവന്യൂവിൽ ലിങ്കന്റെ ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്ര]]
ബൈബിളിലെ കിംഗ് ജെയിംസ് പരിഭാഷയിലെ {{sfn|Miller|1962}}{{sfn|Kaplan|1980}}പദസമുച്ചയങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളുടെയും സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം, സംഗീതാത്മകത, താളക്രമം എന്നിവ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് വിറ്റ്മാന്റെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ വിശദീകരിക്കുന്നു. {{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} ബെെബിൾ പ്രകാരമുള്ള കവിതയ്ക്ക് പൊതുവായുള്ള സമാന്തരവാദത്തിന്റെ നിരവധി സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Drum|1911}}{{sfn|Casanowicz|1901–1906}} വിറ്റ്മാൻ എൻഡ് റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, കവിതയിലുടനീളം അദ്ദേഹം ആന്തരിക റൈം ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാന്റെ കവിത സ്ഥിരമായ മാതൃകയോ പ്രാസമോ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, മറ്റ് കാവ്യാത്മക സങ്കേതങ്ങളുടെയും പാറ്റേണുകളുടെയും അച്ചടക്കമുള്ള ഉപയോഗം ഒരു ഘടനാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.{{sfn|Boulton|1953}}

ഗ്രീക്ക്, റോമൻ പുരാതന കാവ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഒരു ധ്യാനാത്മക ഗാന വിഭാഗമായ ഗാമീണവിലാപകാവ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സാഹിത്യ സങ്കേതങ്ങൾ ഈ കവിതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Parini|2006|p=129–130}}{{sfn|Hinz|1972|p=35–54}}{{sfn|Chase|1955|p=140-145}}{{sfn|Adams|1957|p=479-487}}{{sfn|Ramazani|1994}} സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ [[Harold Bloom|ഹരോൾഡ് ബ്ലൂം]] എഴുതുന്നു, &quot;രാഷ്ട്രത്തിന് ഗുണപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി, രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വിലാപഗാനം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.&quot;{{sfn|Bloom|1999|p=91}}ഒരു ഗാമീണവിലാപ കവിയുടെ ദുഃഖത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഗ്രാമീണ പ്രതിച്ഛായ ഉപയോഗിക്കുന്നു - &quot;മരണത്തോടുള്ള കാവ്യാത്മക പ്രതികരണം&quot;, അത് &quot;മരണത്തെ സാങ്കൽപ്പികമായി സ്വീകാര്യമായ ഒരു രൂപത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ, മരണം ചോദ്യം ചെയ്തതിനെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു- സംതൃപ്തിയുടെ ഗാമീണവിലാപകാവ്യ സങ്കല്പത്തിന്റെ സമഗ്രത&quot;. ഒരു വിലാപഗാനം, &quot;ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം തന്നെ നിലയ്ക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം പോസിറ്റീവ് മൂല്യമുള്ള ഒന്നായി സംരക്ഷിക്കാനും&quot; ശ്രമിക്കുന്നു.{{sfn|Shore|1985|p=86–87}}{{sfn|Hamilton|1990|p=618}} ഒരു സാധാരണ ഗാമീണവിലാപകാവ്യത്തിൽ &quot;വിലാപകരുടെ ഘോഷയാത്ര, ഒരു ശവവണ്ടിയുടെയോ ശവക്കുഴിയുടെയോ അലങ്കാരം, പൂക്കളുടെ പട്ടിക, ഋതുക്കളുടെ മാറ്റം, മരിച്ച വ്യക്തിയെ ഒരു നക്ഷത്രവുമായോ മറ്റ് സ്ഥിരമായ പ്രകൃതി വസ്തുക്കളുമായോ ഉള്ള ബന്ധം&quot; എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സവിശേഷതകൾ അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {{sfn|Zeiger|2006|p=243}}{{sfn|Cuddon|2012}}മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച, വിലാപം, ദുഃഖം, കോപം, സമാശ്വാസം എന്നിവയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ, മരണത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെയും അമർത്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യാശയെയും കവി ഒരേസമയം അംഗീകരിക്കുന്നത് എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{sfn|Zeiger|2006}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് പെറിൻ വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ നീണ്ട സംഗീത വരികൾ വാക്യഘടനാ സമാന്തരത്വം, ആവർത്തനം, കാറ്റലോഗിംഗ് എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392, at 383}} ആവർത്തനം എന്നത് ഒരു പ്രാസംഗികനോ കവിയോ വികാരത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഊന്നൽ നൽകാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണ്. കൂടാതെ &quot;ഒരേ ശബ്ദത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരു ചാലക താളം സൃഷ്ടിക്കുക, അത് കവിതയുടെ വികാരത്തെ തീവ്രമാക്കുകയും ചെയ്യും&quot;..{{sfn|Anaphora}} ഒരു ജപത്തിനോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു സമാന്തരത്വത്തിന്റെ രൂപമായി ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Anaphora}}ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ നേടിയെടുക്കാൻ, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ വൈകാരിക പ്രതികരണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിന് ക്ലാസിക്കൽ കവിതയ്ക്കും വിലാപകാവ്യത്തിനും പൊതുവായുള്ള നിരവധി സാഹിത്യ, ഭാഷാലങ്കാരമുള്ള അർത്ഥസൂചനകാക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.. വാറന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു വാക്കിന്റെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ അനഫോറ ഉപയോഗിക്കുന്നു; വരികളുടെ അവസാനം ഒരേ വാക്കുകളുടെയോ വാക്യത്തിന്റെയോ ആവർത്തനമായ എപ്പിസ്ട്രോഫ്, ആദ്യ, അവസാന പദങ്ങളുടെ ആവർത്തനമായ സിംപ്ലോസ് (അനാഫോറയുടെയും എപ്പിസ്ട്രോഫിന്റെയും സംയോജിത ഉപയോഗം) എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.{{sfn|Warren|2009|p=377–392}}

രാജ ശർമ്മയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാന്റെ അനാഫോറ ഉപയോഗം വായനക്കാരനെ &quot;ശ്വാസം നിർത്താതെ നിരവധി വാചകങ്ങൾ ഉരുവിടാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഈ ശ്വാസതടസ്സം മന്ത്രവാദ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു&quot;. {{sfn|Sharma}}  കവിതയിലെ ഈ ആശയം പണ്ഡിതന്മാർ &quot;കാറ്റലോഗിംഗ്&quot; എന്ന് വിളിക്കുന്ന വിപുലമായ ഗാനരചനയുടെ ചട്ടക്കൂടും ആണ്.{{sfn|Sharma|p=40–41}}{{sfn|Magnus|1989|p=137ff}}{{sfn|Hollander|2006|p=183}} താളം നിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമാന്തരതയും ആവർത്തനവും ഉപയോഗിക്കുന്ന കാറ്റലോഗിംഗിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിലുണ്ട്. {{sfn|Warren|2009|p=377–392}} പണ്ഡിതനായ ബെറ്റി എർക്കില വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചികയെ &quot;overarching figure of Leaves of Grass&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും എഴുതുകയും ചെയ്തു:

{{blockquote|എല്ലാറ്റിന്റെയും പരസ്പരബന്ധവും സവിശേഷതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകസൂചിക താരതമ്യചിന്തനം, കല്പന സംബന്ധം, ഉപമ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിവിധ ലിങ്കിംഗ് ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ അതേ സമയം തന്നെ തന്റെ കവിതയെ ഒറ്റ വരിയിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി, അതേ സമയം തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ വരി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. വിറ്റ്മാൻ നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വത്തിന്റെ ഒരു മൊത്തത്തിലുള്ള മാതൃക നെയ്യുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=88}}}}

ഡാനിയൽ ഹോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ &quot;അനഫോറ എന്ന മുഖമുദ്രയുള്ള ഒരു കവിയാണ്&quot;.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}}അനാഫോറിക് കവിതയുടെ ആവശ്യകതയെ &quot;തുടക്കങ്ങളുടെ കവിത&quot; എന്നാണ് ഹോഫ്മാൻ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ വരിയുടെയും തുടക്കത്തിൽ അതിന്റെ ആവർത്തനവും സമാനതയും വിറ്റ്മാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. &quot;എല്ലാ വ്യതിയാനങ്ങളും വ്യതിചലനങ്ങളും അളക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡം വളരെ അത്യാവശ്യമാണെന്നും... തുടർന്നുള്ളത് വ്യത്യസ്തമാണെന്നും, സമാന്തരങ്ങളും തുടർന്നുള്ള വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും ഉപവാക്യങ്ങളും കവിതയ്ക്ക് അതിന്റെ മാധുര്യവും ആകർഷണീയതയും ശക്തിയും നൽകുന്നു&quot; എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. {{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} കൂടാതെ, ഈ പരിഹാരം വിറ്റ്മാനെ &quot;ഈണം അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയബോധം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താനും, ആവേശം ഉണ്ടാക്കാനും അല്ലെങ്കിൽ വ്യംഗ്യോക്തിയിൽ വീഴ്ത്താനും&quot; സഹായിക്കുന്നു.{{sfn|Hoffmann|1994|p=11-12}} അത്തരം നാമാവലികൾ &quot;ഭാവനാത്മകവും ആവേശഭരിതവുമായ മനസ്സിന്റെ&quot; രൂപാന്തരീകരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന റാൽഫ് വാൾഡോ എമേഴ്‌സണിന്റെ അഭിപ്രായത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പണ്ഡിതനായ സ്റ്റാൻലി കോഫ്മാൻ വിറ്റ്മാന്റെ പുസ്തകസൂചിക രീതി വിശകലനം ചെയ്തു. കോഫ്മാന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, &quot;പ്രപഞ്ചം ആത്മാവിന്റെയും അതിന്റെ വസ്തുക്കളുടെയും ബാഹ്യവൽക്കരണമായതിനാലും, അവയ്ക്ക് പിന്നിലുള്ള ഒരേഒരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനാലും, പദങ്ങളെ പേരിടുന്ന കവിത പ്രകൃതിയുടെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശ്യത്തെയും വഹിക്കുന്നു. അവ പ്രതീകങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്&quot; അങ്ങനെ, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ, വാക്കുകളുടെ (വസ്തുക്കളുടെ) ഒരു പട്ടിക മനസ്സിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ പ്രകടനങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്തെക്കുറിച്ചും സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ചും ഉയർന്ന ഒരു ബോധം നൽകുന്നതിൽ ഫലപ്രദമാകും.{{sfn|Coffman|1954|p=225–232}}എന്ന് എമേഴ്‌സൺ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.
== തീമുകളും പ്രതീകാത്മകതയും ==
===ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഒരു ത്രിത്വം: &quot;Lilac and star and bird twined&quot;===
വിറ്റ്മാന്റെ കവിതയിൽ മൂന്ന് പ്രധാന രൂപങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ ഉണ്ട്. അവയെ &quot;ത്രിത്വം&quot; ന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ജീവചരിത്രകാരൻ [[David S. Reynolds|ഡേവിഡ് എസ്. റെയ്നോൾഡ്സ്]] ഇതിനെ ആത്മകഥാപരം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു:{{sfn|Reynolds|1995}}{{sfn|Loving|1999|p=288}}
 
# ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ കവിയുടെ ലിങ്കണിനോടുള്ള സ്ഥിരമായ പ്രണയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു;
# വീണുപോയ നക്ഷത്രം (ശുക്രൻ) ലിങ്കണാണ്;
# [[ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ്]] മരണത്തെയോ അതിന്റെ മന്ത്രത്തെയോ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
====&quot;Lilac blooming perennial&quot;====
പ്രൈസും ഫോൾസമും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, വിറ്റ്മാൻ തന്റെ അമ്മയുടെ മുറ്റത്ത് വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ലൈലാക്കുകളെ കണ്ടുമുട്ടിയത് പൂക്കൾ &quot;ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഓർമ്മയുമായി ആന്തരികമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു&quot; എന്ന് പറയാൻ കാരണമായി..{{sfn|Price|Folsom|2005|p=91}}

ഗ്രിഗറി ഐസലീൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്:
{{blockquote|ലൈലാക്ക് പൂക്കൾ സ്നേഹം, വസന്തം, ജീവിതം, ഭൗമിക ലോകം, പുനർജന്മം, ചാക്രിക സമയം, ഒരു ക്രിസ്തു രൂപം (അങ്ങനെ ആശ്വാസം, മോചനം, ആത്മീയ പുനർജന്മം), ഒരു പിതൃ രൂപം, ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം, ഇന്ദ്രിയ സമാശ്വാസത്തിന്റെ കാരണക്കാരൻ എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഈ ലൈലാക്ക് പൂക്കൾക്ക് എല്ലാ  അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ കഴിയും അല്ലെങ്കിൽ അവയൊന്നും പ്രതിനിധീകരിക്കാനാവില്ല. അവ വെറും ലൈലാക്ക് പൂക്കളാകാം{{sfn|Eiselein|1996|p=70}}}}

=== &quot;വലിയ നക്ഷത്രം പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശത്ത് നിശ്ചിതസമയത്തിനു മുമ്പേ വീണു&quot; ===
[[File:Venus-pacific-levelled.jpg|thumb|right|വിറ്റ്മാന്റെ &quot;പടിഞ്ഞാറൻ വീഴുന്ന നക്ഷത്രം&quot; ആയ ശുക്രൻ, പസഫിക് സമുദ്രത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചു]]
ലിങ്കന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ആഴ്ചകൾക്ക് മുമ്പ്, വൈകുന്നേരം ആകാശത്ത് ശുക്രൻ ഗ്രഹം തിളങ്ങുന്നത് വിറ്റ്മാൻ നിരീക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഈ നിരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി, &quot;സമീപകാലത്ത് ഇവിടെ  ചില രാത്രികളേക്കാൾ അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ കാഴ്ചകൾ ഭൂമിയിലോ ആകാശത്തിലോ ഉള്ളത് ഒരിക്കലും അറിയില്ലായിരുന്നു. വൈകുന്നേരത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രമായ ശുക്രൻ, ഇത്രയും വലുതും വ്യക്തവുമായിരുന്നില്ല; അത് എന്തോ പറയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. മനുഷ്യരാശിയുമായി, നമ്മളുമായി, അത് ആഹ്ലാദകരമായ ബന്ധം പുലർത്തുന്നതുപോലെ&quot;{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}{{sfn|Whitman|1882–1883|p=65–66}} കവിതയിൽ, വിറ്റ്മാൻ നക്ഷത്രത്തിന്റെ തിരോധാനത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു:
{{poemquote|
O powerful, western, fallen star!
O shades of night! O moody, tearful night!
O great star disappear'd! O the black murk that hides the star! (lines 7–9)|char=|sign=|title=|source=}}

സാഹിത്യ പണ്ഡിതയായ പട്രീഷ്യ ലീ യോങ്‌യു ലിങ്കണെ വീണുപോയ നക്ഷത്രമായി സമർത്ഥിക്കുന്നു.{{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} കൂടാതെ, &quot;വീഴുന്ന ശക്തമായ പടിഞ്ഞാറൻ നക്ഷത്രം&quot; എന്നതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മകതയെ &quot;പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ശ്രോതസ്സ്&quot; എന്നതുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുകയും &quot;കവിയിൽ ശക്തമായ, വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാരങ്ങൾ ഉണർത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ മരണത്തിന്റെ ഒരു രൂപകമായി അതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അത് നിരപരാധിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം മരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആദ്യത്തേതും തുടർച്ചയായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതുമായ കലാപത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.&quot;. {{sfn|Yongue|1984|p=12–20}} വിറ്റ്മാന്റെ നക്ഷത്രം &quot;അമേരിക്കയുടെ വീണുപോയ സ്വന്തം നക്ഷത്രം&quot; ആണെന്ന് ജീവചരിത്രകാരിയായ ബെറ്റ്സി എർക്കില എഴുതുന്നു. കൂടാതെ വിറ്റ്മാന്റെ ബന്ധത്തെ &quot;കൊലപാതകത്തിന്റെ രാത്രിയിലെ ബൂത്തിന്റെ നിലവിളിയെ - സിക് സെമ്പർ ടൈറാനിസിനെ - ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-കാവ്യാത്മക മിത്ത്&quot; എന്നും അടിസ്ഥാന അമേരിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുപകരം റദ്ദാക്കാൻ ചായ്‌വുള്ള ഒരു സ്വേച്ഛാധിപത്യ നേതാവെന്ന നിലയിൽ ലിങ്കണിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രിയ പ്രതിച്ഛായയെക്കുറിച്ചും&quot; വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Erkkila|1989|p=228–229}} അമർത്യമെന്ന് തോന്നുന്ന ഈ നക്ഷത്രം, അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ലിങ്കന്റെ ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ സ്വത്വത്തിന്റെയും ഒരു ദർശനം, അമേരിക്കക്കാർ അത് പിന്തുടരുന്നത് തുടരാൻ  ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്താൽ മാത്രമേ പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തെ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയൂ.{{sfn|Rowe|1997|p=159}}{{sfn|Mack|2002|p=125}} എന്നിരുന്നാലും, നക്ഷത്രത്തിന്റെ പ്രതീകത്തിലൂടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ അമർത്യത എന്ന ആശയത്തെ കവിത തള്ളിക്കളയുന്നുവെന്ന് വെൻഡ്ലർ പറയുന്നു: &quot;നക്ഷത്രം താണുപോകുന്നു, അത് എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതാകുന്നു.&quot;{{sfn|Vendler|2006|p=191–206}}
=== &quot;ലജ്ജാശീലനും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ഒരു പക്ഷി&quot; ===
[[File:HermitThrush63.jpg|thumb|right|കവിതയിൽ വിറ്റ്മാന്റെ ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് (കാതറസ് ഗുട്ടാറ്റസ്) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.]]
1865-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, വിറ്റ്മാന്റെ സുഹൃത്തും, പ്രകൃതി എ
ത്തുകാരനുമായ [[John Burroughs|ജോൺ ബറോസ്]] (1837–1921), വനങ്ങളിലെ ഒരു നീണ്ട അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ട്രഷറി വകുപ്പിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് മടങ്ങി. &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറയുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ വിറ്റ്മാൻ വളരെയധികം താല്പര്യം കാണിച്ചിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കവിതകളിലൊന്നിൽ ഞാൻ നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചതായും&quot; ബറോസ് ഓർമ്മിച്ചു.{{sfn|Reynolds|1995|p=445}}&quot;പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദം... ഒരു പ്രഭാത ഗീതത്തേക്കാൾ ഒരു സായാഹ്നത്തിന്റെ ശബ്ദം... ഒരാൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച നിമിഷങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ശാന്തവും മധുരവുമായ ഗാംഭീര്യത്തിന്റെ ശബ്ദം&quot; എന്നാണ് ബറോസ് ഈ ഗാനത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ബറോസുമായുള്ള സംഭാഷണങ്ങളുടെ സമൃദ്ധമായ കുറിപ്പുകൾ വിറ്റ്മാൻ എടുത്തു. &quot;സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം അവ പലപ്പോഴും പാടുന്നു... വളരെ ഒറ്റപ്പെട്ടതാണ്... തണലുള്ളതും ഇരുണ്ടതുമായ സ്ഥലങ്ങൾ അവ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു... അവയുടെ ഗാനം ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്... ചതുപ്പുനിലങ്ങളിൽ - വളരെ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നശീലമാണ്... ഫാം ഹൗസുകൾക്ക് സമീപം ഒരിക്കലും പാടുന്നില്ല - ഒരിക്കലും കുടിയേറിപ്പാർക്കുന്നില്ല - ഗൗരവമേറിയ പ്രാഥമിക വനങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ പക്ഷിയാണ്&quot; എന്നാണ് അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ബറോസ് 1865 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു ഉപന്യാസം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതിൽ അദ്ദേഹം ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;വളരെ ലജ്ജാശീലവും ഏകാന്തവുമായ ഒരു അപൂർവ പക്ഷി&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു, &quot;സാധാരണയായി ഈർപ്പമുള്ളതും ചതുപ്പുനിലമുള്ളതുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം അവ കാണപ്പെടുന്നു&quot;. {{sfn|Burroughs|1895|loc=vol. 1|p=223}} ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ജന്മദേശമായ ലോംഗ് ഐലൻഡിലെ ഒരു സാധാരണ പക്ഷി&quot; ആയിരുന്നുവെന്ന് ലവിംഗ് കുറിക്കുന്നു. {{sfn|Loving|1999|p=289, n.85}}ജീവചരിത്രകാരൻ [[Justin Kaplan|ജസ്റ്റിൻ കപ്ലാൻ]] വിറ്റ്മാന്റെ കുറിപ്പുകളും കവിതയിലെ വരികളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എടുത്തുകാട്ടുന്നു:{{sfn|Kaplan|1980|p=307–310}}
{{poemquote|
In the swamp in secluded recesses,
A shy and hidden bird is warbling a song.

Solitary the thrush
The hermit withdrawn to himself, avoiding the settlements,
Sings by himself a song. (lines 18–22)}}
റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വിറ്റ്മാൻ ആദ്യ വ്യക്തിയായ കഥാകാരനെ സ്വയം &quot;&quot;ഞാൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ് - എന്റെ നിസ്സഹായനായ ആത്മാവേ&quot; എന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ &quot;ലജ്ജാശീലനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ പക്ഷിയായും&quot; &quot;രക്തസ്രാവമുള്ള തൊണ്ട&quot; ഉപയോഗിച്ച് മരണത്തെ പാടുന്ന ഒരു പക്ഷിയായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു. {{sfn|Reynolds|1995|p=444}}വിറ്റ്മാന്റെ{{sfn|Aspiz|1985|p=216–233,227}} മനഃപൂർവ്വമായ ഒരു ആൾട്ടർ ഈഗോ ആയി ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ കാണുന്നു. അതിന്റെ ഗാനം &quot;കവിയുടെ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ ഉറവിടം&quot; ആയി കാണുന്നു.{{sfn|Rugoff|1985|p=257–271}} &quot;ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിനെ ഒരു അമേരിക്കൻ പക്ഷിയാണെന്നും, ലിങ്കണെക്കുറിച്ചുള്ള  കവിതയിൽ വിറ്റ്മാൻ അതിനെ സ്വന്തമാക്കിയെന്നും മില്ലർ എഴുതുന്നു. 'ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്' പുല്ലിന്റെ ഇലകളിലേക്കുള്ള ഒരു ചരിഞ്ഞ സൂചനയായി പോലും നമുക്ക് കണക്കാക്കാം.&quot; {{sfn|Miller|2005|p=418}}

പണ്ഡിതനായ ജെയിംസ് എഡ്വിൻ മില്ലർ പറയുന്നത്, &quot;വിറ്റ്മാന്റെ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് ലിങ്കന്റെ മരണത്തോടും, എല്ലാ മരണത്തോടും, &quot;ശക്തമായ വിടുതൽ&quot; എന്ന നിലയിൽ അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറുന്നു&quot; എന്നാണ് {{sfn|Miller|2005|p=419}} &quot;പ്രിയപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റിന്റെ മരണത്തിൽ ദുഃഖിക്കാൻ കവി ചതുപ്പിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു, ഇരുണ്ട പൈൻ മരങ്ങളിൽ പാടുന്ന ഏകാന്ത ഹെർമിറ്റ് ത്രഷിന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു... പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ കവിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയുമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അവ പുതുക്കലും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച പ്രചോദനവും നൽകുന്നു. അവ അവനെ വേലിയേറ്റങ്ങളാൽ ഭൂമിയുടെ താളത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു&quot; എന്നും സമയബോധത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും കില്ലിംഗ്സ്വർത്ത് എഴുതുന്നു.{{Sfn|Killingsworth|2006|pp=311–325, 322}}
== പൈതൃകം ==
=== ഇൻഹ്ളൂൻസ്  ഓൺ എലിയറ്റ്സ് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ് === 
[[File:Thomas Stearns Eliot 1920 snapshot by Lady Ottoline Morrell.jpg|thumb|right|T.&amp;nbsp;S. Eliot in 1920, in a photo taken by [[Lady Ottoline Morrell]]|alt=&quot;Portrait of T.S. Eliot in a parlour&quot;]]
[[ടി.എസ്. എലിയറ്റ്|ടി.എസ്. എലിയറ്റ്]] (1888–1965) തന്റെ 'ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡ്' (1922) എന്ന കവിതയ്ക്ക് രൂപം നൽകിയത് വിറ്റ്മാന്റെ വിലാപകാവ്യത്തിൽ നിന്നാണ് എന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു..{{Sfn|Oser|1998|p=150}}{{Sfn|Bloom|2007|p=104}}{{Sfn|Lehman|2016|p=94}} കവിതയിൽ, എലിയറ്റ് അതിന്റെ ആദ്യ വരികളിലും &quot;ഉണങ്ങിയ പുല്ല് പാടുന്നത്&quot;, &quot;പൈൻ മരങ്ങളിൽ ഹെർമിറ്റ് ത്രഷ് പാടുന്നത്&quot; എന്നിവയെക്കുറിച്ചും പിന്നീടുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ ലൈലാക്കുകളെയും ഏപ്രിലിനെയും പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Eliot|1922|p=355,357}} വിറ്റ്‌മാൻ ലൈലാക്കുകളും ഹെർമിറ്റ് ത്രഷും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച സ്വന്തം വരികൾ കവിതയുടെ ഒരേയൊരു &quot;നല്ല വരികൾ&quot; മാത്രമാണെന്ന് എലിയറ്റ് എഴുത്തുകാരനായ ഫോർഡ് മഡോക്സ് ഫോർഡിനോട് പറഞ്ഞു. {{sfn|Eliot|1971|p=129}}&quot;വിറ്റ്‌മാന്റെ കവിത നമുക്ക് ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിന്റെ രൂപകല്പനയും ചിത്രങ്ങളും മാത്രമല്ല... മറിച്ച് അതിന്റെ സ്വരവും പദകവും, രണ്ട് കവിതകളെയും ഒരു ധ്യാനമാക്കി മാറ്റുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള ആൻഡാന്റേയും&quot; എന്ന് ക്ലിയോ മക്നെല്ലി കിയേഴ്‌സ് എഴുതുന്നു. {{sfn|Kearns|1986|p=150}}


&quot;നിങ്ങളുടെ കൂടെ എപ്പോഴും നടക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെയാൾ ആരാണ്&quot; എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ദി വേസ്റ്റ് ലാൻഡിലെ ഭാഗം, പര്യവേക്ഷകനായ ഏണസ്റ്റ് ഷാക്കിൾട്ടണിന്റെ ആദ്യകാല അന്റാർട്ടിക്ക് പര്യവേഷണത്തെ പരാമർശിക്കുന്നതാണെന്ന് എലിയറ്റ് സമ്മതിച്ചെങ്കിലും,{{sfn|Eliot|1922|loc=lines 360–366}}{{sfn|Ackerley|1984|p=514}}{{sfn|Rainey|2005|p=117–118}} എമ്മാവൂസിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ നടക്കുന്ന തന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരുമായി യേശു പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിന് ബന്ധമുണ്ടെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നു (ലൂക്കോസ് 24:13–35){{sfn|Eliot|1974|p=147–148}}{{sfn|Miller|1977|p=113}}{{sfn|Bentley|1990|p=179,183}}എന്നിരുന്നാലും, വിറ്റ്മാനുമായുള്ള ഒരു സാധ്യതയുള്ള ബന്ധവും, പതിനാലാമത്തെ പദ്യശകലത്തിലെ ഒരു ഭാഗവും മരണം എന്റെ ഒരു വശത്ത് നടക്കുന്നതായി അറിയുന്നതിലൂടെ, / മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത എന്റെ മറുവശത്തേക്ക് അടുത്ത് നടക്കുന്നതായി, / ഞാൻ കൂട്ടാളികളോടൊപ്പം നടുവിൽ&quot; (വരികൾ 121–123) നടക്കുന്നതായി അലൻ ഷുകാർഡ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{sfn|Shucard|1998|p=203}}

1950-കളുടെ ആരംഭത്തിൽ, ജോൺ പീറ്റർ മുതൽ പണ്ഡിതന്മാരും നിരൂപകരും എലിയറ്റിന്റെ കവിത &quot;ഒരു പുരുഷ സുഹൃത്തിന്റെ&quot; കവിതയാണോ എന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. {{sfn|Peter|1952|p=242–66}}  1920-കളിൽ എലിയറ്റ് ഫേബർ &amp; ഫേബറിനായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കവിത ഇംഗ്ലീഷ് കവിയും എലിയറ്റ് ജീവചരിത്രകാരനുമായ സ്റ്റീഫൻ സ്പെൻഡർ, ഇത് ഒരു വിലാപകാവ്യമാണെന്ന് അനുമാനിച്ചു,{{sfn|Miller|2005|p=130–135}}ഒരുപക്ഷേ, സാഹിത്യ അഭിരുചികളുള്ള ഒരു ഫ്രഞ്ച് മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥിയായ [[Jean Jules Verdenal|ജീൻ ജൂൾസ് വെർഡെനലിന്]] (1890–1915), മില്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1915-ൽ ഗാലിപ്പോളി കാമ്പെയ്‌നിനിടെ മരിച്ചു. 1910-ലും 1911-ലും പാരീസും പരിസര പ്രദേശങ്ങളും പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതിനായി എലിയറ്റ് വെർഡെനലിനൊപ്പം ഗണ്യമായ സമയം ചെലവഴിച്ചു. വേർപിരിയലിനുശേഷം വർഷങ്ങളോളം ഇരുവരും കത്തിടപാടുകൾ നടത്തി. {{sfn|Miller|2005|p=133}}മില്ലറുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1911 ഏപ്രിലിൽ ഒരു യാത്രയ്ക്കിടെ, &quot;ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ലക്സംബർഗ് ഗാർഡൻ കുറുകെ വന്ന് ലൈലാക്ക് പൂക്കളുടെ ഒരു ശാഖ വീശിക്കൊണ്ട്&quot; വെർഡെനലിനെ എലിയറ്റ് ഓർമ്മിച്ചു {{sfn|Miller|2005|p=133}}ഇരുവരും പാരീസിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തുള്ള ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നീട് 1912 ഏപ്രിലിൽ വെർഡെനലും 1920 ഡിസംബറിൽ എലിയറ്റും.അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ വിഷാദ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര ആവർത്തിച്ചു -{{sfn|Miller|2005|p=7–8,133}}

==അവലംബം==
{{Reflist|21em}}

==Sources==
=== Books ===
{{div col|colwidth=45em}}
*{{Cite book|last=Allen|first=Gay Wilson|author-link=Gay Wilson Allen|url=https://books.google.com/books?id=jOiQ0QzvmqoC&amp;q=%22Sequel+to+drum-taps%22+%22O+Captain%21+My+Captain%21%22&amp;pg=PA86|title=A Reader's Guide to Walt Whitman|date=1997|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-0488-4|location=Syracuse, New York|language=en}}
* {{Cite web|author=Anon.|year=2005|title=Revising Himself: Walt Whitman and ''Leaves of Grass''|type=exhibition record|publisher=[[Library of Congress]]|url=https://www.loc.gov/exhibits/whitman/leavesofgrass.html |access-date=2025-05-09}}
*{{cite book
  | last = Aspiz
  | first = Harold
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Science and Pseudoscience |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Bentley
  | first = Joseph
  | title = Reading ''The Waste Land'': Modernism and the Limits of Interpretation
  | year = 1990
  | publisher = University of Massachusetts Press
  | location = Amherst
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold
  | editor-link = Harold Bloom
  | url = https://archive.org/details/waltwhitman00bloo
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman
  | year = 1999
  | publisher = Chelsea House Publishers
  | location = Broomall, Pennsylvania
  }}
* {{Cite book|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|url=https://books.google.com/books?id=tMHfQmqxEL0C|title=T.S. Eliot's The Waste Land|date=2007|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9307-8}}
*{{cite book
  | last = Boulton
  | first = Marjorie|author-link=Marjorie Boulton
  | url = https://archive.org/details/anatomyofpoetry0000boul
  | url-access = limited
  | title = The Anatomy of Poetry
  | year = 1953
  | publisher = Routledge &amp; Kegan
  | location = London
 }}
*{{cite book
  | last1 = Brennan
  | first1 = Elizabeth A.
  | last2 = Clarage
  | first2 = Elizabeth C.
  | url = https://archive.org/details/whoswhoofpulitze00bren
  | title = Who's Who of Pulitzer Prize Winners
  | year = 1999
  | isbn = 978-1-57356-111-2
  }}
*{{cite book
  | last = Burroughs
  | first = John
  | author-link = John Burroughs
  | title = &quot;The Return of the Birds&quot; in ''The Writings of John Burroughs''
  | year = 1895
  | publisher = Houghton Mifflin
  | location = Boston
  }}
*{{cite book
  | last = Callow
  | first = Philip
  | url = https://archive.org/details/fromnoontostarry0000call
  | url-access = registration
  | title = From Noon to Starry Night: A Life of Walt Whitman
  | year = 1992
  | publisher = Ivan R. Dee
  | location = Chikago
  }}
*{{cite book
  | last = Casanowicz
  | first = I.M.
  | url = https://www.jewishencyclopedia.com/articles/11902-parallelism-in-hebrew-poetry
  | title = &quot;Parallelism in Hebrew Poetry&quot; in ''The Jewish Encyclopedia''
  | year = 1901–1906
  | publisher = Funk and Wagnalls
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Singer, Isidore, Adler, Cyrus, et al. (editors) --&gt;
*{{cite book
  | last = Chapman
  | first = David Allen
  | url = https://getd.libs.uga.edu/pdfs/chapman_david_a_200612_ma.pdf
  | title = &quot;Ich Sitze und Schaue&quot; from ''Genesis, Evolution, and Interpretation of K. A. Hartmann's First Symphony''
  | year = 2006
  | publisher = University of Georgia (thesis)
  | location = Athens, Georgia
  }}
&lt;!-- Chapman, David Allen, Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Chase
  | first = Richard
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanrecon00chas
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman Reconsidered
  | year = 1955
  | publisher = William Sloan
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Clifton
  | first = Keith E.
  | url = https://archive.org/details/recentamericanar00clif
  | url-access = registration
  | title = Recent American Art Song: A Guide
  | year = 2008
  | publisher = Scarecrow Press
  | location = Lanham, Maryland
  | isbn = 9780810862104
 }}
*{{cite journal
  | last = Coffman
  | first = Stanley K.
  | title = 'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry|journal=[[Modern Philology]]
  | date = May 1954
  | volume=51|number=4|pages=225–232
  | doi = 10.1086/389013
 | jstor=435171
  }}
&lt;!-- Coffman, Stanley K., Jr., &quot;'Crossing Brooklyn Ferry': A Note on the Catalogue Technique in Whitman's Poetry&quot;, ''Modern Philology'' 51(4) (May, 1954): 225-232; referring to Emerson, Ralph Waldo, &quot;The Poet&quot; (essay), ''Essays'' (Oxford, 1927), 270. This essay can be found in several editions of Emerson's essays, including: Richardson, Robert D., Jr. (editor), ''Ralph Waldo Emerson: Selected Essays, Lectures and Poems'' (New York: Bantam Books, 1990), 207–228. --&gt;
*{{cite book
  | last = Cuddon
  | first = J. A.
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''Dictionary of Literary Terms and Literary Theory''
  | year = 2012
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
*{{cite book
  | last = Drum
  | first = Walter
  | url = https://www.newadvent.org/cathen/11473a.htm
  | title = &quot;Parallelism&quot; in ''The Catholic Encyclopedia''
  | year = 1911
  | publisher = Robert Appleton
  | location = New York
  | volume = 11
  }}
*{{cite book
  | last = Eiselein
  | first = Gregory
  | title = Literature and Humanitarian Reform in the Civil War Era
  | year = 1996
  | publisher = Indiana University Press|isbn=9780253330420
  }}
* {{Cite web|last=Eiselein|first=Gregory|author-mask=2|date=n.d.|title='Drum-Taps' (1865)|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_434.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | author-link = T. S. Eliot
  | url = http://www.bartleby.com/201/1.html
  | title = The Waste Land
  | year = 1922
  | publisher = Horace Liveright
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = [[The Waste Land]]: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts
  | year = 1971
  | publisher = Harcourt Brace Jovanovich
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Eliot
  | first = T(homas) S(tearns)
  | editor-last = Eliot
  | editor-first = Valerie
  | title = The Waste Land: A Facsimile and Transcript of the Original Drafts, Including the Annotations of Ezra Pound
  | year = 1974
  | publisher = Houghton Mifflin Harcourt
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Erkkila
  | first = Betty
  | title = Whitman the Political Poet
  | year = 1989
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Fischer
  | first = Heinz-Dietrich|author-link=:de:Heinz-Dietrich Fischer
  | title = The Pulitzer Prize Archive
  | year = 1988
  | publisher = [[K. G. Saur]]
 | isbn = 978-3-598-30170-4
  }}
*{{cite book
  | last1 = Fischer
  | first1 = Heinz-Dietrich
  | last2 = Fischer
  | first2 = Erika J.
  | title = Musical Composition Awards 1943–1999
  | year = 2001
  | isbn = 978-3-598-30185-8
  | author-mask=with
  }}
* {{Cite book|last=Gailey|first=Amanda|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=409–438|language=en|chapter=The Publishing History of ''Leaves of Grass''}}
*{{Cite book|last=Genoways|first=Ted|url=https://books.google.com/books?id=2uTCiN347lMC|title=A Companion to Walt Whitman|date=2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7|editor-last=Kummings|editor-first=Donald D.|location=Hoboken, New Jersey|pages=522–537|language=en|chapter=Civil War Poems in &quot;Drum-Taps&quot; and &quot;Memories of President Lincoln&quot;}}
*{{cite book
  | editor-last = Greene
  | editor-first = Roland
  | at = ch. &quot;Elegy&quot; and &quot;Narrative Poetry&quot;|title=The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics
  | year = 2012
  | publisher = Princeton University Press
  | location = Princeton
  | edition = 4th
  }}
*{{cite book
  | last = Gutman
  | first = Huck
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | chapter = 'Drum-Taps' (1865)|title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Garland Publishing
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Hamilton
  | first = A. C.
  | title = The Spencer Encyclopedia
  | year = 1990
  | publisher = University of Toronto Press
  | location = Toronto/Buffalo
  }}
* {{cite web |last=Higdon |first=Jennifer |author-link=Jennifer Higdon |title=Jennifer Higdon's 'Dooryard Bloom' |publisher=[[NPR]] |date=15 January 2006 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5158279 |access-date=August 14, 2015}}
*{{cite book
  | last = Hinton
  | first = Stephen|author-link=Stephen Hinton
  | title = Weill's Musical Theater: Stages of Reform
  | year = 2012
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  }}
*{{cite book
  | last = Hoffmann
  | first = Daniel
  | editor-last = Sill
  | editor-first = Geoffrey M.
  | chapter = 'Hankering, Gross, Mystical, Nude': Whitman's 'Self' and the American Tradition|title=Walt Whitman of Mickle Street: A Centennial Collection
  | year = 1994
  | publisher = University of Tennessee Press
  | location = Knoxville
  }}
*{{cite book
  | last = Hollander
  | first = John|author-link=John Hollander
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | chapter = Whitman's Difficult Availability|title=Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Kaplan
  | first = Justin|author-link=Justin Kaplan
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmanlife00kapl
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: A Life
  | year = 1980
  | publisher = Simon and Schuster
  | location = New York
  | isbn = 9780671225421
 }}
*{{cite book
  | last = Kater
  | first = Michael H.|author-link=Michael Hans Kater
  | url = https://archive.org/details/composersofnazie0000kate
  | url-access = registration
  | title = Composers of the Nazi Era: Eight Portraits
  | year = 2000
  | publisher = Oxford University
  | location = New York
  | isbn = 978-0-19-509924-9
 }}
*{{cite book
  | last = Kearns
  | first = Cleo McNelly
  | editor-last = Bloom
  | editor-first = Harold|editor-link=Harold Bloom
  | title = Realism, Politics, and Literary Persona in ''The Waste Land''
  | year = 1986
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Killingsworth
  | first = M. Jimmie
  | editor1-last = Kummings
  | editor1-first = Donald D.
  | chapter =Nature |title=A Companion to Walt Whitman
  | date = 2006
  | publisher = John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4051-2093-7
  | location = Hoboken, New Jersey|pages=311–325
  }}
* {{cite news|last=Kozinn |first=Allan |author-link=Allan Kozinn |title=A Celebration of Brooklyn, via Whitman|newspaper=[[The New York Times]] |date=April 18, 2005 |url=https://www.nytimes.com/2005/04/18/arts/music/a-celebration-of-brooklyn-via-whitman.html |access-date=August 14, 2015}}
* {{Cite book|last=Lehman|first=Robert S.|url=https://books.google.com/books?id=upmhDAAAQBAJ|title=Impossible Modernism: T. S. Eliot, Walter Benjamin, and the Critique of Historical Reason|date=2016|publisher=Stanford University Press|isbn=978-1-5036-0014-0|language=en}}
* {{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome M.
  | title = Civil War Letters of George Washington Whitman
  | year = 1975
  | publisher = Duke University Press
  | location = Durham, North Carolina
  }}
*{{cite book
  | last = Loving
  | first = Jerome
  | url = https://archive.org/details/waltwhitmansongo00lovi
  | url-access = registration
  | title = Walt Whitman: The Song of Himself
  | year = 1999
  | publisher = University of California Press
  | location = Berkeley
  | isbn = 9780520214279
 |author-mask=2}}
&lt;!-- passim --&gt;
*{{cite book
  | last = Mack
  | first = Stephen John
  | url = https://archive.org/details/pragmaticwhitman0000mack
  | url-access = registration|via=[[Internet Archive]]
  | title = The Pragmatic Whitman: Reimagining American Democracy
  | year = 2002
  | publisher = University of Iowa Press
  | location = Iowa City
  | isbn = 9781587294242
 }}
*{{cite book
  | last = Magnus
  | first = Laury
  | title = The Track of the Repetend: Syntactic and Lexical Repetition in Modern Poetry
  | year = 1989
  | publisher = AMS Press
  | location = Brooklyn
  }}
* {{Cite web|last=Mancuso|first=Luke|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1867 edition|type=assessment|url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_24.html|access-date=2021-02-01|website=The Walt Whitman Archive}}
*{{cite book
  | last = McCredie
  | first = Andres
  | title = Karl Amadeus Hartmann: Thematic Catalogue of His Works
  | year = 1982
  | publisher = C. F. Peters
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_83.html
  | title = Walt Whitman
  | year = 1962
  | publisher = Twayne Publishers
  | location = New York
  }}
&lt;!-- Miller, James E., Jr. --&gt;
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James E.
  | url = https://archive.org/details/tseliotspersonal0000mill
  | url-access = registration
  | title = T. S. Eliot's Personal Waste Land: Exorcism of the Demons
  | year = 1977
  | publisher = Pennsylvania State University Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Miller
  | first = James Edwin
  | title = T.S. Eliot: The Making of an American poet, 1888–1922
  | year = 2005
  | publisher = Penn State Press
  | location = State College, Pennsylvania
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Noss
  | first = Luther
  | title = Paul Hindemith in the United States
  | year = 1989
  | publisher = University of Illinois Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite book|last=Oser|first=Lee|url=https://books.google.com/books?id=e9NAMdI3rQkC|title=T.S. Eliot and American Poetry|date=1998|publisher=University of Missouri Press|isbn=978-0-8262-1181-1|language=en}}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | editor-link = Jay Parini
  | title = The Columbia Anthology of American Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=GRU1ZIhpSiYC&amp;pg=PA217
  | year = 1995
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  | isbn = 9780231081221
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Parini
  | editor-first = Jay
  | title = The Wadsworth Anthology of Poetry
  | url = https://books.google.com/books?id=7dFohviLlOkC&amp;pg=PA187
  | year = 2006
  | publisher = Thompson Wadsworth
  | location = Boston
  | isbn = 1413004733
  |editor-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Peck
  | first = Garrett
  | title = Walt Whitman in Washington, D.C.: The Civil War and America's Great Poet
  | year = 2015
  | publisher = The History Press
  | location = Charleston, South Carolina
  | isbn = 9781626199736
  }}
*{{cite book
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | title = Re-Scripting Walt Whitman: An Introduction to His Life and Work
  | url = https://archive.org/details/rescriptingwaltw0000fols
  | url-access = registration
  | year = 2005
  | publisher = Blackwell Publishing
  | location = Malden, Massachusetts
  }}
*{{cite book
  | editor-last = Rainey
  | editor-first = Lawrence S.
  | title = The Annotated Waste Land with Eliot's Contemporary Prose
  | year = 2005
  | publisher = Yale University Press
  | location = New Haven
  }}
*{{cite book
  | last = Ramazani
  | first = Jahan
  | title = Poetry of Mourning: The Modern Elegy from Hardy to Heaney
  | year = 1994
  | publisher = University of Chicago Press
  | location = Chicago
  }}
* {{Cite web|first=Dennis K.|last=Renner|date=n.d.|title=''Leaves of Grass'', 1881–82 edition|type=assessment|work=The Walt Whitman Archive |url=https://whitmanarchive.org/criticism/current/encyclopedia/entry_26.html|access-date=2021-02-01}}
*{{cite book
  | last = Reynolds
  | first = David S.
  | title = Walt Whitman's America: A Cultural Biography
  | year = 1995
  | publisher = Vintage Books
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rowe
  | first = John Carlos
  | title = At Emerson's Tomb: The Politics of Classic American Literature
  | year = 1997
  | publisher = Columbia University Press
  | location = New York
  }}
* {{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Opera and Other Kinds of Music |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1985
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Rugoff
  | first = Kathy
  | editor-last = Kramer
  | editor-first = Lawrence
  | title = &quot;Three American Requiems: Contemplating 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'&quot; in ''Walt Whitman and Modern Music: War, Desire and the Trials of Nationhood''
  | year = 2000
  | publisher = Garland Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Sandburg
  | first = Carl
  | title = Abraham Lincoln: The War Years IV
  | url = https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.80459
  | year = 1936
  | publisher = Harcourt, Brace &amp; World
  | location = New York
  }}
*{{cite book |last1=Schmidt |first1=Shannon McKenna |last2=Rendon |first2=Joni |year=2008 |title=Novel Destinations: Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Heminway's Key West |location=Washington, D.C. |publisher=National Geographic |isbn=978-1-4262-0277-3}}
* {{Cite book|last=Seery|first=John|url=https://books.google.com/books?id=sexFAKjmMYYC|title=A Political Companion to Walt Whitman|date=2011|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-2655-5|language=en}}
*{{cite book
  | last = Sharma
  | first = Raja
  | title = Walt Whitman's Poetry-An Analytical Approach
  }}
*{{cite book
  | last = Shore
  | first = David R.
  | title = Spenser and the Poetics of Pastoral: A Study of the World of Colin Clout
  | year = 1985
  | publisher = McGill University Press
  | location = Montreal
  }}
*{{cite book
  | last = Shucard
  | first = Alan
  | editor1-last = LeMaster
  | editor1-first = J. R.
  | editor2-last = Kummings
  | editor2-first = Donald D.
  | chapter = Eliot, T. S. (1888–1965) |title=Walt Whitman: An Encyclopedia
  | year = 1998
  | publisher = Routledge
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Steinberg
  | first = Michael
  | title = Choral Masterworks: A Listener's Guide
  | year = 2005
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford/New York
  }}
*{{cite book
  | last = Sullivan
  | first = Jack
  | title = Manhunt: New World Symphonies: How American Culture Changed European Music
  | year = 1999
  | isbn = 978-0-300-07231-0
  | url = https://archive.org/details/newworldsymphoni00sull
  }}
*{{cite book
  | last = Swanson
  | first = James
  | title = Manhunt: The 12-Day Chase for Lincoln's Killer
  | year = 2006
  | publisher = HarperCollins
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Town
  | first = Stephen
  | editor1-last = Adams
  | editor1-first = Byron
  | editor2-last = Wells
  | editor2-first = Robin
  | title = &quot;''Full of fresh thoughts'': Vaughan Williams, Whitman, and the Genesis of ''A Sea Symphony''&quot;, in Adams, Byron, and Wells, Robin (editors), ''Vaughan Williams Essays''
  | year = 2003
  | publisher = Ashgate Publishing
  | location = Aldershot
  }}
*{{cite book
  | last = Vendler
  | first = Helen
  | author-link=Helen Vendler
  | title = &quot;Poetry and the Meditation of Value: Whitman on Lincoln&quot;, in Bloom, Harold. ''Bloom's Modern Critical Views: Walt Whitman''
  | year = 2006
  | publisher = Chelsea House
  | location = New York
  }}
*{{cite book
  | last = Walker
  | first = George
  | author-link = George Walker (composer)
  | title = Reminiscences of an American Composer and Pianist
  | year = 2009
  | isbn = 978-0-8108-6940-0
  }}
*{{cite book
  | last = Warren
  | first = James Perrin
  | editor-last = Kummings
  | editor-first = Donald D.
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | title = &quot;Style&quot; in ''A Companion to Walt Whitman''
  | year = 2009
  | publisher = John Wiley &amp; Sons
  | location = Chichester, West Sussex, UK
  }}
* {{cite book
  | last = Zeiger
  | first = Melissa
  | editor-last = Kastan
  | editor-first = David Scott
  | title = &quot;Elegy&quot; in ''The Oxford Encyclopedia of British Literature''
  | year = 2006
  | publisher = Oxford University Press
  | location = Oxford
  }}
* {{cite book
  | title = English Poetry III: From Tennyson to Whitman
  | year = 2001
  | publisher =Bartleby
  | ref = {{sfnref|Harvard}}
  |series=The Harvard Classics 3|chapter=821. When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|chapter-url=https://www.bartleby.com/42/821.html|orig-year=1909–1914}}
* {{cite book
  | title = English Poetry from Tennyson to Whitman
  | publisher = W. W. Norton &amp; Co
  | location = New York
  | ref = {{sfnref|Norton}}
  |series=The Norton Anthology of American Literature}}
{{div col end}}

==== പ്രാഥമിക സ്രോതസ്സുകൾ ====
{{div col|colwidth=45em}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Hush'd Be the Camps To-Day|title=''Drum-Taps''
  | year = 1865
  | publisher = Peter Eckler
  | location = Brooklyn
  | ref = {{sfnref|Whitman|Eckler|1865}}
  }}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | title = Sequel to Drum-Taps. When Lilacs Last in the Door-Yard Bloom'd and other poems
  | year = 1865
  | publisher = Gibson Brothers
  | location = Washington
  |author-mask=2}}
&lt;!-- The poem's subtitle indicates it was written on 19 April 1865—four days after Lincoln's death. --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Price
  | editor1-first = Kenneth
  | editor2-last = Folsom
  | editor2-first = Ed
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1867/poems/212
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=[[Leaves of Grass]]
  | year = 1867
  | publisher = William E. Chapin
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1871/clusters/218
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd|title=Leaves of Grass
  | year = 1871–1872
  | publisher = J.S. Redfield
  | location = New York
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd |title=Leaves of Grass
  | year = 1881
  | publisher = James R. Osgood
  | location = Boston
  | edition = 7th
  | chapter-url = http://www.whitmanarchive.org/published/LG/1881/poems/193
  |author-mask=2}}
&lt;!-- 7th Edition – Boston: James R. Osgood; Philadelphia: Rees Welsh; Philadelphia: David McKay --&gt;
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = The Weather.—Does it sympathize with these times?|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882–1883
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | chapter = Death of Abraham Lincoln. Lecture deliver'd in New York, April 14, 1879—in Philadelphia, '80—in Boston, '81|title=Specimen Days and Collect
  | year = 1882
  | publisher = Rees Welsh &amp; Company
  | location = Philadelphia
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor-last = Miller
  | editor-first = Edwin Haviland
  | title = The Correspondence
  | year = 1961
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
*{{cite book
  | last = Whitman
  | first = Walt
  | editor1-last = Bradley
  | editor2-last = Scully
  | title = Leaves of Grass: A Textual Variorum of the Printed Poems
  | year = 1980
  | publisher = New York University Press
  | location = New York
  | volume = 1
  |author-mask=2}}
{{div col end}}

=== ജേണലുകൾ===
{{div col|colwidth=45em}}
* {{cite journal
  | last = Ackerley
  | first = C. J.
  | title = Eliot's ''The Waste Land'' and Shackleton's ''South''
  | year = 1984
  | journal = [[Notes and Queries]]
  | volume = 31
 | issue = 4
 | pages = 514–515
 | doi = 10.1093/nq/31-4-514
 }}
* {{cite journal
  | last = Adams
  | first = Richard P.
  | title = Whitman's 'Lilacs' and the Tradition of Pastoral Elegy
  | year = 1957
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Hinz
  | first = Evelyn J.
  | title = Whitman's 'Lilacs': The Power of Elegy
  | year = 1972
  | journal = Bucknell Review
  }}
* {{cite journal
  | last = Peter
  | first = John
  | author-link = John Peter (novelist)
  | title = A New Interpretation of ''The Waste Land''
  | year = 1952
  | journal = Essays in Criticism
  | issue = 3
 | pages = 242–266
 | doi = 10.1093/eic/II.3.242
 }}
&lt;!-- also &quot;A New Interpretation of The Waste Land&quot;, ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 140–64; and &quot;Postscript&quot;. ''Essays in Criticism'' XIX(3) (April 1969): 165–75. --&gt;
* {{cite journal
  | last = Yongue
  | first = Patricia Lee
  | url = http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100807181729/http://ir.uiowa.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1043&amp;context=wwqr
  | url-status = dead
  | archive-date = 7 August 2010
  | title = Violence in Whitman's 'When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd'
  | year = 1984
  | journal = Walt Whitman Quarterly Review
  | doi = 10.13008/2153-3695.1043
 }}
{{div col end}}

=== ഓൺലൈൻ ഉറവിടങ്ങൾ ===
*{{cite web
  | url =https://poets.org/glossary/anaphora
  | title = Poetic Technique: Anaphora
  | publisher = American Academy of Poets
  | ref = {{sfnref|Anaphora}}
  }}

===കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്===
* Cavitch, Max. 2007. ''American Elegy: The Poetry of Mourning from the Puritans to Whitman''. University of Minnesota Press. {{ISBN|0-8166-4893-X}}
* {{cite book|last=Olmstead|first=Andrew|title=Roger Sessions: A Biography|year=2008|publisher=Routledge|location=New York|ref=none}}
* {{cite book|last=Whitman|first=Walt|title=[[Leaves of Grass]]|year=1891–1892|publisher=David McKay|location=Philadelphia|ref=none}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{commons category}}
* [http://www.whitmanarchive.org The Walt Whitman Archive]
* [http://www.poetryfoundation.org/poem/174748 &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] at the Poetry Foundation website
* [http://www.bartleby.com/42/821.html &quot;When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd&quot;] from ''[[Harvard Classics|The Harvard Classics]]'' via Bartleby.com

{{Walt Whitman}}
{{When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd}}{{Abraham Lincoln}}

[[വർഗ്ഗം:കവിതകൾ]]</text>
      <sha1>5m2iwpxqb4h895xrwmb5a2hhg2013fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669270</id>
    <revision>
      <id>4647189</id>
      <parentid>4647057</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T19:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Armadillo Jack</username>
        <id>220191</id>
      </contributor>
      <origin>4647189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="pmz4m2jd9rmf81trhkd6h3kq0sl7n9f" xml:space="preserve">ഡാളസിന്റെ വടക്കൻ, വടക്കുകിഴക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളെയും ചില ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളെയും സേവിക്കുന്ന യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഹൗസ് ഓഫ് റെപ്രസന്റേറ്റീവ്സിലെ ഒരു ജില്ലയാണ് ടെക്സസിലെ തേർഡ് കോൺഗ്രഷണൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്. മക്കിന്നി, അലൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെ കോളിൻ കൗണ്ടിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും പ്ലാനോ, ഫ്രിസ്കോ, പ്രോസ്പർ എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഹണ്ട് കൗണ്ടിയുടെ തെക്കൻ ഭാഗം ഒഴികെ ബാക്കിയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നാല് വർഷത്തെ പൊതു സർവകലാശാലയായ ഈസ്റ്റ് ടെക്സസ് എ &amp; എം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയും കോളിൻ കോളേജ് കാമ്പസിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!വർഷം.
!ഓഫീസ് Office
!ഫലങ്ങൾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://davesredistricting.org/maps#viewmap::1c2c1e0d-2fd1-43a8-a039-73e7023124d1|title=Dra 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John McCain|McCain]] 66% - 34%
|-
|2012
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Mitt Romney|Romney]] 69% - 31%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 74% - 26%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 70% - 30%
|-
|2016
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 60% - 34%
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2018
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 57% - 42%
|-
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 63% - 35%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 59% - 39%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 40%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 61% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2020
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 56% - 42%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[John Cornyn|Cornyn]] 59% - 38%
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2022
|ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Greg Abbott|Abbott]] 59% - 39%
|-
|ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Dan Patrick (politician)|Patrick]] 58% - 40%
|-
|അറ്റോർണി ജനറൽ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ken Paxton|Paxton]] 57% - 39%
|-
|പബ്ലിക് അക്കൌണ്ട്സ് കൺട്രോളർ
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Glenn Hegar|Hegar]] 62% - 36%
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|പ്രസിഡന്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Donald Trump|Trump]] 59% - 39%
|-
|സെനറ്റ്
| align=&quot;right&quot; {{party shading/Republican}} |[[Ted Cruz|Cruz]] 56% - 42%
|}

== പരാമർശങ്ങൾ ==</text>
      <sha1>pmz4m2jd9rmf81trhkd6h3kq0sl7n9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669276</id>
    <revision>
      <id>4647140</id>
      <timestamp>2026-07-14T15:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39784-89</username>
        <id>220337</id>
      </contributor>
      <comment>അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്</comment>
      <origin>4647140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6002" sha1="cjvza0x2ou01g3gqtzsjl2qp825c347" xml:space="preserve">{{Short description|ഇന്ത്യൻ കവി, എഴുത്തുകാരൻ, ഗാനരചയിതാവ്}}{{Infobox person
| name               = അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്
| birth_date         = {{Birth date|1980|05|30}}
| birth_place        = ഹരിപ്പാട്, കേരളം, ഇന്ത്യ
| nationality        = ഇന്ത്യൻ
| occupation         = [[കവി]], [[എഴുത്തുകാരൻ]], [[ഗാനരചയിതാവ്]], [[പ്രഭാഷകൻ]], [[അധ്യാപകൻ]]
| employer           = 
| known_for          = ഇംഗ്ലീഷ്, മലയാളം കവിതകൾ
| languages          = [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[മലയാളം]]
}}

'''അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്''' (ജനനം: 30 മേയ് 1980) ഒരു ഇന്ത്യൻ [[കവി]], എഴുത്തുകാരൻ, ഗാനരചയിതാവ്, [[പ്രഭാഷകൻ]] എന്നിവരാണ്. ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലുമുള്ള കവിതകളും സാഹിത്യരചനകളും കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിൽ ഇംഗ്ലീഷ് [[അധ്യാപകൻ]] ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehoovergazette.com/2024/01/12/dr-aruns-contribution-to-the-world-of-literature/|title=Dr. Arun’s contribution to the world of literature|access-date=2026-01-27|date=2024-01-12|website=The Hoover Gazette|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apnnews.com/poet-prophet-dr-arun-kumar-s-haripad-makes-the-world-react/|title=Poet, Prophet, Dr Arun Kumar S Haripad makes the World React|access-date=2026-01-27|date=2026-01-19|website=APN News {{!}} Authentic Press Network News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/buzzfeed/article/ambedkar-sahitya-shri-award-goes-to-celebrated-writer-dr-arun-kumar-s-haripad-8699|title=Ambedkar Sahitya Shri award goes to celebrated writer Dr Arun Kumar S Haripad|access-date=2026-01-27|date=2026-01-23|website=Mid-day|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://newspaper.mathrubhumi.com/amp/alappuzha/news/alappuzha-1.10458611&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1620962&amp;u=local-news-alappuzha|title=വീയപുരം -കോഴിമുക്ക് റോഡ് യാത്രായോഗ്യമാക്കി|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;

== പ്രാരംഭ ജീവിതം ==
അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട് 1980 മേയ് 30-ന് [[ഹരിപ്പാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deepanalam.org/deepanalam.org|title=മനുഷ്യസ്‌നേഹത്തിന്റെ പടപ്പാട്ടുകാരൻ|access-date=2026-01-27|website=ദീപനാളം|language=ml}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ പൗരനാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2024-01-09|title=Dr Arun Kumar inspires people through his valuable contributions|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/dr-arun-kumar-inspires-people-through-his-valuable-contributions/articleshow/106657034.cms|access-date=2026-01-27|work=The Times of India|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1424740&lt;/ref&gt;

== കൃതികൾ ==

* ''സുദർശനം''&lt;ref&gt;https://palavartha.com/murikkumvayal-government-vocational-higher-secondary-school-80th-anniversary-2/&lt;/ref&gt;
* ''നോവ്''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1385655&amp;u=local-news-alappuzha|title=പുസ്തക പ്രകാശനവും കവിയരങ്ങും|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;
* ''എഴുത്താളൻ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://filmycharcha.com/news/new-book-release-by-ezhuthalan-dr-arun-kumar-s-haripad|title=New Book Release by Ezhuthalan Dr. Arun Kumar S Haripad {{!}} The Filmy Charcha|access-date=2026-01-27|website=filmycharcha.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ''ഗുഡ് വിഷൻ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1536597|title='എഴുത്താളൻ 'പുസ്തക ചർച്ച|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.outlookindia.com/hub4business/dr-arun-kumar-s-weaving-words-breaking-boundaries-news-341992&lt;/ref&gt;
* ''Truth, Goodness and Beauty Behind Love''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news//news-amp.php?id=1463619&amp;u=riyas|title=കേരളം ആയുർവേദത്തിന്റെ യൂണിക്ക് സെല്ലിംഗ് പോയിന്റ്: മന്ത്രി മുഹമ്മദ് റിയാസ്|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deifiedpublications.com/truth-goodness-and-beauty-behind-love-review-my-honest-take/|title=Truth, Goodness and Beauty Behind Love Review|access-date=2026-01-27|date=2026-01-14|website=Deified Publications|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ''പോരാളി''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://up18news.com/ezhuthalan-dr-arun-kumar-s-milk-of-human-kindness/|title=Ezhuthalan Dr. Arun Kumar S' milk of human kindness.|access-date=2026-01-27|last=up18news|date=2024-09-24|website=Up18 News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[മലയാള സാഹിത്യം]]
* ഇന്ത്യൻ കവിത
* [[ഇന്ത്യൻ കവികളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>cjvza0x2ou01g3gqtzsjl2qp825c347</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647214</id>
      <parentid>4647140</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Irshadpp</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <origin>4647214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6046" sha1="t5qvbpbldi7ebipyb38o3euxs3m52wv" xml:space="preserve">{{SD|Recreation of recent deleted article}}
{{Short description|ഇന്ത്യൻ കവി, എഴുത്തുകാരൻ, ഗാനരചയിതാവ്}}{{Infobox person
| name               = അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്
| birth_date         = {{Birth date|1980|05|30}}
| birth_place        = ഹരിപ്പാട്, കേരളം, ഇന്ത്യ
| nationality        = ഇന്ത്യൻ
| occupation         = [[കവി]], [[എഴുത്തുകാരൻ]], [[ഗാനരചയിതാവ്]], [[പ്രഭാഷകൻ]], [[അധ്യാപകൻ]]
| employer           = 
| known_for          = ഇംഗ്ലീഷ്, മലയാളം കവിതകൾ
| languages          = [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]], [[മലയാളം]]
}}

'''അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്''' (ജനനം: 30 മേയ് 1980) ഒരു ഇന്ത്യൻ [[കവി]], എഴുത്തുകാരൻ, ഗാനരചയിതാവ്, [[പ്രഭാഷകൻ]] എന്നിവരാണ്. ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലുമുള്ള കവിതകളും സാഹിത്യരചനകളും കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിലെ വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിൽ ഇംഗ്ലീഷ് [[അധ്യാപകൻ]] ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehoovergazette.com/2024/01/12/dr-aruns-contribution-to-the-world-of-literature/|title=Dr. Arun’s contribution to the world of literature|access-date=2026-01-27|date=2024-01-12|website=The Hoover Gazette|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.apnnews.com/poet-prophet-dr-arun-kumar-s-haripad-makes-the-world-react/|title=Poet, Prophet, Dr Arun Kumar S Haripad makes the World React|access-date=2026-01-27|date=2026-01-19|website=APN News {{!}} Authentic Press Network News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/buzzfeed/article/ambedkar-sahitya-shri-award-goes-to-celebrated-writer-dr-arun-kumar-s-haripad-8699|title=Ambedkar Sahitya Shri award goes to celebrated writer Dr Arun Kumar S Haripad|access-date=2026-01-27|date=2026-01-23|website=Mid-day|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://newspaper.mathrubhumi.com/amp/alappuzha/news/alappuzha-1.10458611&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1620962&amp;u=local-news-alappuzha|title=വീയപുരം -കോഴിമുക്ക് റോഡ് യാത്രായോഗ്യമാക്കി|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;

== പ്രാരംഭ ജീവിതം ==
അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട് 1980 മേയ് 30-ന് [[ഹരിപ്പാട്]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യയിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deepanalam.org/deepanalam.org|title=മനുഷ്യസ്‌നേഹത്തിന്റെ പടപ്പാട്ടുകാരൻ|access-date=2026-01-27|website=ദീപനാളം|language=ml}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ പൗരനാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2024-01-09|title=Dr Arun Kumar inspires people through his valuable contributions|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/dr-arun-kumar-inspires-people-through-his-valuable-contributions/articleshow/106657034.cms|access-date=2026-01-27|work=The Times of India|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1424740&lt;/ref&gt;

== കൃതികൾ ==

* ''സുദർശനം''&lt;ref&gt;https://palavartha.com/murikkumvayal-government-vocational-higher-secondary-school-80th-anniversary-2/&lt;/ref&gt;
* ''നോവ്''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1385655&amp;u=local-news-alappuzha|title=പുസ്തക പ്രകാശനവും കവിയരങ്ങും|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;
* ''എഴുത്താളൻ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://filmycharcha.com/news/new-book-release-by-ezhuthalan-dr-arun-kumar-s-haripad|title=New Book Release by Ezhuthalan Dr. Arun Kumar S Haripad {{!}} The Filmy Charcha|access-date=2026-01-27|website=filmycharcha.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ''ഗുഡ് വിഷൻ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news-amp.php?id=1536597|title='എഴുത്താളൻ 'പുസ്തക ചർച്ച|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.outlookindia.com/hub4business/dr-arun-kumar-s-weaving-words-breaking-boundaries-news-341992&lt;/ref&gt;
* ''Truth, Goodness and Beauty Behind Love''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news//news-amp.php?id=1463619&amp;u=riyas|title=കേരളം ആയുർവേദത്തിന്റെ യൂണിക്ക് സെല്ലിംഗ് പോയിന്റ്: മന്ത്രി മുഹമ്മദ് റിയാസ്|access-date=2026-01-27|website=keralakaumudi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deifiedpublications.com/truth-goodness-and-beauty-behind-love-review-my-honest-take/|title=Truth, Goodness and Beauty Behind Love Review|access-date=2026-01-27|date=2026-01-14|website=Deified Publications|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ''പോരാളി''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://up18news.com/ezhuthalan-dr-arun-kumar-s-milk-of-human-kindness/|title=Ezhuthalan Dr. Arun Kumar S' milk of human kindness.|access-date=2026-01-27|last=up18news|date=2024-09-24|website=Up18 News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[മലയാള സാഹിത്യം]]
* ഇന്ത്യൻ കവിത
* [[ഇന്ത്യൻ കവികളുടെ പട്ടിക]]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>t5qvbpbldi7ebipyb38o3euxs3m52wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പച്ചക്കുതിര (മലയാളചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669277</id>
    <revision>
      <id>4647160</id>
      <timestamp>2026-07-14T16:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39588-45</username>
        <id>220342</id>
      </contributor>
      <comment>'പച്ചകുതിര ചിത്രം   നാടൻ : ദിലീപ്   നടി :ഗോപിക' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="g2m17kghxnenulyqj6o1qd38s26urjl" xml:space="preserve">പച്ചകുതിര ചിത്രം 

നാടൻ : ദിലീപ് 

നടി :ഗോപിക</text>
      <sha1>g2m17kghxnenulyqj6o1qd38s26urjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>അനിൽ മേനോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669278</id>
    <revision>
      <id>4647167</id>
      <timestamp>2026-07-14T17:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സതീഷ്ആർവെളിയം</username>
        <id>25878</id>
      </contributor>
      <comment>'അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13636" sha1="l9lx6cy50xpo0djtx1t6kxc6cklcl26" xml:space="preserve">അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമാണ്. നാസയിൽ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനും സ്‌പേസ് എക്‌സിൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു.

=== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ===
മേനൻ 1976 ഒക്ടോബർ 15 ന് ജനിച്ചു, മിനസോട്ടയിലെ മിനിയാപൊളിസിൽ ഉക്രേനിയൻ, ഇന്ത്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ കുടുംബത്തിൽ വളർന്നു. മേനോൻ 1995 ൽ മിനസോട്ടയിലെ സെന്റ് പോളിലുള്ള സെന്റ് പോൾ അക്കാദമി ആൻഡ് സമ്മിറ്റ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1999 ൽ മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ കേംബ്രിഡ്ജിലുള്ള ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ന്യൂറോബയോളജിയിൽ ബിരുദം നേടി.

=== വ്യോമസേന കരിയർ ===
ഒറിഗോണിലെ ക്ലാമത്ത് വെള്ളച്ചാട്ടത്തിലെ കിംഗ്‌സ്ലി ഫീൽഡിൽ ഒരു എഫ്-15 ഈഗിളിന് മുന്നിൽ മേനോൻ പോസ് ചെയ്യുന്നു. അനിൽ മേനോനെ സൈനിക ഡ്യൂട്ടിക്കായി 173-ാമത് ഫൈറ്റർ വിംഗിലേക്ക് മാറ്റി, ടെക്സസ് സർവകലാശാല മെഡിക്കൽ ബ്രാഞ്ചിൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് മെഡിസിനിൽ റെസിഡൻസി പഠിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രയ്ക്കുള്ള മെഡിക്കൽ കിറ്റുകളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തന്റെ എയ്‌റോസ്‌പേസ് പരിശീലനത്തിനിടെ, പരിക്കേറ്റ യോദ്ധാക്കളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനും കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുമായി അദ്ദേഹം രണ്ടുതവണ യുഎസ് എയർഫോഴ്‌സ് ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് ടീമിനൊപ്പം വിന്യസിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം എയർഫോഴ്‌സ് റിസർവ്സിലേക്ക്, 45-ാമത് ഓപ്പറേഷണൽ ഗ്രൂപ്പിലേക്ക്, 45-ാമത് സ്‌പേസ് വിംഗിലെ ഡിറ്റാച്ച്‌മെന്റ് 3-ലേക്ക് മാറ്റി, വിക്ഷേപണത്തിനും ലാൻഡിംഗിനും മെഡിക്കൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി.

=== ഫ്ലൈറ്റ് സർജൻ കരിയർ ===
ഹ്യൂസ്റ്റണിലെ മിഷൻ കൺട്രോൾ സെന്ററിലെ മേനൻ വ്യോമസേന. വൈൽഡേഴ്‌സിലും എയ്‌റോസ്‌പേസ് മെഡിസിനിലും ഫെലോഷിപ്പ് പരിശീലനമുള്ള സജീവമായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനാണ് മേനൻ. ഒരു ഫിസിഷ്യൻ എന്ന നിലയിൽ, അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ് റെസ്‌പോണ്ടറായിരുന്നു, 2010-ൽ ഹെയ്തിയിലെ ഭൂകമ്പം, 2015-ൽ നേപ്പാളിലെ ഭൂകമ്പം, 2011-ലെ റെനോ എയർ ഷോ അപകടസമയത്ത് 2010-ൽ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ചേർന്നു. വ്യോമസേനയിൽ, മേനോൻ 45-ാമത് സ്‌പേസ് വിംഗിനെ ഒരു ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായും 173-ാമത് ഫൈറ്റർ വിംഗിനെ ഫ്‌ലൈറ്റ് സർജനായും പിന്തുണച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം F-15 യുദ്ധവിമാനത്തിൽ 100-ലധികം സോർട്ടികൾ പറത്തി, ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് ടീമിന്റെ ഭാഗമായി 100-ലധികം രോഗികളെ എത്തിച്ചു.

=== നാസ ===
2014-ൽ നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായി മേനോൺ ജോലി ആരംഭിച്ചു. സോയൂസ് ദൗത്യങ്ങളായ സോയൂസ് TMA-13M, സോയൂസ് TMA-17M എന്നിവയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി ക്രൂ സർജനായും സോയൂസ് MS-06-ന്റെ പ്രൈം ക്രൂ സർജനായും അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിലെ നാല് ദീർഘകാല ക്രൂ അംഗങ്ങളെ അദ്ദേഹം പിന്തുണച്ചു. ഹ്യൂമൻ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് പെർഫോമൻസ് ഡയറക്ടറേറ്റിലെ അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ആരോഗ്യ പരിപാലന സംവിധാനത്തിന്റെയും നേരിട്ടുള്ള റിട്ടേൺ എയർക്രാഫ്റ്റ് വികസനത്തിന്റെയും മെഡിക്കൽ ലീഡായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ആറ് മാസത്തിലേറെ റഷ്യയിലെ സ്റ്റാർ സിറ്റിയിൽ താമസിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

=== സ്‌പേസ് എക്‌സ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ===
സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 വീണ്ടെടുക്കലിനുശേഷം ബഹിരാകാശയാത്രിക ഡഗ് ഹർലിയോടൊപ്പം മേനോൺ 2018 ഏപ്രിലിൽ സ്‌പേസ് എക്‌സിന്റെ ആദ്യ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായി അനിൽ മേനോൻ ചേർന്നു. സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 മുതൽ ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 വരെയുള്ള നാല് ക്രൂ ഡ്രാഗൺ ദൗത്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു, പ്രത്യേകിച്ച് വീണ്ടെടുക്കലിന്റെയും ക്രൂ സ്യൂട്ടിന്റെയും സമയത്ത്. ഈ രീതിയിൽ, നാസയുടെ സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 ദൗത്യത്തിൽ കമ്പനിയുടെ ആദ്യ മനുഷ്യരെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വിക്ഷേപിക്കുന്നതിനും, ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 ദൗത്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ സിവിലിയന്മാരെയും സ്റ്റാർഷിപ്പ് പോലുള്ള ഭാവി ദൗത്യങ്ങളിൽ മനുഷ്യവ്യവസ്ഥയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഒരു മെഡിക്കൽ സംഘടന കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു. ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, അദ്ദേഹം 2021 ഡിസംബറിൽ സ്‌പേസ് എക്‌സ് വിട്ടു.

=== നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക ജീവിതം ===
2021 ഡിസംബറിൽ, മേനോനെ നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മേനോൻ 2022 ജനുവരിയിൽ ഡ്യൂട്ടിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, 2024 മാർച്ച് 5 ന് നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി രണ്ട് വർഷത്തെ പ്രാരംഭ ബഹിരാകാശയാത്രിക പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി.

പ്രാരംഭ ബഹിരാകാശയാത്രിക പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനുശേഷം, അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്നതും നാസയുടെ ഓറിയോൺ ബഹിരാകാശ പേടകത്തിലും സ്‌പേസ് ലോഞ്ച് സിസ്റ്റം റോക്കറ്റിലും ചന്ദ്രൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ദൗത്യങ്ങളിലേക്ക് മേനോനെ നിയോഗിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.

2026 ജൂലൈയിൽ വിക്ഷേപിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന സോയൂസ് എംഎസ്-29 പറത്താൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹം എക്സ്പെഡിഷൻ 74/75 ൽ പങ്കെടുക്കും.

=== വ്യക്തിജീവിതം ===
ഐഎസ്എസ് യുഎസ് ഇവാ 28 സമയത്ത് നാസ മിഷൻ കൺട്രോൾ സിന്ററിൽ അനിൽ മേനോനും ഭാര്യ അന്നയും.

ആസ്ട്രോനട്ട് ഗ്രൂപ്പ് 24 ൽ നിന്നുള്ള നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയും സ്പേസ് എക്സിലെ മുൻ ലീഡ് സ്പേസ് ഓപ്പറേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറും ജാരെഡ് ഐസക്മാന്റെ പോളാരിസ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി പോളാരിസ് ഡോന്റെ ബഹിരാകാശ യാത്രാ ക്രൂ അംഗവുമായ അന്ന മേനോനെയാണ് അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചത്. അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ട്. 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ നെറ്റ്ഫ്ലിക്സിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കൗണ്ട്ഡൗൺ: ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 മിഷൻ ടു സ്പേസ് എന്ന അഞ്ച് എപ്പിസോഡുകളുള്ള ടെലിവിഷൻ ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ അവസാന എപ്പിസോഡിൽ അദ്ദേഹവും ഭാര്യയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമാണ്. നാസയിൽ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനും സ്‌പേസ് എക്‌സിൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു.</text>
      <sha1>l9lx6cy50xpo0djtx1t6kxc6cklcl26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647168</id>
      <parentid>4647167</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സതീഷ്ആർവെളിയം</username>
        <id>25878</id>
      </contributor>
      <origin>4647168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15414" sha1="709u0x61ckk6gvhilj76ezn8a7jfb61" xml:space="preserve">{{Use mdy dates|date=August 2024}}
{{Infobox person
| name               = Anil Menon
| image              = NASA Astronaut Anil Menon (jsc2024e013690 alt).jpg
| caption            = Menon in 2024
| birth_name         = Anil Madhavan Samoilenko Menon
| birth_date         = {{Birth date and age|1976|10|15}}
| birth_place        = [[Minneapolis]], Minnesota, U.S.
| death_date         =
| death_place        =
| education          = {{Unbulleted list
  | [[Harvard University]] ([[Bachelor of Science|BS]])
  | [[Stanford University]] ([[Master of Science|MS]], [[Doctor of Medicine|MD]])
  | [[University of Texas Medical Branch]] ([[Master of Public Health|MPH]])
  }}
| spouse             = {{Marriage|[[Anna Menon]]|October 15, 2016}}
| children           = 2
| module             = {{Infobox astronaut
  | embed            = yes
  | type             = [[NASA astronaut]]
  | previous_occupation = [[Flight surgeon]]
  | rank             = [[Colonel (United States)|Colonel]], [[United States Air Force|US Air Force]]
  | space_time       = {{Time in space|14 July 2026, 14:47|00|00|00|refresh=no}}
  | insignia         =
  | selection        = [[NASA Astronaut Group 23|NASA Group 23 (2021)]]
  | missions         = {{Unbulleted indent list
   | [[Soyuz MS-29]] ([[Expedition 74]]/[[Expedition 75|75]])
  }}
}}
}}
'''അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ''' (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമാണ്. നാസയിൽ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനും സ്‌പേസ് എക്‌സിൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു. 2026 ജൂലൈ 14 ന് ബൈക്കനൂർ കോസ്മോഡ്രോമിൽ നിന്ന് ബഹിരാകാശ ഗവേഷണത്തിനായി ഇന്റർനാഷണൽ സ്പേസ് സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/7/14/us-russian-astronauts-launch-into-orbit-for-joint-space-mission|title=}}&lt;/ref&gt;

=== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ===
മേനൻ 1976 ഒക്ടോബർ 15 ന് ജനിച്ചു, മിനസോട്ടയിലെ മിനിയാപൊളിസിൽ ഉക്രേനിയൻ, ഇന്ത്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ കുടുംബത്തിൽ വളർന്നു. മേനോൻ 1995 ൽ മിനസോട്ടയിലെ സെന്റ് പോളിലുള്ള സെന്റ് പോൾ അക്കാദമി ആൻഡ് സമ്മിറ്റ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1999 ൽ മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ കേംബ്രിഡ്ജിലുള്ള ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ന്യൂറോബയോളജിയിൽ ബിരുദം നേടി.

=== വ്യോമസേന കരിയർ ===
ഒറിഗോണിലെ ക്ലാമത്ത് വെള്ളച്ചാട്ടത്തിലെ കിംഗ്‌സ്ലി ഫീൽഡിൽ ഒരു എഫ്-15 ഈഗിളിന് മുന്നിൽ മേനോൻ പോസ് ചെയ്യുന്നു. അനിൽ മേനോനെ സൈനിക ഡ്യൂട്ടിക്കായി 173-ാമത് ഫൈറ്റർ വിംഗിലേക്ക് മാറ്റി, ടെക്സസ് സർവകലാശാല മെഡിക്കൽ ബ്രാഞ്ചിൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് മെഡിസിനിൽ റെസിഡൻസി പഠിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രയ്ക്കുള്ള മെഡിക്കൽ കിറ്റുകളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. തന്റെ എയ്‌റോസ്‌പേസ് പരിശീലനത്തിനിടെ, പരിക്കേറ്റ യോദ്ധാക്കളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനും കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുമായി അദ്ദേഹം രണ്ടുതവണ യുഎസ് എയർഫോഴ്‌സ് ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് ടീമിനൊപ്പം വിന്യസിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം എയർഫോഴ്‌സ് റിസർവ്സിലേക്ക്, 45-ാമത് ഓപ്പറേഷണൽ ഗ്രൂപ്പിലേക്ക്, 45-ാമത് സ്‌പേസ് വിംഗിലെ ഡിറ്റാച്ച്‌മെന്റ് 3-ലേക്ക് മാറ്റി, വിക്ഷേപണത്തിനും ലാൻഡിംഗിനും മെഡിക്കൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി.

=== ഫ്ലൈറ്റ് സർജൻ കരിയർ ===
ഹ്യൂസ്റ്റണിലെ മിഷൻ കൺട്രോൾ സെന്ററിലെ മേനൻ വ്യോമസേന. വൈൽഡേഴ്‌സിലും എയ്‌റോസ്‌പേസ് മെഡിസിനിലും ഫെലോഷിപ്പ് പരിശീലനമുള്ള സജീവമായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനാണ് മേനൻ. ഒരു ഫിസിഷ്യൻ എന്ന നിലയിൽ, അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ് റെസ്‌പോണ്ടറായിരുന്നു, 2010-ൽ ഹെയ്തിയിലെ ഭൂകമ്പം, 2015-ൽ നേപ്പാളിലെ ഭൂകമ്പം, 2011-ലെ റെനോ എയർ ഷോ അപകടസമയത്ത് 2010-ൽ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ചേർന്നു. വ്യോമസേനയിൽ, മേനോൻ 45-ാമത് സ്‌പേസ് വിംഗിനെ ഒരു ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായും 173-ാമത് ഫൈറ്റർ വിംഗിനെ ഫ്‌ലൈറ്റ് സർജനായും പിന്തുണച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം F-15 യുദ്ധവിമാനത്തിൽ 100-ലധികം സോർട്ടികൾ പറത്തി, ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് ടീമിന്റെ ഭാഗമായി 100-ലധികം രോഗികളെ എത്തിച്ചു.

=== നാസ ===
2014-ൽ നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായി മേനോൺ ജോലി ആരംഭിച്ചു. സോയൂസ് ദൗത്യങ്ങളായ സോയൂസ് TMA-13M, സോയൂസ് TMA-17M എന്നിവയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി ക്രൂ സർജനായും സോയൂസ് MS-06-ന്റെ പ്രൈം ക്രൂ സർജനായും അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിലെ നാല് ദീർഘകാല ക്രൂ അംഗങ്ങളെ അദ്ദേഹം പിന്തുണച്ചു. ഹ്യൂമൻ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് പെർഫോമൻസ് ഡയറക്ടറേറ്റിലെ അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ആരോഗ്യ പരിപാലന സംവിധാനത്തിന്റെയും നേരിട്ടുള്ള റിട്ടേൺ എയർക്രാഫ്റ്റ് വികസനത്തിന്റെയും മെഡിക്കൽ ലീഡായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ആറ് മാസത്തിലേറെ റഷ്യയിലെ സ്റ്റാർ സിറ്റിയിൽ താമസിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

=== സ്‌പേസ് എക്‌സ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ===
സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 വീണ്ടെടുക്കലിനുശേഷം ബഹിരാകാശയാത്രിക ഡഗ് ഹർലിയോടൊപ്പം മേനോൺ 2018 ഏപ്രിലിൽ സ്‌പേസ് എക്‌സിന്റെ ആദ്യ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായി അനിൽ മേനോൻ ചേർന്നു. സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 മുതൽ ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 വരെയുള്ള നാല് ക്രൂ ഡ്രാഗൺ ദൗത്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു, പ്രത്യേകിച്ച് വീണ്ടെടുക്കലിന്റെയും ക്രൂ സ്യൂട്ടിന്റെയും സമയത്ത്. ഈ രീതിയിൽ, നാസയുടെ സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 ദൗത്യത്തിൽ കമ്പനിയുടെ ആദ്യ മനുഷ്യരെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വിക്ഷേപിക്കുന്നതിനും, ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 ദൗത്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ സിവിലിയന്മാരെയും സ്റ്റാർഷിപ്പ് പോലുള്ള ഭാവി ദൗത്യങ്ങളിൽ മനുഷ്യവ്യവസ്ഥയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഒരു മെഡിക്കൽ സംഘടന കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു. ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, അദ്ദേഹം 2021 ഡിസംബറിൽ സ്‌പേസ് എക്‌സ് വിട്ടു.

=== നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക ജീവിതം ===
2021 ഡിസംബറിൽ, മേനോനെ നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മേനോൻ 2022 ജനുവരിയിൽ ഡ്യൂട്ടിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, 2024 മാർച്ച് 5 ന് നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി രണ്ട് വർഷത്തെ പ്രാരംഭ ബഹിരാകാശയാത്രിക പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി.

പ്രാരംഭ ബഹിരാകാശയാത്രിക പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനുശേഷം, അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്നതും നാസയുടെ ഓറിയോൺ ബഹിരാകാശ പേടകത്തിലും സ്‌പേസ് ലോഞ്ച് സിസ്റ്റം റോക്കറ്റിലും ചന്ദ്രൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ദൗത്യങ്ങളിലേക്ക് മേനോനെ നിയോഗിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.

2026 ജൂലൈയിൽ വിക്ഷേപിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന സോയൂസ് എംഎസ്-29 പറത്താൻ അദ്ദേഹത്തെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹം എക്സ്പെഡിഷൻ 74/75 ൽ പങ്കെടുക്കും.

=== വ്യക്തിജീവിതം ===
ഐഎസ്എസ് യുഎസ് ഇവാ 28 സമയത്ത് നാസ മിഷൻ കൺട്രോൾ സിന്ററിൽ അനിൽ മേനോനും ഭാര്യ അന്നയും.

ആസ്ട്രോനട്ട് ഗ്രൂപ്പ് 24 ൽ നിന്നുള്ള നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയും സ്പേസ് എക്സിലെ മുൻ ലീഡ് സ്പേസ് ഓപ്പറേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറും ജാരെഡ് ഐസക്മാന്റെ പോളാരിസ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി പോളാരിസ് ഡോന്റെ ബഹിരാകാശ യാത്രാ ക്രൂ അംഗവുമായ അന്ന മേനോനെയാണ് അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചത്. അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ട്. 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ നെറ്റ്ഫ്ലിക്സിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കൗണ്ട്ഡൗൺ: ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 മിഷൻ ടു സ്പേസ് എന്ന അഞ്ച് എപ്പിസോഡുകളുള്ള ടെലിവിഷൻ ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ അവസാന എപ്പിസോഡിൽ അദ്ദേഹവും ഭാര്യയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമാണ്. നാസയിൽ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനും സ്‌പേസ് എക്‌സിൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു.</text>
      <sha1>709u0x61ckk6gvhilj76ezn8a7jfb61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647169</id>
      <parentid>4647168</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സതീഷ്ആർവെളിയം</username>
        <id>25878</id>
      </contributor>
      <origin>4647169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14525" sha1="752kurvhbicn7yuo7ez4owby4h4wblr" xml:space="preserve">{{Use mdy dates|date=August 2024}}
{{Infobox person
| name               = Anil Menon
| image              = NASA Astronaut Anil Menon (jsc2024e013690 alt).jpg
| caption            = Menon in 2024
| birth_name         = Anil Madhavan Samoilenko Menon
| birth_date         = {{Birth date and age|1976|10|15}}
| birth_place        = [[Minneapolis]], Minnesota, U.S.
| death_date         =
| death_place        =
| education          = {{Unbulleted list
  | [[Harvard University]] ([[Bachelor of Science|BS]])
  | [[Stanford University]] ([[Master of Science|MS]], [[Doctor of Medicine|MD]])
  | [[University of Texas Medical Branch]] ([[Master of Public Health|MPH]])
  }}
| spouse             = {{Marriage|[[Anna Menon]]|October 15, 2016}}
| children           = 2
| module             = {{Infobox astronaut
  | embed            = yes
  | type             = [[NASA astronaut]]
  | previous_occupation = [[Flight surgeon]]
  | rank             = [[Colonel (United States)|Colonel]], [[United States Air Force|US Air Force]]
  | space_time       = {{Time in space|14 July 2026, 14:47|00|00|00|refresh=no}}
  | insignia         =
  | selection        = [[NASA Astronaut Group 23|NASA Group 23 (2021)]]
  | missions         = {{Unbulleted indent list
   | [[Soyuz MS-29]] ([[Expedition 74]]/[[Expedition 75|75]])
  }}
}}
}}
'''അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ''' (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമാണ്. നാസയിൽ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനും സ്‌പേസ് എക്‌സിൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു. 2026 ജൂലൈ 14 ന് ബൈക്കനൂർ കോസ്മോഡ്രോമിൽ നിന്ന് ബഹിരാകാശ ഗവേഷണത്തിനായി ഇന്റർനാഷണൽ സ്പേസ് സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/7/14/us-russian-astronauts-launch-into-orbit-for-joint-space-mission|title=}}&lt;/ref&gt;

=== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ===
അനിൽ മേനോൻ 1976 ഒക്ടോബർ 15 നാണ് ജനിച്ചത്, മിനസോട്ടയിലെ മിനിയാപൊളിസിൽ ഉക്രേനിയൻ, ഇന്ത്യൻ കുടിയേറ്റക്കാരുടെ കുടുംബത്തിൽ വളർന്ന അദ്ദേഹം 1995 ൽ മിനസോട്ടയിലെ സെന്റ് പോളിലുള്ള സെന്റ് പോൾ അക്കാദമി ആൻഡ് സമ്മിറ്റ് സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി. 1999 ൽ മസാച്യുസെറ്റ്സിലെ കേംബ്രിഡ്ജിലുള്ള ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ന്യൂറോബയോളജിയിൽ ബിരുദം നേടി.

=== വ്യോമസേന കരിയർ ===
അനിൽ മേനോനെ സൈനിക ഡ്യൂട്ടിക്കായി 173-ാമത് ഫൈറ്റർ വിംഗിലേക്ക് മാറ്റി, ടെക്സസ് സർവകലാശാല മെഡിക്കൽ ബ്രാഞ്ചിൽ എയ്‌റോസ്‌പേസ് മെഡിസിനിൽ റെസിഡൻസി പഠിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രയ്ക്കുള്ള മെഡിക്കൽ കിറ്റുകളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  എയ്‌റോസ്‌പേസ് പരിശീലനത്തിനിടെ, പരിക്കേറ്റ യോദ്ധാക്കളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിനും കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുമായി അദ്ദേഹം രണ്ടുതവണ യുഎസ് എയർഫോഴ്‌സ് ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് ടീമിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം എയർഫോഴ്‌സ് റിസർവ്സിലേക്ക്, 45-ാമത് ഓപ്പറേഷണൽ ഗ്രൂപ്പിലേക്ക്, 45-ാമത് സ്‌പേസ് വിംഗിലെ ഡിറ്റാച്ച്‌മെന്റ് 3-ലേക്ക് മാറ്റി, വിക്ഷേപണത്തിനും ലാൻഡിംഗിനും മെഡിക്കൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി.

=== ഫ്ലൈറ്റ് സർജൻ കരിയർ ===
ഹ്യൂസ്റ്റണിലെ മിഷൻ കൺട്രോൾ സെന്ററിലെ മേനൻ വ്യോമസേന. വൈൽഡേഴ്‌സിലും എയ്‌റോസ്‌പേസ് മെഡിസിനിലും ഫെലോഷിപ്പ് പരിശീലനമുള്ള സജീവമായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനാണ് അദ്ദേഹം. ഒരു ഫിസിഷ്യൻ എന്ന നിലയിൽ, അദ്ദേഹം ഒരു ഫസ്റ്റ് റെസ്‌പോണ്ടറായിരുന്നു, 2010-ൽ ഹെയ്തിയിലെ ഭൂകമ്പം, 2015-ൽ നേപ്പാളിലെ ഭൂകമ്പം, 2011-ലെ റെനോ എയർ ഷോ അപകടസമയത്ത് 2010-ൽ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ കോർപ്സിൽ ചേർന്നു. വ്യോമസേനയിൽ, മേനോൻ 45-ാമത് സ്‌പേസ് വിംഗിനെ ഒരു ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായും 173-ാമത് ഫൈറ്റർ വിംഗിനെ ഫ്‌ലൈറ്റ് സർജനായും പിന്തുണച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹം F-15 യുദ്ധവിമാനത്തിൽ 100-ലധികം സോർട്ടികൾ പറത്തി, ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ എയർ ട്രാൻസ്‌പോർട്ട് ടീമിന്റെ ഭാഗമായി 100-ലധികം രോഗികളെ എത്തിച്ചു.

=== നാസ ===
2014-ൽ നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായി അദ്ദേഹം ജോലി ആരംഭിച്ചു. സോയൂസ് ദൗത്യങ്ങളായ സോയൂസ് TMA-13M, സോയൂസ് TMA-17M എന്നിവയുടെ ഡെപ്യൂട്ടി ക്രൂ സർജനായും സോയൂസ് MS-06-ന്റെ പ്രൈം ക്രൂ സർജനായും അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിലെ നാല് ദീർഘകാല ക്രൂ അംഗങ്ങളെ അദ്ദേഹം പിന്തുണച്ചു. ഹ്യൂമൻ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് പെർഫോമൻസ് ഡയറക്ടറേറ്റിലെ അംഗമെന്ന നിലയിൽ, ആരോഗ്യ പരിപാലന സംവിധാനത്തിന്റെയും നേരിട്ടുള്ള റിട്ടേൺ എയർക്രാഫ്റ്റ് വികസനത്തിന്റെയും മെഡിക്കൽ ലീഡായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ആറ് മാസത്തിലേറെ റഷ്യയിലെ സ്റ്റാർ സിറ്റിയിൽ താമസിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

=== സ്‌പേസ് എക്‌സ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ===
സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 വീണ്ടെടുക്കലിനുശേഷം ബഹിരാകാശയാത്രിക ഡഗ് ഹർലിയോടൊപ്പം മേനോൺ 2018 ഏപ്രിലിൽ സ്‌പേസ് എക്‌സിന്റെ ആദ്യ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനായി അനിൽ മേനോൻ ചേർന്നു. സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 മുതൽ ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 വരെയുള്ള നാല് ക്രൂ ഡ്രാഗൺ ദൗത്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു, പ്രത്യേകിച്ച് വീണ്ടെടുക്കലിന്റെയും ക്രൂ സ്യൂട്ടിന്റെയും സമയത്ത്. ഈ രീതിയിൽ, നാസയുടെ സ്‌പേസ് എക്‌സ് ഡെമോ-2 ദൗത്യത്തിൽ കമ്പനിയുടെ ആദ്യ മനുഷ്യരെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് വിക്ഷേപിക്കുന്നതിനും, ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 ദൗത്യത്തിലെ ആദ്യത്തെ സിവിലിയന്മാരെയും സ്റ്റാർഷിപ്പ് പോലുള്ള ഭാവി ദൗത്യങ്ങളിൽ മനുഷ്യവ്യവസ്ഥയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഒരു മെഡിക്കൽ സംഘടന കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനും അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു. ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, അദ്ദേഹം 2021 ഡിസംബറിൽ സ്‌പേസ് എക്‌സ് വിട്ടു.

=== നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക ജീവിതം ===
2021 ഡിസംബറിൽ, മേനോനെ നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മേനോൻ 2022 ജനുവരിയിൽ ഡ്യൂട്ടിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, 2024 മാർച്ച് 5 ന് നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയായി രണ്ട് വർഷത്തെ പ്രാരംഭ ബഹിരാകാശയാത്രിക പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കി.

പ്രാരംഭ ബഹിരാകാശയാത്രിക പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനുശേഷം, അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്നതും നാസയുടെ ഓറിയോൺ ബഹിരാകാശ പേടകത്തിലും സ്‌പേസ് ലോഞ്ച് സിസ്റ്റം റോക്കറ്റിലും ചന്ദ്രൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ദൗത്യങ്ങളിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ നിയോഗിക്കാം.

=== വ്യക്തിജീവിതം ===
ആസ്ട്രോനട്ട് ഗ്രൂപ്പ് 24 ൽ നിന്നുള്ള നാസ ബഹിരാകാശയാത്രിക സ്ഥാനാർത്ഥിയും സ്പേസ് എക്സിലെ മുൻ ലീഡ് സ്പേസ് ഓപ്പറേഷൻസ് എഞ്ചിനീയറും ജാരെഡ് ഐസക്മാന്റെ പോളാരിസ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി പോളാരിസ് ഡോന്റെ ബഹിരാകാശ യാത്രാ ക്രൂ അംഗവുമായ അന്ന മേനോനെയാണ് അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചത്. അവർക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ട്. 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ നെറ്റ്ഫ്ലിക്സിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കൗണ്ട്ഡൗൺ: ഇൻസ്പിരേഷൻ 4 മിഷൻ ടു സ്പേസ് എന്ന അഞ്ച് എപ്പിസോഡുകളുള്ള ടെലിവിഷൻ ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ അവസാന എപ്പിസോഡിൽ അദ്ദേഹവും ഭാര്യയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.അനിൽ മാധവൻ സമോയിലെങ്കോ മേനോൻ (ജനനം ഒക്ടോബർ 15, 1976) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എയർഫോഴ്‌സിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണലും, എമർജൻസി മെഡിസിൻ ഫിസിഷ്യനും, നാസ ബഹിരാകാശയാത്രികനുമാണ്. നാസയിൽ ഒരു ബഹിരാകാശയാത്രികനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം നാസയിൽ ഫ്ലൈറ്റ് സർജനും സ്‌പേസ് എക്‌സിൽ മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടറുമായിരുന്നു.</text>
      <sha1>752kurvhbicn7yuo7ez4owby4h4wblr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Great50</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669279</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LinsanityStrong" />
    <revision>
      <id>4647171</id>
      <timestamp>2026-07-14T18:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>212183</id>
      </contributor>
      <comment>Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Great50]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LinsanityStrong]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Great50|Great50]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/LinsanityStrong|LinsanityStrong]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4647171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="fi8buwf3h7q6l35mgkpurvcmxi9ifp6" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:LinsanityStrong]]</text>
      <sha1>fi8buwf3h7q6l35mgkpurvcmxi9ifp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വ്യാകരണ സെയു ലോക്കുപ്ലെറ്റിസ്സിമ സംസ്‌ക്കൃദാമിക്കേ ലിംഗ്വ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669280</id>
    <revision>
      <id>4647173</id>
      <timestamp>2026-07-14T18:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <comment>'{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }} 1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4383" sha1="eu7mfpe5j7vobskawnv08wgauqs6xlx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }}
1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം)

പൗളിനോസ് പാതിരി 1804-ൽ റോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio’ (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം) എന്ന ഗ്രന്ഥം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല സംസ്കൃതപഠനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഒന്നാണ്. 1790-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘[[സിദ്ധരൂപം]]’ എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ വിപുലീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല ഇൻഡോളജി പണ്ഡിതനും കാർമലൈറ്റ് സന്യാസിയുമായിരുന്ന പൗളിനോസ് പാതിരി, കേരളത്തിൽ താമസിച്ചാണ് മലയാളവും സംസ്കൃതവും അഭ്യസിച്ചത്. ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകത്തിൻ്റെ വലിയൊരു സവിശേഷത, ഇതിലെ സംസ്കൃത ഉദാഹരണങ്ങൾ മലയാളലിപിയിലാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ ആദ്യ അച്ചടിപുസ്തകമായ ‘സംക്ഷേപവേദാർത്ഥം’ അച്ചടിക്കാൻ റോമിൽ നിർമ്മിച്ച അതേ മലയാളം അച്ചുകളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതൻ്റെ ലത്തീൻ രചനയും, മലയാളലിപിയിലെ സംസ്കൃതവും, ആദ്യകാല മലയാള അച്ചടിയുടെ സാങ്കേതികചരിത്രവും ഒരേസമയം സംഗമിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-അച്ചടി പൈതൃകത്തിലെ വിലപ്പെട്ടൊരു ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.&lt;ref&gt;https://gpura.org/blog/&lt;/ref&gt;

==വീണ്ടെടുക്കൽ==
അപൂർവഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വായനവാരത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ]], ആഴ്ചപതിപ്പ് തന്നെ മുൻകൈ എടുത്ത് നൽകിയ  ഗ്രന്ഥപ്പുര പദ്ധതിയെ പറ്റി നൽകിയ ആഹ്വാനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ  [[വർഗീസ് അങ്കമാലി]] ഈ പുസ്തകം ഡിജിറ്റൈസേഷനായി ഇൻഡിക് ഡിജിറ്റൽ ഫൗണ്ടേഷൻ വെബ്‍സൈറ്റായ [[ഗ്രന്ഥപ്പുര (ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ് സംരംഭം)|ഗ്രന്ഥപ്പുരയ്ക്ക്]] കൈമാറുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് എറണാകുളം ഡിജിറ്റൈസേഷൻ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗ്രന്ഥം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു.</text>
      <sha1>eu7mfpe5j7vobskawnv08wgauqs6xlx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647175</id>
      <parentid>4647173</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃത വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4647175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="dywdty7xjgp443b4lpxt7z5i8ft3nib" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }}
1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം)

പൗളിനോസ് പാതിരി 1804-ൽ റോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio’ (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം) എന്ന ഗ്രന്ഥം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല സംസ്കൃതപഠനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഒന്നാണ്. 1790-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘[[സിദ്ധരൂപം]]’ എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ വിപുലീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല ഇൻഡോളജി പണ്ഡിതനും കാർമലൈറ്റ് സന്യാസിയുമായിരുന്ന പൗളിനോസ് പാതിരി, കേരളത്തിൽ താമസിച്ചാണ് മലയാളവും സംസ്കൃതവും അഭ്യസിച്ചത്. ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകത്തിൻ്റെ വലിയൊരു സവിശേഷത, ഇതിലെ സംസ്കൃത ഉദാഹരണങ്ങൾ മലയാളലിപിയിലാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ ആദ്യ അച്ചടിപുസ്തകമായ ‘സംക്ഷേപവേദാർത്ഥം’ അച്ചടിക്കാൻ റോമിൽ നിർമ്മിച്ച അതേ മലയാളം അച്ചുകളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതൻ്റെ ലത്തീൻ രചനയും, മലയാളലിപിയിലെ സംസ്കൃതവും, ആദ്യകാല മലയാള അച്ചടിയുടെ സാങ്കേതികചരിത്രവും ഒരേസമയം സംഗമിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-അച്ചടി പൈതൃകത്തിലെ വിലപ്പെട്ടൊരു ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.&lt;ref&gt;https://gpura.org/blog/&lt;/ref&gt;

==വീണ്ടെടുക്കൽ==
അപൂർവഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വായനവാരത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ]], ആഴ്ചപതിപ്പ് തന്നെ മുൻകൈ എടുത്ത് നൽകിയ  ഗ്രന്ഥപ്പുര പദ്ധതിയെ പറ്റി നൽകിയ ആഹ്വാനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ  [[വർഗീസ് അങ്കമാലി]] ഈ പുസ്തകം ഡിജിറ്റൈസേഷനായി ഇൻഡിക് ഡിജിറ്റൽ ഫൗണ്ടേഷൻ വെബ്‍സൈറ്റായ [[ഗ്രന്ഥപ്പുര (ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ് സംരംഭം)|ഗ്രന്ഥപ്പുരയ്ക്ക്]] കൈമാറുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് എറണാകുളം ഡിജിറ്റൈസേഷൻ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗ്രന്ഥം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു.

[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃത വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>dywdty7xjgp443b4lpxt7z5i8ft3nib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647176</id>
      <parentid>4647175</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4647176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4519" sha1="8cbw60s2v11biqdx8xuuvzap5ct5vx7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }}
1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം)

പൗളിനോസ് പാതിരി 1804-ൽ റോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio’ (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം) എന്ന ഗ്രന്ഥം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല സംസ്കൃതപഠനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഒന്നാണ്. 1790-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘[[സിദ്ധരൂപം]]’ എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ വിപുലീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല ഇൻഡോളജി പണ്ഡിതനും കാർമലൈറ്റ് സന്യാസിയുമായിരുന്ന പൗളിനോസ് പാതിരി, കേരളത്തിൽ താമസിച്ചാണ് മലയാളവും സംസ്കൃതവും അഭ്യസിച്ചത്. ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകത്തിൻ്റെ വലിയൊരു സവിശേഷത, ഇതിലെ സംസ്കൃത ഉദാഹരണങ്ങൾ മലയാളലിപിയിലാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ ആദ്യ അച്ചടിപുസ്തകമായ ‘സംക്ഷേപവേദാർത്ഥം’ അച്ചടിക്കാൻ റോമിൽ നിർമ്മിച്ച അതേ മലയാളം അച്ചുകളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതൻ്റെ ലത്തീൻ രചനയും, മലയാളലിപിയിലെ സംസ്കൃതവും, ആദ്യകാല മലയാള അച്ചടിയുടെ സാങ്കേതികചരിത്രവും ഒരേസമയം സംഗമിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-അച്ചടി പൈതൃകത്തിലെ വിലപ്പെട്ടൊരു ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.&lt;ref&gt;https://gpura.org/blog/&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==വീണ്ടെടുക്കൽ==
അപൂർവഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വായനവാരത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ]], ആഴ്ചപതിപ്പ് തന്നെ മുൻകൈ എടുത്ത് നൽകിയ  ഗ്രന്ഥപ്പുര പദ്ധതിയെ പറ്റി നൽകിയ ആഹ്വാനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ  [[വർഗീസ് അങ്കമാലി]] ഈ പുസ്തകം ഡിജിറ്റൈസേഷനായി ഇൻഡിക് ഡിജിറ്റൽ ഫൗണ്ടേഷൻ വെബ്‍സൈറ്റായ [[ഗ്രന്ഥപ്പുര (ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ് സംരംഭം)|ഗ്രന്ഥപ്പുരയ്ക്ക്]] കൈമാറുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് എറണാകുളം ഡിജിറ്റൈസേഷൻ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗ്രന്ഥം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു.

[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃത വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8cbw60s2v11biqdx8xuuvzap5ct5vx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647178</id>
      <parentid>4647176</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <origin>4647178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4606" sha1="0hgjl27ev9n8uvywmn9yvmdd7o03ohg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }}
[[പ്രമാണം:1804-vyacarana-samscrdamicae.jpg|ലഘുചിത്രം]]
1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം)

പൗളിനോസ് പാതിരി 1804-ൽ റോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio’ (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം) എന്ന ഗ്രന്ഥം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല സംസ്കൃതപഠനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഒന്നാണ്. 1790-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘[[സിദ്ധരൂപം]]’ എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ വിപുലീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല ഇൻഡോളജി പണ്ഡിതനും കാർമലൈറ്റ് സന്യാസിയുമായിരുന്ന പൗളിനോസ് പാതിരി, കേരളത്തിൽ താമസിച്ചാണ് മലയാളവും സംസ്കൃതവും അഭ്യസിച്ചത്. ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകത്തിൻ്റെ വലിയൊരു സവിശേഷത, ഇതിലെ സംസ്കൃത ഉദാഹരണങ്ങൾ മലയാളലിപിയിലാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ ആദ്യ അച്ചടിപുസ്തകമായ ‘സംക്ഷേപവേദാർത്ഥം’ അച്ചടിക്കാൻ റോമിൽ നിർമ്മിച്ച അതേ മലയാളം അച്ചുകളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതൻ്റെ ലത്തീൻ രചനയും, മലയാളലിപിയിലെ സംസ്കൃതവും, ആദ്യകാല മലയാള അച്ചടിയുടെ സാങ്കേതികചരിത്രവും ഒരേസമയം സംഗമിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-അച്ചടി പൈതൃകത്തിലെ വിലപ്പെട്ടൊരു ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.&lt;ref&gt;https://gpura.org/blog/&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

==വീണ്ടെടുക്കൽ==
അപൂർവഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വായനവാരത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ]], ആഴ്ചപതിപ്പ് തന്നെ മുൻകൈ എടുത്ത് നൽകിയ  ഗ്രന്ഥപ്പുര പദ്ധതിയെ പറ്റി നൽകിയ ആഹ്വാനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ  [[വർഗീസ് അങ്കമാലി]] ഈ പുസ്തകം ഡിജിറ്റൈസേഷനായി ഇൻഡിക് ഡിജിറ്റൽ ഫൗണ്ടേഷൻ വെബ്‍സൈറ്റായ [[ഗ്രന്ഥപ്പുര (ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ് സംരംഭം)|ഗ്രന്ഥപ്പുരയ്ക്ക്]] കൈമാറുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് എറണാകുളം ഡിജിറ്റൈസേഷൻ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗ്രന്ഥം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു.

[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃത വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0hgjl27ev9n8uvywmn9yvmdd7o03ohg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647179</id>
      <parentid>4647178</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <origin>4647179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4608" sha1="sm3hs5ndbtwlu1gerqodl4w4pn8sh8h" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }}
[[പ്രമാണം:1804-vyacarana-samscrdamicae.jpg|ലഘുചിത്രം]]
1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം)

പൗളിനോസ് പാതിരി 1804-ൽ റോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio’ (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം) എന്ന ഗ്രന്ഥം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല സംസ്കൃതപഠനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഒന്നാണ്. 1790-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘[[സിദ്ധരൂപം]]’ എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ വിപുലീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല ഇൻഡോളജി പണ്ഡിതനും കാർമലൈറ്റ് സന്യാസിയുമായിരുന്ന പൗളിനോസ് പാതിരി, കേരളത്തിൽ താമസിച്ചാണ് മലയാളവും സംസ്കൃതവും അഭ്യസിച്ചത്. ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകത്തിൻ്റെ വലിയൊരു സവിശേഷത, ഇതിലെ സംസ്കൃത ഉദാഹരണങ്ങൾ മലയാളലിപിയിലാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ ആദ്യ അച്ചടിപുസ്തകമായ ‘സംക്ഷേപവേദാർത്ഥം’ അച്ചടിക്കാൻ റോമിൽ നിർമ്മിച്ച അതേ മലയാളം അച്ചുകളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതൻ്റെ ലത്തീൻ രചനയും, മലയാളലിപിയിലെ സംസ്കൃതവും, ആദ്യകാല മലയാള അച്ചടിയുടെ സാങ്കേതികചരിത്രവും ഒരേസമയം സംഗമിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-അച്ചടി പൈതൃകത്തിലെ വിലപ്പെട്ടൊരു ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.&lt;ref&gt;https://gpura.org/blog/&lt;/ref&gt;

==വീണ്ടെടുക്കൽ==
അപൂർവഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വായനവാരത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ]], ആഴ്ചപതിപ്പ് തന്നെ മുൻകൈ എടുത്ത് നൽകിയ  ഗ്രന്ഥപ്പുര പദ്ധതിയെ പറ്റി നൽകിയ ആഹ്വാനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ  [[വർഗീസ് അങ്കമാലി]] ഈ പുസ്തകം ഡിജിറ്റൈസേഷനായി ഇൻഡിക് ഡിജിറ്റൽ ഫൗണ്ടേഷൻ വെബ്‍സൈറ്റായ [[ഗ്രന്ഥപ്പുര (ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ് സംരംഭം)|ഗ്രന്ഥപ്പുരയ്ക്ക്]] കൈമാറുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് എറണാകുളം ഡിജിറ്റൈസേഷൻ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗ്രന്ഥം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;


[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃത വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>sm3hs5ndbtwlu1gerqodl4w4pn8sh8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647180</id>
      <parentid>4647179</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T18:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <origin>4647180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4818" sha1="qlejfdv76db0ueqrrn63qkuyaqs0o1f" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae }}
[[പ്രമാണം:1804-vyacarana-samscrdamicae.jpg|ലഘുചിത്രം]]
1804 – ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച, [[പൗളിനോസ് പാതിരി]] രചിച്ച [[ലത്തീൻ]] ഭാഷയിലുള്ള പുസ്തകമായ Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം)

പൗളിനോസ് പാതിരി 1804-ൽ റോമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio’ (വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം) എന്ന ഗ്രന്ഥം യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല സംസ്കൃതപഠനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയ ഒന്നാണ്. 1790-ൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘[[സിദ്ധരൂപം]]’ എന്ന വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥത്തിൻ്റെ വിപുലീകരിച്ച പതിപ്പാണിത്.

യൂറോപ്പിലെ ആദ്യകാല ഇൻഡോളജി പണ്ഡിതനും കാർമലൈറ്റ് സന്യാസിയുമായിരുന്ന പൗളിനോസ് പാതിരി, കേരളത്തിൽ താമസിച്ചാണ് മലയാളവും സംസ്കൃതവും അഭ്യസിച്ചത്. ലത്തീൻ ഭാഷയിൽ എഴുതപ്പെട്ട ഈ പുസ്തകത്തിൻ്റെ വലിയൊരു സവിശേഷത, ഇതിലെ സംസ്കൃത ഉദാഹരണങ്ങൾ മലയാളലിപിയിലാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, മലയാളത്തിലെ ആദ്യ അച്ചടിപുസ്തകമായ ‘സംക്ഷേപവേദാർത്ഥം’ അച്ചടിക്കാൻ റോമിൽ നിർമ്മിച്ച അതേ മലയാളം അച്ചുകളാണ് ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു യൂറോപ്യൻ പണ്ഡിതൻ്റെ ലത്തീൻ രചനയും, മലയാളലിപിയിലെ സംസ്കൃതവും, ആദ്യകാല മലയാള അച്ചടിയുടെ സാങ്കേതികചരിത്രവും ഒരേസമയം സംഗമിക്കുന്ന ഈ ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിൻ്റെ സാംസ്കാരിക-അച്ചടി പൈതൃകത്തിലെ വിലപ്പെട്ടൊരു ചരിത്രസാക്ഷ്യമാണ്.&lt;ref&gt;https://gpura.org/blog/&lt;/ref&gt;

==വീണ്ടെടുക്കൽ==
അപൂർവഗ്രന്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനായി വായനവാരത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ]], ആഴ്ചപതിപ്പ് തന്നെ മുൻകൈ എടുത്ത് നൽകിയ  ഗ്രന്ഥപ്പുര പദ്ധതിയെ പറ്റി നൽകിയ ആഹ്വാനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനായ  [[വർഗീസ് അങ്കമാലി]] ഈ പുസ്തകം ഡിജിറ്റൈസേഷനായി ഇൻഡിക് ഡിജിറ്റൽ ഫൗണ്ടേഷൻ വെബ്‍സൈറ്റായ [[ഗ്രന്ഥപ്പുര (ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിംഗ് സംരംഭം)|ഗ്രന്ഥപ്പുരയ്ക്ക്]] കൈമാറുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന് എറണാകുളം ഡിജിറ്റൈസേഷൻ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗ്രന്ഥം ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്തു.
==പുറം കണ്ണികൾ==
* [https://gpura.org/item/1804-vyacarana-samscrdamicae വ്യാകരണം അഥവാ സംസ്കൃതഭാഷയുടെ സമഗ്രപരിചയം]
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;


[[വർഗ്ഗം:സംസ്കൃത വ്യാകരണ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qlejfdv76db0ueqrrn63qkuyaqs0o1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669281</id>
    <redirect title="വ്യാകരണ സെയു ലോക്കുപ്ലെറ്റിസ്സിമ സംസ്‌ക്കൃദാമിക്കേ ലിംഗ്വ" />
    <revision>
      <id>4647174</id>
      <timestamp>2026-07-14T18:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <comment>[[വ്യാകരണ സെയു ലോക്കുപ്ലെറ്റിസ്സിമ സംസ്‌ക്കൃദാമിക്കേ ലിംഗ്വ]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4647174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="208" sha1="9jy4yv8cpu27mko5ir2hy5v7h0tc0me" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[വ്യാകരണ സെയു ലോക്കുപ്ലെറ്റിസ്സിമ സംസ്‌ക്കൃദാമിക്കേ ലിംഗ്വ]]</text>
      <sha1>9jy4yv8cpu27mko5ir2hy5v7h0tc0me</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രമാണം:1804-vyacarana-samscrdamicae.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>669282</id>
    <revision>
      <id>4647177</id>
      <timestamp>2026-07-14T18:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <origin>4647177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="iwsdsst3w7oe3mr0c46ood4jlpfmajm" xml:space="preserve">
== അനുമതി ==
{{Non-free book cover}}</text>
      <sha1>iwsdsst3w7oe3mr0c46ood4jlpfmajm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Armadillo Jack</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669283</id>
    <revision>
      <id>4647190</id>
      <timestamp>2026-07-14T19:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="q3ku4m3tbur18b5gena3n5sbqhh0ir1" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Armadillo Jack | Armadillo Jack | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 19:53, 14 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>q3ku4m3tbur18b5gena3n5sbqhh0ir1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഓലയമ്പാടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669284</id>
    <revision>
      <id>4647219</id>
      <timestamp>2026-07-15T04:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Infobox settlement | name                            = ഓലയമ്പാടി | official_name                   =  | other_name                      =  | nickname                        =  | settlement_type                 = ഗ്രാമം | image_skyline                   = Olayambadi Town.jpg | image_alt                       =  | image_caption                   = ഓലയമ്പാടി ഗ്രാ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5458" sha1="gv77zwh1zyqxsf6g2cz8sob86c17hvi" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ഓലയമ്പാടി
| official_name                   = 
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = Olayambadi Town.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = ഓലയമ്പാടി ഗ്രാമകേന്ദ്രം
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.1338|N|75.3005|E|display =inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[Taluk]]
| subdivision_name3               = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://elevationmap.net/mathamangalam-kannur-in-1011648748 |title=Topographic map of Mathamangalam Kannur, India |website=elevationmap.net}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m                     = 62
| population_total                = 
| population_as_of                = 
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670306
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04985
| registration_plate              = KL 86
| blank1_name_sec1                = [[Assembly constituency]]
| blank1_info_sec1                = [[Payyanur (State Assembly constituency)|പയ്യന്നൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[Lok Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1                = [[Kasaragod (Lok Sabha constituency)|കാസർഗോഡ്]]
| blank3_name_sec1                = Nearest [[Railway station]]
| blank3_info_sec1                = [[Payyanur railway station|Payyanur]] - 17 km,  [[Pazhayangadi railway station|Pazhayangadi]] - 15 km
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}

കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 21 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''ഒലയമ്പാടി'''. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിന് 38 കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി  ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.  [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ് ഈ ഗ്രാമം.

== ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
പ്രശസ്തമായ [[മീൻകുളം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 

== സ്ഥാനം ==
കിഴക്ക് തളിപ്പറമ്പ് , പടിഞ്ഞാറ് പയ്യന്നൂർ , വടക്ക് ഹൊസ്ദുർഗ്  തെക്ക് കണ്ണൂർ താലൂക്ക്

ക്കുകളാൽ ഈ ഗ്രാമം വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പയ്യന്നൂർ, ചെറുതാഴം, കല്ല്യാശ്ശേരി, തളിപ്പറമ്പ് എന്നിവയാണ് ഓലയമ്പാടി ഗ്രാമത്തിന് സമീപമുള്ള മറ്റ് ഗ്രാമങ്ങൾ. → അറബിക്കടലിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ ഇവിടുത്തെ  കാലാവസ്ഥയിൽ ഈർപ്പം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>gv77zwh1zyqxsf6g2cz8sob86c17hvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647221</id>
      <parentid>4647219</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5578" sha1="ivkylqpq8f3fw6hg55d8s2fzrll2tc1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ഓലയമ്പാടി
| official_name                   = 
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = Olayambadi Town.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = ഓലയമ്പാടി ഗ്രാമകേന്ദ്രം
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.1338|N|75.3005|E|display =inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[Taluk]]
| subdivision_name3               = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://elevationmap.net/mathamangalam-kannur-in-1011648748 |title=Topographic map of Mathamangalam Kannur, India |website=elevationmap.net}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m                     = 62
| population_total                = 
| population_as_of                = 
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670306
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04985
| registration_plate              = KL 86
| blank1_name_sec1                = [[Assembly constituency]]
| blank1_info_sec1                = [[Payyanur (State Assembly constituency)|പയ്യന്നൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[Lok Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1                = [[Kasaragod (Lok Sabha constituency)|കാസർഗോഡ്]]
| blank3_name_sec1                = Nearest [[Railway station]]
| blank3_info_sec1                = [[Payyanur railway station|Payyanur]] - 17 km,  [[Pazhayangadi railway station|Pazhayangadi]] - 15 km
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}

കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 21 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''ഒലയമ്പാടി'''. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിന് 38 കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി  ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.  [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ് ഈ ഗ്രാമം.

== ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
പ്രശസ്തമായ [[മീൻകുളം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 

== സ്ഥാനം ==
കിഴക്ക് [[തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്ക്‌|തളിപ്പറമ്പ്]] , പടിഞ്ഞാറ് പയ്യന്നൂർ , വടക്ക് [[ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹൊസ്ദുർഗ്]]  തെക്ക് കണ്ണൂർ താലൂക്കുകളാൽ ഈ ഗ്രാമം വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[പയ്യന്നൂർ]], ചെറുതാഴം, [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[തളിപ്പറമ്പ്]] എന്നിവയാണ് ഓലയമ്പാടി ഗ്രാമത്തിന് സമീപമുള്ള മറ്റ് ഗ്രാമങ്ങൾ. അറബിക്കടലിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ ഇവിടുത്തെ  കാലാവസ്ഥയിൽ ഈർപ്പം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>ivkylqpq8f3fw6hg55d8s2fzrll2tc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647222</id>
      <parentid>4647221</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4647222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5677" sha1="4xnm40y3pk7nj1d3qv1r5umncn17swv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ഓലയമ്പാടി
| official_name                   = 
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = ഗ്രാമം
| image_skyline                   = Olayambadi Town.jpg
| image_alt                       = 
| image_caption                   = ഓലയമ്പാടി ഗ്രാമകേന്ദ്രം
| pushpin_map                     = India Kerala#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = Location in Kerala, India
| coordinates                     = {{coord|12.1338|N|75.3005|E|display =inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|ഇന്ത്യ}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = [[കേരളം]]
| subdivision_type2               = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2               = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]]
| subdivision_type3               = [[Taluk]]
| subdivision_name3               = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://elevationmap.net/mathamangalam-kannur-in-1011648748 |title=Topographic map of Mathamangalam Kannur, India |website=elevationmap.net}}&lt;/ref&gt;
| elevation_m                     = 62
| population_total                = 
| population_as_of                = 
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = Languages
| demographics1_title1            = Official
| demographics1_info1             = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 670306
| area_code_type                  = Telephone code
| area_code                       = 04985
| registration_plate              = KL 86
| blank1_name_sec1                = [[Assembly constituency]]
| blank1_info_sec1                = [[Payyanur (State Assembly constituency)|പയ്യന്നൂർ]]
| blank2_name_sec1                = [[Lok Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1                = [[Kasaragod (Lok Sabha constituency)|കാസർഗോഡ്]]
| blank3_name_sec1                = Nearest [[Railway station]]
| blank3_info_sec1                = [[Payyanur railway station|Payyanur]] - 17 km,  [[Pazhayangadi railway station|Pazhayangadi]] - 15 km
| website                         = 
| iso_code                        = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes                       = 
}}

കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 21 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ് '''ഒലയമ്പാടി'''. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിന് 38 കിലോമീറ്റർ വടക്കുമാറി  ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.  [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ് ഈ ഗ്രാമം.

== ക്ഷേത്രങ്ങൾ ==
പ്രശസ്തമായ [[മീൻകുളം ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം]] ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 

== സ്ഥാനം ==
കിഴക്ക് [[തളിപ്പറമ്പ്‌ താലൂക്ക്‌|തളിപ്പറമ്പ്]] , പടിഞ്ഞാറ് പയ്യന്നൂർ , വടക്ക് [[ഹോസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹൊസ്ദുർഗ്]]  തെക്ക് കണ്ണൂർ താലൂക്കുകളാൽ ഈ ഗ്രാമം വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[പയ്യന്നൂർ]], ചെറുതാഴം, [[കല്ല്യാശ്ശേരി]], [[തളിപ്പറമ്പ്]] എന്നിവയാണ് ഓലയമ്പാടി ഗ്രാമത്തിന് സമീപമുള്ള മറ്റ് ഗ്രാമങ്ങൾ. അറബിക്കടലിനടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ ഇവിടുത്തെ  കാലാവസ്ഥയിൽ ഈർപ്പം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4xnm40y3pk7nj1d3qv1r5umncn17swv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വെള്ളോറ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>669285</id>
    <revision>
      <id>4647227</id>
      <timestamp>2026-07-15T04:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>' {{Infobox settlement | name                    =വെള്ളോറ | native_name             =  | native_name_lang        =  | other_name              =  | nickname                =  | settlement_type         = ഗ്രാമം | image_skyline           =  | image_alt               =  | image_caption           =  | pushpin_map             = India Kerala#India | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_alt...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3480" sha1="1ma5tuyq8bwmewqr7npllrhjmysm7b2" xml:space="preserve">
{{Infobox settlement
| name                    =വെള്ളോറ
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = ഗ്രാമം
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| pushpin_map             = India Kerala#India
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Kerala, India
| coordinates             = {{coord|12|10|0|N|75|21|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1       = [[Kerala]]
| subdivision_type2       = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2       = [[Kannur district|Kannur]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| parts_type              = [[Taluks of Kerala|Taluk]]
| parts                   = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]]
| government_type         = 
| governing_body          = [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 30.82
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = 10,239
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 670306
| area_code_type          = Telephone code
| area_code               = 0498
| registration_plate      = KL-86
| blank1_name_sec1        = [[Lok Sabha]] constituency
| blank1_info_sec1        = കാസർഗോഡ്
| blank2_name_sec1        = [[Vidhan Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1        = പയ്യന്നൂർ
| website                 = 
| iso_code                = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes               =  
}}
കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''വെള്ളോറ'''. 1950 മുതൽസംസ്ഥാന പാതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ഇവിടെ വിദ്യാലയങ്ങൾ, ആശുപത്രികൾ, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബാങ്ക് എന്നിവയുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India: Villages with population 5000 &amp; above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>1ma5tuyq8bwmewqr7npllrhjmysm7b2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4647228</id>
      <parentid>4647227</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T04:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <origin>4647228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3515" sha1="srthslx55h5tyth57i04hqauxxzmirp" xml:space="preserve">
{{Infobox settlement
| name                    =വെള്ളോറ
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = ഗ്രാമം
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| pushpin_map             = India Kerala#India
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Kerala, India
| coordinates             = {{coord|12|10|0|N|75|21|0|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1       = [[Kerala]]
| subdivision_type2       = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2       = [[Kannur district|Kannur]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| parts_type              = [[Taluks of Kerala|Taluk]]
| parts                   = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]]
| government_type         = 
| governing_body          = [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 30.82
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = 10,239
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ്
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 670306
| area_code_type          = Telephone code
| area_code               = 0498
| registration_plate      = KL-86
| blank1_name_sec1        = [[Lok Sabha]] constituency
| blank1_info_sec1        = കാസർഗോഡ്
| blank2_name_sec1        = [[Vidhan Sabha]] constituency
| blank2_info_sec1        = പയ്യന്നൂർ
| website                 = 
| iso_code                = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]]
| footnotes               =  
}}
കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[എരമം-കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എരമം കുറ്റൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമായ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''വെള്ളോറ'''. 1950 മുതൽസംസ്ഥാന പാതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന ഇവിടെ വിദ്യാലയങ്ങൾ, ആശുപത്രികൾ, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബാങ്ക് എന്നിവയുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India: Villages with population 5000 &amp; above|access-date=2008-12-10|publisher=Registrar General &amp; Census Commissioner, India}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{Kannur-geo-stub}}</text>
      <sha1>srthslx55h5tyth57i04hqauxxzmirp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jasminemaria1726</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669286</id>
    <revision>
      <id>4647247</id>
      <timestamp>2026-07-15T09:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6842" sha1="kzo4v5604gztks5nhkj8vqgcwjej7zk" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Jasminemaria1726 | Jasminemaria1726 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:14, 15 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kzo4v5604gztks5nhkj8vqgcwjej7zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Harisvm1991</title>
    <ns>3</ns>
    <id>669287</id>
    <revision>
      <id>4647249</id>
      <timestamp>2026-07-15T09:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[Template:Welcome|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4647249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="3ylmb23uznig23wqdnjcdswexp8nyei" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Harisvm1991 | Harisvm1991 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:32, 15 ജൂലൈ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>3ylmb23uznig23wqdnjcdswexp8nyei</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>